EERSTE BLAD. ARNHEM, 7 Juni. Nu zijn de rollen omgekeerd; moesten wij na haar hoofdartikel van i dezer : «Eindelijk !» constateeren, dat het antwoord der «N. Rott. Ct.» de tusschen haar en ons gerezen quaestie niet veel verder bracht en wij daarom een nader antwoord op onze vragen tegemoet zagen, — na ons stukje van 4 dezer vraagt nu de «N. R. Ct.» : «D a a r m e ê u i t ?» en zegt o.p. : «Inderdaad veel verder brengt dit alles ons niet. Wij wachten op betere gronden.» Wij, integendeel, zijn nu over het antwoord der «N. R Ct.» uitermate voldaan; immers zij beaamt volkomen onze opvatting. «De bron van het kiesrecht is het Staatsburgerschap. Zeer juist», zegt de »N. R. Ct.», «maar omdat het Staatsburgerschap de bron is van het kiesrecht, daarom is nu toch algemeen kiesrecht nog geen eisch van rechtvaardigheid.» Hoe hebben wij 't nu f Het kiesrecht is 't gevolg van het Staatsburgerschap, wie dus Staatsburger is heeft als zoodanig-aanspraak op het kiesrecht, maar als de toevallige machthebbenden geheel willekeurig een groot deel der Staatsburgers dat recht, dat hun als zoodanig toekomt, onthoudt, dan zou dit niet onrechtvaardig zijn ? En dan vraagt de «N. R Ct.» waarlijk het bewijs, nl. «betere gronden», dat het eisch van rechtvaardigheid is, den Staatsburgers het recht te gunnen dat zij zelve erkent dat hun rechtens toekomt! Iemand heeft onbetwist recht op een stuk grond, en nu zou men nog moeten bewijzen dat het «eisch van rechtvaardigheid» is, dat niet door den een of anderen machtige hem het gebruik van dien grond wordt onmogelijk gemaakt! Geeft men toe, zooals nu ook «de N. Rott. Ct.», doch io afwijking van hare geestverwanten-tegenstanders van algemeen kiesrecht, — men herinnere zich b.v. slechts het debat tusschen den Minister Pierson en mr. Kerdijk in de algemeene beraadslagingen over de Staatsbegrooting van dit jaar, — dat het kiesrecht uit het Staatsburgerschap voortvloeit en niet geoctrooieerd wordt door den Staat, d. w. z. door de toevallige machthebbenden in den Sraat, dan is aan de conclusie geen ontkomen, dat de erkenning van dat recht eisch van rechtvaardigheid is. Dan moet de «N. R. Ct.» ook het onrecht toegeven, dat een groot aantal Staatsburgers het kiesrecht wordt onthouden, omdat zij een kleinigheidje huur minder verwonen dan anderen, voor verbetering hunner positie of om andere misschien gegronde redenen een paar malen van patroon verwisseld hebben, een spaarduitje van f 100 niet op het Grootboek hebben ingeschreven, maar belegd in Brusselsche lootjes, enz. enz. Dergelijke onzinnige uiterlijke kenteekenen, welke met geschikt heid of bekwaamheid hoegenaamd niets hebben uitstaan, kan de «N. Rott. Ct.» niet langer verdedigen, nu zij bekeerd is tot de in ons oog inderdaad eenig juiste leer, dat «het Staatsburgerschap de bron is van het kiesrecht.» Wat ons betreft, is 't nu zeer zeker, — en <»e zeggen 't met voldoening, — «daarmee uit.» --- BINNENLAND. De «Mecklenb. Nachrichten» meldt, dat Koningin Wilhelmina het ridderkruis der orde van O anje-Nassau heeft verleend aan den ieluitenant von Alt-Stuuterheim, de luitenants von Oertzen, von Behr, von Könemann en von Ra ven van het Groothertogelijk Mecklenburgsche -grenadiersregiment No. 89; de gouden eeremedaille van de orde van Oranje-Nassau aan den sergeant Rehse van de 2e compagnie van het 2e campagnie van het Groothertogelijk Mecklenburgsche genadiersregiment No. 89 en de zilveren eeremedaille van dezelfde orde aan den sergeant Hacker van het Groothertogelijk Mecklenburgsche veldartillerieregiment No. 6o. De correspondent te Konstantinopel van de «N. R. C.» schrijft, dd. 2 Juni: Mr. W. F. H. von YVeckerlin, Hr. Ms. gezant bij de Verhevene Porte, is verleden Vrijdag na den Selamliek, door den Sultan in bijzondere audiëntie ontvangen. ZEx. kwam den Soeverein de gebruikelijke opwachting maken bij zijn terugkeer op zijn standplaats van zijn inspectiereis in Syrië Palestina en Klein-Azië. ' Na zich omtrent het welvaren van H. M. de Koningin en M. D. Z. Gemaal te hebben geïnformeerd, yroeg Zijn Majesteit eveneens met i veel belangstelling naar de indrukken, welke de gezant van land en volk had verkregen, en vooral naar de ontwikkeling van den landbouw in de door hem bezochte streken. De Sultan was gedurende het gehoor heel opgeruimd en zeer voorkomend voor den vertegenwoordiger van onze Koningin. Naar men verneemt, heeft de Minister van Binnenlandsche Zaken de noodige maatregelen voorgeschreven, om te voorkomen, dat er dit jaar zelfs sprake zou kunnen zijn, dat leden van examencommissiën voor de hoofdakte (die van opleiding hun werk maken) verdacht worden partij te trekken van door hen opgedane wetenschap betrekkelijk de te behandelen onderwerpen. In het najaar van 1900 had het bes'uur der Vereeniging voor de staathuishoudkunde en de statistiek ter kennis van de leden gebracht, dat de uitnoodiging om als prae-adviseurs over het aan de orde gestelde onderwerp op te tredeD was aangenomen door den voorzitter, Mr. J. H. Valckenier Kips en Mr. P. J. Troelstra. De prae-adviezen van Mr. S. van Houten en Mr. Valckenier Kips zijn thans verschenen. De heer Troelstra heeft zich, tot leedwezen van het bestuur en van hemzelven, genoodzaakt gezien op zijne aanvankelijke toezegging terug te komen. De vragen door het bestuur gesteld luiden: Mr. van Houten meent, wat de eerste vraag betreft, dat, zal het rechtsmiddel van onteigening ook doeltreffend zijn in bedoelden geest, het noodig is, een kort administratief proces te voeren ter beslissing over de toelaatbaarheid van een gewenschten gedwongen eigendomsovergang. Wat aangaat het tweede gedeelte der door het bestuur gestelde vraag, behandelt mr. van Houten de volgende hoofdpunten: i°. de procedure; 2 0 . de schadeloosstelling; 3 0 . het einddoel, nl. uitbreiding van Staats- of gemeentebezit, dan wel handhaving van vast, erfelijk en verhandelbaar pri jraatbezit, zoodat het effect der onteigening beperkt blijft tot de gedwongen parcelleering. Mr. Valckenier Kips verdedigt in zijn praeadvies de stelling dat kleinbedrijf uit een oogpunt van productiviteit van den bodem gunstiger resultaten geeft dan grootbedrijf en dwerg bedrijf. Een gezonde, krachtige, kleine eigengeërfde boerenstand vormt in het Staatsorganisme een element van stabiliteit en van belanghebbenden bij de bestaande orde, een tegenwicht tegen al te onstuimigen hervormingszin, die alles ineens onderstboven zou willen halen; hij vormt het gezonde oermateriaal, de recruten, waaruit niet alleen het militaire leger, maar de geheele maatschappij zich organiseert; hij vormt den stam en den wortel van het ras. Op deze gronden, meent hij, is het voor den Staat van het hoogste belang, dat een zoo talrijk mogelijke eigen-geërfde boerenbevolking aanwezig zij; en die talrijkheid verkrijgt men door het land, zoover het oeconomisch nog voordeelig is, als klein grondbezit te verdeelen. Theoretisch en historisch is er niets tegen om onteigening voor de bevordering van klein grondbezit toe te passen. En aangezien het openbare nut waarlijk wel genoegzaam gebleken zal zijn, staat ook het positieve recht in beginsel daaraan niet in den weg. Wie zal onteigenen f Er komen alsnu eerst in aanmerking de drie publiekrechtelijke lichamen: Rijk, Provincie en Gemeente. Mr. Kips geeft echter de voorkeur aan de benoeming van een of meer permanente Staatscommissies, ten name van wie zal worden onteigend en die de verdeeling der onteigende goederen zullen ter hand nemen. De samenstelling en bevoegdheden der Commissie zullen met inachtneming der bepalingen der wet bij koninklijk besluit worden geregeld. Bij de wettelijke regeling van den werkkring der Commissie behooren alzoo nog deze beginselen te worden uitgesproken : a. dat de door haar uitgegeven goederen het karakter zullen dragen van een rentegoed; b. dat naast de Commissie een rentebank wordt opgericht, welke staat onder haar toezicht, en ten taak heeft het boven sub b. omschrevene blijvende of langzaam amortiseerbare recte -crediet te regelen; c. dat de Commissie bevoegd zal zijn voorschotten te verleenen en hetzij rechtstreeks, hetzij door door bemiddeling der rentebank, hetzij door oprichting van Raifïeisen-banken onder haar toezicht, de zorg op zich neemt van het boven sub a omschrevene personeel, bedrijfs- of melioratiecrediet; d. dat zij ook na de onteigening regelend en ordenend, deelend en toescheidead, handelend en raadgevend blijft optreden. Volgens bij de commissie van informatie voor den oorlog in Zuid-Afrika ontvangen opgave moeten de heeren W. A. van der Veen, W. F. K. van Ligten, G. A. Purfurst, M. G. Molenbroek (of H. Moolenbroeck), Johan R. Burg, J. Guldenmond en H. Dijkman zich bevinden in het kamp te Ahmednagar (Britsch-Indië). --- Kamer- Verkiezingen. In de «N. R. C.» van hedenochtend komt een versla? voor van de wijze waarop de heer Tutein Nolthenius uit Haarlem zijn verkiezingscampagne in het district Zutphen heeft geopend. Te Doesburg trad hij als spreker op. De verga» dering werd geleid door den a.-r. heer Snaedes, uit Rotterdam, vroeger voorzitter van de Centrale a.-r kiesvereenigig te Zutphen. De heer Nolthenius las 2Y2 uur lang een verklaring ^van beginselen voor, die hem deed kennen als de eersteling eener nieuwe staatkundige partij, n.1. die der «nationaal-liberalen» Ondanks het woord liberaal verklaarde de heer N. zich te scharen aan de rechterzijde, waar de ware vrijzinnigheid gevonden wordt. De liberale partij, hoewel van origine goed, was volgens spr. tegenwoordig uitsluitend een anti-clericale partij, die het internationalisme predikt en tegen welke geageerd moet worden onder de leuze: Voor God, Koning en Vaderland. Wat de liberale partij goeds heeft gedaan, en wat speciaal het zittende kabinet heeft tot stand gebracht, mag het zich niet als eene verdienste aanrekenen. Het goede wat het verricht heeft, was slechts het inhalen van een oogst die rijp was, de sociale wetten zouden er toch gekomen zijn. ook zonder dit Ministerie. Wat het niet heeft kunnen tot standbrengen daarentegen werd door spr. niet op het nog onrijp-zijn van de te plukken vruchten geschoven, maar het Kabinet als zoovele snoode verzuimen aangerekend. Spreker ontwikkelde verder een eigen programma, waarop o. a.: weder invoering der lijfstraffen, vroege winkelsluiting, te regelen bij de wet, op Pruisische leest, invoerrechten op bewerkte artikelen, en voorts een duizelingwekkende reeks van hervormingen, de een al verleidelijker dan de ander. Na afloop werd gelegenheid gegeven tot het vragen van inlichtingen, uitsluitend voor kiezers van Doesburg en omstreken. De heer van Balen, uit Zutphen, en Lang, uit Deventer, vroegen het woord. De Voorzitter: Alleen kiezers nit Doesburg mogen vragen stellen. De heer van Balen: U heeft gezegd : uit Doesburg en omstreken. Daartoe behoort Zutphen. Bovendien ben ik kiezer in dit district. De Voorzitter slaat met den hamer. De vergadering protesteert tegen het smoren van de vrijheid van het woord. De secretaris der liberale kiesvereeniging te Doesburg, de heer B'oemens, neemt als Doesburgsch kiezer het woord en protesteert eveneens zoowel tegen de weigering van debat, als tegen de laffe en ongemotiveerde bestrijding van mr. Borgesius door den heer Nolthenius, die den moed heeft gemist met zijn tegenstander in debat te treden, waartoe hij door de Centrale was uitgenoodigd. De vergadering protesteert mede. De Voorzitter hanteert den hamer met geweldige slagen, en sluit, onder algemeen protest, de vergadering. Oogenblikkelijk na het vallen van den hamer staat de heer Neeb, voorzitter der Liberale Kiesvereeniging te Doesburg, op, en noodigt de aanwezigen uit, te blijven, om nu het geweigerde debat aan te hooren. De heer Nolthenius en de voorzitter verlaten onder geweldige hilariteit de vergadering, die wordt voortgezet onder leiding van den heer SchiHernans, voorzitter der Centrale. De heer van Balen gaf thans, onder telkens herhaalde toejuichingen van de zaal, een zakelijke bestrijding van verschillende beweringen van den heer Nolthenius. Hij eindigt met den heer Borgesius krachtig aan te bevelen als een ervaren generaal met een krachtig leger achter zich, terwijl de heer Nolthenius, met hem vergeleken, een onervaren recruut is. Twee voorstanders van den heer Nolthenius, winkeliers uit ZutpheD, traden met den heer van Balen in debat. De eerste, de heer Revelman, verkeert in een staat van opwinding, die tot handtastelijkheden dreigt over te gaan en tot incidenten aanleiding geeft. Hij zegt dat de heer N. de candidaat van den winkelstand is, tevens voorstander van coöperatie, en dat de winkelstand de hooge pensioenen moet betalen, die de ambtenaren genieten. De andere, de heer Rutgers, zegt, dut de liberale partij een coterie vormt, die niets van andersdenkenden goedkeurt. Nadat de heer van Balen beide sprekers be • antwoord heeft, sloot de heer Schillemans de vergadering, de overtuiging uitsprekende, dat zoowel de lezing van den heer Nolthenius als het debat een zeer krachtige aanbeveling zijn geweest voor de candidatuur-Borgesius ; een woord, waarmee de vergadering door krachtig applaus instemt. --- NIEUWS UIT GEMEENTE EN PROVINCIE. De «St.-Ct » bevat opgaven omtrent de bevolking der provincie Gelderland op 1 Jan. 1901. De bevolking der geheele provincie bedroeg toen: 288,930 mannen, 283,899 vrouwen, totaal 572,829. Meer dan 10,000 inwoners hadden: Apeldoorn 26 738, Arnhem 57,498 Ede 15,483, Nijmegen 44,034, Rheden 16,031, Tiel 10,708, Voorst 10,051, Winterswijk 11,206, Zutphen 18.321. De bevolking dezer provincie bedroeg op 1 Jan. 1900 (volgens de uitkomsten der 8ste volkstelling) : 285,477 M. 281,072 V. 566,549 en is dus toegenomen in den loop van igjomet: 3453 M. 2827 V. 6280 De loop der bevolking dezer provincie was in 1900 als volgt: geboren werden 9197 M. 8469 V. 17,666 terwijl stierven 5370 M. 4963 V. 10,333 Verschil 3827 M. 3506 V. 7,333 Het aantal personen, die zich in 1930 in deze provincie vestigden, bedroeg : 18,582 M. 17,104 V. 35,686 terwijl vertrokke-i 18,956 M. 17,783 V. 36,739 Verschil —374 M. —579 V. —1053 De loop der bevolking van de gemeente Arnhem was in 1900 als volgt: geboren werden 848 M. 801 V. 1,649 terwijl stierven 508 M. 485 V. 993 Verschil 340 M. 316 V. 656 Het aantal personen, die zich in 1900 in deze gemeente vestigden, bedroeg: 2105 M. 2132 V, 4237 terwijl vertrokken 2037 M. 2170 V. 4207 Verschil 68 M. —38 V. 30 — Het volgende adres wordt dezer dagen verzonden. H;t is reeds door de meeste bewoners der daarin genoemde straten onderteekend : iAan den Raad der Genuente Arahem, Geven met verschuldigden eerbied te kennen, dï ondergeteekenden, allen bewoners der Bakker-, Vijzel-, Turf- en Jansstraten, dat het verzoek der Arnhemsche Tram wegmaatschappij aan uwe vergadering, betreffende het leggen en exploiteeren eener tramlijn langs de door hen bewponde straten, hetwelk dezer dagen door de dagbladen ter algemeene kennis is gebracht, door de bewoners van het centrum der stad zöer wordt toegejuicht; dat deze ingezetenen toch tot nu toe voor kortere afstanden geenerlei nut van de tram hebben, aangezien zij in de meeste gevallen sneller te voet dan per tram hun doel kunnen bereiken; dat vooral echter de ondergeteekenden zeer met genoemd plan zijn ingenomen, niet alleen omdat door zijn verwezenlijking ook voor hen het gebruik der tram van nut en gemak zal zijn, maar voornamelijk omdat deze lijn door het hart der stad een middel kan zijn, om nieuw leven en vertier, althans in hunne straten, aan te brengen; dat zij er uit dien hoofde zeer hoogen prijs op zouden stellen, wanneer de voorgestelde richting door uwe vergadering werd goedgekeurd; dat die richting zich aanbeveelt, in de eerste plaats door de omstandigheid dat bij haar aan de eischen van het verkeer beter wordt voldaan dan door elke andere, omdat zij het stadsgedeelte tusschen Singel en Rijnkake zoo na mogelijk middendoor snijdt en in de tweede plaats door het feit dat zij de aanzienlijkste straten van het kwartier aandoet; dat zij zich volkomen vereenigen met de meening van de A. T. M., dat de voorgestelde ombuigingen geen meerder bezwaar opleveren dan in andere steden het geval is; dat zij zich in het algemeen wenschen te onthouden van ?le beoorcLeling der voorwaarden waarop uwe vergadering zal meenen de concessie te moeten verleenen, maar alleen n eenen te mogen opmerken dat het voor de ontwikkeling V an het verkeer langs de nieuwe lijn, naar hunne bescheiden meening, zoo niet noodzakelijk, althans van het hoogste gewicht is, dat zij aansluit^ aan het bestaande net, met dien verstande, dat de eindpunten te Velp en aan de Oranjestraat zonder overstappen kunnen worden bereikt, waartegen de door de Maatschappij voorgestelde spoorwijdte, naar hun oordeel, een beletsel is. dat behoudens deze opmerking, zij zich veroorloven op bovenstaande gronden u eerbiedig en met den meesten aandrang te verzoeken, in het belang en naar den wensch van alle belanghebbenden, die in dit geval met hun belang en wensch overeenkomen, de door de .Arnh. TramMij voorgestelde, door hunne straten loopende lijn, aan te nemen.» — f Van xo tot en met 14 Juni a. s. zal onder leiding van den kolonel J. M. Campbell commandant van het 8e regiment infanterie, in de omstreken van Rhenen een kadermanoeuvre worden gehouden. Hieraan zullen deelnemen de luitenant kolonel Verploegh, majoors Baak, van Hoek, de Ronde Bresser, en Schuller, kapiteins Kok, Rink, Makkink en Donner. — Aan het verslag over 1900 van de Vereeniging de «Ambachtsschool» alhier is het volgende ontleend: de cursus begon in April 1900 met 251 leerlingen, welk aantal steeg tot 311 in Juni d. a. v. Hiervan waren 124 smeden, 97 timmerlieden, 36 meubelmakers, 34 ververs, 11 metselaars, 9 toehoorders. In den loop van den cursus vielen 27 leerlingen af. Aan 't eind van den cursus verlieten er 50 de school na volbrachten leertijd, en 15 om verschillende redenen, zoodat er 215 overbleven, terwijl 1 April 107 nieuwe aangenomen werden. Van deze 322 leerlingen waren er 140 smeden, 95 timmerlieden, 37 meubelmakers, 32 ververs, 18 metselaars. 79 hunner zijn niet uit Arnhem, maar uit andere gemeenten van Qelderland. Het verslag vermeldt voorts dat tengevolge van den grooten toevloed van leerling-smeden de inrichting der school gereorganiseerd is De verbouwing van het voor smederij ingerichte lokaal werd geheel door de gemeente Arnhem bekostigd, terwijl voor de inrichtingskosten een geldleening is gesloten van f 3300 4 4 pet., af te lossen in 10 jaren. De Rijkssubsidie werd verhoogd met f 2000, die van provincie en gemeente met f 1000. Het bestuur bleef onveranderd. Van de schoolspaarbank werd door 143 leerlingen gebruik gemaakt, tot een gezamenlijk bedrag aan inlagen van f 193 44. De rekening van het Henriëttefond over 1900 sluit in ontvangst en uitpaaf met f 690.89 en een nadeelig saldo van f 26 S4V2' die van het de Swart fonds in ontvangst en uitgaaf met f 348.63 en een voordeelig saldo van f 149.73, en die van het Pensioenfonds in ontvangst en uitgaaf met f3166.80 en een saldo van t 762.84 ter gemeentespaarbank belegd. De rekening der Ambachtschool sluit in ontvangst en uitgaaf op f 35.606.627j, met een nadeeÜg saldo van fi5i.83'/2Onderwijzers-examen prov. Gelderland. 6 Juni. Geöxamineerd 5 vrouwelijke candidaten. Geslaagd de dames A. W. Rijnders, van Heelsum, en D. van Maanen, van Zaltbommel. Afgewezen 3. — t Omstreeks 11 uur hedenmorgen ontstond er een binnenbrandje bij den heer R. aan den Boulevard-Heuvelink, tengevolge waarvan eenige kleedingstukken zijn vernield. De oorzaak is niet bekend. Eenige emmers water bluschten de vlammen nog bijtijds. — § Doesburg, 6 Juni. Bij de gehouden verkiezing van een lid voor de Kamer van Koophandel en fabrieken alhier kwamen van de 80 kiezers slechts 13 ter stembus en werd met 10 stemmen gekozen de heer P. A. C. Stam. —'Dinxperlo, 6 Juni. Tot hoofd dero. 1. school te Beek bij Nijmegen is benoemd de heer P. van Baars alhier, in gelijke betrekking. Met leedwezen ziet men den bekwamen onderwijzer vertrekken. — Een belangwekkende strijd werd gisterenavond op het renterrein het Heidefeld gevoerd tusschen de heeren Schaapveld, van Zutphen, en Tangelder uit het naburige Suderwick , die op sportgebied in den laatsten tijd verschillende prijzen hadden behaald. Er werd gereden een afstand van 40 K. M. De eerste deed dit in 70 minuten. De laatste bleef 600 meter achter. De wedstrijd, hoewel om 8 uur des avonds begonnen, trok nog een talrijk publiek. ---