NIEUWS UIT GEMEENTE EN PROVINCIE. Men verzoekt ons mede te deelen, dat mevrouw Röell a.s. Vrijdag verhinderd is te ontvangen. — De vergadering van de Kamer van Koophandel en Fabrieken, bepaald op 16 dezer, is uitgesteld tot 23 Febr. a.s. Gemeentelijke electrische Centrale. (Vervolg van de stukken in nr. 5710.) In het'rapport van den directeur der gasfabriek en den directeur dei gemeentewerken over het ontwerp der openbare verlichting door middel van electrische booglampen, opgemaakt door den electrotechnisch ingenieur, wordt herinnerd aan hunne meening, dd. 12 Dec. 1901 kenbaar gemaakt, dat bij eene electiische straatverlichting een kleine opzet vermeden moet worden, omdat met eene schaarscne verlichting de gemeente fiasco maakt. In Groningen is volgens den ingenieur de electrische straatverlichting flink ; maar de directeuren kunnen die meening niet deelen ; zij maakt een poveren indruk, welke deels ook zijn oorzaak vindt in de lampen van te geringe stroomsterkte. De ingenieur stelt lampen van dezelfde sterkte voor; het komt den directeuren voor, dat ze 12 ampère sterk moeten zijn. Zij achten het alleszins der overweging waard, dat een electrisch verlichte route komt van af het Velperplein langs den Apeldoornschen weg, door Sonsbeek langs de beukenlaan, rakend aan den grooten vijver en over de nieuwe brug naar den Zijpendaalschen weg en dezen volgend naar de viaduct, waar zij aansluit aan de verlichting van de Janssingels. Daar eene verlichting door het park gedarende den winter geen zin zou hebben, zou zij alieen voor de maanden Mei, Juni, Juli, Augustus en September behoeven te dienen; door particulieren is dan 't gebruik gering. Directeuren meenen, dat daardoor eene schoone zomeravond wan deling geschapen wordt; gaat men daarbij over tot den bouw eener nieuwe theeschenkerij, dan verkrijgt Arnhem dat waaraan het zoozeer behoefte heeft, n.1., een gelegenheid voor stadgenoot en vreemdeling om zich 's avonds te ontspannen. Het aanzien van onze stad zal stijgen en mede kunnen werken dat Arnhem wordt een aantrekkelijke stad, wat de vestiging zal bevorderen. Wel zullen meerdere kosten daaruit voortvloeien, doch het is te verwachten, dat het hotel-pension Sonsbeek en de nieuwe theeschenkerij electrisch toch licht zullen behoeven, waardoor dus kabelaanleg naar of door Sonsbeek noodig wordt. Mocht het plan-Erens beter worden geacht, dan zal het toch zeker nog overweging verdienen, de Hommelstraat bij de verlichting op te nemen. De directeur der gemeentewerken heelt, omdat hij met betrekking tot de verwachten stroomlevering aan particulieren met den directeur der gasfabriek van meening verschilt, nog eene afzonderlijke nota hier omtrent opgemaakt. Z. i. moet er voor gewaakt worden, dat de electrische centrale met kabelnet niet te klein aangelegd worde. Zijn zij aan den grooten kant, dan zal de inrichting in de eerste jaren met heel wat financieele moeilijkheden te kampen hebben, doch heeft zij die achter den rug, dan zal zij krachtiger zijn, dan wanneer zij in het begin te klein wordt opgezet. Hij herinnert aan de telephooninrichting. Toen de gemeente zelf een net ging bouwen, werd voor de eerstvolgende jaren op niet meer dan 600 abonnés gerekend, wat op grond van de ervaring al een hoog cijfer was. Na eene exploitatie van 7 jaren is het cijfer echter reeds tot 1150 gestegen. Om aan deze sterke toeneming tegemoet te komen, vonden een drietal belangrijke uitbreidingen plaats, waardoor het aantal aansluitingen tot 1740 kan stijgen. De gemeente had zich veel minder uitgaven behoeven te getroosten, als het net in den beginne op zijn tegenwoordigen omvang was aangelegd. Waar men staat voor de keuze van een misschien toereikende c-n een eenigszins te grooten aanleg voor de eerste jaren, dan kiest de directeur beslist het laatste. De electrotechnische ingenieur heeft het te verwachten stroomverbruik over zes jaren uit de resultaten in andere steden, een methode die bij den opzet eener berekening algemeen gevolgd wordt. Wel zijn het bijna alle buitenlandsche steden en slechts twee Nederlandsche n.1. Haarlem en Groningen, doch eene vergelijking met deze beide alleen is niet voldoende. Haar centralen werken slechts twee jaren en bovendien is tusschen beiden een groot verschil te bespeuren. Er werken verschillende invloeden, maar in 't bijzonder het tarief, dat in Groningen veel lager is dtn in Haarlem, waarom het verbruik in de eerste plaats reeds veel grooter is. Eene vergelijking met die Nederlandsche steden kan evengoed tot te lage uitkomsien leiden als die met de buitenlandsche tot te groote. Neemt men het gemiddelde, zooals door den electrotechnischen ingenieur is gedaan, dan handelt men voorzichtig. Ook'"de directeur der gasfabriek heeft een afzonderlijk rapport ingediend. Omtrent de wijze, waarop men bij het oprichten eener centrale tot de wetenschap komt, hoe groot de aanleg wezen moet, loopen de gevoelens sterk uiteen, wel een bewijs, dat geen afdoende methode bestaat, zoo schrijft hij. De wijze, waarop de heer Erens tot zijne taxatie komt, n.1. door een gemiddeld gebruik van vele plaatsen te zoeken en dat gemiddeld voor Arnhem aan te nemen als te zullen worden bereikt binnen een afzienbaar tijdperk, kan tot een resultaat leiden, mits het gemiddeld genomen wordt over plaatsen en landen, waar de omstandigheden ongeveer gelijk zijn aan die van Arnhem. Zulks is evenwel, gelooft de directeur, niet gedaan, daar de aangehaalde steden liggen in landen, die specifiek electrisch aangelegd zijn, als Duitschland, Zwitserland, Zweden en Noorwegen. De juistheid van schrijvers bewering blijkt uit de door den electrotechnischen ingenieur overgelegde statistiek. Neemt men toch alle plaatsen waar de electrische centrale niet langer dan twee jaar in bedrijf is, dan blijkt daaruit, dat het aantal kilo watt per 1000 inwoners is gemiddeld 8—9, terwijl Groningen en Haailem respectievelijk slechts 4 en 3 K. W. bereikt hebben. Hieruit volgt, dat in Holland de electriciteit lang zoo snel niet burgerrecht krijgt als in die landen en dus ook het in die landen bereikt gemiddeld van 12 K. W. voor ons waarschijnlijk te hoog zal zijn. Omdat dat bij te grooten opzet de aanlegkosten de rentabiliteit twijfelachtig kunnen maken, terwijl, wanneer later blijken mocht, dat wel een hooger cijfer per 1000 inwoners wordt bereikt dan waarop gerekend is, uitbreiding geen bezwaar oplevert, mits daar van den beginne af aan op gerekend is, en de elecriciteit in ons land nog niet die algemeene toepassing gevonden heeft, waarin zij zich volgens de statistiek in andere landen verheugt, komt het den directeur gewenscht voor te overwegen of een aanname van 9 of 10 K. W. per 1000 inwoners voor Arnhem niet meer dan voldoende zal blijken te zijn. Op het gebruik van electriciteit door de gasfabriek moet men liever niet rekenen, omdat bij de commissie voor de gasfabriek reeds voorstellen ingediend zijn voor den bouw eener nieuwe mechanische stokerij, in welker plannen opge nomen is een bedrag van t 30,000, ter voorziening in de eigen behoefte aan electriciteit voor het bedrijf dier stokerij. Tot het indienen dier plannen in dien vorm hebben geleid de overwegingen, dat de gemeentelijke centrale niet gereed zal zijn voor den winter van 1905, als wanneer de nieuwe stokerij in werking zal moeten zijn en dus, in het geval de energie van de te bouwen centrale ontnomen wordt, eerst nog eene tijdelijke electrische inrichting met reserve gebouwd zou moeten worden, zeker op f 10,000 te schatten, dus in vermindering komt van de eerste aanlegkosten a f 30.000. In de tweede plaats is de prijs, die de gasfabriek aan de centrale zou moeten betalen, n.1. 8 ets. te hoog. daar zulks genomen over de exploitatie van 1903, de gasfabriek zoude komen te staan op rond f 10,000, welke som elk jaar evenredig met de toename in gebruik zou groeien, dus over 10 jaar misschien f 18 a f 19,000 zoude zijn. Het maken der eigen energie, door middel van direct gekoppelde gasdynamo's, zou zooveel goedkooper komen, dat van het te besteden kapitaal van f 30,000 ongveer 21 pCt. gemaakt zou worden met de f 10,000 anders aan de centrale te betalen. Neemt de productie, dus de f 10,000 toe, dan wordt het percentage nog hooger, en zal na tien jaar, wanneer f 18 a f 19,000 aan de centrale zou moeten woiden betaald, komen op 33 pCt. der aanlegkosten. {Wordt vervolgd.) — In de gisterenavond gehouden vergadering der nfd. „Arnhem" van de Onderwijzers-Propaganda-Club (voor drankbestrijding) werden mededeelingen gedaan over de twee alcoholcursussen, die gehouden werden en waarvan wij indertijd reeds iets meldden. • Bijzonder werd gewag gemaakt van de belangstelling voor de Cursussen getoond, ook door personen, die buiten de N. O. P. C. staan, en van de trouwe opkomst en het uitstekende gedrag der leerlingen. De leermiddelen zijn evenwel niet geheel voldoende, terwijl het wenschelijk zou zijn als de club ze niet behoefde te leenen uit andere plaatsen, maar ze in eigendom bezat. Besloten werd op 3 Maart een ouaersavond te houden met de vadeis en moeders der leerlingen en met die ouders, welke door het opgeven hunner kinderen voor de cursussen, belang toonden te stellen in de zaak, doch aan wier aanvraag wegens gebrek aan krachten en ... financiën nog niet kon worden voldaan. De heer Klaren uit Zutphen zal daarbij een toespraak houden, terwijl hoogstwaarschijnlijk eenige zangers zich zullen doen hooren. Het verslag van den Secretaris en den Penningmeester werd goedgekeurd. Ten slotte werden nog discussiën gevoerd over de vraag of samenwerking b. v. in een soort federatief verband, niet mogelijk zou zijn voor de verschillende drankbestrijdersvereenigingen hier ter stede. — Voor het natuurkundig genootschap „Wessel Knoops" trad gisteravond als spreker op de heer dr. G. W. S. Lingbeek uit Laag-Soeren, met het onderwerp : De invloed van Jen geest op het lichaam. Of het kwam door het spiritistisch tintje, dat aan dezen titel verbonden is, weten wij niet, maar de groote zaal van het Loge-gebouw was dicht bezet met velen, die in spanning zaten te wachten op de dingen, die komen zouaen. Eenige schetsen op het bord, waaronder men een afbeelding der hersenen kon herkennen, dienden om de belangstelling rog meer gaande te maken. Of allen voldaan naar huis zijn gegaan, betwijfelen wij echter. Allerminst is dit te wijten aan spreker's rede, die voor meer ingewijden wel hoogst interessant zal geweest zijn, maar die voor leeken en minder bevoorrechten veel te hoog ging. — f In de jaarlijksche algemeene vergadering der Maatschappij van Voorzorg werden de verschillende jaarverslagen uitgebracht en deelde de commissie, belast met het nazien der boeken en rekening en verantwoording, hare bevinding mede. Deze commissie adviseerde tot goedkeuring der rekening en verantwoording en stelde voor den penningmeester onder dankzegging te dechargeeren, hetgeen geschiedde. Aan het einde der vergadering bracht de voorzitter, de heer D. J. de Jongh, hulde aan den aftredenden secretaris der geneeskundige commissie den heer P. Ribbius, die zooveel heeft bijgedragen om de reorganisatie van de Maatschappij van Voorzorg op goede en gezonde grondslagen te bevestigen en die zich heeft doen kennen als een man van initiatief, helder doorzicht en krachtige energie. Na den voorzitter bracht de heer dr. J. Piekema den heer P. Ribbius namens de aan de Mij. verbonden medici hulde voor al hetgeen door hem in bovengenoemde functie was verricht en dat den geneeskundigen der Mij. zoo zeer ten goede was gekomen. Beide toespraken vonden warme instemming bij de talrijk opgekomen leden. — De volgende week, Dinsdag en Woensdag, geeft de Duitsche natuurkundige Gerhart Heltmann uit Hamburg een populair-wetenschappelijke, aanschouwelijke voordracht: „Een uitstapje in het wereldruim." Te oordeelen naar de verslagen in de bladen uit de steden, waar de heer Heltman reeds optrad — Maagdenburg, Dresden, Zürich, Hamburg zelf, e. a. — is deze voordracht, opgeluisterd door reusachtige projecties, belangrijk genoeg om er de gezette aandacht op te vestigen van allen, die belangstellen in de wonderwereld van ons firmament. De projecties worden beschreven als uiterst scherp en een juist beeld gevend van wat in woorden geschetst wordt. Er was telkens een zeer talrijk en een bijzonder dankbaar gehoor. — Men verzoekt ons mede te deelen dat Vrijdag 18 Februari des avonds 8 uur in het gebouw Patrimonium Sonsbeekstraat, in de Vereeniging van gemeenteambtenaren als spreker zal optreden, het lid de heer J. D. A. Sneep, met een voordracht over „het gas en zijn toepassing." Bij deze voordracht zal door den spreker gebruik gemaakt worden van toestellen. De leden en geïntroduceerden hebben toegang met hunne dames, terwijl voor belangstellenden kaarten verkrijgbaar zijn bij den secretaris : C. de Ligt, Spijkeistraat 161. — Naar men verneemt, zal de heer F. Slijper, filiaalhouder van de Eerste Nederlandsche Rijwielfabriek Burgeis te Deventer — die als zoodanig zijn eervol ontslag heeft gevraagd, — voor eigen rekening een zaak in rijwielen en onderdeden, annex reparatie-inrichting oprichten, waarvoor hij het pand aan de Koningstraat hoek Arke Noachstiaat heeft gehuurd. — Verschenen is het programma van de uitvoering Zondagavond 26 Febr. door de Athletische Club „U. D. I." in Musis Sacrum te geven. Doel en streven, haar beteekenis in de sportwereld, blijkens haar vele wedstrijdprijzen, onder welke tien kampioenmedailles, worden in een goed geschreven inleiding gememoreerd. Het programma der uitvoering geeft veel afwisselends ; we hebben alle reden een druk bezoek te mogen verwachten, te meer ook, daar U. D. I.'s medewerking op de feesten van „Oranjedag" van de meeste attractie is. — Door de tooneelvereeniging „Thalia", welke Zondag jl. een liefdadigheids-voorstelling gaf, ten bate van de Blindenstichting, is aan genoemde stichting een batig soldo overgemaakt van f 62.—— § Aan de openbare school te Rozendaal (Geld.) zal, wegens gebrek aan ruimte, een lokaal worden bijgebouwd. — § De Steeg, 14 Febr. De locaaltrein, die ongeveer half twaalf alhier uit Arnhem aankomt, moest bij den overweg voor het station stoppen, daar een boer met een kar de afsluitboom had opgetild en kalm over de rails reed. Ongelukken hadden niet plaats. — Het is 25 jaar geleden dat een zeer ijverig en bekwaam man optrad als hoofd van het onderwijs aan Justitie, eerst te Hoorn, toen te Veenhuizen, Alkmaar en nu aan den Kruisberg bij Doetinchem. De Heer Jung mag wel eens openlijk met eere genoemd worden, zegt het „Hbld" dat, toevallig van jongens door hem opgeleid weet hoe ze hem achten en als een vader beschouwen, en ieder die zijn werkkring kent weet dat er veel karakter en groote takt noodig zijn om dien goed te vervullen. — £ Doetinchem, 14 Febr. Op de heden alhier gehouden jaarmaikt waren aangevoerd 80 koeien en 300 biggen. De prijzen waren dragende koeien f 100—f 150, stieren f60— f 130, slachtvee 56—74 ct. per K.G., biggen f 2—f 2.40 per week. — || Door de politie zijn weer vijf personen opgespoord die verdacht worden aan het vernielingswerk bij den jachtopziener te Bredenbroek te hebben deelgenomen. De bedoelde personen die weer op vrije voeten zijn gelaten zijn arbeiders. — Een zonderling geval deed zich voor met een zoekgeraakten verlovingsring. De heer P. v. N., tabaksfabrikant, vermiste in September van het vorige jaar plotseling zijn verlovingsring; hoewel overal gezocht werd, de ring was en bleef weg. Het toeval wil dat de broeder van den heer v. N., voor de zaak op reis zijnde te Dioxperlo tot de ontdekking komt, dat bij een afnemer daar ter plaatse door een werkman van de ijzergieterij te Isselborg was kennis gegeven dat in een pond door hem daar gekochte tabak een gouden ring was gevonden De werkman was zoo eerlijk, den ring terug te geven, die aldus buiten verwachting weer in bezit van zijn rechtmatigen eigenaar kwam. Bij het helpen pakken moet den heer v. N. de ring van den vinger zijn gegleden. („Dev. Dgbl.") — || Te Emmerik en Elten circuleeren adressen, ondersteund door belanghebbenden in de Hollandsche grensplaatsen 's-Heerenberg en Gendringen enz. te richten aan de Staatsspoorwegmij. om de bekende goedkoope vacantiekaarten ook in plaatsen verder dan Arnhem gelegen verkrijgbaar te stellen, opdat de bewoners in deze plaatsen van deze goedkoope reisgelegenheid naar Holland kunnen profiteeren. — □ Winterswijk 14 Febr. Op de bres voor het Openbaar Onderwijs. De Minister van Binnenlandsche Zaken heelt dus tot opheffing van de Rijks. Normaallessen te Winterswijk besloten. De klassen die er nog zijn worden afgewerkt, zoodat in 1908 de laatste klassen deze inrichting, die dan een 25-tal jaren heeft bestaan, verlaat. Indien er niet iets van dezelfde kracht voor in de plaats komt, is het jammer voor de streek, daar vele ouders, ook geregeld Rooinsch-Katholieken, hun kinderen hier ter opleiding zonden. We vernemen intusschen, dat bij het onderwijzend personeel der tegenwoordige inrichting het ernstig voornemen bestaat, voor eigen rekening, dus als bijzondere, doch voor ieder toegankelijke normaallessen, de zaak voort te zetten en dus als zoodanig wel nieuwe leerlingen met 1 April aan te nemen. Het onderwijs zou dan worden uitgebreid met de drie moderne talen en zoo mogelijk wiskunde. — g Wageningen, 14 Febr. De monteur de L. uit Ede had heden bij het afbreken der vernielde machines uit de afgebrande leerlooierij der firma J. B. Roes en Zonen, het ongeluk van eene hoogte achterover te vallen, waarbij hij zeer ernstig werd gekwetst. Hij werd naar het ziekenhuis vervoerd. — S Wageningen, 14 Febr. Op de gasfabriek alhier heeft een ernstige ontploffing plaats gehad. Onder den vloer van het mai hinegebouw had zich gas verzameld, dat plotseling vlam vatte. De slag was verschrikkelijk De voormuur is bijna geheel ingestort, de ramen en de deur zijn er geheel uitgedrukt, terwijl de zolder, tevens dak, ongeveer een decimeter is opgetild. Ook in het aangrenzend schaftlokaal en in de badkamer zijn de ramen geheel vernield, terwijl in de omringende gebouwen de ruiten door den sterken luchtdruk grootendeels verbrijzeld zijn. Persoonlijke ongelukken kwamen niet voor. De schade is vrij aanzienlijk. — Bist, 15 Febr. Gisterenavond is in een daartoe in „de Vereeniging" gehouden bijeenkomst tot de oprichting besloten van een departement der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen. — Te Lienden is gisteren de hovenier R. van R. bij het snoeien van boomen uit een boom gevallen. Hij bekwam zulke hevige wonden, dat hij kort na den val is overleden. — t Tiel, 14 Febr. Voor een stampvolle zaa' (plm. 900 personen), trad hedenavond alhier op prof. mr. W. M. F. Treub, daartoe uitgenoodigd door eenige vrijzinnig-democraten. Na eene korte inleiding kwam hij tot zijn onderwerp : „De politieke toestand". Deze Regeering, die nu sinds 1901 aan het bewind is, werd geheel beheerscht door het denkbeeld, het conservatisme zooveel mogelijk te versterken, onder de Christelijke vlag als middel daartoe. Kenmerken van de tegenwoordige regeeringspolitiek zijn : ie. Dat de Regeering zooveel mogelijk confessioneele bijzondere inrichtingen subsidiëerde, en vooral het bijzonder onderwijs, en ten tweede, het conservatisme weder te doen zegevieren over het gezond verstand. Alle niet-kerkelijke partijen waren tegen die drijverij, ook tegen de financieele politiek, die voornamelijk ten doel heeft, den midden» stand en de arbeidersklasse te drukken en de gegoeden te ontlasten. Bij het laatste was echter een klein verschil, n.1. dat alle conservatieven, ook de niet-kerkelijken, meegaan met die handelingen, omdat juist de meeste gegoeden ook conservatief zijn. Als voorbeeld van het regeeringsbeleid nam de heer Treub het Hooger, 1 Mid&elbaar en Lager Onderwijs. Onder de schoonklinkende leuze: „Vrijheid voor het onderwijs", was het nergens anders om te doen, dan Jom het jBijzonder Onderwijs zooveel mogelijk te steunen. Men wil het Bijzonder Hooger-onderwijs dermate bevoorrechten, dat de studenten dier scholen later allerlei staatsambten kunnen bekleeden, terwijl de eischen niet behoeven te worden gesteld door den Staat. Zulk eene Hoogeschool, waarin de twee voornaamste faculteiten, de Medische en de Wis- en Natuurwetenschappelijke, niet behoeft gedoceerd te worden, kan niet bestaan, temeer, daar de grondslag, waarop alles rust, de godsdienst, niet gecritiseerd mag worden. En wat is Hooger Onderwijs dan, zonder dat alles onderzocht wordt? Bijzondere nadruk legde spreker op het verdwijnen der twee belangrijkste faculteiten, zonder welke een Hoogeschool dien naam eigenlijk niet verdiende. Dit was gedaan, om het geldelijk voordeel. Waar men anders 16 a 20 redeneert onderwijs niets woronderwijs, denzelfde hoogleeraren had, kon men dan volstaan met o. Waar dus, naast de veel lagere eischen, die gesteld werden aan het Bijzonder Hooger Onderwijs, de rechten gelijk zijn, daar is de grondslag valsch, daaruit blijkt de gezindheid der Regeering. , . . , Ook werd behandeld de Grondwet in verband met het Lager Onderwijs. . .. In de Memorie van Toelichting bij het huidige wetsontwerp werd door Minister Kuyper gezegd, dat het volksonderwijs wordt verdeeld in Openbaar en Bijzonder onderwijs, zoodat volgens art. 192 der Grondwet dus aan beide soorten gelijke steuii moest worden ver een . Dit is echter niet waar. In de Grondwet wordt alleen genoemd het Openbaar Onderwijs als het voorwerp der overheidszorg, met het Bijzonder. Dit wordt echter door de regeeringsmeerderheid niet erkend; deze zoo: Vroeger werd het Openbaar zoo bevoordeeld, nu zal er dan ook den gedaan voor dat Openbaar tenzij aan het Bijzonder Onderwijs steun wordt verleend. Deze stelling noemde prof. Treub echter geheel verkeerd. Hoe kunnen nu toch particuliere instellingen gelijk gesteld worden met staatsinstellingen van dezelfde soort. En al was dit zoo, wat zouden dan de voorstanders der Bijz. scholen zeggen, als er dan ook van Staatswege hetzelfde toezicht, dezelfde controle over het beheer der geldmiddelen werd ingesteld. Als dezelfde eischen werden gesteld aan bouw en inrichting der Openbare en Bijzondere scholen, aan pas zou, bij de zooeven genoemde controlemiddelen, gelijke subsidieering mogelijk zijn. Als vanzelf kwam daarop aan de beurt de instelling der subsidie aan Bijz. scholen bij de Wetswijziging van 1889, hetgeen billijk kon genoemd worden, zonder dat het echter een plicht was. Het standpunt der Regeeiing in deze is nu: Gelijkstelling, maar zoo, dat het Bijzonder Onderwijs de som van f 2,059,000 meer uitgaven vraagt van de Regeéring en het Openbaar f 41,000. Vervolgens kwam de spreker aan de grootere en diepere bezwaren dan de financiëele. Een van die grootere is de verdeeling van Kuyper van het volk in twee groepen, de eerste groep, waartoe zij behooren, die hun geheele leven laten beheerschen door denChristelijkengodsdienst en dus ook de politiek, en de tweedegroep.de „paganisten." Wel werd deze uitdrukking in de Kamer herroepen, maar Talma, die kort geleden in den Haag op eene vergadering van antirevolutionairen en katholiëken zelfs sprak van ongeloovige heidenen, leverde daardoor het bewijs, dat dat „herroepen" niet zooveel moeite •kostte. Onder partijgenooten werd het toch nog eens verteld. Natuurlijk is deze onderscheiding foutief en dat vooral om twee redenen : Dr. Kuyper heeft er in „Ons Program," — vooi 20 jaren wel — in veroordeelenden zin over gesproken. Hij zeide er van : Het (dat samengaan) is, het wegdoezelen van godsdienstige verschillen van revolutionairen en kerkelijken. Alleen kon het bestaan in achterhoeken van ons land of in verachterde streken. De afstand toch tusschen anti-revolutionairen en liberalen is kleiner dan die tusschen anti-revolitionaiien en katholieken. Dan zou ook, wanneer zijne tegenwoordige houding verdedigd kon worden, deze scheiding te zien moeten zijn in alle landen, waar christelijken en modernen samenleefden, als in Pruisen, Engeland enz. In ons land waren de groepen der linkerzijde door den drang der omstandigheden gedwongen, samen te gaan tegen de coalitie der kerkelijken, dat monsterverbond. Vele leden der rechterzijden beweren wel, dat het geen monsterverbond is, omdat de katholieken en antirevolutionairen één God vereeren en één zijn in hun streven, maar dit wordt gelogenstraft door de verkiezing voor den Gemeenteraad in Amsterdam, waar de anti-revolutionairen en katholieken niet den christelijk-democraat stemden maar den „paganistischen" oud-liberaal. Terugkomende op de financieele politiek, verhaalde spreker, waarvoor de gelden, die door verhooging van invoerrechten verkregen werden, gebruikt konden worden ; ten eerste voor subsidies aan bijzondere scholen en ten tweede voor sociale maatregelen in het belang van het conservatisme. Wie werd door die verhooging van invoerrechten getroffen. Voornamelijk de kleine man, niet de gegoede burger, die wel iets meer zou moeten betalen, maar toch niet zooveel in vergelijking als de werkman. Mr. de Wilde, die cene rede hield in de buurt van Zierikzee, gevoelde zeker zoo iets, toen hij verklaarde, dat dan (bij uitvoering van het wetsontwerp) alleen wat parfumerie en eau de cologne zwaarder zou belast worden. Hieruit blijkt dus weer het streven der Regeeting, de mindere .standen nog meer te doen dragen in evenredigheid tot de meergegoeden. De kiesrechtvraag behandelende, zeide prof. Treub, dat tegenwoordig de tijd rijp was voor algemeen kiesrecht. In den tegenwoordigen tijd was de ontwikkeling des volks zoover doorgedrongen, dat eene afscheiding tusschen geschikten en niet-geschikten niet wel meer mogelijk is. Hoevele kiezers weten iels af van de wetten, waarvoor meesters in de rechten weken noodig hebben om ze te bestudeeren en na te gaan of ze zijn in 't belang van het volk ? In dat opzicht staan ze dus gelijk met de niet-kiezers. Een eisch, die aan iederen kiezer gesteld moet worden is : Genoeg algemeen inzicht, en genoeg belangstelling in het werken der partij, waartoe hij zich aangetrokken gevoelt. De Staat moet sturen in de richting, aangegeven door den geest des tijds. Wij vrijzinnig-demociaten erkennen den grooten strijd tusschen standen, en het verschil in financieele verhoudingen. De Staat moet nu zorgen voor nivelleeiing, Dat behoeft niet door revolutie of door bloedvergieten, het kan geleidelijk gaan. Wij verwachten in de volgende vier jaren, als de linkerzijde weer aan het bewind komt, nog geen algemeen kiesrecht, misschien nog in geen tien jaar. Door Grondwetswijziging zou algemeen kiesrecht mogelijk gemaakt worden, zonder dat het algemeen kiesrecht een noodzakelijk gevolg zijn zou van Grondwetsherziening. Nadat spreker de verschilpunten tusschen Vrijzinnig-democraten en Sociaal-democraten in het licht had gesteld, sloot prof. Treub zijne boeiende rede. Na een pauze van 10 minuten werd door den voorzitter de gelegenheid opengesteld voor debat, waarvoor zich drie personen hadden opgegeven, Dr, Keyzer, predikant van de Gereformeerde gemeente te Tiel, de heer Jonkman, hoofd der Christelijke school te Hien en Dresselhuys te Tiel, die des sprekers rede vooral bestreden op het gebied van het onderwijs, het kwekken van geloofshaat en de verschilpunten tusschen oud-liberalen en vrijzinnigdemocraten. De heer Jonkman protesteerde tegen te korten tijd c>m te debatteeren. Hem werd een half uur verlenging toegestaan. Hij zag nu echter van het woord af, omdat, zooals hij beweerde, het rumoer hem belette voort te gaan en hij voortdurend werd geinterrupteerd. Nadat de heer Treub de sprekers nog uitvoerig had geantwoord, sloot de voorzitter de vergadering te half een. Na afloop van de lezing werd eene afdeeling Tiel van den Vrijzinnig-democratischen Bond opgericht met 20 leden. — De hetr G. M. Kam, te Nijmegen, heeft bij akte van 4 Ftbruari 1905 aan den Staat der Nederlanden geschonken zijne hoogst belangrijke verzameling oudheden, doch zóó, dat deze schenking eerst na zijn dood door de Regeering worde in bezit genomen. Deze verzameling bestaat in hoofdzaak uit: eenige voorhistorische vaten, steenen en bronzen beitels, wapenen, Romeinsche grafurnen, legioensteenen, kannen, vazen, lampen, terra nigra en terra sigillata, zoogenaamde Belgische waren, borden, vazen, kommen, enz.; bronzen vazen, spiegels, beelden, fibula's, enz.; Romeinsch glaswerk, gesneden steenen, pastes, kralen, Romeinsche en Frankische wapenen, eenige Frankische vaten en voorts Romeinsche munten, gouden-, zilveren- en bronzen-, uit den tijd der iepubliek en den Keizertijd ; een zilveren medaillon van Constantijn den- Groote. De verzameling Romeinsch is voor het overgroote deel uit den Augusteïschen tijd. Eindelijk een aantal Middeleeuwsche oudheden als vazen, tegels, enz. Inzonderheid de Romeinsche en voorhistorische oudheden zijn voor het overgroote deel in Nijmegen en omgeving gevonden. Aan den schenker is de bijzondere dankbetuiging der Regeering aangeboden. (StC.) ---