Kamer-Verkiezingen. Uit een stukje in «het Centrum» schijnt te mogen worden afgeleid, dat de katholieke candidaten in Noord-Brabant geen instemming vinden bij «de katholieken boven den Moerdijk, die verreweg de meerderheid vormen» en «bij lange na niet eene billijke evenredige vertegenwoordiging in het parlement vinden,» als «de katholieken beneden den Moerdijk» de voorkeur aan eigen gewestgenooten geven, gelijk «in den laatsten tij i een onmiskenbaar st even valt op te merken.» Dit laatste kan slechts zien op Helmond, waar dr. Vermeulen door den heer Raymakers, of op Grave waar mr. Harte door den burgemeester dier Gemeente, den heer Friesen, vervangen werd. Den Bosch toch werd door een Bosschenaar vertegenwoordigd en ter vervanging van mr. Loeff is een lid van het Hof aldaar candidaat gesteld. In 't algemeen schijnt de grief weinig gerechtvaardigd, dat de kiezers zich 't liefst door iemand uit de streek, dhn zij van nabij kennen en die hunne belangen kent, doen vertegenwoordigen , maar in 't bijzonder komt ons het verwijt aan de Noordbrabanters niet billijk voor, als men in 't oog houdt, dat van Bergen-opZoom, Zevenbergen, B-eda en Oosterhout de afgevaardigden in den Hiag wonen, terwijl bovendien Druten, Hontenisse , Rheden en Almelo door katholieke afgevaardigden vertegenwoordigd zijn, die niet in hunne districten wonen. De «katholieken boven den Moerdijk» hebben dus waarlijk geen reden tot klagen. — * De centrale anti-revolutionaire Kiesvereeniging in het district Eist, heeft besloten de candidatuur S. M. van Wijck, voor de Tweede Kamer, in dat district te steunen. — Op het verzoek van den heer ter Laan, hoofd eener openbare school te Delft, gekozen als lid der Tweede Kamer in het ( district Hoogezand, om hem verlof te verleenen telkens als de werkzaamheden der Kamer zijne aanwezigheid in den Haag noodzakelijk maken, onder a.inbod tevens om, op zijne kosten, alsdan een plaatsvervanger te stellen, is door den Gemeenteraad van Delft afwijzend beschikt. Dit, meent «de Hollander», heeft ongetwijfeld aanleiding gegeven tot het onjuiste gerucht, dat de heer ter Laan voor het lidmaatschap der Kamer zou bedanken. Er zal toch eene schikking moeten worden gevonden, zoodat den heer ter Laan niet de onbillijke eisch gesteld behoeft te worden, zijne betrekking wegens het lidmaatschap der Kamer op te geven. --- NIEUWS UIT GEMEENTE EN PROVINCIE. Men schrijft van hier aan «de Standaard» : Na de verkiezing van ds. A. S. Talma tot Kamerlid, gingen er in de Ned. Herv. gemeente alhier stemmen op om hem te bewegen zijn betrekking tot die gemeente te laten voortduren, hetzij door een regeling in den geest als te Amsterdam ten opzichte van dr. de Visser, hetzij op andere wijze. Daartoe circuleerde een lijst door de gemeente, die reeds eenige honderden handteekeningen mocht verwerven, maar afgesloten werd, wijl bekend werd, dat het definitief vertrek van den heer Talma niet voorkomen kon worden. Begin October, mogel k. nog eerder, zal de heer Talma zich metterwoon te 's-Gravenhage vestigen. — In de gistermiddag gehouden vergadering der Maatschappij «Rijnoevers» werd benoemd tot directeur, in de plaats van wijlen den heer H. C. v. d. Houven v. Oordt, de heer W. baron v. Voorst tot Voorst, te Elden. — Gisteren slaagde voor het eerste gedeelte van het notarieel examen de heer J. H. van de Poll te Apeldoorn, die zijne opleiding ontving bij den heer R. W. H. Pitlo, candidaat-notaris alhier. — A Op haar daartoe gedaan verzoek is aan mej. G. M. de Vos, hoofd der meisjesschool alhier, eene verklaring uitgereikt dat zij wegens lichaamsgebreken voor de verdere waarneming harer betrekking ongeschikt is, — Bij het examen voor de hoofdakte 1. o. op »6 en 17 Aug. zijn geëxamineerd xi mann. candidaten. Geslaagd de heeren : B. J. L. Maal te Leiden; Chr. Berger te Geldermalsen ; H. H. Maassen te Roermond ; H. Ph. van Kcersveld te Almelo en W. C. de Gast te 's-Gravenhage. — Gedeputeerde Staten van Gelderland hebben goedgevonden: ie. De opening der jacht op klein wild in de provincie Gelderland, voor zooveel betrett de uitoefening van een der volgende jachtbedrijven : a. met valken of haviken, mits zonder honden, b met windhonden (lange jacht), mits zonder schietgeweer en met niet meer dan vijf honden, c met geweer en met of zonder staande honden of brakken en d het vangen van houtsnippen met laat-, warof valflouwen te bepalen op Donderdag, den 29 Augustus aanstaande, met zonsopgaDg, niet uitzondering van de jacht op hazen en op fazanten, waarvan de opening wordt bepaald op Zaterdag, den 28 September daaraanvolgende, met zonsopgang. 2e. Te bepalen, dat de uitoefening der lange jacht alleen op Dinsdag, Donderdag en Zaterdag zal geoorloofd zijn, en het jagen in ongemaaid te veld staand koren, peulvruchten en klaverzaad, welke nog in 1901 moeten geoogst worden, verboden is, evenals het jagen in te veld staande tabak, zoolang het zoogenaamd bestgoed niet is geoogst. — i Gisteren had in de met groen en vlaggen versierde zaal van café Meinerswijk de uitdeeling der prijzen plaats aan de winners in den laatstgehouden wedstrijd voor leden der Arnhemsche Zwemclub. Door den voorzitter werden zij met een hartelijk woordje overgereikt. Zeer gezellig bleef men tot laat in den avond bijeen. — * De officier van gezondheid iste klasse, Carpentier, zal worden overgeplaatst naar 's-Gravenhage, ten einde werkzaam te zijn op het bureau van den inspecteur van den geneeskundigen dienst der landmacht. — * Hedenmorgen werd voor het front van het personeel dat aan het militair hospitaal werkzaam is, door den overste Schouten de zilveren medaille wegens 24-jarigen militairen dienst uitgereikt aan den g< ömployeerde 3e klasse de Boer. — t Morgenn om 11 uur zal er van uit café Heukeshoven en van uit café Kelholt een optocht van vak vereen iging en, aangesloten bij den Arnh. Bestuurdersbond, vertrekken met banieren, ten einde den Landdag, die op het Tolhuis gehouden wordt, bij te wonen. — • Wij maken leden van den A. N. W. B. er opmerkzaam op, dat morgenochtend 8 uur bij de kiosk Velperplein de afrit plaats heeft van den Bondstocht, onder leiding van den hoofdconsul, naar Emmerik, ter bijwoning der sportfeesten aldaar. — f In den afgeloopen nacht is uit de gevangenis alhier ontsnapt Gerhardus van Houten, vroeger woonachtig in den Haag, die tot 1904 alhier gedetineerd was Hij is gekleed in pillow pak no. 17, linnen pantoffels en blootshoofd. Signalement: pl. m. 1.60 m., blond, kort geknipt haar, schraal, bleek van gezicht. — f Gistermiddag werd een paard, bespannen voor een boerenwagen, op de Markt schichtig. In een oogenblik vernielde het een aantal manden met groenten en eenige banken. Gelukkig dat het gauw tot staan werd gebracht, daar anders meer ongelukken niet uitgebleven waren. De schade werd door den eigenaar van het paard vergoed. — Gaarne wijzen we op de advertentie in dit nummer van de Eerste Arnhemsche Electriciteits-Maatschappij, speciaal op hare aanbieding van electrische installatie's voor illuminatie van straten. Het zou in Arnhem iets geheel nieuws zijn, als men op 31 Aug. a. s. eens hier of daar een electrische illuminatie zag. — * Dinxperlo, 16 Aug. Dank zij de medewerking der Geld, spekslagersvereeniging is het der afd. Dinxperlo van de Geld. O verijs. Mij van Landbouw gelukt een Yorkshire beer, gekruist ras, aan te koopen welke bij den landbouwer E. Helming alhier gestationeerd, dikwijls zal worden gebruikt door de landbouwers. Een eerste stap is hiermede gedaan om het varkensras te verbeteren. — Het comité voor den aanleg der stoomtramwegen Lichtenvoorde—Bocholt en Lichtenvoorde—Zeddam hield eene vergadering in de Sociëteit te Aalten. Naar de «Zutph. Ct.» verneemt is de totstandkoming van beide wegen zoo goed als verzekerd en wordt met kracht aan de plannen gewerkt. Op S September a,s. zal het comité weder te Aalten vergaderen. — Door provisoren van het Oude en Nieuwe Gasthuis te Zutphen, is aan dr. S. A. van der Chijs op zijn verzoek, wegens ziekte, op de meest eervolle wijze ontslag verleend als eersten geneesheer aan het Geneeskundig Gesticht voor Krankzinnigen te Zutphen, en is als zoodanig beroemd de heer C. Bijl, arts, thans eerste geneesheer aan het Geneeskundig Gesticht het „ Groot Graffel" te Warnsveld. Tot eersten geneesheer van dat gesticht is benoemd de heer le Nobel, thans tweede geneesheer aan het gesticht te Zutphen, terwijl in diens plaats tot tweeden geneesheer is aangesteld de heer J. P. L. Hulst, thans derde geneesheer. — Onder de eekhoorns in de bosschen en aanplantingen rondom Zutphen schijnt dit jaar een geduchte overbevolking te heerschen. In het Slingerbosch en de Berkelwandeling, waar zij anders niet voorkomen, ziet men ze dit jaar nog al dikwijls. En nu beginnen zij zich al in het bebouwde gedeelte der gemeente Zutphen te vertoonen, speciaal in de tuinen en tuintjes aan den Coehoornsingel, den Deventerweg en de Rozenhc flaan, zelfs in die tuinen van laatstgemelde straat, welke zich naar de Groote Gracht toe keeren, en die dus door een driedubbele huizenrij van de boomen der Berkelwandeling gescheiden zijn, Natuurlijk gevoelen deze boombewoners zich in die ineenschakeling van tuinen met meerendeels vrij laag struikgewas min of meer op vreemd terrein. Geen hoog opschietende boornen met lange, forsche takken bieden hun de noodige ruimte voor hun geklauter. Maar, geen nood ! Het praktisch instinkt ontbreekt ook bij hen niet Wat ze niet in de hoogte kunnen hebben, dat zoeken ze in de breedte. In plaats van over de takken, hollen, buitelen en rennen ze met sierlijk opgeheven pluimstaart over den bovenkant der schuttingen, vallen al stoeiend er af, klauteren weer vlug tegen de palen op, maken nu en dan eens een uitstapje in een pere- of appelboom, zoeken de laatste vruchten van de frambozenstruiken, en?. Het meest ziet men ze in de morgenuren. De eerste maal, dat ik er een waarnam, was het doordat een sterk geruisch in den top van een abrikozenboom, een kroonboom n.1., mijn aandacht trok. De bruine schalk zat in het bo enste topje, plukte heel handig de lekkerste abrikozen af en at, ze smakelijk op. Ook de vroegrijpende pereboomen vereeren ze met een bezoek, en de appelboomen zullen ze later ook wel met versmaden. Intusschen vinden ze in de tuinen ook ander goedje, dat van hun gading is, en waar wij menschen niet bijzonder dol op zijn, kastanjes (n.1. als ze rijp zijn), sparappels, eschdoorn-nootjes, esschezaden, enz. enz ; en al stelen ze eens een paar peren, appelen, abrikozen of perziken, het is waarlijk een te aardig volkje om te spoedig te klagen over den last, tenminste zoolang ze het niet è.1 te bont maken. («Zutph. Ct.>) — * Winterswijk, 16 Aug. De viering van H. M. verjaardag zal hier wederom op de gegebruikelijke wijze plaats vinden. Vanwege de vereeniging „het Volksfeest" zullen de feestelijkheden plaats hebben op Vrijdag 30 en Zaterdag 31 dezer. De hoofdschotel vormt een bloemencorso te houden op Vrijdag 30 dezer, 's morgens ten balfiien en waarvoor ook voor niet ingezetenen de gelegenheid tot deelneming lestaat. Voor het schoonst versierde rijtuig wordt een prijs van f 50 uitgeloofd, terwijl daarnaast prijzen van f 30 en 20 enz. beschikbiar zijn. Onder rijtuigen worden ook bokkenwagens, sportkarren en?., begrepen. En muziekgezelschap uit Neuss zal de beide dagen op het terrein concerten geven, 's Middags, zoowel Zaterdags als Vrijdags, worden volksspelen gehouden, terwijl op den eersten dag vermoedelijk een nummer zaalrijden zal uitgevoerd worden. De tweeden dag wordt eene optocht gehouden door de leden der gymnastiekvereniging „Lycurgus" en de aspiranten afdeeling, welke dan tevens oefeningen zullen houden. Behalve de 10 nummer der volksspelen, wordt beide dagen een wedstrijd in het vogelschieten gehouden, terwijl op het feestterrein draaimolens, kramen enz. gelegenheid tot ander vermaak aanbieden. Voorts wordt Vrijdag, avond een fakkeloptocht gehouden, terwijl op beiden avonden een bal de feestvreugde der dagen besluit. — * Wageningen, 16 Aug. Gisteren heeft de particuliere Secretaris van H M. de Koningin, Jhr. A. v. d. Staal van Piershil, een bezoek aan deze gemeente gebracht in verband met het Koninklijk bezoek op 11 Sept. a.s. ZEd. heeft geconfereerd ter vaststelling van het programma met den Burgemeester, den directeur der Hoogere Land- en Boschbouwschool en den voorz. der afd. Neder-Veluwe van de G.'ld. O/. Maatschappij van Landbouw. Hoogstwaarschijnlijk doet H M. een rijtoer door de stad, waarbij ook de minder aanzienlijke buurten zullen worden bezocht. — * Wageningen, t6 Aug. Vermoedelijk zal de staking der sigarenmakers van de fabriek der firma Keijzer spoedig afgeloopen zijn. De stakers hebben zich vereenigd met eene verhooging van alle merken, twee uitgezonderd van 2 1 , g ct. per 100. Ook hebben zij de toezegging ontvangen, dat voortaan steeds een voldoende hoeveelheid tabak zal voorhanden zijn, om geregeld te kunnen doorwerken. — De eikenaardvloo vertoont zich thans in een groot deel van Gooiland; zij heeft ook het eikenhakhout langs den Grebschen berg bij Rhenen vrij ernstig aangetast. Zelfs begint zij op kleiner schaal haar verwoesting op den Wageningschen berg, wellicht als voorspel van wat daar in 't volgend jaar te wachten staat. — * Tiel, 16 Aug. In de raadszitting van heden werd het punt: regeling der jaarwedden voor het personeel, werkzaam bij het lager onderwijs, op voorstel van den heer Blom aangehouden tot de begrooting. Hij meende dan beter in staat te zijn de financieele gevolgen van het voorstel van B. en W. te overzien. Het Dag. Best., hoewel principieel vóór de stelling, dat de verhoogde njksuitkeering moet komen ten bate van hen, aan wie het Rijk ze toedacht, aan de onderwijzers dus, was niet tegen het voorstel, dat aangenomen werk. Wederom wordt voor eenige scholen dispensatie gevraagd van de verplichting tot het geven van onderwijs in de vrije- en orde-oefen in gen. Dr. Z. C. de Boer wordt benoemd tot rector van het Gymnasium. Het tarief der veergelden ondergaat eene geringe wijziging, evenals de verordening van den Hoofd. Omsl. — Tot hoofdgeörfde van het polderdistrict Neder-Betuwe is gekozen de heer Jac. van der Woerd te Zoelen. — * 1 Nov. a.s. zal het 25 jaren geleder zijn, dat de heer B. Wijnhoff de betrekking van directeur der H. B. S. aanvaardde. — Gisteravond werden de grootste appel- en perenboomgaarden uit dezen omtrek verpacht. Hoewel de prijzen per HL. hoog waren, naar schatting f 4,5 per HL., was de totaal opbrengst slechts V» van vorige jaren. De mooiste appelboomgaard, die verleden jaar f 2400 opbracht, werd nu voor f 1000 ingehouden. — A Aan de gemeente Varik is tot uiterlijk 1 Januari 1904 ontheffing verleend van de verplichting tot het doen geven van onderwijs in vak j van art. 2 der Lager-onderwijswet, tenzij inmiddels aan de openbare lagere scholen onderwijzend personeel mocht worden verbonden bevoegd tot het geven van bedoeld onderwijs. — * Eist, 15 Aug. Inzake de suikerbieten kan worden gemeld: Door de laatste regens is de groei der bieten zeer bevorderd. Over het algemeen staat het gewas vrij gunstig. In de Over-Betuwe kan een middelmatig, in de NederBetuwe een meer dan middelmatig gewas worden tegemoet gezien. — * Eist, 16 Aug. Omtrent den fruithandel met het buitenland kan worden gemeld: De pluk der z. g, varkens-pruimen is deze week begonnen ; de prijs is geweest 6 cents per kilo. Het gewas van dit soort is niet groot. Witte pruimen gelden 8 k 10 centr per kilo, naar gelang van qualiteit. De verzending van Engelsche krozen, evenals die van vroege peren, is geëindigd. — A Ged. Staten hebben ingevolge het voorstel van den Raad der gemeente Nijmegen, met ingang van 1 Januari 1902, het presentiegeld der leden van den Raad voor het bijwonen zijner zittingen vastgesteld op f 1350 per jaar. — **• Bijmegen, 16 Aug. Heder den tweeden dag van den Nationalen Schietwedstrijd werd er geschoten door Leger en Marine, De uitslag is als volgt: Korpswedstrijd A Leger en Marine. Afdeeling 1. (Het regiment Grenadiers en Jagers en de acht overige regimenten Infanterie, de Koloniale Reserve, de Koloniaal Schietschool, de Kon. Nederl. Zeemacht en het korps Mariniers). ie prijs de koloniale reserve 169 p. o poedels; 2e prijs 2e regiment infanterie 136 p. o poedels; 3e prijs 6e reg. infanterie 131 p. 1 poedel; 4e prijs 3e reg. infanterie 128 p. 1 poedeJ; 5e prijs 4e reg. infanterie 104 p. 2 poedels; 6e prijs 7e reg. infanterie 127 p. 3 poedels; (5e reg. infanterie 122 p. 3 poedels, reg. grenadiers en jagers 111 p. 5 poedels). Afdeeling 2. (4 reg. vesting art. en het korps pantserfort art) ie prijs. 2e reg. vesting-artillerie,' 159 p. o poedels Daar er in deze afdeeling gcene mededinging was (alleen het 2e reg. vesting-artillerie was opgekomen), werd besloten dat reg. met het gewone geweer, en niet met de karabijn, te doen mededingen in afd. 1. Een gevolg daarvan was, dat het 2e reg. vesting-artillerie het 2e reg. infanterie den 2den prijs afhandig maakte. De commandeerende officier van het 3e bat. 2e reg. infanterie eischte evenwel dat aan zijn reg. dien prijs moest worden toegekend, want het 2e reg. vesting-artillerie hoorde in die afdeeling niet thuis. Aan dit verlangen werd toegegeven, zoodat er toen niets anders overbleef dan dat regiment in afd. 2 den eersten prijs toe te kennen. Bedoeld reg. had in die afdeeling geene mededinging ; daarom zij vermeld, dat het uitstekend geschoten heeft, ten bewijze waarvan wij den naam van elk der schutters met het aantal punten, dat zij gescnoten hebben, hier laten volgen. Dennink 10, 5, 7, 6, 9; van Kampen 2, 4, 7, 9, 3 ; Dordregter 4, 3, 5, 10, 8 ; Cannemeijer 5i 6, 9, S, 8 ; Schoondermark 7, 5, 8, 8, 6. De stand der overige wedstrijden was op het oogenblik van het afzenden van dit bericht nog niet bekend. — * Nijmegen, 17 Aug. De stand van den Nationalen schietwedstrijd is thans als volgt: I. Wedstrijd „Vaderland". Personeele wedstrijd. Van den Bossche, Velp, 44 p ; Bourree, Naarden, 41 p.; Daaldrop, Nijmegen, 39 p.; W. van Hout, Helmond, 39 p.; S. Smit, Nijmegen 38 p.; (Cros, Nijmegen, 37 p. ; Brouwers, Bergen op Zoom, 37 p.; Schoondermark, Naarden, 37 p.; Duining, Naarden, 37 p.; van Lommei Jr., den Haag, 37 p.; van der Vet, den Haag, 36 p. II. Wijdstrijd „Oranje". Vaste baan. Fabius, Naarden, 41 p. III. Wedstrijd „Nijmegen". Vrije baan. W. van Hout, Helmond, 38, 37, 35, 32; van Ketelraag, Doesburg, 38, 36, 35; Brouwers. Bergen op Zoom, 40, 34, 33, 33; Burgers, Velp, 37, 36, 36, 35; G. Schreuder, Nijmegen, 37.30,35,31; Saraber, Assen, 38, 35, 32, 32 ; van der Vet, den Haag, 37, 36,35, 33; Enthoven, Nijmegen, 36, 3 6 , 35» 34i Bekker, Bergen-op-Zoom, 38, 34, 34; Kluitmans, Helmond, 36, 35, 35; S. Smits, Nijmegen, 36, 35, 35. --- EERSTE BLAD. ARNHEM, 17 Augustus. Welsprekende cijfers. Het ligt voor de hand dat de heer van Koetsveld, de ijverige redacteur van het orgaan der «Nederlandsche Vereeniging voor Evenredige Vertegenwoordiging» in de dezer dagen verschenen en reeds eergisteren door ons aangekondigde 4e aflevering van den tweeden jaargang munt weet te slaan uit de periodieke verkiezingen voor de Tweede Kamer. Hij noemt ze terecht een bondgenoot in den strijd tegen het meerderheidsstelsel; «deugdelijk en scherp is zijn wapen en krachtig vallen zijne slagen». Maar dat stelsel heeft een buitengewoon taai leven, en zeker zal het niet de laatste maal zijn dat door de «onverbiddelijke logica der cijfers» moet worden aangetoond, hoe het meerdeiheidsstelsel niet oplevert, ook niet opleveren kan wat met de verkiezingen beoogd wordt: eene werkelijke vertegenwoordiging van de kiesgerechtigde natie in hare verschillende schakeeringen. Iu de eerste plaats omdat tot de verkiezing telkens niet medewerkt gemiddeld één derde der kiezers, die niet ter stembus opkomen, voor een groot deel een gevolg van het meerderheidsstelsel. Hierover schrijft de heer van Koetsveld naar aanleiding van de jongste verkiezingen; «Den i4en Juni had stemming plaats in 89 districten. In de 11 overige districten was slechts ééne lijst van candidaatstelling ingeleverd, en behoefde dus niet gestemd te worden. «Die 89 districten telden te samen 543,259 kiezers. Daarvan kwamen er 391,923 ter stembus, terwijl 151,336 hun kiesplicht niet vervulden. Het kiesverzuim bedroeg dus 28%. Het is waar, dikwijls was het nog vrij wat grooter. Maar toch zal men moeten toestemmen dat een kiesverzuim van 28% te hoog is, dan dat het uitsluitend zou mogen worden toegeschreven aan absolute onverschilligheid. Daar moeten nog andere oorzaken zijn waaruit een dergelijk kiesverzuim zich laat verklaren. Naar die oorzaken behoeft men niet lang te zoeken. Wien kan het verwonderen dat van de kiezers, die wonen in een district waar hun partij eene overgroote meerderheid vormt, er velen, vertrouwend dat hun candidaat toch zal gekozen worden, zich de moeite van een gang naar de stembus besparen ? Het besef dat het stemmencijfer van hun candidaat zéér ver de vereischte helft -f- 1 zal overschrijden, doet ben een gang naar de stembus als overbodig beschouwen. Van hun tegenstanders daarentegen blijven weder zeer velen stil te huis, omdat zij, immers wetend dat het stemmencijfer van hun candidaat zeer ver beneden die «helft -J- een» blijft, het uitbrengen van hun stem beschouwen als volslagen nuttelooze moeite. «Inderdaad, het voldoen aan dien eisch: gij zult halen de «helft -f- i», is in menig district voor de ééne partij al te gemakkelijk, en voor de andere eenvoudig iets onmogelijks. Vandaar natuurlijk eenerzijds zorgeloosheid, anderzijds moedeloosheid. En het zijn deze twee die te zamen het kiesverzuim zoo groot maken.» In de tweede plaats blijven buiten eiken invloed op de samenstelling der Vertegenwoordiging de kiezers, die in de verschillende districten hunne stem geven aan candidateD, die niet gekozen worden ; het aantal dezer kiezers kar, wegens het zeer uiteenloopende cijfer der kiezers in de verschillende districten (b.v. Amsterdam II 2475 en Enschede 10638 kiezers), zelfs grooter zijn dan het aantal kiezers, die door hunne stem tot de samenstelling der Kamer medewerken. De heer van Koetsveld schrijft daarvan: «Velen blijven weg uit moedeloosheid. Het is zoo. Maar toch wordt nog steeds in menig district een niet onaanzienlijk aantal kiezers gevonden die, hoewel zij weten dat voor hun candidaat de kans om gekozen te worden nagenoeg of geheel en al nihil is, toch hun stemmen gaan uitbrengen, al ware het slechts om daardoor als het ware te getuigen of te protesteeren. «Bovendien valt in een groot aantal districten te voren niets met zekerheid aangaande den uitslag van den strijd te zeggen. En in die districten vooral wordt dus op de in de minderheid blijvende candidaten nog een aanzienlijk getal stemmen uitgebracht. «Maar al die stemmen die worden uitgebracht op de niet-gekozen candidaten, zijn stemmen die volstrekt niets hebben uitgewerkt. De kiezers van wie deze stemmen afkomstig waren, hadden wel de bevoegdheid om te kiezen, maar niet het vermogen om te kiezen. Zij hebben getracht gebruik te maken van het hun in naam verleende kiesrecht, maar de poging daartoe is deerlijk mislukt. Mislukt doordat de wetgever met zijn dwazen eisch : «gij zult te zamen vormen de helft -f- 1», 'hun kiesrerht (zijnde het vermogen om een vertegenwoordiger te helpen aanwijzen) heeft gedegradeerd tot een volkomen waardeloos stemxtdiïl (zijnde de bevoegdheid om, zonder eenig resultaat, een biljet in de bus te werpen), «Het getal dier verloren stemmen is ontzettend groot. Nemen wij slechts tot voorbeeld de twee laatstgehouden algemeene verkiezingen, die van 1897 en van igor. «Den rsen Juni r897 had stemming plaats in 93 districten. Daarbij werden uitgebracht 419,250 stemmen. Hiervan verkregen de gekozenen r9r,6i3 stemmen, dus 45.7 pet. en de niet-qekozenen 227 637 stemmen, dus 54.3 pet. «Den i4en Juni 1901 had stemming plaatsin 89 districten. Daarbij werden uitgebracht 389,898 stemmen. Hiervan verkregen de gekozenen 194,693 stemmen, dus 49.03 pet., en de niet-gekozenen 195,205 stemmen, dus 50.07 pet. «Voor beide voorbeelden hebben wij de getallen ontleend aan de eerste stemming, en is met de cijfers der herstemming niet gerekend. In een district waar herstemming heeft plaats gehad, hebben wij dus als stemmencijfer op den gekozen candidaat alléén genomen het stemmencijfer dat deze candidaat bij eerste stemming, en niet dat hetwelk hij bij herstemming behaalde. Eveneens is in zulk een district voor het cijfer der verloren stemmen niet genomen het aantal stemmen, dat de niet-gekozene der twee in herstemming komenden behaalde, maar het totaal getal der stemmen die al de niet-gekozen candidaten bij eerste stemming te samen verwierven. • Men zal ons misschien tegenwerpen dat deze beschouwing der zaak eigenlijk niet geheel juist is. De stemmen die werden uitgebracht op de reeds bij eerste stemming uitgevallen candidaten, gaan meestal bij herstemming voor een groot gedeelte over op den dan gekozene, welke juist aan deze stemmen zijne verkiezing in den regel te danken heeft. «Absoluut verloren zijn dus die stemmen niet te noemen. Men vergeet echter dat deze stemmen — die trouwens slechts een klein gedeelte vormen der door ons «verloren» genoemde stemmen — hoewel zij wel-is-waar niet geheel zonder éjnig gevolg worden uitgebracht, toch volstrekt niet nebben uitgewerkt wat de kiezer bij eerste stemming wenschte, en dus wel degelijk mogen gerangschikt worden onder de verloren stemmen». In de derde plaats — en dit sluit zich aan het in de laatst aangehaalde zinsnede gezegde aan — blijkt, dat in de volgens het meerderheidsstelsel saamgestelde Kamer de verschillende partijen geheel willekeurig en niet naar verhouding harer getalsterkte onder de kiezers vertegenwoordigd zijn, op de duidelijkste wijze als men het aantal stemmen bijeentelt, welke de gekozenen ééner richting in de verschillende districten bij de eerste stemming hebben verkregen, en tegelijkertijd die welke in die districten op andere candidaten zijn uitgebracht; vergelijkt men de resultaten dezer optellingen met elkaar, dan blijkt dat in die districten te zamen, slechts weinig meer, ja zelfs in den regel minder stemmen zijn uitgebracht op de gekozenen, dan op andere candidaten. Onze ruimte laat niet toe al de cijfers over te nemen, welke de heer van Koetsveld mededeelt van de resultaten der jongste verkiezingen, uit dit oogpunt beschouwd, maar de totalen alleen reeds zijn welsprekend genoeg. In dé 27 districten, waar liberalen gekozen zijn, werden op hen uitgebracht 50,864 en op andere candidaten 57,508 stemmen; in de 22 districten, waar antirevolutionairen gekozen zijn, op dezen 56,612 en op andere candidaten 51,873 stemmen; in de 11 districten, waar de katholieken na stemming gekozen werden, op dezen 28,681 en op andere candidaten 17,951 stemmen; in de 8 districten waar de vrij -antirevolutionairen gekozen werden, op dezen 17,959 cn °P an dere candidaten 20,541 stemmen ; in de 8 districten, waar vrijzinnig-democraten werden gekozen, op dezen i 5 ,4 8 3. en °P andere candidaten 18,095 stemmen, en eindelijk in de 7 districten, waar sociaal-democraten gekozen werden, op dezen 13,242 en op andere candidaten 21,194. Uit deze cijfers blijkt dat als regel op de gekozenen minder stemmen worden uitgebracht dan te zamen op de verschillende candidaten die tegenover hen gesteld zijn, zoodat de Kamer slechts de vertegenwoordiging is van de roindeiheid der kiezers. Als regel zeggen wij, ondanks de uitzondering welke anti-revolutionairen en katholieken blijkens de boven medegedeelde cijfers vormen. Hiervoor echter ligt de verklaring voor de hand: onder de op anti-revolutionaire candidaten uitgebrachte stemmen zijn er duizenden van Roomsch-katholieken, wat niet slechts het stemmencijfer der anti-revolutionairen verhoogt, maar ook de verhouding in voor hen gunstigen zin wijzigt tegenover de andere candidaten, onder wie geen of slechts zelden ka tholieke candidaten voorkomen. Bij alle andere partijen (de katholieken natuurlijk uitgezonderd) verhoogen de op dezen uitgebrachte stemmen het stemmencijfer der tegenstanders, terwijl ze den anti-revolutionairen te goede komen. En wat de gunstige verhouding voor de katholieken aangaat, ligt de verklaring daarvan hierin, dat dezen bijna uitsluitend gekozen worden in voor hen vaste districten, wat — zooals de heer van Koetsveld terecht zeide — eenerzijds zorgeloosheid en anderzijds moedeloosheid wekt, m. a. w. tengevolge waarvan slechts weinig stemmen op tegencandidaten worden uitgebracht. Eindelijk is er in het stelsel der meerderheidsverkiezingen in districten nog iets, waardoor veroorzaakt wordt dat soms slechts de minderheid der kiezers tot de samenstelling der Vertegenwoordiging medewerkt, nl. de ongelijke verhouding tusschen de kiezers en de bevolking in de verschillende districten, welke van ongeveer 4 tot 16 pet. afwisselt. Als voorbeeld daarvan noemden wij reeds Amsterdam II en Enschede met 2475 en 10,638 kiezers, hoewel beide districten omstreeks hetzelfde bevolkingscijfer hebben. Terwijl in Amsterdam II bij opkomst van alle kiezers r238 reeds een vertegenwoordiger aanwijzen, blijven in gelijk geval in Enschede 5318, d. z. ruim viermaal zooveel kiezers buiten vertegenwoordiging. Hoe scherper dus de strijd aan de stembus is, m. a. w. hoe grooter de cijfers der kiezers die in de verschillende districten in de minderheid blijven, des te grooter ook is de kans dat de Kamer niet de uitdrukking is van den wil van de meerderheid der kiezers, maar slechts van de minderheid. Voor heden laten wij het hierbij en eindigen wij met hei slotwoord van den heer van Koetsveld : «Op nog een groot nadeel van het raeerderheidsstelsel moeten wij ten slotte de aandacht vestigen. In bijna de helft der districten leidt het niet dadelijk tot eene beslissing, maar plaatst het de kiezer voor de treurige noodzakelijkheid eener herstemming. «De herstemming mag men met alle recht een ramp noemen. Niet alleen berokkent zij den kiezers dubbel tijdverlies, dubbel werk en dubbele kosten, maar ook, en vooral, brengt zij nieuwe en nog heviger roering in het reeds zoo troebele water, zoodat donkere slijkwolken en verpestende gassen uit den bodem stijgen. Sterker nog dan bij de eerste stemming woelen de hartstochten en vertoonen zich de donkerste zijden der menschelijke natuur. Het is noodig noch wenschelijk hier te wijzen op staaltjes van de schandelijke middelen, die er al zoo worden aangewend ter voldoening aan den bij herstemming nog veel meer dringenden eisch: gij zult halen de helft -f- *• Thans vooral, zoo kort nog na de herstemmingen in niet minder dan 42 districten, herinnert elk zich daarvan meer dan hem lief is, en weet ook elk dat in dit opzicht geen enkele partij geheel van smetten vrij is. «Daarom dan ook is het een van de grootste voordeelen der stelsels van Evenredige Vertegenwoordiging dat zij geen herstemmingen kennen. Want door het vervallen der herstemmingen zouden de verkiezingen winnen, zoowel in waardigheid als in waarheid.» -r - * --- BINNENLAND. De centrale commissie ter behartiging der belangen van hen, die bij eventueele drooglegging der Zuiderzee schade zullen lijden, heelt thans door middel van de verschillende plaatselijke commissies haar gegevens verzameld. Door een persoonlijk onderzoek ter plaatse worden deze gegevens nu gecontroleerd, om daarna aan de regeering te worden overgelegd. De heer T. Sanders schrijft aan 't «H. bd.» «In verschillende bladen komt een bericht voor als zoude door mij aan de H, I}. S. M. zijn overgedragen de concessie voor den locaalspoorweg Amsterdam—Haarlem. «Dit bericht is geheel onjuist, zooals uit het volgende moge blijken. «Bovengenoemde concessie werd aan mij in 1897 door de Regeeriug verleend en werd iu 1898 door mij overgedragen aan de Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij, die in Juni van dat jaar werd opgericht, met het doel om o. m. ook bovengenoemden spoorweg te bouwen en te exploiteeren. «Thans zijn de aandeelen van bovengenoemde Maatschappij door de H. IJ. S. M. gekocht, welke transactie echter is geschied buiten mijne medewerking en zonder mijne voorkennis.» ---