Wetenschappelijke brieven. CXXXI. Amsteg—göschenen—Hospenthal. Arnhem, 23 Februari] 1879. Amice ! » Regent het nog ?" »Nu, of het! Luister maar !" »Ja, maar dat kan de beek wel zijn. — Ik zal eens zien!" Dit gesprek werd gevoerd in het «Gasthof zum Stern" t in Amsteg (kanton Uri) op Zondag den llden Augustus 1878, des morgens ten 5 uro. En — 't was de beek, de schuimende Karstelenbach ! Dus had Joseph Gnosz dan toch gelijk gehad, toen hij ons den vorigen avond zijne diensten als gids en drager aanbood en eenen schoonen dag voorspelde! En dit ondanks den dreigenden cftilenden barometer aan de Bahnhofbrticke te Luzern en niettegenstaande de dreigende lucht te Fliielen en te Altorff; — we mogten van geluk sprekon. Doch nu ook niet gedraald: ons wacht een heerlijke dag! Ten zes ure waren we op pad. De beroemde Gotthard-strasse was heden ons doel en onbezwaard met »Gepiick" (we hadden onze reisutensiliën per post naar Hospenthal vooruitgezonden), gingen wij frisch en vrolijk voorwaarts. Reeds terstond na het verlaten van Amsteg neemt het landschap een verheven karakter aan en met de bewondering van de woeste schoonheid der ons omringende natuur, streed die van het vernuft en de volharding der menschen, die zulk eenen weg door zulk een land hadden weten te voltooijen, om den voorrang. Na een klein uur treedt de weg in hetWasener-wald. Maar welk een woud! Stel u eenen steilen bergrug voor, waarvan de helling met een chaos van steenklompen is overdekt, steenklompen, die elk op zich zelf den naam van rots behoorden te dragen, denk: u deze huishooge blokken op de grilligste wijze door elkander geworpen, hier eene natuurlijke rotspoort vormende en daar weder in stapels boven op elkander liggende, denk u die hier kaal en daar met een roodachtig mos overdekt en dit alles als het ware bijeengehouden en omklemd door de gekronkelde wortels van duizenden knoestige dennenboomen die bij den hier zoo zwaren strijd om het leven allerlei phantantische vormen hebben aangenomen en maar zelden hunne fiere stammen regt ten hemel heffen, doch meestal gebogen, gewrongen gedraaid en gekronkeld zich eenen weg naar het licht hebben moeten banen en daarbij zijtakken hebben uitgeschoten, welke zich om en tusschen de steenen door naar boven hebben gewonden, om ton slotte, — als zij ruimte er voor hebben kunnen vinden, — regtstandig opwaarts te stijgen en daardoor te toonan, dat zij ondanks allen druk en alle tegenkanting, hunne natuur niet hebben verloochend. Bij Wijier, bjjna 300 meters hooger dan Amsteg, houdt het woud op: slechts struiken blijven over en ook deze worden gaandeweg kleiner ! en armoediger; ook de sporen van tuin- en ak- j kerbouw worden geringer, ofschoon van ieder maar eonigzins geschikt plekje partij getrokken s. Zoo ziet men b. v. op de bovenvlakte van reusachtige rotsblokken, die ter zijde van den •weg liggen en misschien voor eeuwen van de berghellingen naar beneden zijn gestort, aardappeltuintjes aangelegd, soms niet meer dan eenige weinige voeten in het vierkant. Over de brug »Zum Pfaffensprung", naar Wassn, waar de straatweg zich als een slang omheen en naar boven kronkelt en voorbij de watervallen van den Rohralpbach, naar de Schönibrücke (440 meters hooger dan Amsteg), waar het verbouwen van granen ophoudt. Nabij de Schönibrücke ligt een rotsblok in de weide naast den weg, dat den naam Teufelsstein draagt; volgens Berlepsch is aan dezen geweldigen steenklomp de volgende sage verbonden. »Toen de vorst der hel de Duivelsbrug in de »Schöllenenschlucht gebouwd en daarvoor tot loon »had geëischt, dat de ziel van hem, die het eerst »daarover ging, hem zou toebehooren, dreef een »slimme boer, di« de zaak niet regt vertrouwde, »zijnen hond over de brug, om te zien, wat er ï >gebeuren zou. De duivel vergramd over de list, »die hem in plaats van de ziel eens menschen »slechts die van eenen hond deed verkrijgen, »brak een reusachtig blok uit de rots los, om »daarmede zijn werk te vernielen. Doch toen »hij nu met zijnen last van vele duizenden centenaars kwam aandragen, kwam hem een oud •moedertje tegen en riep hem een »God zegene »n" toe. Deze groet stak Satan echter nog er»ger in den krop dan de hondenziel; hij liet het »blok vallen en maakte zich ijlings uit de voeten". Waarom de aartsvijand dit rotsblok een uur gaans ver. ging halen, terwijl er toch in de onmiddellijke nabijheid der Duivelsbrug zelve allerminst gebrek aan is, meldt de sage niet. Zoo zegt overigens Berlepsch, maar de geleerden schijnen het over de zaak niet eens te zijn. Yolgens een ander verhaal toch, dat in het werk van Beattie wordt aangetroffen, had Satan eene weddenschap aangegaan, dat hij dit blok over den St. Gotthard zou dragen; toen hij echter tot hier gekomen was, ontviel hem de last en s»dert is het daar gebleven. Het eerste verhaal is overigens wel zoo dichterlijk. Een kwartieruurs later bevinden wij ons te Göschenen, op dit oogenlik wel het digtst bevolkte dorp van het Reussdal. Voor weinige jaren was het overigens nog een armoedig plaatsje misschien zal het over enkele jaren weder hetzelfde zijn. De oorzaak van dezen plotselingen, tijdelijken bloei is ln de omstandigheid te zoeken, dat hier, op 1100 meters boven de zee, de spoorwegtunnel door den St. Gotthard haren noordelijken ingang heeft. Sedert 1872, toen met het grootsche werk der doorboring begonnen werd, fs Göschenen als het ware overstroomd door (meest Italiaansche) werklieden, die aan het bergdorpje tijdelijk een verkeer en levendigheid heoben bezorgd, waarvan vroeger geen sprake kon zijn. Nieuwe huizen worden gebouwd, de e*ne »albergo" na de andere werd geopend en wanneer men alleen op personen en opschriften let, zou men meenen als door een tooverslag in Italië verplaatst te zijn, ee i mirakel, dat overigens de Gotthard-tunnel spoedig tot eene werkelijkheid zal maken. Dit alles zal echter van korten duur zijn, — reeds in het begin van 1880 hoopt men met het reuzenwerk gereed te komen en daarna zal Göschenen weldra weder ontvolkt worden en slechts als station van de Gotthardbahn eenige belangrijkheid behouden. Nu echter is alles nog in vollen gang. Dag noch nacht, zon- noch feestdagen maken eenig onderscheid, onafgebroken wordt de arbeid voortgezet, steeds wisselen de ploegen van werklieden elkander af en ieder etmaal voegt, zijne vier meters bij den reeds zoo eindeloos langen gang in het hart van den berg.. De geheele tunnel moet eene lengte verkrijgen van 14920 meters (d. i. 2700 meters langer dan de tunnel door den Mont-Cenis) en hiervan waren op den 5den Januarij 1879 12241 meters doorboord. Er bleven dus toen nog 2679 meters te doorboren over, en wanneer men weet dat men in het jaar 1878 2540 meters vorderde, kan men met waarschijnlijkheid voorspellen, dat in het begin van 1880 de beide groepen van arbeiders van Zwitsersche en Italiaansche zjjde op elkander zullen stuiten en een der grootste werken van de negentiende eeuw zal zijn voltooid. Reeds voordat wij Göschenen bereikten, werden wij verrast door het welbekende fluiten eener locomotief, — een merkwaardig contrast met do ongerepte natuur, die ons van alle zijden omringde. Na in Hotel Göschenen den inwendigen mensch te hebben versterkt, begaven wij ons in gezelschap van een heer en dame uit Berlijn, die zich bij ons aansloten, naar de tunnel, ten einde zoo mogelijk de fabrieksgebouwen en toestellen aan den ingang in oogenschouw te nemen. Met den zondag scheen echter de eerst-aanwezende ingenieur afwezig te zijn , het bureau was gesloten en eigenlijk scheen niemand regt te weten aan wien de bevoegdheid toekwam ons vergunning tot het bezigtigen der werkplaatsen te verleenen; ten slotte ontfermde zich een persoon (opzigter ?) over ons, verklaarde de verantwoordelijkheid voor zijne rekening te nemen en ons te willen rondleiden. Uit alles scheen mij te blijken, dat de bezigtiging van een en ander slechts zelden werd begeerd en er daarom geene vaste regelen omtrent de al- of niet-toelating bestonden. Onze gids sprak fransch, maar deed dit uiterst rad en met een sterk accent, zoodat wij vaak moeite hadden hem te verstaan ; voegt men nu daarbij het gebruis van het water in de reusachtige turbines, het gestamp der kolossale persp om pen en het gesis der hier en daar ontsnappende zamengeperste lncht, dan zal men gemakkelijk begrijpen, dat de pogingen om goed te verstaan, te vatten en vast te houden, van hetgeen daarenboven niet altijd in de volgorde, welke de meest elementaire pedagogiek zou hebben geeischt, werd aangewezen eö voorgedragen, niet in alle opzigten slaagden. Daarbij kwam nog iets: het jeugdige duitsche echtpaar, dat zich bij ons had gevoegd, verstond geen woord van hetgeen er gezegd werd, en daar beiden toch — vooral de dame — blijkbaar belang stelden in hetgeen zij zagen , zat er niets anders op, dan uit de eene vreemde taal in de andere over te brengen, wat men zelf nog maar ten halve begrepen had. De hoofdzaak echter was duidelijk genoeg. Het water van de snelvlietende Reuss is de beweegkracht, die alles drijft. Een kwartieruurs stroomopwaarts is een reusachtig bassin gemetseld , waarin dit water voor een deel wordt opgevangen, — want de hoeveelheid is veel grooter dan men noodig heeft 1) , — en waaruit het door buizen naar de fabriek van arbeidsvermogen aan den ingang wordt geleid. Dit water nu drijft een aantal (ik meen vier) reusachtige turbines , die weder op hare beurt eenige kolossale luchtperspompen in beweging brengen, die de lucht tot op 7V 2 atmospheren (voor de boortoestellen) en tot 14 atmospheren (voor de locomotiven) zameupersen. Ten einde steeds een voldoenden voorraad zamengeperste lucht beschikbaar te hebben , heeft men groote ijzeren cilinders vervaardigd , die er als monster-stoomketels uitzien en wairuit de lucht door buizen, die in de tunnel zijn gelegd en natuurlijk naarmate het werk vordert voortdurend worden verlengd, wordt gevoerd ter plaatse, waar men haar noodig heeft. Zoowel de boorwerktuigen als de locomotiven worden namelijk door zamengeperste lucht gedreven en de tenders der laatsten bevatten dan ook geen steenkolen en water, maar in plaats daarvan een ijzeren reservoir, dat door kranen, die van afstand tot afstand in de tunnel op de aanvoerbuis zijn aangebragt, telkens weder met den noodigen luchtvoorraad wordt voorzien. Door deze inrigting bereikt men het dubbele voordeel, dat de lucht in de tunnel niet bedorven wordt door de verbrandingsproducten van de locomotief, 1) Ook zelfs bij lagen waterstand van den bergstroom; het overtollige water loopt over den rand van het bassin in een' echten waterval weg. Anders is het aan den zuidelijken ingang Van de tunnel: daar vervult de Tremola dezelfde diensten, als hier de Reuss, maar Favre (de aannemer van het werk) is toch genoodzaakt geweest eene waterleiding van omstreeks drie kilometers lengte aan te leggen, om het ontbrekende water uit de Tessino te verkrijgen. Hierdoor is het mogelijk geworden aan beide zijden der tunnel zestien toestellen tot het zamenpersen van lucht te doen drijven. maar integendeel de ontsnappende lucht uit locomotief en boortoestellen voor eene behoorljjke ventilatie zorgt. Zulk eene ventilatie is overigens hoogst noodzakelijk; voortdurend immers bevin den zich honderde werklieden met hunne lampen in de tunnel en bovendien wordt de lucht in hooge mate verontreinigd door de dynamiet-ontploffingen, waardoor het gesteente wordt losgemaakt. De boortoestellen zijn stalen staven, die met eene vervaarlijke snelheid al draaijende in de rots worden gedreven; in eene afzonderlijke groote smederij is men nacht en dag bezig deze boren voortdurend te vernieuwen ; daar zich in de nabijheid dezer smederij een boortoestel bevindt, ten einde ze vóór het eigenlijke, gebruik te kunnen beproeven, waren wij in de gelegenheid de werking dezer toestellen gade te slaan, zonder daarvoor ruim 6 kilometers in den berg te dringen. Dit laatste is overigens wijselijk streng verboden ; geen oningewijdo mag de donkere reize tot aan het tegenwoordig eindpunt aanvaarden; trouwens, we begeerden dat ook niet en hadden we het gewenscht, een blik op de bleeke, afgomatte, onkenbare schimmen, die daar juist voor den dag komen , na hun taak van 6 uren arbeid te hebben verrigt, zou ons wel hebben teruggehouden. De werklieden, welke aan de tunnel arbeiden, zijn in vier ploegen of groepen verdeeld, die elkander geregeld afwisselen, zoodat ieder 6 uren te arbeiden heeft. En dat is waarlijk genoeg I Da drinnen doch ist's fiirchterlich! In de tunnel namelijk heerscht eene zeer hooge temperatuur, het geweldig geraas der boortoestellen doet hooren en zien vergaan , stof en slijk wisselen met kruiddamp (meer eigenlijk als men wil dynamietdamp) af, cn gevaren van naar beneden stortende rotsen gaan gepaard met die van waterstroomen , die soms plotseling met kracht te voorschijn schieten, wanneer men op eene waterader in het gesteente stuit. Den vorigen dag waren nog vier werklieden bij den arbeid verongelukt. Ten einde sneller te vorderen wordt de boring op zes punten tegelijk voortgezet. Om de mogelijkheid hiervan te begrijpen stelle men zich de doorsnede van de tunnel door eene horizontale en twee verticale lijnen in zes deelen verdeeld voor. Het boven middenvak (no. 1) wordt het eerste uitgeboord en is dus het verste gevorderd , — daarna wordt vak 2 (boven regts) en vervolgens vak 3 (boven links) aangetast en daarmede de tunnel tot de volle breedte, maar nog slechts tot de halve hoogte gebragt; vak 4 is midden in, beneden, terwijl vakken 5 en 6 (regts en links beneden) het laatst worden verwijderd. Na dit voor ons hoogst interessant bezoek aan de werken van de St. Gotthard-tunnel begaven wij ons naar het hötel terug om een oogenblik in den tuin uit te blazen en daarna de reis voort te zetten. De tuin (?) fan Hötel Göschenen bestaat uit niet veel meer dan een reusachtig blok graniet waarover men heen en weder moet klauteren om do »zitjes", die men er op heeft aangebragt, te bereiken; met onbespijkerde laarzen is het bepaald een waagstuk zich in (of liever op) dien tuin te begeven, vooral , omdat een gedeelte door de werking van eenen voormaligen gletscher is afgeslepen en de ons van uit den Gletschergarten te Luzern welbekende »Gletscherschliffe" ten duidelijkste vertoont. En nu voorwaarts naar de Schöllenen-schlucht, eene duistere kloof van omstreeks een uur gaans lang, aan beide zijden door hemelhooge, bijna loodregte granietrotsen ingesloten, waardoor de schuimende Reuss zich eenen weg heeft gebaand; alle plantengroei is hier verdwenen, slechts eene woestenij van graniet is overgebleven en naarmate men verder doordringt wordt alles nog altijd woester, nog steeds wilder, nog immer onherbergzamer. In den winter en vooral in het voorjaar dreigt den wandelaar hier een zeer ernstig gevaar: menigmaal toch valt de sneeuw van de omringende toppen en bergflanken in groote massa's naar beneden en verplettert of begraaft den onvoorzigtige. Vooral op eene plaats, zeer nabij het hoogste punt van de kloof, geschiedde dit zoo dikwijls, dat men om het gevaar te keeren den weg met eene beschermende gallerij heeft overdekt, waaroverheen de sneeuwmassa's haren weg in de diepte kunnen nemen. Aan de eene zijde dezer gallerij ziet m#n de woorden Canton Uri 1848 en aam den anderen kant een stierenkop (wapen van Uri) boven den ingang gebeiteld. En nu is het hoogste punt der Schöllenen weldra bereikt. Bij eene bogt in den weg staat eensklaps de beroemde Teufels-brücke voor ons. Geene pen vermag den indruk te beschrijven van het tooneel, dat ons daar verbeidt! Ja, men herkent haar wel terstond, de duizend malen afgebeelde Duivelsbrug, maar geene teekening noch schildering kan hier de werkelijkheid nabij komen. De brug ja, kan geteekend worden, de loodregte rotsen er omheen, ze kunnen met juistheid worden afgebeeld, maar wie zal het donderend geraas van de van alle boeijen ontketende Reuss ons daarbij aanschouwelijk maken; wie zal de wolken van schuim en waterdamp, de door en over elkander spattende golven ons in hare altijd wisselende en altijd weder zich vernieuwende vormen doen zien; wie eindelijk zal ons een denkbeeld geven van de ruk-, val- en wervelwinden, die nu eens van dezen kant en dan weder van gene zijde in woesten chaos dooreenworstelen ? De stoutste verbeelding staat hier stil; een Dante en een Doré zijn hier kinderen. En hoe moet het dan geweest zijn, toen in dit wilde oproer der elementen de krijgstrompet weêrklonk, toen de onzinnige haat en vernielzucht va» den mensch deze kloof van krijgsgeschrei deed weergalmen , — toen het gekerm deigewonden en stervenden zich vermengde met het gebrul van het toomelooze water , en menschen, denkende menschen bjj tientallen te zamen radeloos en reddeloos werden medegesleept in den warrelkolk van de Reuss ? (1) Waarlijk , wanneer het ooit mogelijk ware een achtergrond te vinden, schrikwekkend genoeg om met de gruwelen van den oorlog in overeenstemming te mogea heeten, dan zou het de Teufelsbrücke aan de Gotthardstrasse zijn! Verdoofd door het gebrul van de cataract, buiten adam door den eeuwigen stormwind, die hier heerscht en vermoeid door het schitterend zonlicht op de altijd vochtige hemelhooge rotsen, bereiken j na eenige minuten het Urner-loch. Welk eene plotselinge verandering van tooneel! Een vlak weideland door sneeuwbedekte bergen omgeven , strekt zich voor ons uit. Kalm en rustig snelt de Reuss daarhenen, groene Alpen-matten verkwikken het vermoeide oog! Wie zou deni j dat hij zich hier op eene hoogte van bijna 1450 meters boven de oppervlakte der zee bevindt? En toch is het zoo. Wij zijn gestegen, gestegen den ganschen dag en bevinden on ° thans op den bodem van een meer uit overouden tijd, toen de Reuss z ; ch nog geen weg had gebaand door d» i Teufelsberg naar de SchöllenenBchlutht, Andarmatt wenkt ons van nabij en Hospenthal roept ons van uit het verschiet. Wij volgen de roepstem en weldra begroet ons Herr Meijer vom Meijerhof aan den drempel zij nor woning en bezorgt ons spoedig een (in dubbelen zin) gastvrij onthaal. (2) t. t. SlBRU, (1) 15 Augustus en 25 September 1799. (2) Zie CXXV, Arnh. Ct. van 15 Sept. 1878 en CXXIX, Arnh. Ct. van 23 Januarij 1879. --- REGTSZAKEN. ' Bij vonnissen van gisteren zijn veroordeeld of vrijgesproken door de Arrond.-regtbank alhier. G. J. N., te Zelhem , ter zake van eenv. diefstal , tot gev.straf van 8 dagen. — P. A. D. , gedomicilieerd te Herwen en Aerdt, verzuim van aangifte voor de nationale militie , tot eene geldb. van f 1 , subs. 1 dag. — J. O. , te Bergh , eenv. diefstal, tot eene gev.straf van 8 dagen. — H. H., B. H. en B. G., te Didarn , moedw. eenv. mishandeling in vereeniging gepleegd, daarvan vrijgesproken. — G. W, , te Doe sburg , eenv. diefstal, tot gev.straf van 2 maanden. — A. F., huisvr. van W. , te Doesburg , eenv. moedw. mishandeling en verwonding , tot gev.straf van 1 maand en geldb. van f 8 , subs. 1 dag. - B. S. , huisvr. van M. S. , te Arnhem , verboden invoer van verseh rundervet uit Duitsehland in Nederland , tot eene geldb. van f 1 , subs. 1 dag. — H. R., te Velp , eenv. diefstal , tot gev.straf van 8 dagen. — T. S., te Arnhem , het door onvoorzigtigheid toebrengen van kwetsuren , slagen of stooten , tot gev.straf van 6 dagen en geldb. van 8 , subs. 2 dagen. — J. V. , te Arnhem , eenv. diefstal, tot gev.straf van 3 dagen. — G. H. H., te Rheden, moedw. eenv. mishandeling , tot gev.straf van 1 maand en geldb. van f 8 , subs. 2 dagen. — F. H., te Rheden , eenv. moedw. mishandeling , tot gev.straf van 14 dagen. — J. B. L., te Rheden, eenv. moedw. mishandeling , tot gev.straf van 14 dagen. — G. R., te Rettenhagen, bedelarij, tot gev.straf van 8 dagen. — F. van L. , te Deventer, bedelarij , tot gev.straf van 1 maand. — A. E. , te Eist, eenvoudigen diefstal , tot gevangenisstraf van 183 dagen cellulair. — J. K., te Arnhem, eenvoudigen diefstal, tot gevangenisstraf van 18 maanden. — C. C. en M. van W. , te Renkum, ter zake van diefstal bjj nacht door meer dan een persoon op eene open plaats, die niet als bewoond huis wordt aangemerkt of daarmede gelijk gesteld, tot gev.straf van 8 d. ieder. — C. N., te Veenendaal, lo. beleediging met woorden van een bedienend beambte in functie; 2o. geweldpleging op een bedienend beambte in functie, tot gev.straf van 3 d. en geldb. van f 8, subs. 2 d. — D. K. en J. G., te Groesbeek , eenv. moedw. mishandeling in vereeniging gepleegd, tot gev.straf van 6 d. ieder. — A. van E., te Groesbeek, eenv. moedw. mishandeling, tot gev.straf van 8 d. — J. B. M. R.; J. W.; P. van S., allen te Lent, eenv. moedw. mishandeling : no. 1 tot gev.straf van-6 d.; no. 2 tot gev.straf van 8 d.; no. 3 tot gev.straf van 14 d. — lo. Th. van C.; 2o. J. H. H.; 3o. P. van der W.; 4o. J. H. , bijgenaamd de B. en G-. L., te Nijmegen, feitelijk en gewelddadig verzet door 5 personen tegen een bedienend beambte in functie, zonder wapenen, wat no. 5 betreft daarenboven geweldpleging op een bedienend beambte in functie, tot gev.straf van 2 m. ieder. — A. S. T., verlaten huisvr. van C. D., te Arnhem, diefstal, tot gev.straf van 4 m. --- BENOEMINGEN, enz. Door Z. M. is de off. van gez. 2e kl. bij de zeemagt G. P. J. Theunissen, met 1 april aanst., bevorderd tot off. van gez. Ie kl. ; — aan mr. W. N. J. van Hengst, op verzoek, met 13 mei 1879', eervol ontslag verleend als kantonregter te Doesburg. --- STATEN-GENERAAL. De Regering heeft een wetsontwerp ingediend, waarbij de commissie van liquidatie van de zaken der voormalige wees- en momboirkamers wordt ontbonden, negen maanden na het in working treden van die wet, waarbij bepaald zal worden, dat enkele met fideï-commissaire of usufructuaire uitkeeringen belaste bo»dels in beheer komen bij den minister van Finantiën; en dat de saldo's der voormalige weeskamer (behalve Amsterdam nog in dertig gemeenten aanwezig) zullen komen ten bate van die gemeenten en de uit die saldo's gekweekte en belegde renten aan 's Rijks middelen zullen worden toegevoegd. --- Buitenland. Frankrijk. j ' De Kamer van Afgevaardigden heeft de verkiezing van Fonrtou geldig, die van Richard nietig verklaard. — De minister Waddington was gisteren door ongesteldheid verhinderd den ministerraad bij te wonem. — De president der Republiek heeft gisteren een besluit geteekend, waarbij aan 150 deelnemers aan den opstand van 1871, die bij verstek veroordeeld waren, genade is verleend. — De minister van Justitie heeft den voor- zitter van hot geregtshof te Bayoniie wegens deelneming aan eene bonapartistische manifestatie , en wel wegens het onderteekenen van een adres aan den ex-keizerlijken prins, bij de disciplinaire sectie van het Hof van Cassatie en regten betrokken. — De berekening van het vermoedelijk aantal republikeinsche afgevaardigden, dat tegen het voorstel betreffende het in staat van beschuldiging stellen der ministers van 46 mei zal stemmen, wordt al gnnstiger voor de Regering. Men acht het thans waarschijnlijk, dat dit aantal 250 zal wezen. De democratische bladen varen intnsschen heftig uit tegen de veldwinnende meening, dat eene waardige Kamer zich bepalen moet tot eene openlijke afkeuring. Duitsehland. Uit den Rijksdag. De nederlaag, welke de duitsche Regering, maar meer nog prins Bismarck,in den Rijksdag geleden heeft door de verwerping van de wet op de disciplinaire regtspraak van het Huis; de sarcastische toon, welke bij de debatten daarover door Lasker werd aangenomen, — zij hebben weder kwaad bloed gezet bij den rijkskanselier, en dit is reeds zaturdag bij de behandeling in tweede lezing van de begrooting, met name van de posten tot afweer van de runderpest, op pijnlijke wijze duidelijk geworden. Terwijl daarover een zeer kalme beraadslaging gevoerd was, nam prins Bismarck het woord om de verzekering te geven, dat de klagten der belanghebbenden zooveel mogelijk in overweging genomen zouden worden. Hij zeide, het echter te betreuren , dat men voor eene afsluiting der grenzen geene afdoender maatregelen kon nemen, omdat de verleden jaar dienaangaande vastgestelde wet te zacht was, en dat wel ten gevolge van de veranderingen , die in deze wet gebragt waren door hen, »die meer voor de overtreders der wet dan voor de overtredingen plegen te zorgen." Deze uitval verwekte verbazing, vooral met het oog op de pas gedane mededeeling deiRegering , dat de veeziekte geheel geweken is. Dr. Lasker zag in die woorden eene uitdaging en nam deze aan. Hij wilde constateren, van welke zijde aanleiding gegeven werd tot een heftig debat zonder reden , en vond het goed, dat de rijkskanselier »op heeterdaad' - betrapt werd , opdat hij kon zien , welke gevolgen zulk eene handelwijze had. Prins Bismarck bleef het antwoord niet schuldig en verklaarde, gerust het oordeel van alle onpartijdigen te zullen afwachten over de vraag, wie hier zonder reden den strijd begonnen had. Dr, Lasker gaf wederom een scherp antwoord en prins Bismarck eindigde met de verklariug, dat hij zeer goed wist wat tij met zijn aanval op de te zachte strafbepalingen bedoeld had, die ook niet zou nalaten zijne uitwerking te doen; tegen bepaalde personen echter had hij geen aanval bedoeld. Prins Bismarck scheen na deze schermutseling verderen strijd te willen ontwijken; althans toen de afgevaardigde Richter, zijn bekende tegenstander in de gelederen der Portschrittspartij, iets lateihet woord nam, verliet prins Bismarck de zaal en hij kwam eerst terug, toen een andere spreker optrad. Toen de heer Richter later nogmaals opstond om te spreken, ging prins Bismarck wederom heen. Sedert hebben de geruchten van een aanstaande ontbinding van den Rijksdag weder veld gewonnen en de Tribune acht het niet onmogelijk, dat straks, als de belaiting-quaestien eu het tolstelsel aan de orde komen en Bismarck ook dan geen stenn bij de meerderheid vindt, do bom barsten zal. Het gisteren vermelde voorstel van den afgevaardigde von Buhler viit Oebringen, om Bismarck uit te noodigen een europeesch Staten-congres tot stand te brengen, ten einde tot algemeenc gedeeltelijke ontwapening te kunnen komen, werd van vele zijden als niet ernstig gemeend beschouwd. Het is niettemin reeds gisteren in den Rijksdag ter sprake gekomen en de voorsteller heeft het uitvoerig gemotiveerd. Sonnemann beval de verzending naar eene bijzondere commissie aan, Hanel hield hot voorstel voor ontijdig en onpraktisch; Reichensperger (Crefeld) insgelijks. Het voorstel w?rd verworpen; drie leden van het centrum, de sociaaldemocraten en Sonnemann stemden er voor. De Rijksdag heeft vervolgens de legerbegrooting, voorzooverre zij niet naar de budgetcommissie is verwezen , goedgekeurd , en is daarna overgegaan tot de behandeling van de marine-begrooting. Heden donderdag wordt de beraadslaging daarover voortgezet; dan is ook de wet op de bescherming van nuttige vogels en die tot wering der druifluis aan de orde. — Het duitsche ultramontanisme heeft ee» gevoeligen slag geleden en dat wel in het land, dat langen tijd het brandpunt was der clericale agitatie, namelijk in Beijeren. Het hoofd der partij , de heer Georg, die zoo goed als oppermagtig was, is moeten aftreden tegenover een oppositie, die hij tegen zich in het harnas gejaagd had door zich te verzetten tegen de invoering der nieuwe regterlijke organisatie des rijks in Beijeren. De economische toestand van dit koningrijk , evenals die der overige duitsche landen, is trouwens op dit oogenblik zoodanig, dat de partijen verstandig zullen doen hare onderlinge veeten voorloopig ter zijde te zetten en al hare krachten in te spannen om de Regeringen te helpen in het te boven komen der tegenwoordige krisis. De krankzinnige keizerin. De door sommigen gekoesterde hoop, dat de brand van het kasteel Tervueren, waar de exkeizerin van Mexico vertoefde, de krankzinnige vorstin misschien een heilzamen schok zou gegeven hebben, is niet vervuld, aldus schrijft men uit Brussel aan de Neue freie Presse. Evenmin bij haar aankomst op het koninklijk slot te Laeken als daarna, heeft zij laten blijken dat zij iets van de verandering in haar omgeving waarnam. Haar geest is zoodanig beneveld, dat zij bij het weder betreden der plaats, waar zij haar jeugd doorleefde, zelfs geen de minste aandoening verried. De moed, dien haar schoonzuster, debelgische koningin, bij deze gelegenheid getoond heeft, verdient vermelding. Toen de krankzinnige van Tervueren naar Laeken vervoerd moest worden en halsstarrig weigerde in een gesloten rijtuig plaats te nemen, verzocht de koningin aan haar lijfarts, dr. Smidt, haar zelve in haar met vier kleine ponies bespannen calèche naar Laeken te brengen. De koningin bestuurt dit rijtuig steeds zelve en was ook nu met slechts een enkelen bedionde daarmede te Tervueren gekomen. Dr. Smidt zag gevaar in do zaak, doch daar de koningin or op bleef aandringen, gaf hij toe. Zij bond toen de zieke een sterken band om het lijf, onder voorwendsel dat het een zijden lint was , en de dokter nam als bediende achter de dames plaats, zoodanig dat hij onmiddellijk den band grijpen kon en dus de krankzinnige bedwingen als het noodig blijken mogt. Naauwelijks hadden de dames plaats genomen en reed het vierspan pijlsnel voort, of de ex-keizerin verlangde dat haar schoonzuster lagchen zou en gedurende den geheelen rid, die langer dan een uur duurde, moest de koningin de uitbundigste vrolijkheid voorwenden, want naauwelijks vertoonde haar gelaat een ernstigen trek of de vorstelijke zieke riep: »lagchen ! maar lach dan toch!" Hoe blijde de koninklijke bestuurster van de equipage en de geleerde palfrenier te moede waren, toen men veilig op het slot te Laeken aangekomen was, behoeft wel niet gezegd te worden. Spanje. De madridsche Epoca gelooft, dat het nieuwe Kabinet eene vrijzinnige staatkunde zal aaunemen , dat het vrijelijk discussie zal toelaten over de ministeriele handelingen , dat het de organisatie van de dynastieke partijen zal vergemakkelijken , dat het geen enkelen preventiveu maatregel zal nemen tegen de vijanden der bestaande instellingen, dat het streng de stichters van onlusten zal straffen , en dat het zal zorgen voor de vrijheid der verkiezngen, ten einde eene Kamer te verkrijgen , die wezenlijk de uitdrukking zij van de wenschen der natie. Dit laatste wordt reeds bevestigd door eene circulaire van den nieuwen minister van Binnenlandsche Zaken aan de gouverneurs in de provinciën — in de Gaceta openbaar gemaakt — waarin de denkbeelden van het Kabinet omtrent de staatkunde en de verkiezingen uiteen gezet worden. De minister maant do ambtenaren aan, de vrijheid der burgers te eerbiedigen, opdat de verkiezingen in waarheid de uitdrukking zijn der kiezers. Oostersohe aangelegenheden. Turksche troepen hebben Adrianopel bezet. De bevolking heeft hon goed ontvangen, d. i. zonder demonstratien ten hunnen gunste of nadeele. — Het offieiele blad der rumeensche Regering maakt een besluit openbaar, waarbij Sulina tot een vrij haven verklaard wordt. In verband hiermede genieten alle te water uit het buitenland ingevoerde waren en voorwerpen vrijdom van tol. De voor Rumenie bestemde goederen worden bij den uitvoer uit Sulina aan een tolheffing onderwerpen. Dit besluit wordt den 13n dezer van k racht. — De rumeensche Kamer van Afgevaardigden heeft den lOu het voorstel der meerderheid, om ie verklaren dat art. 7 der grondwet herzieniug eischt, met 71 tegen 19 stemmen aangenomen. In den Senaat komen de debatten over de herziening terstond na de hervatting der zitting aan de orde, — Het gerucht, dat de ontruiming van het turksche grondgebied weder vertraging ondergaat, is onjuist. Generaal Totleben heeft zijn hoofdkwartier naar Varna verlegd, en heeft op zijn weg derwaarts slechts een uitstapje naar den Schipka-pas gemaakt, welke beroemd geworden bergengte hij nog niet gezien had. Vele russische ambtenaren hebben zich te Konstantmopel, naar Odessa ingescheept. Tot nog toe heeft do ontruiming nergens tot bloedige tooneelen aanleiding gegeven, gelijk men gevreesd had , ook niet te Kirkilissa. Generaal Reuf heeft daartoe veel bijgedragen; hij heeft het vertrouwen van muzelmannen en christenen jjeiden weten te winnen. PrihS Emeritinsky, chef van den generalen staf, wordt te Konstantinopel vei'wdcht. Prins Dondukoff-Korsakoff zal als opperbevelber van het bezettingsleger achterblijven, maar zich niet inlaten met de organisatie van Oostrumelie. De pest. Uit Astrakan wordt van den 7n door generaal Loris-Melikoff omtrent de pestaangelegenheden het volgende gemeld: In eene gisteren te Wetljanka gehouden algemeene bijeenkomst der buitenlandsche geneesheeren en professor Eichwald werd een protocol opgemaakt, waarin de doctoren Hirsch, Biesiadecki, Kabiadis, Petresko en prof. Eichwald constateren, dat de van medio october 1878 tot het einde van januarij 1879 in het gouvernement Astrakan waargenomen besmettelijke ziekte eene pest-epidemie was, welke het karakter der zoogenaamde levantinische builenpest droeg. Over de wijze van het ontstaan der epidemie meenen de geneesheeren zich van eenige besliste verklaring te moeten onthouden , totdat de inmiddels voortgezette onderzoekingen meer gegevens aan het licht gebragt zullen hebben. De epidemie is intusschen als geweken te beschouwen , daar sedert den 9den februarij noch een ziekte- noch een sterfgeval zich heeft voorgedaan. Echter kan niet met zekerheid gezegd worden, dat de ziekte in de vroeger geïnfecteerde plaatsen, inzonderheid te Wetljanka, zich niet weder vertoonen zal. De geneesheeren raden ten slotte tot deze door prof. Eichwald voorgestelde maatregelen : lo. langdurig geneeskundig toezigt in de verdachte plaatsen; 2o. handhaving der bestaande afsluiting van elk geinfecteerd geweest zijnd dorp tot het einde van den wettelijken termijn van 6 weken; 3o. handhaving der algemeene afsluiting van alle geïnfecteerd geweest zijnde plaatsen met quarantaine van 10 dagen; daarentegen achten de geneeskundigen de handhaving van het kordon rondom het geheele gouvernement Astrakan onnoodig. — De offieiele London Gazette deelt mede, dat de doctoren Colville en Payne benoemd zijn tot commissarissen van Engeland voor het onderzoek in loco naar de in Rusland voorkomende pest. ---