EERSTE BLAD. ARNHEM, 17 Mei. De vermoedelijk laatste zitting der in 1897 gekozen Kamer was ook de laatste, waarin in 't algemeen de Tweede Kamer hare werkzaamheden zou kunnen verrichten onder de leiding van haren waardigen voorzitter, den heer mr. J. G. Gleichman. Maar 't is zoo niet geweest: de heer Gleichman, door droevige familieom• standigheden in den laatsten tijd reeds in zijn zenuwgestel geschokt, heeft zich onttrokken aan de hulde, welks hij zonder eenige zelf verheffing bij zijn afscheidnemer! van de Kamerverwachten mocht. Zij is hem dientengevolge buiten zijne tegenwoordigheid gebracht moeten worden, maar al leed daardoor naar 't uiterlijk de ovatie schade, aan hare beteekenis kon dit geen albreuk doen, omdat zij geen ijdele vorm was, geen voldoen aan traditie of praecedent, maar een uiting van diepgevoelden eerbied en dankbaarheid, welke om zich te openbaren niet vraagt naar antecedenten. Vóór de pauze richtte de waarnemende voorzitter, nar. J. D. Veegens, de volgende woorden tot de Kamer: iMiine Heeren! »Nu de Kamer straks zal uiteengaan, om behoudens onvoorziene omstandigheden, in dit zittingjaar niet meer bijeen te komen, wensch ik een kort woord te zeggen, dat in de eerste plaats gericht is tot den waardigen voorzitter der Kamer, wien het heden niet mogelijk is deze plaats in te nemen. »De heer Gleichman heeft gemeend zich na dit zittingjaar niet meer beschikbaar te kunnen stellen voor de gewichtige betrekking, die door hem op zoo voortreffelijke wijze bekleed wordt. Wij moeien dit zijn besluit eerbiedigen, hoezeer wij het betreuren. Maar ons past tot afscheid een welgemeende hulde aan den kundigen, onpartijdigen en humanen leider onzer werkzaamheden in het laatste tiental jaren. Wij weten dat zijn handelingen worden bestuurd door streng plichtbesef en warme vaderlandsliefde. Zijn grondige kennis van de uiteenloopende onderwerpen onzer debatten; zijn nauwlettende waakzaamheid voor de waardigheid der Kamer, voor den goeden toon in haar midden en voor geregelde afdoening van de aan haar beslissing onderworpen zaken ; zijn volkomen onpartijdigheid en bijzondere welwillendheid jegens ieder onzer : deze zijn voortreffelijke éigenschappen worden door ons allen, zonder onderscheid van staatkundige richting, ten zeerste gewaardeerd. »Waar onze hooggeachte voorzitter van de Kamer gaat scheiden, hopen wij van harte, dat hij in vervolg van tijd met voldoening moge terugzien op het decennium, gedurende hetwelk hij met de leiding onzer werkzaamheden belast was. Wellicht zal het bewustzijn van de onverdeelde hoogachting en erkentelijkheid, waarmede alle leden der Kamer jegens hem bezield zijn, daartoe iets kunnen bijdragen». Nadat de Kamer door luid handgeklap hare instemming met het gesprokene had te kennen gegeven, stond de heer Pierson, die met al zijne ambtgenooten aan de Ministerstafel was gezeten, op en sprak de volgende rede uit: «Mijnheer de Voorzitter! «Van ganscher haite wensch ik namens de Regeering mij aan te sluiten bij de voortreffelijke woorden, die door u zijn gesproken. Er is niemand van de Ministers, die den inhoud van deze wooiden niet ten volle beaamt. «De Kamer heeft blijk gegeven van haar waardeering, van haar hulde voor haar president, die helaas weldra niet meer haar president zal zijn. Maar ook voor de Regeering bestaat er reden om uiting te geven aan de gevoelens van hulde en erkentelijkheid, want indien het voor de Kamer van "groote waarde is op voortreffelijke wijze geleid te worden, zeer zeker heeft het groote waarde voor een Regeering om, wanneer zij deelneemt aan de debatten, die debatten bestuurd te zien op zoodanige wijze als in dit tiental jaren is geschied. «Het is zeker voor den heer Gleichman een droevige, een zeer pijnlijke dag. Het is altijd pijnlijk te moeten scheiden van een werkkring, vooral wanneer men daarin dermate zijn hart heeft gelegd als met hem het geval was. «Maar wij weten het allen en het is ook door u, M. d. V., opgemerkt, er is hier een lichtzijde. Het is deze: te schelden op zulk een wijze, in het genot van aller hoogachting, aller waardeering en ik mag het er bijvoegen, van aller hartelijke vriendschap.» Ook deze woorden werden met toejuichingen begroet, en zijn deze buitengewone huldebetuigingen ten volle verdiend, den heer Gleichman zal het evenzeer een aangename verassing geweest zijn, ook door H. M. de Koningin zijne hooge verdiensten te hebben zien erkend door de toekenning der zeer zeldzame onderscheiding van bet Grootkruis der orde van den Nederlandschen Leeuw, welke benoeming Woensdagavond in de «S:aatscourant» was opgenomen. Voor 't overige kan de laatste zitting der Kamer geen bijzonder aangename herinneringen achterlaten. Bijna geheel werd zij ingenomen door een onevenredig lange discussie over slechts één onderdeel van de voorgenomen regeling der opleiding tot ambtenaar voor den lndischen dienst, welke, bovendien ontsierd door eene geheel onnoodige heftigheid en hartstochtelijkheid bij den Minister van Binnenlandtche Zaken, maar bovenal bij den heer de Savornin Lohman, eindigde met eene stemming, waardoor met slechts twee stemmen meerderheid het toe te passen stelsel geheel ontwricht werd, terwijl alleen aan den langen duur der discussie dit ongelukkig resultaat is te wijten, daar met 't oog op den volgenden feestdag eenige veraf wonende Kamerleden reeds tegen 3 uur de zitting hadden verlaten. In ons laatste overzicht hebben wij reeds met een enkel woord gezegd, hoe in het nieuwe stelsel eene permanente commissie van advies den Minister van Koloniën na het examen voor candidaat-ambtenaar de ranglijst met gemotiveerd rapport aanbieden en gedurende de driejarige studie dier candidaten zich van hunne voortdurende geschiktheid voor de moeilijke bestuurstaak op de hoogte houden zou; de blijvende band zou zijn, gelijk de Minister Cremer zeide, tusschen de Regeering en de aanstaande ambtenaren en zoowel voor dezen als voor de eerste als ware 't wezen zou vriend en raadgever: die permanente commissie nu in Nederland en, wat de aanwijzing der candidaat-ambtenaren in Indiö aangaat, de soortgelijke commissie op Java heeft de Kamer met de kleine meerderheid van 39 tegen 37 stemmen verklaard niet re wenschen. Voor de moeilijke taak van den lndischen ambtenaar worden in hem eigenschappen gevorderd, van welker bezit onmogelijk bij een examen blijken kan, en terwijl nu de Regeering eene eerste loffelijke poging in 't werk wilde stellen, om in 't belang van den dienst aan 't bezit dier eigenschappen hooger waarde te doen toekennen dan aan de mate van feiienkennis der candidaten, heeft de Kamer in hare laatste zitting deze poging verijdeld, door op voorstel van den heer Lohman een amendement aan te nemen, om het aangevraagde krediet met het bedrag te verminderen, waarop de kosten dezer commissie geraamd werden. De vrees voor nepotisme, vooringenomenheid en bevoorrechting wss het motief van den voorsteller, alsof dit gevaar niet veel grooter zou zijn, indien de Minister de aanwijzing zal moeten doen en tot benoeming zal moeten voordragen zonder de voorlichting, op volledige bekendheid met de candidaten gegrond, tenzij hij slechts de ranglijst krachtens het examen volge en derhalve het bestaande kwaad langs anderen weg weder bestendigd wordt, dat niet in de eerste plaats geschiktheid en beschaving, maar het hoogste aantal punten op een theoretisch examen behaald den doorslag geven. Gelijk gezegd, deze beslissing der Kamer is ten hoogste ie betreuren en het laat zich uitstekend verklaren, dat de Minister van Kolonién vóór de stemming de aanneming van het amendement ten ernstigste ontried, onder mededeeling dat bij aanneming 't zeer de vraag zou wezen of de ontworpen regeling nog wel lot stand te brengen zcfu zijn. Ondanks de mogelijkheid dus dat de geregelde aanvulling van het personeel van het Indisch bestuur voor eenigen tijd gestoord zal worden, heeft eene kleine meerderheid een spaak in 't wiel gestoken ; tot die meerderheid behoorde o. a. de heer van de Velde, die met zijne politieke vrienden slechts uit vijandschap tegen het openbaar middelbaar en gymnasiaal onderwijs en uit ongemotiveerd dipil wegens de opheffing van de Indische Instelling te Delft, toonde tegen elke nieuwe regeling te willen stemmen, al kon ook door zulke opposition quand-même die Instelling onmogelijk in 't leven worden teruggeroepen. Immers uit de mededeelingen van den Minister Cremer bleek, dat Delfi's .belangstelling in de opleiding voor den lndischen dienst uitsluitend van financieelen aard geweest is: nauwelijks had in 1898 het Rijkssubsidie ten bedrage van f 12,000's jaars opgehouden een zeer belangrijke winst voor de gemeentekas op te leveren, of het Gemeentebestuur drong onmiddellijk aan op verhooging van het subsidie, en toen de Minister zich daartoe niet bereid verklaarde, nam Delft's Gemeentebestuur het besluit tot opheffing der Inrichting. Is er na deze onthulling niet alleszins reden het dépit van den afgevaardigde voor Delft [«ongemotiveerd» te noemen ? Tegemoetkoming op onderdeelen kon den Minister niet baten: de toezegging om ook de jongelieden, die de 4-jarige Rijks Hoogere Burgerschool, behoorende bij de inrichtingen voor landbouwonderwijs te Wageningen, hebben afgeloopen, ter mededinging toe te laten; de belofte dat de examens, zoowel tot toelating als candidaat-ambtenaar, als na het eerste jaar der speciale vakstudie te Leiden, door telkens opnieuw te benoemen commissiën zullen worden a'genomen; de bereidverklaring om eene wijziging in overweging te zullen nemen in den voor de toela' ting bepaalden 18-jarigen leeftijd; de overweging dat het geheele plan, bij Koninklijk besluit geregeld, uiteraard slechts eene proefneming is, waaromtrent telken jare bij de begrooting de Kamer hare opmerkingen en wenschen zou kunnen doen hooren, dit alles kon de commissie, door den heer Geertsema terecht de ruggegraat van het geheele stelsel genoemd, niet redden en nu, na deze amputatie, het krediet den Minister Cremer werd toegestaan met 43 tegen 33 stemmen, is er alleszins reden te vragen: What will he do with it ? Wat er verder nog aan de orde gebleven was, werd met grooten spoed — 't was inmiddels reeds 4 uur geworden — afgedaan. Omtrent de verbinding der stoomtramlijnenNijmegen - Wamel en Tiel—Kuilenburg via het Tielsche veer gaf de Minister van Waterstaat de verzekering die, na afloop van het onderzoek, ten spoedigste te zullen bevorderen. De conclusie van het rapport op de inlichtingen over het adres van den gewezen luitenant Bosch werd zonder stemming aangenomen, nadat de Minister van KoloniëQ veiklaard had hierover als niet-jurist niet te kunnen debatteeren, nu de commissie, waarin juristen van naam zitting'hadden, tot eene tegen overgestelde slotsom gekomen is van hetgeen hem, Minister, en den Gouverneur-Generaal op grond ook van juridische adviezen als j'.'ist was voorgekomen. iHij zeide bereid te zijn, zoo de Kamer de conclusie aannam, daaraan zoo mogelijk gevolg te geven, maar voegde er bij, dat zeer stellig de Gouverneur -Generaal den exluitenant Bosch geen gratie zou hebben verleend, indien hij had gesveten dat na de gratie vervallenverklaring van den militairen stand niet meer mogelijk geweest zou zijn. Over de handelwijze van den Gouverneur -Generaal had zich dus de heer Bosch inderdaad niet te, beklagen. In het wetsontwerp tot toekenning van eenige bevoegdheden aan besturen van waterschappen, veenschappen en veenpolders werden door den Minister van Waterstaat, naar aanleiding van enkele opmerkingen van den heer Fokker, kleine wijzigingen »an redactie gebracht, waarna het zonder hoofdelijke stemming werd aangenomen, evenals nog een drietal conclusies op inlichtingen omtrent adressen. Hierop ;volgde het slottafereel van elke zitting: de vaststelling der huishoudelijke begrooting der Kamer voor het volgende zittingjaar in geheime zitting. Vermoedelijk zal nog slechts eenmaal deze Kamer worden bijeengeroepen, nl. in September tot het aanhooren der sluitingsrede. --- BINNENLAND. Reuter seint uit Schwerin: Koningin Wilhelmina heeft Zaterdagochtend te paard op het groote exercitieterrein de parade van het garnizoen geïnspecteerd. Zij had den Groothertog en Prins Hendrik aan hare zijde. Na de parade woonde de Koningin in een rijtuig met vier paarden het exerceeren van de infanterie bij. Zaterdagmiddag is Zij met Prins Hendrik en Groothertogin Maria naar het kasteel Rabensteinfeld teruggekeerd. H. M. de Koningin en Z. K. H. de Prins der Nederlanden zijn voornemens den iaden Juni naar het Loo terug te keeren. In de openbare Vredesbijeenkomst, die morgenavond in de groote zaal van den Kunstkring te VGravenhage zal worden gehouden en waarvan de Minister van Buitenlandsche Zaken, mr. de Beaufort, het eere-voorzitterschap heeft aanvaard, zal behalve door genoemden Minister, ook nog het woord gevoerd worden door den gep. generaal-majoor den Beer Poortugael, lid van den R-iad van State; dr. F. van Gheel Gildemeester; mevr. Klerck—van Hogendorp en mej. Marie Jungius. Het is mogelijk, dat de lijst van sprekers van dien avond nog wordt aangevuld met een Neder - landsch lid van het Internationaal Hof van Arbitrage. De bijeenkomst zal worden opgeluisterd door eenige zang- en muzieknummers en krijgt het karakter van een meer plechtige herinnering aan de opening van de Vredesconferentie in he jaar 1899. Gisteren vergaderde te Utrecht de Nederlandsche Bond van Horlogemakers onder voorzitterschap van den heer J. D. Ketelaar uit Amsterdam. Ter vergadering waren 48 afgevaardigden aanwezig, vertegenwoordigende 10 afdeelingen Uit het jaarverslag bleek, dat de afdeelingen zich geleidelijk uitbreiden. Het museum van tijdmeetkunde te Amsterdam zal eerlang geopend worden. Het vakblad „Christiaan Huygens'' is aangenomen als officieel orgaan. Op het Internationaal Congres van Tijdmeetkunde, dat 28 Juli te Parijs gehouden zal worden, zal de Bond wordon vertegenwoordigd door den heer J. M. Faddegon te Montrouge. Met den „Deutscher Uhrmacher-Bund", „Central Verband SchweizerischerUhrmacher" en „Central Verband Deutscher Uhrmacher" zijn betrekkingen aangeknoopt. In een door het bestuur aan den directeurgeneraal der posterijen en telegrafie gericht adres werd gewezen op het bezwaar dat de horlogemakers in de provinciesteden ondervinden, omdat daar niet zooals in de havenplaatsen de gelegenheid bestaat het tijdsein te ontvangen uit Leiden. Op het verzoek om hierin verbetering te brengen is afwijzend beschikt op grond dat het tegenwoordig samenstel der verbindingen voor overbrenging der tijdseinen naar de marine-etablissementen niet toelaat dit bericht over te brengen naar de provinciesteden. Mochten echter meerdere aanvragen inkomen, dan zal worden overwogen in hoeverre daaraan kan worden tegemoet gekomen. Mocht het dan mogelijk blijken dan zal voor wijziging der technische inrichting door belanghebbenden f75 a f 100 zijn bij te dragen. Een voorstel van Nijmegen om ook voor grossiers de gelegenheid te openen als lid toe te treden kon geen meerderheid verwerven. Men besloot tot de uitgifte van een „Handleiding bij het berekenen van reparatieprijzen", die ook voor niet-leden verkrijgbaar zal worden gesteld. Een voorstel om de algemeene vergaderingen telkens in verschillende plaatsen van ons land te houden is aangenomen, terwijl als plaats voor de eerstvolgende vergadering Amsterdam is aangewezen. Het voorstel Groningen om het Bondsbestuur uit te noodigen bij de regeering moeite te doen, dat zij maatregelen treft tot wettelijke beteugeling van den handel in horloges door middel van coupons is aangenomen. Ten slotte hield de heer A. Pannekoek, observator aan de sterrewacht, to Leiden, een voordracht over tijdmeetkunde. Te Utrecht is de algemeene vergadering gehouden van den Nat. Bond van Handels- en Kantoorbedienden in Nederland. Tot bestuursleden ziin gekozen de heeren W.K.van de Gumster en F. Roelvinck, terwijl de periodiek aftredende bestuursleden, de heeren J. F. Droste, J. H. Hietink en J. S. de Jongh zijn herkozen. Als salaris van den secretaris over 1901 is, met het oog op den financieelen toestand van den Bond, weder f 500 vastgesteld, hoewel men erkende dat het groot aantal werkzaamheden aan het secretariaat verbonden, eene hoogere bezoldiging wettigde. Tot secretaris is gekozen de heer W. K. van de Gumster, Amsterdam. Verder zijn de statuten herzien. De artikelen 1 en a omtrent het doel en de middelen, werden vastgesteld als volgt: Art. 1. De Nationale Bond van Handels- en Kantoorbedienden in Nederland stelt zich ten doel langs wettigen weg en door gepaste middelen alles aan te wenden wat direct of indirect strekken kan tot verhooging van de welvaart en tot verbetering van den maatschappelijken toestand der Handels- en Kantoorbedienden in het algemeen en zijner leden in het bijzonder. Art. 2. De Bond tracht dit doel te bereiken door: a. propaganda te maken voor den Bond in woord en geschrift, waaronder 't uitgeven van een bondsorgaan; b. de pensionneering (ouderdoms- en invaliditeitspensioen) zijner leien, de verzorging hunner weduwen en weezen en de ondersteuning bij bijzondere omstandigheden van zijne leden en hunne gezinnen te bevorderen, o. a. door de instandhouding van een Pensioen-, Weduwen- en Weezenfonds en een Ondersteuningsfonds ; c. instandhouding van een bureel tot plaatsing; d. het afnemen van examens voor de praktijk in handelswetenschappen en 't bevoideren van handelsonderwijs e. te streven naar gelijkstelling voor de wet van handels- en kantoorbedienden met werklieden; f. het inroepen der tusschenkomst van staat en gemeente en van andere regeeringslichamen, waar zulks nuttig of noodig wordt geacht; g. bescherming van de handels- en kantoorbedienden als zoodanig in alle omstandigheden; h. oprichting eener bibliotheek voor handelswetenschappen; i. samenwerking met andere vereenigingen Voorts is van belang het besluit van den Bond om, in tegenstelling met vroeger, thans ook vrouwen tot het lidmaatschap toe te laten, in verband waarmede art. 4 is geredigeeerd als volgt: Als handels- en kantoorbedienden worden alleen aangemerkt mannelijke en vrouwelijke personen, die als zoodanig in den vollen zin des woords hun hoofdbestaan vinden in loondienst bij anderen. Ten slotte zij nog vermeld dat in de statuten eene bepaling werd opgenomen waarbij verschillende op de vergadering aangenomen voorstellen aan een referendum kunnen worden onderworpen. Op de gewijzigde statuten zal de Koninklijke goedkeuring worden gevriaagd, waarna die met 1 Januari in werking kunnen treden. — Eene openbare vergadering, uitgaande van de Ned. Ver. van Spoor- en Trampersoneel, Woensdagavond jl. te 'e-Hertogenbosch gehouden, was door een 125-tal personen bezocht. De heer J. Oudegeest behandelde er het onderwerp: „Vakorganisatie", daarbij de gelegenheid vindende op tal van ongewenschte toestanden te wijzen, waarin de tegenwoordige arbeider, eendeels ten gevolge van het meer en meer toenemende gebruik van stoomkracht, anderdeels ten gevolge van de vennootschappen, door de mannen van het kapitaal gevormd, verkeert; — toestanden, die oorzaak zijn dat het geld door den arbeider verdiend slechts voor een uiterst gering deel dien arbeider ten goede komt en waartegen deze zich alleen kan wapenen door het voorbeeld, hem door de geldmannen gegeven, te volgen, zich te vereenigen, en langs dien weg het arbeiderskapitaal — d. i. de arbeid zelf — zoo productief en onvervreemdbaar mogelijk te maken. Hoogere loonen en kortere arbeidstijden, ziedaar belangen, die voor alle arbeiders, zonder onderscheid van geloof of politieke richting, gelden, zeide spreker, die als zijne overtuiging uitsprak, dat „geestelijke adviseurs" op de arbeidersorganisatie en den door arbeiders te voeren economischen strijd slechts van schadelijken invloed konden zijn, wijl hunne aanwezigheid aan tal van arbeiders de toetreding tot het vereenigingsleven tot een verbod maakt. Van de gelegenheid om te debateeren werd geen gebruik gemaakt en na de vergadering traden ongeveer een 30-tal spoor- en tramwegambtenaren toe tot de opgerichte afdeeling van de Ned, Vereeniging van Spoor- en Trampersoneel De voorzitter van het Ned. Roode Kruis heeft het telegraphisch bericht ontvangen, dat dr. J. C. J. Bierens de Haan en de verpleger R C. Leonhard, die met de eerste Ned. Ambulance, kort na het uitbreken van den oorlog naar Zuid-Afrika vertrokken, op de terugreis naar Nederland zijn. * Bij de Commissie van Informatie voor den oorlog in Zuid-Afrika is bericht ingekomen, dat de heeren W. A. v. d. Veen en W. F. K. van Ligten per stoomschip «Hawarden Castle» naar Bombay, en de heeren J. N. van Wattingen, C. Meijer, A. van der Kooi, G. A. D. Kraan, J. N. Kalff per stoomschip tRoslin Castle» naar Madras als krijgsgevangenen werden overgebracht. De secretaris der Commissie (Keizersgracht 343, Amsterdam) verzoekt beleefd adresopgave van den heer James Zijp en echtgenoote, vroeger te Johannesburg, De conferentie van Hollandsche en Belgische Christen democraten zal niet, zooals aanvankelijk was bepaald, te Utrecht plaats hebben op 19 Mei, maar wel op 27 dezer te Rotterdam; zoo mogelijk zal de conferentie te Utrecht plaats hebben op 3 Juni. ---