GEMEENTE en PROVINCIE. De hedendaagsche godsdienstige richtingen in de politiek. Bovengenoemd onderwerp werdt in drie lezingen behandeld door prof, dr. D. B. Eerdmans van Leiden in openbare vergaderingen, uitgeschreven door de afd. Arnhem e.o. van den Nederl. Protestantenbond. De eerste dezei vergaderingen werd gisteravond gehouden. De voorzitter heette de aanwezigen op deze eerste vergadering hartelijk welkom en deelde mede dat aan het einde der vergadering een collecte zou worden gehouden ten voordeele van de wijkverpleging, welke collecte hij watm aanbeval. Daarna gaf hij het woord aan prof. Eerdmans. Spr. begint met te wijzen op den politieken toestand van heden en op het feit, dat de rechtsche partijen op het oogenblik tamelijk sterk zijn. Een sterkte, die zij verkregen hebben door te verkondigen aan de menschen, dat alleen bij hen, die staan op den grondslag van de H. Schrift, de macht in goede handen is. Daarbij tevens vertellende, dat de liberalen zijn de menschen van het ongeloof. Zij verwijzen dan naar de Fransche Revolutie, waardoor de godsdienst is afgeschaft en alleen gesteund wordt op da Rede. Spr. denkt hier aan de antithese. Wel is men weer wat achteruit gegaan ten dizen opzichte (men zie maar naar de jongste Troonrede) doch het wordt nog warm genoeg gehouden om bij de verkiezingen steeds op nieuw dienst te kunnen doen. In verschillende landen kan men het zich eenvoudig niet voorstellen dat men, zooals hier gebeurt, de godsdienst zoo in verband brengt met de politiek. Spr. verwijst als bewijs voor het tegendeel van wat van de liberalen gezegd wordt naar de Grondwet, waarin vrijheid van godsdienstig denken aan ieder burger gewaarborgd is. De katholieken hebben zeker in ons land onder die zelfde Grondwet geen reden tot klagen gehad. De Staat komt alleen tusschenbeide wanneer men wat ver gaat, zooals ten tijde der doleantie. Door het geheele land en op de catheichisatiën wordt het geleerd, dat de liberalen ongeloovig zijn. Het verschil zit echter alleen hierin dat de een put wat hij noodig heeft uit zijn menschelijk denken, terwijl de ander alhs ontleent uit wat door God is geopenbaard. De menschen nu die zeggen te staan op den bodem van de H.-Schrrft en deze ook als richtsnoer willen laten gelden op staatkundig gebied, zijn de Chr. historischen en de antirevolutionairen. De R.-kath. staatspartij heeft in deze geen vaste lijn en handelt naar omstandigheden, gaat soms samen met de soc.-dem., niettegenstaande zij van dezen een groote vijand is. Vooral wanneer het gaat om de vrije beweging te onderdrukken. Spreker wijst vervolgens op het onderscheid tusschen de gematigden en de strenge orthodoxen. De gematigden, dit zijn de Christelijk historischen, hebben zich tijdens de doleantie tegen de streng orthodoxen verzet, doch zich niet geheel afgescheiden, zoodat de verhouding tusschen deze beide nu niet zoo veel te wenschen overlaat. Hierna komt spreker aan hel Israëlitische volk. Dit toch beschouwde alles wat door tusschenkomst van de profeten aan het volk werd gezegd als Gods werk. Verder vraagt spreker of die voorstellingen zooals de gematigd en streng orthodoxen die geven van de aarde, den hemel en de onderwereld, wel leven ouder de massa. Vervolgens behandelde spr. de Openbaring, de H. Schrift, het bovennatuurlijke, de wonderen en ten slotte de antithese. Het gaat met deze dingen als met de kunst. De een ziet iets als een openbaring, als een wonder, ttrwijl de ander daarvan niets merkt. De een s elt zich tevreden met het geraamte van het gebeurde, de ander ziet er wat meer in. Het hangt er maar van af of iemand al of niet besnaard is. Die niet besnaard is, ziet van al het mooie niets en staat derhalve niet op het standpunt van de H. Schrift en hem is niets geopenbaard. Zoo redeneeren de tegenwoordige menschen van rechts. In tegenstelling hiermede meende de Israëlieten, dat God zich deed kennen door middel van de profeten. Het verschil is hier groot. Zoo gaat het ook ten opzichte van de wereld. Verder toont spreker door voorbeelden aan dat verschillende rechtzinnigen ook niet staan op het standpunt van de H. Schrift en noemt o.a. dr. de Visser die een Hebreeuwsche archeologie heeft geschreven, waarin dingen gezegd worden, die, wanneer de kerkeraadsleden van de kerk waartoe dr. de Visser behoort, deze konden lezen, zouden doen zeggen, dat hij niet bij hen behoorde. Ook jhr. de Savornin Lohman heeft gezegd in zijn rede van 1 Nov. 1909, dat elke leer gebouwd al of niet op de H. Schrift op den duur falikant uitkomt, waarom hij zich aansluit bij het bestaande. Nog verschillende anderen als prof. Valeton, prof. Van Dijk, hoogleeraar te Groningen, prof. Van Nes worden aangehaald, die het bewijs leveren, dat zij inderdaad over verschillende dingen, de H. Schrift betreffende, denken als de liberalen en de modernen. Ten slotte neemt spr. dr. J. H. Gerritsen, den tegenwoordigen hofpredikei, tot voorbeeld, die in zijn „de val des menschen" op blz. 45 zegt: „Het is moeilijk om aan te nemen, dat God de wereld geschapen heeft. Wel heeft God deel aan de wording." Spr. vermeent echter, dat wanneer zij allen dat weten en zoo oordeelen, zij dit ook in de verkiezingen moeten zeggen en zich niet moeten voordoen alsof zij geheel en al steunen op de H. Schrift en deze tot richtsnoer nemen in alles. Dit is eenvoudig niet waar. De volgende maal wil spr. de aandacht vestigen op dr. Kuyper. De voorzitter deelt nog mede, dat de laatste lezing zal gehouden worden op Donderdag 24 November in plaats van Maandag 21 Nov., waarna de tamelijk bezochte vergadering wordt gesloten. Hulp aan zieken. Volgens het 33e Jaarsverslag der „Vereeniging tot verstrekking van versterkende middelen aan on- en min- vermogende zieken" waren de uitgaven iets minder dan het vorig jaar. Toen 1194, nu slechts 1072 briefjes der geneesheeren, meest allen voor twee weken melk en eieren vóórschrijvende. De uitgaven bedroegen f 2213 tegen f 2585 verleden jaar. De ontvangsten echter aan contributiën, giften en rente waren slechts f 2047, zoodat van het legaat ad f 300 in 1909 van wijlen baronnesse Mollerus van Westkerke ontvangen, reeds f 166 moest worden gebruikt. „Het is dus waarlijk riet overbodig, zegt het verslag, waar zij weder aan het begin staan van een winter die streng kan zijn en die voor behoeftige zieken altoos moeilijk is, als wij onze stadgenooten met aandrang vragen: helpt ons om de door sterfgeval en vertrek steeds verminderende jaarlijksche bijdragen op een hooger bedrag te brengen." Binnen enkele dagen gaat de inteekenlijst weder rond om nieuwe leden te winnen. Het bestuur hoopt, dat zij met vele namen voorzien in zijn midden zal terugkeeren. Onweder. Gisterenavond tijdens het hevige onweder sloeg de bliksem in bij den kastelein K., wonende aan de Akkerstraat. De bliksem ging de voordeur in en de tweede deur, welke ook toegang geeft tot het café, weder uit, zonder schade aan te aan richten. Alleen waren de bezoekers hevig geschrikt. Van verschillende afhellende straten, uitkomende op den Klarendalsche weg, was veel zand naar beneden gekomen. Op sommige plaatsen was wel een paar karrevrachten zand op den weg gedreven. Schip gezonken. Gisteravond is in den Rijn het schip ,De twee gebroeders" van den schipper H. C. de Beijer, tengevolge van het zware weer, gezonken. Het schip was met ongeveer 75000 KG, beetwortelen geladen. Persoonlijke ongelukken hadden niet plaats. Het schip was verzekerd bij de maatschappij Agrippina te Keulen, vertegenwoordigd door den hter A. L. van Elten. Brand. Hedennacht te 3V3 uur is brand uitgebroken in het achtergedeelte van het steenkolenpakhuis van den heer J. aan de Beekstraat. De politie was spoedig ter plaatse en tasjte met twee slangenwagens het vuur aan. De leiding van het bl'usschingswerk werd later overgegeven aan den commandant van de brandweer. Betrekkelijk spoedig was het gevaar voor uitbreiding bedwongen, maar voor een bedrag van f 1500 aan materialen is verbrand. De heer J. lijdt deze schade, aangezien hij niet verzekerd was. Hedenmorgen nog hield de brandweer de wacht bij het smeulende, brandbare goedje. Door een waker van den Algemeenen Veiligheidsdienst, Vossenstraat, werd het eerst melding gemaakt van den brand. Gemeenteraad van Zutphen. In de vergadering van den gemeenteraad van Zutphen van gistermiddag werd behandeld een adres van P. B. Bosch om terug te komen op het in de vorige vergadering genomen besluit tot toetreding tot de electriciteits-combinatie Deventer—Zwolle en aan een eventueele beslissing in het electriciteits-vraagstuk voor deze gemeente een nauwgezet onderzoek te doen voorafgaan. Het adres werd voor kennisgeving aangenomen. Afwijzend is beschikt op de adressen van de Kamer van Koophandel, de „Zutphensche Handelsvereniging" en „Zutphen Vooruit," betreffende het beschikbaar stellen van bouwgrond tegen lagen prijs. Door het raadslid mr. P. van Regteren Altena is aan den gemee iteraai voorgesteld te besluiten om H. M. de Koningin voor te stellen het maximum der vergunningen (in zake Drankwet) in Zutphen te verlagen tot 50. Het geoorloofd maximum van het aantal vergunningen is thans voor Zutphen 62, het aantal der verleende vergunningen bedraagt 67, dus 5 te veel. Het is derhalve zeer goed mogelijk, dat vóór 1915 — en eerst dan geeft de wet wederom de gelegenheid om een voorstel tot vermindering van het maximum te doen — het nut van verlaging van het maximum zich zal doen gevoelen. Bovengenoemd voorstel werd aangenomen. Tot hulpleeraar in het vakteekenen aan de gemeentelijke teekenschool wordt voor den loopenden cursus benoemd de heer H. W. Wormgoor. Met het oog op hare te houden tentoonstelling wordt aan de onderafdeeling Zutphen van de vereeniging tot bevordering der Pluimveehouderij en tamme konijnenteelt in Nedei land, toegestaan t een medaille, ter waarde van f 10.— Aangenomen is de ontwerp-verordening tot progressieve schoolgeldheffing voor H.B. School en Burger Avondschool. Voor scholieren, diedaaglijks van buiten de stad die scholen LezoekeD, zal voortaan f 150 per jaar en per scholier moeten betaald worden. Het raadslid Groeneveld diende een voorstel in om, in afwachting van het voorstel der commissie voor de loonregeling der gemeentewerklieden met een inkomen van f 300— f 700, de loonen van alle werklieden met ingang van 15 November a. s. tijdelijk met 10 °/ 0 te verhoogen, uithoofde van de duurte der eerste levensmiddelen. Dit voorstel zal in de volgende raadsvergadering behandeld worden. Gesnapt. De gemeente-politie te Doetinchem deed gisteren een goede vangst. Zij ontving bericht van een diefstal bij den landbouwer W. Derksen te Kilder. Onmiddellijk ging de politie op onderzoek uit en had het geluk den dader aan het station der tram Zu'.fen — Emmerik te ariesteeren, juist op het punt te vertrekken. Het gestolen bedrag had hij in zijn schoenen verstopt. De dief is nu ook op reis, maar in een andere richting dan hij bedoelde. Door een molenwiek getroffen. Gistermiddag omstreeks 5 uur werd een 16 -jarig meisje te Apeldoorn door sen der wieken van een windmolen getioffen. De geneesheer verklaaide haar toestand hopeloos. Een slecht bevestigde klok. Gistermorgen geraakte bij het luiden te Huissen de kleinste der vijf klokken in den toren der R.-kath. kerk los en werd uit een der galmgaten geworpen. Met donderend geraas kwam zij neer op het kerkdak en sloeg daarin een gat. In haar val verbiijzelde zij verder nog een gedeelte van een muur en plofte eindelijk zeer beschadigd op den grond neer. Ongelukken op de rivier. De gezonken sleepboot „Elisabeth I" is gisteren uit het kanaal van St.-Andries gelicht en naar Dordrecht gesleept. De vaart in 't kanaal is daardoor weer geheel vrij Tijdens een voor den tijd van 't jaar zeer hevig onweder werd gisteravond voor Tiel een op stroom liggende palingschokker van A. van den Bosch te Dreumel door ctn opvarende sleep in den grond gevaren. De twee zich aan booid bevindende mannen werden met moeite gered. --- Middaguitgave. (6 BLADZIJDEN.) EERSTE BLAD. NEDERLAND. Hofbericht. Z. X. H. Prins Hendrik zal op zijn reis naar Dobbin, ia de eerste helft van deze maand, ook een bezoek brengen aan den Voist van Schaumburg-Lippe, te Buckenburg, Groothertogin Marie van Mecklenburg, die gisteren ten Paleize het Loo is aangekomen, zal er io dagen verblijf houden. lini Jie TWEEDE KAMER. Inlichtingen. De mini$er van Waterstaat heeft inlichtingen verstrekt op de adressen van het hoofdbestuur der Nederlandsche vereeniging van spoor- en tramwegpersoneel, d.d. 19 Febiuaii en 12 ApriJ IQIO, omtrent het opzeggen van de dienstbe? trekking aan drie conducteurs der Nederlandsche Centraal Spoorweg Maatschappij. De minister herinnert er aan dat hij in de vergadering van de Tweede Kamer van 13 Dtc. 1909 zijn zienswijze heeft medegedeeld, en aangezien een hernieuwd grondig onderzoek geene wijziging daarin heeft gebracht, meent hij thans., te kunnen volstaan met de nadere verklaring, dat hij door het hernieuwd onderzoek bevestigd is in zijne overtuiging, dat voor verdere bemoeiingen der regeering geene termen aanwezig zijn. Deze overtuiging grondt zich op het feit dat de Maatschappij niet is getieden buiten haar bevoegdheid, haar verleend bij het .Reglement Dienstvoorwaarden 1907", terwijl afgezien daarvan, de wijze waarop de directie van voornoemde spoorwegmaatschappij van hare bevoegdheid gebruik heeft gemaakt, geene aanleiding aan de regeering geeft om eenig verwijt tot die directie te richten. Wetsontwerp kustverdediging. Een comité, bestaande uit de heeren H. P. den Bouwmeester, wethouder van Middelburg; H. G. Hammacher, notaris te Groede, lid van de Prov. Staten van Zeeland; H. L. Geith van Wijk, ieeraar rijks hoogere burgerschool; W. Hubregtse, particulier, W. L. Ghijsen, civielingenieur; P. Borggreve, leeraai rijks hoogere burgerschool; C. de Jongh, winkelier, en J. A. Pieters, koopman, allen te Middelburg, is een actie begonnen tegen het wetsontwerp inzake de kustvetdediging. De comitéleuen behooren tot verschillende politieke partijen. Het comité heeft (tot 17 dezer) in de voornaamste plaatsen van Zeeland een adres aan de Tweede Kamer ter teekening gelegd van den volgenden inhoud : „Geven met den meest verschuldigden eerbied te kennen, ondeigeteekenden, allen Nederlanders en wonende in de provincie Zeeland; dat zij met leedwezen hebben kennis genomen van het bij Uwe Kamer ingediende wetsontwerp, strekkende om 4Ö millioen gulden beschikbaar te stellen voor fortificatie enz. ter meeidere versterking onzer kusten ; dat de tegenwoordige kustverdediging reeds jaren bestaat en zich geen enkele reden heelt voorgedaan, om die te moeten uitbreiden, wat büjk: uit het oordeel van deskundigen, die het ontwerp van w#t ontraden en zelfs middelen aanwijzen, waardoor op min kostbare wijze s lands verdediging wordt gewaarborgd ; dat de uitbreiding der kustverdediging ook meer weerbare mannen zou eischen, waardoor de uitgaven voor oorlog en marine jaarlijks onrustbarend stijgen zouden ; dat de belastingen in de laatste jaren door de uitvoering van verschillende wetten zeer zijn verhoogd, zoodat eene uitgaaf, als de bovengenoemde een enormen druk op de belastingbetalende burgers zou teweeg brengen, hetwelk adressanten ten zeerste zouden betreuren; dat zij met te meer klem dit request tot u nchten, omdat uit de Memorie van Toelichting gebleken is, hoe zwak de minister van oorlog zijn ontwerp verdedigd heeft: redenen, waarom adressanten zich tot u wenden met het eerbiedige verzoek bedoeld ontwerp te verwerpen, als zijnde ,niet in 's lands Roeping van Holland. Heeft Holland een roeping? Het „Vad.",dat reeds meermalen gepoogd heeft, aan te toonen, at er voor ons een taak is weggelegd, die, zoo wij haar slechts krachtig aangrijpen, onze natie au maken tot het brandpunt dier internationale Statengemeenschap die, oorspronkelijk als een phantastisch droombeeld uitgekreten, thans meer en meer ook voor nuchtere, practische geleerden en mannen van de daad een realiseerbare werkelijkheid is geworden; het „Vad." dat de wenschelijkheid verdedigde om zooveel mogelijk de internationaliseering der menschheidsbelangen binnen ons land te concentreeren, opdat wanneer die gedroomde of verwachte statengemeenschap eens tot stind komt, zij een even geleidelijk als van zelf gegroeid centrum voor haar bestuur gereed moge vinden; het „Vad." heeft thans een ongevraagde, maar, zegt het blad, daarom niet minder gewaardeerde hulp gevonden in het belangwekkende artikel, waaimede de Leidsche hoogleeraar C. van Vollenhoven de November-aflevering van „de Gids" opent. Het oog wordt hier gevestigd op het scheppen eener internationale politie. Wat nu is er noodig voor het tot stand brengen van die daad ? Niets anders „dan een drietal bereidverklaringen van onze regeering, zeer tijdig vóór de derde vredesconferentie aan alle staten kond gedaan". Een verklaring waarbij de regeering zich verbindt: 1. Wanneer een vonnis van het hof van arbitrage of van een anderen internationalen rechter niet woidt nageleefd, op verzoek van dit hef of van dien rechter of van de in het gelijk gestelde partij, met een daartoe berekend deel der vloot (die dan een internationale „generaliteitsvlag" in top voert) of eventueel in samenwerking met andere vloten, deze naleving af te dwingen. 2. in tijd van oorlog een schending van de nedtialiteit op verzoek van den hulpverlangenden staat te straffen. 3. alle havens en reeden in moederland en koloniën beschikbaar te stellen tot steunpunten voor de internationale vloot Het optreden van Nederland met het drietal bereidverklaringen, door prof. v. V. genoemd, zou een schoone en grootsche daad zijn. Daarom — zegt het „Vad." —■ past ons thans geen gedetailleerde bespreking van bijkomstige organisatorische quaesties, die zich zonder twijfel bij de werkelijke instelling eener internationale politie zullen voordoen. De idee is eenvoudig en practisch; de derde Vredesconferentie, op wier program tot dusver slechts opgewarmde schotels staan, moge haar zelf nader uitwerken. Hoofdzaak is — met deze woorden van den Leidschen hoogleeraar besluit het „Vad." — hoofdzaak is: „èn voor de regeeiingen, die hebben te handelen, èn voor de volken, die toezien, dat er vóór haar bijeenroeping een daad geschiedt en ter algemeene kennis wordt gebracht — zonder ophef, maar met vastberadenheid — een daad, die wel iets nieuws brengt, die profeteert ; waaruit een sterk geloof blijkt in die wereldorganisatie die bezig is geboren te worden. Laat Nederland zijn gelukkige kansen op een leidende wereldrol zich nu ontglippen, welnu, zoo zal een ander land ten slotte toch de grootsche taak op zich nemen, maar dan rest ons voortaan de rol van een dof land en een p;ebluschte natie." ---