ARNHEMSCHE COURANT van Zaterdag 9 Maart 1907. DERDE BLAD. BINNENLAND. ARNHEM, 9 Maart. De Eerste Kamer de Staten-Generaal is bijeengeroepen Dinsdag 12 dezer, 's avonds half negen. Naar de „Tel." met zekerheid verneemt, zal, zoodra daartoe, ook met het oog op de politieke omstandigheden, mogelijkheid bestaat, door een lid der linkerzijde in de Tweede Kamer een interpellatie worden gehouden, naar aanleiding van het optreden van den luitenantgeneraal Campbell, inzake de door dien opperofficier verzonden circulaire die dezer dagen in de pers is medegedeeld. Men wenscht echter met het aanvragen dier interpellatie te wachten tot een andere Minister van Oorlog aan het bewind is. De Vredesconferentie. Volgens de „Peiit Bleu " zouden op het program der Vredesconferentie de vragen gebracht worden: ie. wat ingeval van oorlog bij een schending van neutraal gebied het lot zal worden van spoorwegmateriaal, dat door dien neutralen Staat naar het buitenland wordt gezonden; 2e. of de neutrale Staat het recht zal hebben spoorwegmateriaal uit het buitenland te betrekken; 3e. of de oorlogvoerende Staten het spoorwegmateriaal van den neutralen Staat zullen mogen gebruiken en 4e. of de neutrale Staat niet zou tekort schieten in zijn neutraliteitsplichten door dit materiaal aan het invallende leger over te laten. Handelsonderwijs. In een circulaire zst de Nationale Vereeniging voor Handelsonderwijs uiteen, dat zij thans het tijdstip gekomen acht tot uitwisseling van gedachten tusschen hen, die door het geven van handelsonderwijs met zijn eischen en moeilijkheden. bekend zijn, en de belanghebbenden, dat zijn de kooplieden-, winkeliers- en bedienden-vereenigingen, vertegenwoordigers van Kameis van Koophandel, van Gemeentebesturen, van corporatiën of handelslichamen, die handelsscholen besturen of wenschen in te richten. De Vereeniging wenscht tot zoodanige gedachten wisseling gelegenheid te geven op een vergadering, te houden te Amsterdam op Dinsdag 2 April 1907, aanvangende te 10 '/ g uur voormiddags, in een der zalen van het American Hotel, Leidsche Plein. Het bestuur vleit zich, dat deze vergadering, evenals een dergelijke voor eenigen tijd te Berlijn gehouden bijeenkomst van Duitsche autoriteiten, belanghebbenden en deskundigen, in ruimen kring belangstelling en deelneming zal ontmoeten, en een bij uitnemendheid practisch middel moge blijken, om dit gewichtig onderdeel van het nationaal vakonderwijs een grooten stap vooruit té brengen. De navolgende punten zullen achtereenvolgens in behandeling worden gebracht: I. Wat moet de omvang zijn van het lager handelsonderwijs: a. voor de winkelbedienden; b. voor de kantoorbedienden; II. Is het met oog op de belangen van den handel in het algemeen en van den winkelstand in het bijzonder, mogelijk het onderwijs aan hen, die reeds in het bedrijf werkzaam zijn, buiten de avonduren te geven? III. Hoe kan het leerlingwezen in den handel worden geregeld om een behoorlijke handelsopleiding te waarborgen ? IV. Is het noodig, dat de leerkrachten voor het lager handelsonderwijs speciaal gevormd worden ? Zoo ja, kan dan volstaan worden met vacantie-cursussen, of zal op den duur een meer omvattende opleiding gevorderd moeten worden ? V. Moeten de inrichtingen voor lager handelsonderwijs worden opgericht: a. door particulieren als winstgevend bedrijf; b. door vereenigingen van kooplieden ; c. door de gemeenten; d. door het Rijk; VI. In welke plaatsen en onder welke omstandigheden behooren inrichtingen voor lager handelsonderwijs te worden opgericht ? Op verzoek van het bestuur hebben zich welwillend bereid verklaard als leiders op te tréden: Voor punt I, de heer A. van der Schaaf, hoofd van de handelsavondschool van de vereeniging „Handelsonderwijs" te Amsterdam. Voor punt II, de heeren Ch. E. H. Boissevain, industrieel en lid van den Gemeenteraad, te Amsterdam, en J. S. Meuwsen, voorzitter van de vereeniging „Middenstand" te Amsterdam. Voor punt III, de heer dr. J. C. Eringaard, directeur der Zuid-Hollandsche Bierbrouwerij te 's-Gravenhage. Voor punt IV, de heer dr. J. H. H. Hülstuann, oud-directeur der Openbare Handelsschool te Amsterdam, te Hilversum. Voor punt V, de heeren J. C. Fabius, inspecteur van het lager onderwijs te 's-Gravenhage en H. Goedhart, koopman en lid van den Gemeenteraad, te Arnhem. Voor punt VI, de heer U. G. Schilthuis, koopman te Groningen. De inleidingen worden mondeling voorgedragen ; de conclusiën der inleiders worden vooraf gedrukt en aan de deelnemen tot de vergadering toegezonden. Het bestuur der Nationale Vereeniging voor Handelsonderwijs bestaat uit de heeren: dr. D. fos, dr. J. H. H. Hülsmann, mr. P. Tjeenk Willink, Ch. E. H. Boissevain, mr. N. P. van den Berg, P. Bredius, J. C. Fabius, J. T. Kroon, H. Goedhart Jr., J. H. Odink, Chs. van Ommeren Jr., A. van der Schaaf en P. A. P. van Stolk. Kamers van Arbeid. De Commissie, benoemd door de Vereeniging van voorzitters en secretarissen van Kamers van Arbeid in Nederland, ten einde een rapport uit te brengen over de reorganisatie van die colleges, werd op Donderdag 7 Maart jl. te's-Gravenhage door den voorzitter der Vereeniging, den heer Jos. de Sterke, patroon-voorzitter van de K. v. A. voor de Confectiebedrijven te Rotterdam, geïnstalleerd. Na haar installatie ging de Commissie over tot het benoemen van een voorzitter en een secretaris. Tot voorzitter werd benoemd mr. H. L. Drucker en tot secretaris mr. E M. Meijers, waarna door de Commissie eenige voorloopige besprekingen werden gehouden en de werkzaamheden werden geregeld. De Commissie is thans aldus samengesteld : mr. H. L. Drucker te Leiden, mr. Ph. Falkenburg te Amsterdam, W. Havers 'te 's-Gravenhage, D. de Klerk te Rotterdam, mr. E. M. Meijers te Amsterdam, jhr. mr. O. F. A. M. van Nispen tot Sevenaer te Nijmegen, Henri Polak te Laren, J. H. Schaper te Geestbrug, Jos. de Sterke te Rotterdam, A. S. Talma te 's-Gravenhage, J. van Waardhuizen te Rotterdam en mr. J. H. van Zanten te Amsterdam. Naar de „Nijm. Ct." verneemt wordt den Weerbaarheidskorpsen het voornemen toegeschreven, om zich tot een grooten bond te vereenigen. De korpsen, behoorend tot de Volksweerbaarheid, blijven echter onder eigen bestuur en aangesloten bij die vereeniging. Het doel is hoofdzakelijk om meer eenheid te brengen in oefening en leiding, zoomede in unifoimkleeding, terwijl als hoofd van den bond zou optreden de commandant van een der Weerbaarheidskorpsen. --- NIEUWS UIT GEMEENTE EN PROVINCIE. * Men schrijft ons: De classis Arnhem heeft hare goedkeuring gegeven aan het besluit van de Gereformeerde gemeenten te Arnhem (A en B) om tot céne gemeente ineen te smelten. Door deze sanctie is de ineensmelticg der Gereformeerde kerken tot stand gekomen. Gemeentep oliti ek. Door den weldadigheids-avond in Musis en door de Maartsche bui, die juist tegen 8 uur losbarstte, was het bezoek op de vergadering, in het Logegebouw uitgeschreven door deVrijz. Democr. Kiesvereeniging „Arnhem", niet zoo druk als verwacht had kunnen worden, maar toch hadden een zestigtal personen het weer getrotseerd om de rede van. dr. D. Bos, den bekenden vrijz. democr. afgevaardigde ter Tweede Kamer, over gemeentepolitiek te hooren. De voorzitter der vereeniging, mr. J. A. van Gilse, heette de aanwezigen, onder wie vele Raadsleden, welkom en deelde mede, dat o.a. van den Burgemeester en twee der wethouders bericht was ontvangen dat zij de vergadering tot hun spijt niet konden bijwonen. Hierna kreeg de heer Bos het woord. In zijn inleiding verklaarde deze, dat hij, eenige maanden geleden het boekje „Arnhem als woonplaats" in handen krijgende, werkelijk van meening was, dat hier in Arnhem de gemeentepolitiek nu eens volmaakt genoemd mocht worden, zoo buitengewoon gunstig werd alles wat onderwijs, kunst, wetenschap en belasting aangaat in dat werkje geschilderd. Toen spr. echter kort geleden het uitmuntende verslag over den financieelen toestand dezer gemeente in de laatste dertig jaar van de hand der heeren Cordes en van Essen onder 't oog kreeg, heeft hij die optimistische gedachten laten varen en thans begrijpt hij, waarom hem het verzoek is gedaan de winst uit de gemeentebedrijven in deze vergadering wat uitvoeriger te bespreken. Komende tot zijn eigenlijke rede merkte de heer Bos op, dat het terrein der gemeentelijke werkzaamheid zoo groot is en de grenzen tusschen dit gebied en dat, waarop de Staatsbemoeiingen zich bewegen, zoo wisselend zijn, dat hij zich tot enkele groote grepen zal moeten moeten bepalen. In de eerste plaats wees spr. erop dat de sociale arbeid, die vcoral in onze jaren met kracht ter hand genomen moet worden, op het gebied der gemeente een ruim veld van werkzaamheid vindt. Bij de beantwoording van dit vraagstuk stellen de viijz.-democraten zich echter op een ander standpunt dan de sociaal-democraten. Zij ontkennen, dat de economische grondslag der maatschappij ons tot slaven maakt van omstandigheden, waarvan wij geheel afhankelijk zijn, en beweren, dat een voortschrijdende maatschappij de kennis der maatschappelijke krachten kan aanwenden om vooruit te komen. Ons streven moet zijn de economisch zwakken te verheffen, hun meer kracht te geven, de ontwikkelingsvoorwaarden in onze maatschappij voor allen gelijk te maken. De onrechtvaardigheid schuilt juist daarin, dat het kind in de achterbuuiten opgroeit, slecht gevoed, slecht gekleed, in een slechte omgeving, onder ongunstige hygienische omstandigheden en dus veel ongunstiger ontwikkelingsvoorwaarden heeft dan het rijke kind. Hierdoor wordt als het ware een erfelijke klasse van rijken in het leven geroepen. Daartegen te reageeren is het streven der vrijz.-democraten. Wat is op dit terrein de taak der gemeente? Bij de beantwoording dezer vraag stelt spr. een groote groep bemoeiingen vooraan: de i n t e 1lectueele politiek der gemeente, gelegen op het gebied van het o n d e r w ij s. Hetzij men meer steun wil verkenen aan de bijzondere school, hetzij men het onderwijs geheel tot een Staatszaak wil maken, steeds zal in deze een krachtige gemeente-be- f moeiing behouden moeten blijven. De Staatswetgever heeft voor dit gebied wel een aantal minimale eischen gesteld, doch de V. D. achten deze niet voldoende. Zij houden steeds het ideaal voor oogen, dat men niet tevreden mag zijn, vooraleer elk kind des volks zooveel mogelijlt zijn eigen aanleg kan openbaren en het onderwijs genieten, dat in aansluiting daarmede het meest gewenschte is. Dit is in het belang van het kind, de gemeente, het algemeen, want de groote krachten komen dan daar, waar zij den meesten 'arbeid kunnen verrichten, gedreven door eigen aanleg. Wat moet de gemeente doen om dit te bereiken ? De voorwaarden voor het onderwijs zullen daartoe aanmerkelijk verbeterd moeten worden. Op het oogenblik hapert daaraan in ons land ontzaggelijk veel. Het is niet voldoende een paar duizend gulden bij te dragen voor de voeding en de kleeding van het schoolkind, daarmede kan men niet volstaan, doch men zal veel verder moeten gaan. Spr. weet het, vele vrijzinnigen hebben daartegen principieele bezwaren, doch hen wijst hij erop, dat men niet in de eerste plaats heeft te letten op de ouderen, maar de ontwikkeling tot zelfstandige kracht heeft te bewerken van de jeugd van 't heden het geslacht der toekomst. Die physieke vorming van de jeugd zal groote, zeer groote uitgaven vorderen. Met genoegen constateert spr. echter, dat meer en meer in de laatste jaren de gemeenten deze zware taak op zich nemen en ruimen steun verleenen aan vak-, ambachts-, teekenscholen, nz. Nog is men eensgezind op dit gebied, maar helaas, lang zal het niet meer duren, want reeds kan men oneenigheid opmerken tusschen hen, die neutraal teekenonderwijs verlangen en de voorstanders van teekenonderwijs op Christelijken grondslag! Nog staat de vakopleiding niet op de hoogte waarop zij moet komen en voldoet zij bij lange na niet aan de voorwaarde, dat ieder behoorlijk wordt voorbereid. Er zijn nog teveel vakken waarin van opleiding volstrekt geen sprake is. Op dit gebied kunnen de gemeenten heel wat ter verbetering doen, ook zonder op den Rijkswetgever te wachten. Ofschoon een zeer groot voorstander van vakonderwijs, meent spr. toch, dat niet ieder vakonderwijs van de gemeente moet uitgaan. Neen, men moet de vereenigingen van vakgenooten bevorderen en steunen. Nu staan dergelijke vakvereenigingen nog vaak tegenover de patroons, maar laat men bedenken, dat in haar juist de groote krachten zijn gelegen voor het economisch leven in de toekomst. Op het gebied der patroonscursussen en het leerlingwezen kan de gemeente reeds nu zeer nuttig werkzaam zijn, een actieve politiek voeren, de zelfstandige krachten in die kringen ontwikkelen. Ook op een ander deel van de ontwikkeling des volks vindt de gemeente een dankbaar arbeidsveld. Spr. bedoelt de gemeente-bibliotheken en de volksleeszalen. Gaarne zou hij zien, dat in iedere stad een of meer goed ingerichte leeszalen waren met een uitgebreide vakliteratuur. Ook voor de ontwikkeling der kunst wordt van gemeentewege te weinig gedaan, terwijl deze toch het volk veredelt. Als tweede groep werkzaamheden voor den gemeente-wetgever uit de groote reeksen vragen, die zich voordoen besprak de heer Bos dat, wat ligt op het gebied der welvaartspolitiek van de gemeenten. Ook hier stelt de wetgever minimale eischen, terwijl toch door de gemeente zooveel meer gedaan kan worden, b.v. voor Armenzorg. Regelingen van Staatswege, die het de gemeenten gemakkelijker maken haar taak te vervullen zijn wellicht binnenkort te verwachtten, maat zelfs al is dit zoo, dan nog doen er zich in de tegenwoordige maatschappij voortdurend nieuwe vraagstukken op, die bekeken moeten worden. Spr. noemt o.a. de onnaspeurlijke oorzaken, die nu en dan de vraag naar arbeid doen verminderen, werkeloosheid tot gevolg hebben. Wat kan men daartegen doen ? Verschillende gemeentebesturen hebben zich in den laatsten tijd met deze vraag bezig gehouden. Is niet door verzekering in goede tijden te komen tot een organisatie, waardoor in tijden van slapte uitkeeringen kunnen gedaan worden? De verzekering tegen werkeloosheid dus, echter verbonden met die maatregelen, welke werkgever en werknemer tot elkaar kunnen brengen. Het begin van uitvoering treft men reeds aan in de verschillende Arbeidsbeurzen. Spr. wees er op, dat de wetgever de gemeente op het gebied der welvaart steeds meer ruimte geeft. Hij herinnerde aan de Woningwet en wees op de groote beteekenis, die deze wet bij de thans nog vaak heerschende treurige toesta nden kan hebben. Hier vooral kan degemeente ingrijpen, door de ellendige krotten op te ruimen en daarvoor nieuwe, gezonde woningen op te richten. Ook bij uitbreidingsplannen moet zij rekening houden met de geheel andere eischen, die het verkeer en de gezondheid in de toekomst zal stellen. Alles wat de hygiëne van het volk aangaat valt in de eerste plaats onder de gemeentebemoeiingen. Wij zijn de goede richting ingeslagen, denk maar eens aan de gemeentelijke keuringsdiensten, die meer en meer in 't leven geroepen worden. Niet alleen werken deze heilzaam, doordien zij de vervalschingen in den handel tegengaan, doch zij zijn ook in 't belang van den middenstand, waar tegenwoordig in den kleinhandel nog veel geknoeid wordt. Ook bij de verhouding der verschillende economische klassen in onze samenleving spreekt de gemeente een woord mee. Nu reeds is zij vaak groote werk geefster. Dit is goed, mits zij maar een model-werk geefster is. Laat zij gerust de vakvereenigingen van haar ambtenaren erkennen. Waarom niet ? Indien zij slechts zorgt er als een verstandige patroon tegenover te staan, als iemand die laat werken onder billijke, rechtvaardige arbeidsvoorwaarden, Als volgend punt van de gemeente-bemoeiingen noemde spr. de middenstandspolitiek. Niet de middenstandspolitiek, zooals men die in Beieren kent, nl. er naar streven de groote bedrijven zoo zwaar mogelijk te treffen, een dergelijke politiek is verwerpelijk. Spr. bedoelt, dat het de taak der gemeente is den handel, de industrie in alle verschillende schakeeringen te bevorderen. Hij loochent de bewering der soc.-democraten, dat de middenstand zal verdwijnen, neen het kleinbedrijf bloeit juist weer op, en kan, dank zij gas en electriciteit den strijd met de grootindustrie weer volhouden. Aanbeveling verdient het daarom, dat de gemeente die bedrijven, welke beweegkracht geven, zelf ter hand neemt en deze niet aan concessionarissen overlaat. Winst te maken uit dergelijke bedrijven moet niet het eerste doel zijn. Het groote belang zit in het bezit, in de macht zelf diensten te kunnen bewijzen. Als voorbeeld noemt spr. het electrisch bedrijf. Hoe nuttig kan de gemeente daarbij niet werkzaam zijn door zelf kleine motoren te verschaffen, ze te verhuren desnoods. Als derde groep vraagstukken besprak de inleider de wijze, waarop de middelen voor al het opgesomde gevonden kunnen worden. Hij erkent, dat dit een moeilijk probleem is en ook, dat het Rijk veel gedaan heeft om de gemeenten in moeielijkheden te brengen. Beslist noodzakelijk zal het daarom zijn van Rijkswege krachtiger hulp te verleenen. Hoe dit geschiedt doet er minder toe, als het geld er maar komt. Thans zijn de gemeenten niet vrij, beschikken zij over te geringe middelen en juist deze „nood der gemeenten" heeft geleid tot dat wat meer en meer de gemoederen in de gemeenten warm maakt, tot de vraag: mag de gemeente winst trekken uit de bedrijven, die zij zelf exploiteert ? De gevoelens hierover zijn verdeeld. Prof. Oppenheim, toch zeker een man van gezag, zegt: neen; de heer van Nierop, de bekende financier, zegt: ja. Het grootste bezwaar er tegen ingebracht, is dat deze winst te beschouwen is als een accijns op verbruiksgoederen. Werkelijk komt die winst neer op eene belasting op gas, electriciteit, water enz., maar is een dergelijke accijns zoo verwerpelijk ? Spr. geeft als zijn meening te kennen, dat een gemeente, die zich financieel ruim kan bewegen, zich van zulke winsten werkelijk moet onthouden, maar een dergelijken gunstigen toestand zal men in onze gemeenten niet veel aantreffen. Iedere gemeente zal wel voor de vraag komen te staan: wat is beter, den hoofdelijken omslag verhoogen, of het benoodigde geld op indirecte wijs innen? Iedere gemeente zal deze vraag individueel moeten beantwoorden en spr. meent, dat voor sommige gemeenten het laatste het meeste aanbeveling verdient. Amsterdam bv., dat gemeenten als Hilversum, Baarn enz. in zijn onmiddellijke nabijheid heeft, doet verstandig de opbrengst zijner gemeentelijke bedrijven te gebruiken, al geeft spr. toe, dat dit geen ideale politiek is. De beantwoording der bovengestelde vraag is echter ook afhankelijk van de wijze, waarop de andere gemeentelijke be'astingen zijn geregeld. Voor deze acht spr. een behoorlijke progressie beslist gewenscht, teneinde de personen naar draagkracht te treffen. Neemt men dit alles in aanmerking, dan verschijnt de winst uit de gemeentebedrijven vaak in een geheel ander licht. Tot slot besprak de heer Bos de gemeentepolitiek van den Staat. Hierbij verklaarde hij het niet goed te vinden, wanneer op eenig gebied de taak der gemeente wordt ingekrompen. Het zelfstandig bestuur der gemeenten moet zoo weinig mogelijk worden aangetast en daartoe acht spr. het van groot belang wanneer de democratie voor goed haar intree doet in 't land. De ervaring der laatste 50 jaar heeft geleerd, dat het vertrouwen in de gemeenten niet misplaatst is. Indien op één gebied, dan is 't zeker wel hier, dat invoering van het algemeen kiesrecht en vooral van het vrouwenkiesrecht op haar plaats zou zijn. In de bestuurscorporaties der gemeente kan de vrouw, naar spr.'s oordeel goed werk verrichten. Hij hoopt, dat een eventueele Grondwetsherziening ons dit zal brengen, evenals de evenredige vertegenwoordiging in den gemeenteraad. De politiek in de gemeenteraad acht spr. op haar plaats, mits elke schakeering in die bestuurslichamen ook naar behooren is vertegenwoordigd. Dit te bereiken zal zeer zeker het doel der V. D. zijn. Na deze rede, die met luid applaus begroet werd, was er gelegenheid tot debat waarvan door enkelen der aanwezigen gebruik werd gemaakt. De heer Sanders wees erop, dat men te Groningen, waar de heer Bos dezelfde rede heeft gehouden, den inleider vroeg hoe hij dacht over gedwongen winkelsluiting en nachtarbeid. Voor een sociaal-democraat zou die vraag overbodig geweest zijn, omdat zijn program dit uitwijst, voor een V. D. schijnbaar niet. Verder beweerde de heer Sanders, dat er in theorie tusschen de programma's van de soc.-dem. en de V. D. weinig verschil bestaat, doch in de uitvoering wel. De V. D. zijn daarbij niet bijzonder beginselvast. Daarvan hebben de soc.-dem. hier ter stede verschillende staaltjes gezien, o. a. ten tijde, van de verkiezing van Helsdingen tot lid van den Raad. De V. D. onthielden zich toen van aanbeveling. Spr. wijst ook nog op de actie voor minimum loon en maximum arbeidsduur in onzen Raad, waaraan de y. D. evenmin hebben meegewerkt. Deze houding der V. D., aldus de debater, is de reden dat de groote massa der arbeiders hen niet vertrouwen. De heer v. d. Schooren wees er den heer Sanders op, dat indertijd besloten is de questie van minimum loon en maximum arbeidstijd eerst aan de orde te stellen, wanneer een regeling daarvoor in Amsterdam was gemaakt. Dit nu is eerst in de laatste helft van het vorige jaar gebeurd. De voorzitter merkte op, dat hij den heer Sanders niet in de rede had willen vallen, doch dat diens opmerkingen weinig geleken op een debat naar aanleiding van het gesprokene. Wat zijne bewering aangaat, dat de V. D, niet beginselvast zijn, een ieder weet dat de soc.-dem. overtuigd zijn, dat zij beginselvaster zijn en veel meer doen dan alle andere partijen. Spr. vraagt echter voor de V. D. het recht hun program naar hun beste weten uit te voeren. Hiermede sloot spr. dit incident. Mr Hesse, de tweede debater, wees erop hoe moeilijk het is de inkomsten der gemeentenaren juist te schatten. De progressie werkt daardoor soms zeer onrechtvaardig, waarom spr. een voorstander is van winst uit de gemeentebedrijven. Spr. vraagt of de heer Bos soms een middel weet tot wegneming van het door hem genoemde bezwaar. De heer Goedhart vreest, dat te veel nadruk gelegd wordt op het argument, dat de winst uit de gemeentebedrijven goedgepraat wordt om de progressie tegen te gaan. Spr. acht echter grenzen voor deze winsten wenschelijk en meent, dat er onderscheid gemaakt moet worden voor de verschillende bedrijven. Zoo zal in onze stad b. v. de beweegkracht der electrische centrale goedkooper verstrekt worden dan het electrisch licht. Hoe denkt de heer Bos ten slotte over de bewering, dat bij groote progressie de meergegoeden de stad zullen verlaten ? De heer Rinkes noemt de stelling, dat ieder kind in de gelegenheid gesteld moet worden zijn aanleg te toonen en daarnaar onderwijs moet ontvangen, zeer juist en vraagt zich daarom af, of dat in onze stad gebeurt. Spr. wijst op het slechte verband, dat hier tusscheri het lager- en het middelbaar onderwijs bestaat, waardoor het voor een kind, dat de lagere school heeft afgeloopen, onmogelijk is op de H. B. S. te komen. De voorzitter tenslotte bracht een vraag van een der aanwezigen over, n.1 hoe denkt de heer Bos ovet de grondpolitiek ? De inleider, de debaters beantwoordende, bracht den heer Sanders onder het oog, dat hij te Groningen een geheel andere rede heeft gehouden en dat het niet aangaat uit een aldaar tot hem gerichte vraag de onbetrouwbaarheid der vrijzinnigdemocraten te concludeeren. Die Groningsche debater kan wel een soc.-dem. geweest zijn ! Als een vrijz.-dem. een zelfde vraag richt tot een socialistisch spreker, volgt daaruit, dat de sociaaldemocraten niet te vertrouwen zijn ? De beweringen van den heer Sanders doen spr. denken aan het bekende verhaal van den student, die alles van buiten geleerd had over den kameel en nu op het examen de vloo tot onderwerp krijgende, begon: „evenals de vloo een der kleinste dieren van de schepping is, is de kameel een der grootste..." en verder zijn van buiten geleerd lesje opdreunde. De kameel is in dit geval de vrijz.-dem. partij, die ondanks alle aanvallen van sociaal-democratischen kant, steeds groeit, steeds meer vasten voet krijgt. Spr. raadt den soc.-dem. aan toch wat meer bescheidenheid te betrachten, en niet een ieder, die practisch werk wil doen van beginselzwakheid te verdenken. Wat de bewering van den heer Sanders aangaat, dat de V. D. hier ter stede niet hebben meegewerkt aan de regeling van minimum loon en maximum arbeidstijd (voorgesteld door de soc.-dem.) antwoordt spr. dat te Winschoten, spr.'s woonplaats, de V. D^reeds in 1895 een dergelijke regeling tot stand hebben gebracht. Den heer Hesse geeft spr. toe, dat het bezwaar door dezen debater opgeworpen, juist is, doch dit is geen motief tegen de progresssie, maar tegen de geheele belasting als zoodanig. Een oplossing der quaestie is mogelijk, indien de gemeente slechts kan beschikken over de inlichtingen van den Staat. In antwoord op de vraag van den heer Goedhart antwoordt de heer Bob, dat hij niet bevreesd is voor een wegtrekken der rijken uit een gemeente, mits deze slechts door een actieve politiek het wonen in de gemeente om andere redenen aantrekkelijk maakt. Dezen debater wijst spr. er nog op, dat een gemeente het niet moet hebben van menschen, die slechts verteringen maken, doch van een bloeienden handel en nijvetheid. Nogmaals wijst spr. erop, dat het echter niet aangaat het wonen in een gemeente goedkooper voor te stellen, door de winst uit de gemeentebedrijven te verdonkeremanen, door b. v. huur in rekening te brengen van de gemeente aan de gemeente voor het leggen van gemeenteleidingen in gemeentegrond. Betreffende de gemeentelijke grondpolitiek merkt spr. op, dat er geen ellendiger toestand bestaat dan wanneer een gemeente bij uitbreiding ziet, dat de winst uit de stijging der grond prijzen ten deel valt aan hem, die stil heeft zitten wachten. Het denkbeeld, dat de winsten uit een actieve gemeentepolitiek niet aan de particulieren behooren, acht spr. juist en hij is er sterk voor geen gemeentegrond te vervreemden, doch dien bij erfpachtscontract te geven. Den heer Rinkes antwoordt spr. tenslotte, dat naar zijn meening de lagere school de voorbereiding voor de H. B. S. moet zijn voor alle kinderen, die aan middelb. onderwijs behoefte hebben. Nadat door den heer Eland nog verklaard was dat hij als Unie-liberaal met genoegen en instemming deze rede van een vrijz.-dem. had gevolgd, sprak de voorzitter het sluitingswoord, waarbij hij den spreker een hartelijk woord van dank bracht voor zijn rede, doch de aanwezige waarschuwde, daaruit niet af te leiden, dat wij in Arnhem er in sommige opzichter, niet zoo slecht aan toe zijn. Er was veel meer in de rede van den heer Bos, waaraan ook in Arnhem veel ontbreekt. Houdt men dat in 't oog, dan zal deze vergadering ook in dat opzicht voor onze gemeente goede vruchten afwerpen. — Naar wij vernemen, heeft wijlen de heer J. Werner baron van Pallandt van Oud-Beijerland, den i7en Februari 1907 alhier overleden, in 't geheel de volgende legaten, vrij van successierechten en kosten, gelegateerd: Aan de Diaconie der Nederduitsch Hervormde Gemeente te Arnhem, f 5000; aan de Bijzondere School voor Christelijk onderwijs op het Roermondsplein, f2000; aan het Kinderziekenhuis te Arnhem, f 2000 ; aan de Wijkvereeniging i \ Klarendal, f 3000; aan de Vacantie-kolonie „Grijsoord", f 200; aan ' de Prins-Alexanderstichting te Bennekom, f 1000; aan de Marthastichting te Alfen a/d Rijn, f 4000; aan de Vereeniging Nederlandsch Mettray, f 1000; en aan de Maatschappij van Weldadigheid f 1000. Weldadigheidsavond. Als onderdeel van den Weldadigheidsavond, hier ter stede georganiseerd op initiatief van eenige stadgenooten, werden in de groote zaal van Musis Sacrum gymnastische oefeningen uitgevoerd, door alle gymnastiekvereenigingen hier ter stede, opgeluisterd door het orkest van het 8ste regiment infanterie Hoewel men verwacht had dat zoowel de concertzaal, als de groote zaal uitverkocht zouden zijn, heeft het uitvoerend comité, met welwillende hulp van verschillende dames het niet verder kunnen brengen, dan tot den verkoop van ongeveer 1000 kaarten. In de groote zaal waren pl.m. 700 personen aanwezig. Reeds spoedig werd men er aan herinnerd, dat zoowel het op touw zetten van deze uitvoering, als het doel daarvan een diep treurige oorzaak hadden, daar de muziek het programma opende met de marche funèbre van Otto en het „Dankgebed" uit Valerius' „Gedenckklank." Toen dadelijk daarop dan ook het scherm werd opgehaald en men op het tooneel een getrouwe nabootsing te zien kreeg van het wrak op de pier, waarop schipbreukelingen, en op den voorgrond eenige zeelieden, werd niet luide gejuicht, integendeel heerschte er een diepe stilte, en eerst toen het scherm viel, werd luide geapplaudiseerd. Nog tweemaal werd onder doodsche stilte hetzelfde tableau vertoond. Hierna werd een der redders Klaas Ree, die in de zaal tegenwoordig was, door mr. de Visser, den voorzitter van het uitvoerend comité toegesproken, die daarbij het doel van dezen avond uiteenzettend den moedigen redder, die het eerst zijn leven waagde en op de pier oversprong om een wanhopige poging tot redding te doen,namens het uitvoerend comité ter herinnering aan de treurige ramp en ook aan dezen avond een gouden medaille aanbood, die dankbaar werd aanvaard. In den loop van den avond werd van Ree ook door de bezoekers van het concert in de kleine zaal gehuldigd. Alle vereemgingen hebben flink haar best gedaan en keurig werk te zien gegeven en daardoor tot het welslagen meegewerkt. Doch ook hier moet ons een enkele opmerking uit de pen. Hoe goed ook gemeend, toch is er zeker veel geweest wat menigeen heeft gegriefd. Geërgerd hebben we ons als we telkens weer opnieuw moesten zien, hoe de moedige Klaas Ree, als een wonderdier als het ware aan het publiek werd vertoond, nu eens hierheen dan daarheen werd gevoerd, gevolgd door een escorte van comitéleden, aangegaapt door de talrijke aanwezigen. Als slot van het programma werd vermeld „hulde aan Z. K. H. Prins Hendrik". Met spanning werd dit nummer verwacht, maar de muziek speelt het Oude Wilhelmus, het publiek staat op, het scherm wordt gehaald, op het tooneel de buste van H. M. de Koningin en Z. K. H. Prins Hendrik in miniatuur en hiermede was de hulde volbracht. Het publiek verliet zichtbaar teleurgesteld de zaal. — Op 13 en 14 Maart zal in de lokalen der Ambachtsschool alhier eene openbare les worden gegeven, alsmede eene tentoonstelling van de door de leerlingen vervaardigde teekeningen en voorwerpen, deze laatste ook in verband met de in April V. houden verloting. De lokalen der school zullen ook te bezichtigen zijn op Zondag 17 Maart, des nam. van 1 tot 4 uur. De algemeene vergadering van de Veieeniging „De Ambachtsschool", vindt plaats op 28 Maart, des nam. te halfvier. — De „Geldersihe Vereeniging van Vogelvrienden" te Arnhem werd in hare jongste algemeene vergadering aangenaam verrast door haar medelid den heer L. G. A. graaf van Limburg Stirum, die haar een vlag schonk, waarop de naam der Vereeniging is vermeld. I11 die vergadering werd besloten, dat deze viag steeds uitgestoken zal worden van het vereenigingslokaal — „Hotel Metropole" — Rijnstraat alhier, wanneer de Vereeniging hare algemeene vergadering houdt. Aanmelding als lid kan plaats hebben bij den secretaris Hoflaan 110. 88. — De bekende zaak van de firma Hilbrink en van der Borgh is, zooals uit een advertentie uit ons blad blijkt, overgegaan in andere handen. De gezusters Wijbenga hebben in het magazijn een en ander doen vernieuwen, zoodat dit nu is ingericht in overeenstemming met de eischen van den tijd en stellen zich voor de kwaliteit van de verschillende goederen te doen blijven zooals zij onder haar voorgangsters was, d. w. z. solide. — * Het zal zeer zeker eene verrassende mededeeling zijn voor allen die een spreekmachine hebben, of er een willen aanschaffen, dat op de records verkrijgbaar is het sueces-nummer: „De Fremersberg", instrumentale scène in 4 afdeelingen. De legende is over bekend. Eiken belangstellende raden wij aan haar te gaan hooren (zie achterstaande annonce) in den muziekhandel van ileinr. Suhr, Koningstraat 62. Reeds zijn honderden verkocht, o. a. te Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Groningen enz. Botermjjn, 8 Maart. Heden werden aangevoerd 3400 kilo. Hoogste prijs f 1.24, laagste f 1.14, middel f 1.17. — t Gisteren is de kanonnier F. van het korps rijd. artillerie bij eene oefening van zijn paard gevallen en daarbij zoodanig gekneusd aan den linkerschouder, dat hij per brancard naar het militair hospitaal moest worden vervoerd. Deze kanonnier had twee dagen t. v. het hospitaal verlaten, hersteld van een kwetsuur aan zijn rechterschouder, ook veroorzaakt door een val van zijn paard. — Gisteravond is een 82-jarige man op den hoek van de Spijkerstraat en Kastanjelaan door een wagen overreden, met het ongelukkig gevolg dat zijn linkerbeen brak. Hij is op een ladder naar zijn woning vervoerd. Zutphania. De Burgemeester heeft met een uitvoerigheid en een nauwkeurigheid, waarmee het Dagelijksch Bestuur de Raadsleden anders niet verwent, voor goed de zaak-Nort uitgemaakt. Al de vermoedens van den onbekenden vader, al de verdachtmakingen, die de minder goed gezinden daaraan hadden toegevoegd, heeft hij met gegevens weerlegd, die zelfs den heer Rutgers bevredigden. Deze zaak zou dus uit zijn, indien op den achtergrond van deze onaangename geschiedenis nog niet stond die onbekende vader. Eigenlijk komt het er niets op aan wie dat is, want zooals ik reeds vroeger opmerkte, de heer Rutgers heeft diens klacht publiek gemaakt en op hem rust dus de verantwoordelijkheid. Maar ... de heer Rutgers heeft indertijd ook gezegd, dat die vader zich bekend zou maken, wanneer de door hem genoemde feiten werden gelogenstraft. Dat nu is geschied, en de heer Rutgers heeft als 't ware bij voorbaat dien vader belet, zich te verschuilen achter de uitvlucht door te verklaren, dat hij volkomen de juistheid van de gegevens van den burgemeester aannam. En nu is de vraag, of de vader zijn naam zal noemen, in zoover van belang, dat We daardoor zullen weten, welke waarde kan gehecht worden aan de beweringen van de heer Rutgers. Blijkt het, dat de vader zich blijft schuil houden, dan kunnen we ook "de verklaringen van den heer Rutgers lin" 't vervolg slechts onder voorbehoud aanvaarden. Natuurlijk zal niemand van den heer Rutgers verlangen, dat hij den man aan de kaak zal stellen, maar wel mag';hij dan toch openlijk afkeuren, dat de vader de hem gedane belofte niet houdt. De stelige verzekering van den heer Rutgers, dat hij volkomen geloof hechtte aan de verklaringen van den Burgemeester, had blijkbaar nóg een bedoeling. In den aanvang der Raadszitting toch had een zeer te betreuren incident plaats gehad. Naar aanleiding van eenige discussie had de Burgemeester stellig' 4 veiklaard, dat het R. K. Armbestuur uit eigen beweging, zonder eenige pressie van het Dagelijksch Bestuur, met een bod van f2000 was gekomen voor een stukje grond De heer Wessels nu gaf hierop tot tweemaal te kennen, dat^hij den Burgemeester niet geloofde ! Het komt zeker in een groote gemeente niet vaak voor, dat een Raadslid zonder eenig bewijs daarvoor aan te voeren, alleen op grond van hetgeen hg „gehoord" heeft, durft beweren dat de Burgemeester liegt. En mocht dit ooit voorgekomen zijn, dan zal zeker een Raadslid, dat zich zoo vergaloppeerd heeft — en, niet waar, ieder kan wel eens een minder gelukkigen dag hebben — niet nalaten om vóór de zitting geeindigd is, daarvoor zijn verontschuldigingen aan te bieden. Maar ik moet tot mijn spijt boekstaven dat ook dit uitbleef. Het zal den voorzitter van onzen Raad moeielijk vallen in 't vervolg, den heer Wessels op diens vragen om inlichting vnn antwoord }e dienen, Er is in de jongste Raadszitting nog iets onaangenaams gebeurd. Zooals ik reeds heb meegedeeld had een Commissie uit den Raad, volgens door dien Raad goedgekeurde beginselen, een ontwerp vervaardigd voor de pensionneering van weduwen en werzen van gemeente-ambtenaren en werklieden. Door B. en W. was daarop een scherpe critiek gooefend. Of nu waar is, wat jhr. Engelen betoogde, dat het College die bevoegdheid niet meer had, nadat de zaak aan een Commissie was 1 toevertrouwd, doet m. i. weinig ter zake. Dat was eenvoudig een vormkwestie. Het geval iou toch niet veel veranderd zijn, indien de voorzitter die aanmerkingen persoonlijk had gemaakt en de wethouders, ieder voor zich persoonlijk, daarmee hun instemming hadden betuigd. Maar hoe dit zij, er was een Raadscommissie geweest die, natuurlijk ten koste van veel werk, een ontwerp had samengesteld. En wat doet de Raad nu? Zonder zelfs een enkel woord van waardeering voor die Commissie, ja, eerder het tegendeel, wordt haar werk op zij geschoven, vernietigd als 't ware, en wordt opnieuw aan B. en W. opgedragen een verordening te maken! En hiermee zijn we weer ... genaderd tot het punt, waarop de Raad ook stond bij de begrootings-discussie van 1902. Waarlijk, er behoort 'moed toe in 't vervolg om zitting te nemen in een Zutphensche Raadccommissie. Gelukkig dat het gebruik wil, dat een Raadslid voor zoo'n eervolle onderscheiding niet bedanken mag. Z. — □ Uit het jaarverslag der coöp. boerenleenbank te Aalten blijkt, dat deze Vereeniging met reuzenschreden vooruitgaat. Op 1 Jan. jl. telde zij 261 leden. De rekening sloot in ontvangst en uitgaaf met f 350,000 d. i. een ton meer dan verleden jaar. Het reservefonds bedraagt f 630. Op 1 Jan. waren uitgegeven 35 spaarboekjes met een te goed van f 128,062.13. De inlagen bedroegen f 94,463.61 en terug betaald werd f 65,935-79Aan voorschotten werd uitgegeven f 47,107, terwijl f 32,366.04 werd terugbetaald. Óp de 170 voorschotboekjes staat eene schuld ingeschreven van f95,341.29. De ontvangsten in rekening courant bedroegen f197,950.52 en de uitgaven . 218,027.75, terwijl nog een tegoed in loopende rekening is van f25,699.52. De bloei der bank is voor een groot deel te danken aan de hooge rentevoet, die 3Vs pet. bedraagt voor spaargelden, terwijl voor voorschotten slechts 3 pet. betaald behoeft te worden. Aan renten voor spaargelden werd f3,635.11 betaald, terwijl voor verstrekte vootschotten enz. 4161.36 aan rente gegeven werd. — II Het slachten van varkens voor uitvoer naar Pruisen is sedert eenige dagen geheel gestaakt. In Pruisen zijn de varkens zóó goedkoop geworden, dat ze daar nog 6 cent per K. G. goedkooper zijn dan in Holland. De daling der varkensprijzen in Pruisen zal nog meer toenemen, daar men de landbouwers zooveel mogelijk aanspoort zich op de varkensfokkerij toe te leggen. Gelukkig dat men nog in Engeland en Frankrijk Geldersche varkens gebruiken kan. — □ Winterswijk, 7 Maart. In de jaarvergadering van het Onderling Veefonds van de Dorpsbuurt werd het jaarverslag en de rekening over 1907 uitgebracht. Hieruit bleek, dat het fonds 198 leden telt benevens 20 niet vee-bezittende leden. Aan paaiden en vee was voor plm. f 77000 verzekerd, terwijl 1148 varkens in het fonds waren. De ontvangsten bedroegen in zijn geheel ^ 3577-37» terwijl de uitgaven f 2371 .40 beliepen. Aan schade werd betaald f2194.80 voor 11 runderen, 2 vette kalveren, 24 doodgeboren kalveren en 79 varkens. Het saldo op 1 Jan. bedroeg f 1205.89. De heeren Öonk, Sluiskes en Bessinkpas werden als bestuursleden en schatters herkozen. — □ Winterswijk, 8 Maart. De vraag naar melk- en akkerknechten voor Duitschland neemt gestadig toe. Zij overtreft zelfs het aanbod ; vandaar eene verhooging der loonen, die gunstig afsteken bij de salarieering in ons land. Behalve vrije kost en inwoning, wisselen de loonen af tusschen 40 en 70 mk. per maand, zoodat een jeugdige melker van 16 a 17 jaar, een jaarloon geniet van minstens 280 gulden. Wat sommige bladen schrijven, als zoude door de agenten een weekloon van f 10 & f 18 beloofd zijn, is beslist overdreven, daar de uitstekendste melkers slechts f 10 per week kunnen verdienen. Met de grondwerkers"en andeie arbeiders, is het minder gunstig gesteld. In den regel komen meer zoodanige personen aanzetten dan in Duitschland gebruikt kunnen worden, zoodat deze dikwijls onverrichter zake huiswaarts moeten keeren. Anderen weer zijn of ongeschikt of te lui voor het werk, terwijl sommigen, die wel aan den arbeid komen, doordien ze geen kosthuis kunnen vinden, genoodzaakt zijn naar het vaderland terug te keeren. — Melddefi. wij voor eenigen tijd, dat Prins Hendrik in onderhandeling was met de naamlooze vennootschap „Het Gorteier Bosch," omtrent den aankoop van gronden, gelegen onder Gortel bij Epe en grenzende aan de terreinen, reeds behoorende tot het Koninklijk domein het Loo, thans kunnen wij mededeelen, dat alle gronden en bosschen dier vennootschap dezer dagen in eigendom aan Z. K. H. zijn overgegaan. („Tel.") — * Men schrijft ons : Door de Gereformeerde kerk van Tiel is aan de classis Tiel voorgesteld: Is het wenschelijk stappen te doen tot het oprichten van een provinciaal weeshuis der Gereformeerde kerken in Gelderland. Besloten is, dat de kerkeraden rapporteeren ter dezer zake aan eene classicale commissie. Deze brengt op de volgende classicale vergadering rapport uit. De respectieve kerken zenden hun rapport vóór 1 Mei aan ds. Koffijberg, te Culemberg, die met dr. Keizer, van Tiel, genoemde commissie uitmaakt. — De laatste trein van Arnhem naar Rotterdam is, naar men aan de „N. R. C." mededeelt, gisteravond bij Beesd gederailleerd. — Zekere G. V., oud 76 jaar, venter in postpapier, wonende in de Zwanengas te Nijmegen, is door de Maas-en-Waalsche tram onder Weurt aangereden, tengevolge waarvan behalve eenige kneuzingen hem de linker voorvoet is afgereden. Zijn toestand was gisteren bedenkelijk. ---