Advertentie RECLAME. --- KERK en SCHOOL. Chr. Onderwijzers en Onderwijzeressen in Nederland en Overzeesche bezittingen. De tentoonstelling. Het schijnt nu eenmaal het noodlot te zijn, rustende op iedere tentoonstelling, dat zij nimmer op tijd gereed kan zijn, of dat er in ieder geval de laatste uren vóór de opening gejacht en gehaast moet worden om alles voor elkaar te krijgen. Het verbaasde ons dan ook niet in het minst, toen we van ochtend de groute zaal van Musis eens binnen liepen, daar terecht te komen in een verwarring, waarop we het woord „heidensch" zouden toepassen, indien Jat hier niet al te zeer misplaatst zou zijn. Te midden van pakkisten, bergen papier, dcor elkaar staande banken, en door elkaar loopende menschen hebben we onzen weg gezocht en ... toen we ons eenmaal georiënteerd hadden, doemde dan ook werkelijk temidden van den chaos de tentoonstelling op. Even waar als het is, dat het gereedmaken eener tentoonstelling heel wat voeten in de aarde heeft, even afgezaagd is het, te zeggen, dat er, niettegenstaande alles nog niet gereed is, toch al veel valt te bewonderen. En toch, op gevaar af ook afgezaagd te worden, moeten we deze uitdrukking in dit geval gebruiken en we doen dit des te geruster, omdat we overtuigd zijn, dat de herrie in de zaal meer schijn dan wezen was en met enkele uren arbeid de tentoonstelling wel degelijk gereed zal zijn. Ons vroegtijdig bezoek moge als verontschuldiging gelden, dat we niet alles gezien hebben, wat er in de zaal is te zien, doch zelfs al was alles in orde geweest en al hadden we er eenige uren langer vertoefd dan nu het geval is geweest, dan zouden we toch geen kans zien een eeuigszins dragelijk resumé te geven van alle inzendingen. De catalogus, die nu en dan in telegramstijl werkt, heeft er 115 bladzijden voor noodig, om alles op te sommen, zoodat wij er ons maar niet aan wagen zullen. Zal zich dus deze „beschrijving" van de schooien onderwijstentoonstelling, welke tot het einde dezer maand in Musis gehouden wordt, in hoofdzaak beperken tot een dringende opwekking voor een bezoek, waaruit o zooveel te leeren valt voor onderwijzers in de eerste plaats, maar ook voor ouders en allen, die belang stellen in de opvoeding, het onderwijs, der jeugd, toch willen we enkele inzendingen met name noemen. Hierbij echter dadelijk de bekentenis, dat wij ze niet noemen, omdat ze de voornaamste zijn, maar omdat zij hedenmorgen reeds in zooyerre gereed waren of in staat van wording, dat zij te beoordeelen waren, In de eerste plaats trof ons de kalme rust, die er heerschte in de afdeeling van den heer Schreuder, instituteur op Klein Warnsborn. Het weik der leerlingen, waaibij o. a. — iets wat ons uit den aard der zaak belang inboezemt — een schoolcourant, uitgegeven door de oudere leerlingen, geeft een zichtbaar bewijs van de resultaten van het onderwijs op genoemd instituut. Door p'attegronden, foto's enz. wordt voorts een idee gegeven van de inricht ng. Even kalm en rustig was het in de afdeeling, waar de Johannastichting de aandacht vestigt op het menschlievende en nuttige weik, dat zij aan gebrekkigen en mismaakten verricht. Op kaartjes staat het er telkens bijgeschreven: „geteekend zonder handen, gemaakt met den mond, geschreven met de linkerhand", maar toch staart men bijna ongeloovig het werk aan, dat deze stichting hier ten toon stelt. Prachtig mandewerk rieten meubelen, fijn borduurwerk, goede teekenin] gen, fraai schrift, mooi snijwerk, alles even keurig, alles even fraai en het meeste uiterst bruikbaar. Wel moet het een goede opleiding zijn, die dergelijke resultaten met dergelijke leerlingen weet te bereiken! Ook onze gemeente is inzendster op de tentoonstelling, heeft er zelfs een soort kamer getimmerd, alles netjes afgewerkt, goed in de verf, zoodat men wel zien kan, dat het in eigen beheer is geschied. Misschien is dat ook de reden, dat in deze afdeeling vanmorgen nog tal van handen bezig waren. Onze stad, met recht trotsch op haar scholen en haar onderwijs, laat hier met foto's, plattegronden enz. zien, hoe rijk zij wel is op dit gebied. Ook het instituut der schoolartsen is niet vergeten. Bij hetgeen door de gemeente Arnhem is tentoongesteld, valt tevens op te merken dat wat de firma Cornelissen alhier inzond. Uiterst practische drinkapparaten zijn door deze firma geëxposeerd. Bij het drinken aan deze toestellen wordt geen gebiuik meer gemaakt van den drinkbeker zooals tot nu toe geschiedt, waardoor ziektekiemen van den een op den an_.er licht kunnen worden overgebracht, doch van eene inrichting waarbij door een druk op een korfvormig opzetstuk een waterstraal omhoog spuit. Deze straal wordt dan door den dorsteode met den mond opgevangen, die dus m den „vrijenstraal" drinkt. Het niet gebruikte water valt in een bassin terug en wordt door een afvoerbuis weggevoerd. Het straalstuk waaruit het water omhoog springt kan met den monu niet worden aangeraakt, zoodat aan de meest strenge eischen der hygiëne wordt voldaan. Het komt ons voor, dat èn door deze eigenschap èn door het weinig waterverbruik het toestel aangewezen is, om in de reeds lang bestaande behoefte aan eene hygiënische drinkinrichting te voorzien. Ook de electrische verlichting door middel van half-indirect licht verdient de aandacht. De lastige schaduwwerking, die bij directe verlichting optreedt, is bij de inrichting als hier aangebracht, bijna geheel opgeheven, terwijl een zacht en gelijkmatig licht in het locaal wordt verspreid en het komt ons voor, dat deze verlichtmgswijze meer en meer ingang zal vinden, en door de vele goede eigenschappen veel zal worden toegepast. Verder zijn nog door den heer Cornelissen opgesteld een vrijstaand vuurklei-urinoir en een closetinrichting zonder waterspoeling, zooals in de gemeentescholen reeds vele zijn geplaatst. Meer op het gebied van het onderwijs zelf beweegt zich de historische afdeeling midden in de zaal. Door de krachtige medewerking van het Nederlandsch schoolmuseum, de paedagogiscne bibliotheek te Amsterdam, het Arnhemsch genootschap van oudheidkunde en door de inzending van vele particulieren, is een verzameling oude schoolboeken, atlassen, kaarten, prenten, reglementen, enz. bijeen gebracht, die ongetwijfeld ieders belangstelling zal wekken. Minder belangwekkend voor leeken, maar zeker niet voor onderwijzers zelf, zijn de inzendingen schooluitgaven, o.a. van H. ten Btink, Meppel, D. A. Daamen, te 's Gravenhage, C. A. J. van Dishoeck, te Bussum, firma H. ten Hoet, te Nijmegen, C. L. van Langenhuysen, te Amsterdam, W. Leydenroth van Roethoven, te Utrecht, J. J. van Lindeit, te Cuyk, D. Mijs, te Tiel, N. V. Erven P. Noordhofl, te Groningen, firma Robijns en Co., te 's Hertogenbosch, W. J. Thieme en Co., te Zutphen, H. D. Tjeenk Willink en Zn., te Haarlem, de Wereldbibliotheek, J. B. Wolters, te Groningen, Ph. Zalsman, te Kampen en J. Zomer, te Wageningen. Op het gebied van schoolmeubelen en de inrichting van schoollocalen. C. Bogtman en Co., richting van schoollocalen valt er heel wat te bewonderen. C. Bogtman en Co., te Hilversum, zonden schoolborden in, de Nederl. Fabriek van turnartikelen en schoolmeubelen v/h. J. H. Kuenen, te Amsterdam, een groot aantal schoolmeubelen en turnartikelen, C. J. Hagenbeek en Hazenberg, beiden te Arnhem zonden in sanitaire vloeren, W. J. Stokvis te Arnhem, urinoirs, teekeningen voor schoolverwarming enz. Ook orgels kunnen tot de schoolmeubelen behooren, zeker op Christelijke scholen: Joh. de Heer, orgel- en muziekhandel te Rotterdam, zond er een aantal in, evenals A. L. Krom, piano- en orgelhandel te Utrecht, firma Bender te Amsterdam en v. Delden te Arnhem. Verder zonden nog schoolmeubelen in: geb. van Malsen, stoomtimmerfabriek te s-Gravenhage en de Nederl. witte lei- en schoolbordenfabriek, v/h. Snoek en Co.,te Velp. Een onderwerp, waaraan vooral in den laatsten tijd meer en meer de aandacht wordt gewijd, is de wandversiering der schoollokalen. Hoe men deze tegelijk leerzaam en artistiek kan doen zijn, leert deze tentoonstelling. Reproducties van Hollandsche kunstwerken (inzending van dr. A. van de Water en van H. B. Breijer en Zn. te Arnhem), gipsafgietsels, ingezonden door dr. A. van de Water en de platen der Vlootvereeniging om er slechts eenige te noemen, geven een goed denkbeeld vajn de richting, die de wandversiering inslaat. Zeer interessant, reeds daarom, omdat deze studie nog betrekkelijk jong is, is de afdeeling Kinderstudie, waarin o. a. dr. C. A. Sissingh ons verbaast met een inzending van vernuftig ■ye; renden instrumenten: 1/100 sec. stemvork, inrichting van tachistoscopie,, hulpmiddelen voor aestheseometrisch onderzoek en sphygmograaf en meer met dergelijke lieflijk klinkende namen. In deze afdeelingen zonden voorts in het gemeentebestuur van Antwerpen, de Leipziger Lehrerverein, dr. Ootmar te Haarlem, de heer A. J. Schreuder te Arnhem en dr. S. Wayenburg te Amsterdam. Met deze opsomming willen wij voor heden volstaan. Niet eens vestigden wij de aandacht op de prachtige inzendingen landkaarten, natuurkundige instrumenten (inzendingen Ten Bosch en Schokking), op de lantaarns en lantaarnplaatjes van de Mirroscoop-Mij. en van de' firma Meijlink, te Arnhem, op de gereedschappen en schaafbanken van Sinderam te Amsterdam en op de inzendingen van andere scholen en inrichtingen, doch, ons overzicht zou te lang worden. Daarom: wie er meer van wil weten, hij verzuime niet, de tentoonstelling in Musis te bezoeken. V ergadering. Aan het jaarverslag van den secretaris, den heer S. Stemerding, is het volgende outleend. De vereeniging telt thans 2361 mannelijke en 481 vrouwelijke leden, samen dus 2842, verder 35 mannelijke en 14 vrouwelijke leden in het buitenland en 32 begunstigers. Het aantal afdeelingen bedraagt 61. Nagegaan wordt alles wat in het afgeloopen jaar tot stand is gebracht en o. a. herinnerd aan de salarisactie, waarbij gezegd wordt, dat het Hoofdbestuur in zijn meerderheid bejammert den toon, die op de laatste meeting met name van den heer Baron werd gehoord, als zijnde in strijd met de waardigheid, waarop deze actie tot heden werd gevoerc". Hierna was aan de orde het verslag van den penningmeester waaruit bleek dat de ontvangsten hebben bedragen f 3383.58 en de uitgaven f3896.32, zoodat er een nadeelig saldo is van f 512.74. De bestuursvoorstellen worden op voorstel van het bestuur uitgesteld tot morgen. Hierna hield de heer J. C. Wirtz Czn. een referaat over: „Schooltoezicht." Spreker herinnert aan de' zeventiger jaren, waarin reeds door de vereen, gesproken en geschreven werd over Schooltoezicht. In die dagen had men bitter weinig op met Rijksschooltoezicht, men verwachtte bitter weinig van een Rijksschooltoezicht op de scholen met den Bijbel. Thans spreekt men anders. Verder wijst spreker er op, dat er tegenwoordig zulk een verwarring heerscht op onderwijsgebied, dat ieder — onverschillig van welke richting — het er over eens is, dat het zoo niet langer kan, er moet een algemeene reorganisatie van de wet op het Lager onderwijs komen. Spreker vraagt zich verder af, hoe dan die organisatie zal moeten zijn, hetgeen ^preker uitvoerig beantwoordt. Spreker wijst er op, dat de organisatie ten dienste v. n het bijzonder onderwijs moet loopen langs den weg van decentralisatie. Wel is men in Indië reeds op dien weg bezig, doch tegelijkertijd werkt men in ons land mee aan centralisate. De kracht der organisatie moet gelegen zijn in de plaatselijke school. De plaatselijke school mag echter niet op zich zelf blijven staan. Men kan kleine kringen van gelijkgezinde scholen vormen, die men dan districts-vereen. of hoe ook noemt. Die verschillende scholen kunnen dan op elkaar toezicht houden, elkaar steunen en helpen, zoo krijgt men verschillende vereenigingen van gelijkgezinde scholen, die zich weei kunnen vereenigen tot groote vereenigingen, welke vereeniging dan voor de algemeene belangen kan opkomen. Daardoor krijgt men een schooltoezicht, opkomend uit de belanghebbenden zelf. Dan krijgen we een bond van scholen op gereformeerden grondslag, een van Rk. scholen, een van Christelijk volksonderwijs, een van neutraal onderwijs enz. Daaraan kan zich het schooltoezicht aansluiten; dit moet echter van onderen opkomen en steunen op onderling schoolbezoek. Natuurlijk mag ook de overheid toezicht hebben, Eene vereeniging van gelijkgezinde scholen zal een voordracht opmaken voor een inspecteur. De verschillende inspecteurs vormen , tezamen een raad. Zoo krijgt men één schakel, men zal vragen, wie zal dit alles betalen. Spieker toont aan, dat het Diet meer dan billijk is, dat het ook aan het Departement van Binnenlandsche Zaken kome tot wat aan het Departement van Justitie in verband met de Kinderwetten reeds geschiedt, dat namelijk de inspecteurs die noodig zijn voor het toezicht, worden betaald door den Staat. Spreker wijst er op, dat zooals het tegenwoordig met het schooltoezicht is, iedereen het er over eens zal zijn, dat het meer-dan treurig is. Spreker stelt zich het toezicht der inspecteurs voor meer raadgevend, dan regeerend, meer adviseerend dan controleerend en vooral veel minder administreerend. Dit laatste toch is de worm, die aan het tegenwoordig toezicht knaagt. Men kan overigens de inspecteurs benoemen uit deskundigen, dringend noodig acht spr. dit overigens niet. Als men maar mannen neemt, die bekend zijn met de belangen aan hun zorgen toevertrouwd. Geensz.ns zou spr. wenschen, dat een examen voor schoolopzieners werd ingesteld. Sj reker acht het toezicht van de plaatselijke schoolcommissie geenszins voor de bijzondere scholen noodig. I11 't kort, zegt spreker, wanneer wij willen medew : erken tot reorganisatie laten we dan geen copie geven van het bestaande, laat men niet komen tot een controleerend of een regeerend toezicht, maar tot een adviseerend toezicht. In 't kort laat men meer dan tegenwoordig opbouwend werken en niet afbrekend. Spreker hoopt, dat hiermede in de nieuwe wet op het Lager Onderwijs rekening wordt gehouden en dat deze nieuwe wet spoedig na 1913 moge komen. Door verschillende sprekers wordt naar aanleiding van het gehouden referaat het woord gevoerd, waarna de inleider allen uitvoerig beantwoordt. Na het zingen van Gezang 2 : 1 wordt de vergadering met gebed gesloten. Morgen om 10 uur voortzetting. ---