KOLONIËN. Oost-Indië. Een theemarkt te Batavia. Zooals bekend, schrijft de „Preangerbode", wordt sedert eenigen tijd door Engelsche firma's te Batavia thee rechtstreeks opgekocht van den planter, die daarbij het voordeel geniet van onmiddellijke betaling. Daarnaast verkochten de ondernemingen hun product op de oude manier, door bemiddeling van bestaande theehuizen op consignatie naar Amsterdam of Londen. In den laatsten tijd nn is het herhaaldelijk voorgekomen, dat verkoopers hun prijzen stelden op eenige centen boven Europeesche pariteit, zoodat koopers, die te Batavia in de markt kwamen, stee is achter het net visschen. Ten einde aan dergelijke en andere bezwaren tegemoet te komen, is nu weer het deckbeeld in overweging om hier een eigen theemarkt te stichten. Het initiatief is genomen door eenige Engelsche exporthuizen, die terecht zeggen dat er geen enkele reden is waarom te Batavia geen markt zou kunnen komen, waar er koopers zijn en in de toekomst ongetwijfeld meerdere zullen volgen. Een der grootste exporteurs heeft zich daarom gewend tot de voornaamste thee-firma's en hun medewerking ingeroepen. Dit heeft ook onze Hollandsche firma's tot actie gebracht; en naar het B. N. verneemt, heeft de firma Tiedeman & van Kerchem de voornaamste belanghebbenden bij de totstandkoming van een theemarkt te Batavia uitgenoodigd tot een bijeenkomst. Ongeregeldheden op Banka, Volgens van den fungeerenden resident van Banka en Onderhoorigheden ontvangen telegrafisch bericht vonden omstreeks Inlandsch Nieuwjaar te Soengeiliat onbeteekenende ongeregeldheden plaats, waarin telkens Inlanders en Chineezen, niet-mijnwerkers, tegenover eikaar stonden. Deze ongeregeldheden namen echter Woensdagavond, 27 September jl,, een ernstiger karakter aan en bij een poging tot herstel van de orde werd een korporaal van de gewapende politiedienaren gedood. De vermoedelijke daders hiervan, allen Chineezen, zijn in hechtenis gesteld. Het terzake gehouden onderzoek gaf geen aanleiding tot het vermoeden, dat bij den moord persoonlijke veeten tegen den gedoode in het spel waren. Dadelijk na het gebeurde zijn de nooaige maatregelen getroffen tot herstel van de orde en de sterkte van het korps gewapende politiedienaren te Soengeiliat is tijdelijk versterkt met eene militaire patrouille van Pangkalpinang, welke patrouille te Soengeiliat zal blijven, totdat de rust weder volkomen verzekerd zal zijn ^n tevens om te voorkomen, dat de beweging overslaat op de Chineesche mijnwerkers. Een Petroleumbron. Uit Medan is d.d. 28 September aan het „N. v. d. D. v. N.-I." geseind : Nabij Idirajon heeft de Zuid Perlak Petroleum-Mij. een petroleumbron aangeboord, welke een hoeveelheid petroleum bergt, die een loonende exploitatie belooft. Korte berichten. Hoe ongelo >vig slordig de administratie wordt gevoerd bij de spoormagazijnen te Madioen (bekend om voortdurende gewaande en werkelijke tekorten), bleek weder eens. De commies Ph. kwam tot de ontdekking van een belangrijk verschil in de boeken, ontstaan doordat reen, instede van 350 rollen ijzerdraad, 350 kilo had geboekt hetgeen het peulschilletje van ongeveer 17,000 kilo verschil opleverde! schrijft de „N. S. Ct." Ook met de inlevering van goederen, aan de 2e afdeeling S.S. verstrekt, doch niet geheel door die afdeeling verbruikt, schijnt het niet in den haak te zijn. Zoo noemde men ons een waggonlading ijzervverken, in December van Wlingi naar Madioen gezonden en aldaar in ontvangst genomen, zondei dat de noodige stukken daarvoor werden opgemaakt. Eenigen tijd geleden kwam in de ofHcieele telegrammen de overplaatsing voor van den ingenieur L. Valk, die belast was met het opmaken van een definitief ontwerp en de uitvoer ipg van werken, noodig voor de verbetering j va n de haventoestanden te Soerabaja. Naar het „S. N." verneemt, zullen deze werden nu gecombineerd worden met de uitvoering va n nieuwe havenwerken en met leiding van ee n en ander zal belast worden de hoofdingenieur 2e klasse bij de B. O. W., J. Th. P. I. Straatman. Er is te Djokja, naar de Loc. meldt, een eigenaardige handelsvereniging in wording, een bewijs in elk geval, dat onder de voorname Inlanders ook aan andere dingen wordt gedacht en men niet overal meer zoo bang is voor nieuwigheden als enkele van de heel conservatieve prinsen nog zijn. De prins Soeriodiugrat heeft een handelsvereeniging, genaamd „Tridojo", op touw gezet, die in zekeren zin een verkoop-coöperatie is; eigenlijk was de bedoeling dat alleen familieleden er aan mee zouden doen, maar met goedvinden van den prins mogen er ook anderen aan deelnemen. De aandeelen bedragen 50 cent per maand, en er is al voor f1500 oenomen, terwijl een boepati tegelijk 500 aandeelen nam. Voor het geld wordt allerlei toko-waar gekocht, die in het paleis van prins Soeriodingrat zal worden verkocht, terwijl ook klappers enz. zullen worden verhandeld. Ieder, die heeft bijgedragen, ontvangt voor eik aandeel een kaart en heeft recht op zijn deel in de winst, die om de drie maanden wordt berekend en verdeeld. Den priaji's lijkt het een aardige samenwerking. West-Indië. De economische en flnancieele toestand der kolonie Suriname. Bij de firma Martinus Nijhoff te 's-Gravenhage is het in een lijvig boekdeel veivat rapport verschenen van de commissie, benoemd tot het instellen van een onderzoek naar den econonomischen en financieelen toestand van Suriname. Zooals reeds vroeger werd medegedeeld, bestond die commissie uit de freeren dr. D. Bos, voorzitter, W. H. Bogaardt, G. A. A. Middelberg, mr. dr. van Gijn, J. van Vollenhoven, D. H. Havelaar en A. A. ter Laag, leden en mr. dr. S. J. R. de Monchy, secretaris. Ingevolge de aan de commissie gegeven bevoegdheid werden twee harer leden, de heeren dr. D. Bos en J. van Vollenhoven, benevens de secretaris naar Suriname afgevaardigd, om in overleg met den gouverneu, gegevens cp economisch en financieel gebied te verzamelen, waarbij tevens bepaald was, dat deze subcommissie tijdens haar verblijf in de kolonie den Gouverneur van advies zou dienen nopens onderwerpen, om dadelijke beslissing vatbaar of waarover de Gouverneur advies mocht verlangen. --- BINNENLAND. Het telefoongeheim. Bij het debat in den Gemeenteraad van Amsterdam over de stakingsgebeurtenissen in den afgeloopen zomer is door den heer Vliegen met groote stelligheid verklaard, dat het telefoongeheim, óók bij de gemeente-telefoon, ten nadeele der stakende groepen zou zijn geschonden. Van verschillende zijden is daarop op een onderzoek aangedrongen en de voorzitter, die eerst verklaaid had, dat dergelijke beweringen niet waren uit te zoeken, heeft een nader, gestreng naspeuren naar de al of niet juistheid dier beschuldigingen toegezegd. Omtrent de aanleiding tot die beweringen, verneemt de „Tel" van vertrouwbare zijde de volgende krasse bijzonderheden: Kort na het uitbreken van de zeeliedenstaking zou aan telefonisten een lijstje zijn verstrekt van telefoonnummers, die bijzonderlijk moesten worden in 't oog gehouden. Zoodra die nummers werden opgescheld of aansluiting verzochten, moest daarvan onmiddellijk, en vóór het gesprek kon worden gevoerd, aan een bepaaldelijk daarvoor aangewezen superieur mededeeling worden gedaan, die dan kon meeluisteren. Het waren volgens de aan de „Tel." gedane mededee'ing, de nummers van : Scheeps- en bootwerkersvereeniging: „Recht én Plicht"; Zeemansbond; drukkerij „De Industrie" (voorheen „het Volksdagblad"); drukkerij „Vooruitgang" (drukkerij van „het Volk"); dagblad „het Volk"; Amsterdamse^e Bestuurdersbond; Ned. Verbond voor Vakvereenigingen; Transportarbeidersbond te land; Arbeiders coöperatie „de Dageraad" en ... het Centraal Bureau voor Sociale Adviezen. Dit laatste waarschijnlijk per abuis. De samensteller ervan heeft waarschijnlijk de staatsgevaarlijkheid van genoemd Centraal Bureau gezocht in de aanduiding „vóór sociale adviezen." Wij beschikken zegt de „Tel." niet over de middelen om de juistheid dezer ernstige beschuldiging te controleeren. De pertinentheid echter, waarmee de bewering van schending van het telefoongeheim wordt volgehouden, en de nadere preciseering ervan in bovenstaande, doen de noodzakelijkheid van een ernstig onderzoek nader uitkomen. De duurte. Men meldt uit Broek-op-Loon aan de „Tel.": Dat de witte kool enorm hoog in prijs is, blijkt uit het feit, dat gisteren aan de veiling 5 waggons witte kool werden verkocht voor ruim f3000, 't vorige jaar bracht om dezen tijd dezelfde hoeveelheid ruim f 300 op. Ook andere koolsoorten, uien en wortelen zijn alle zeer hoog in prijs, zoodat de bouwers in dezen omtrek een bijzonder goed jaar maken. Een „Paleis voor Volksviijt" te Rotterdam. Ofschoon de geschiedenis van het Paleis voor Volksvlijt te Amsterdam niet — zou men althans meenen — tot navolging aanspoort, gaat men te Rotterdam toch pogingen in 't werk stellen om een Paleis voor Volksvlijt te stichten, waarin concert-, tooneel-, vergader-, lees- en gymnastiekzalen, kegelbanen enz. Voor tentoonstellingen congressen, groote muziekuitvoeringen, internationale zangconcoursen enz. acht het voorloopig comité daar dringend het bestaan van zulk gebouw noodig. Et is Zaterdagavond over vergaderd, maar tot een definitief besluit kon men nog niet komen. Nederlandsche nijverheid. De firma Wessels te Utrecht heeft, naar het „Centr." mededeelt, de levering aangenomen van 20,000 ransels voor het Turksche leger. --- KERK en SCHOOL. N ie d. Herr. Kerk. Beroepen te Maartensdijk (Utrecht) ds. C. B. Holland te den Ham (O.) Bedankt voor het beroep te Ooster-Nijkerk door ds. J. A. Broekers te Krimpen a/d. Lek. R.-K atholieke Kerk. Een Nederlander kardinaal. Naar de „Osservatore Romano" meedeelt, zal op het geheim consistorie, dat 27 November wordt gehouden, o.m. tot kardinaal worden benoemd pater W. H. van Rossum van de Congregatie van den Allerh. Verlosser. Willem Matinus van Rossum werd, naar de „Tijd" herinnert, geboren den 3en September 1854 te Zwolle, Na op jeugdigen leeftijd zijn ouders te hebben verloren, werd hij tot zijn 13e jaar met zijn broeder in het weeshuis te Zwolle opgevoed en na zijn studie in het klein-Seminarie te Kuilenburg volbracht te hebben, trad hij in de Congregatie van den Allerheiligsten Verlosset en ontving het kloosterkleed den ióden Juni 1873 te Roermond. Het jaar daarop legde hij de kloosterbeloften af te 's-Htrtogenbosch. Hij voltooide zijn hoogere studiën te Wittem, waar hij priester gewijd werd den 7en Oct. 1870. Na dien tijd was hij leeraar in het juvenaat der paters Redemptoristen te Roermond en van 7 Stpt. 1880—1 Oct. 1883 leeraar in de dogmatieke godgeleerdheid te Wittem, waar hij den 22en Juni 1886 prefect der studenten werd en pater F. Peters opvolgde als rector in 1893. In 1895 naar Rome ontboden door den generaal, werd hij tot consultor van het H. Officie benoemd en bij het laatstgehouden kapittel te Rome in 1908 gekozen tot consultor generalis van den nieuwen pater-generaaloverste. De laatste Ntderlandsche kardinaal was Willem Enkevoort, de negenenvijftigste bisschop van Utrecht, die den loen feptember 1523 tot die waardigheid was verheven door zijn vriend en beschermer, den Nederlandschen Paus Adiianus VI. Willem Eokevoort, te Mierlo (N.-Br.) geboren, was eerst kanunnik te Antwerpen en volgde Adrianus op als proost van de St.-Salvatorskerk te Utrecht. Door Paus Adrianus tot kardinaal en door Clemens VII tot bisschop van Utrecht verheven, bestuurde hij dit bisdom gedurende zeven jaren, meestentijds te Rome verblijf houdende, waar hij, 70 jaren oud, in 1534 zijn leven eindigde. In de vergadering van de afdeeling Oosterbeek—Renkum van den Bond van Ned. onderwijzers is de wenschelijkheid uitgesproken, bij het Gemeentebestuur aan te dringen op het aanstellen van schoolartsen. Daar het afdeelingsbestuur met dezen wensch ten zeerste instemde zal waarschijnlijk dezen winter een adres houdende dit verzoek, aan den Raad ingediend worden. — Te Apeldoorn is Zaterdag en Zondag het 15-jarig bestaan der Rijks-Kweekschool voor Onderwijzeressen herdacht door directrice, leeraressen en leeraren, kweekelingen en oud-kweekelingen. Een aantal telegrammen waren ontvangen van autoriteiten, oud-leerlingen cn andere belangstellenden. In een opgewekte rede gaf mej. I. Kooistra uiting aan hare gevoelens voor deze stichting, waarvan zij sedert de oprichting directrice is. Zaterdag werd een gemeenschappelijke maaltijd gehouden, welke gevolgd werd door een aantal zang- en andere voordiachten. De Zondag was gewijd aan wandelingen, rijtoeren en nog eene samenkomst. — Morgen herdenkt de heer E. Luitsz, directeur der Zeevaartschool te Harlingen, den dag waarop hij voor veertig jaren geleden zijn functie aldaar aanvaarde, na vooraf te Delfzijl en Vlieland eveneens als directeur werkzaam te zijn geweest. — Bij het gymnastiek-examen te Venlo zijn o. m. geslaagd de heeren R. H. Hemmersen te Ingen en W. J. J. Akeimans te Heumen. Bij het examen te Amsterdam slaagde o. m. de heer J. Bontrop, uit Apeldoorn. ---