Middaguitgave. KUNST en WETENSCHAP. Het werk van den overste van Es. Dezer dagen werd m „Avondpost" en „Land en Volk" het bericht opgenomen, dat de gep. luitenant -kolonel A. D. van Es te Utrecht, die een werk heeft geschreven over de rijdende artillerie, dat den Duitschen Keizer bijzonder belang inboezemde, dezer dagen 's Keizers portret ontvangen heeft, gevat in fraaie lijst en voorzien van een eigenhandig onderschrift van dien Souvexein. Dit bericht is aan onze aandacht ontsnapt, wij hadden het anders reeds vroeger in den verbeterden vorm gegeven, dien we Zaterdagavond aantroffen in de „Avondpost." ÜDit blad schrijft: Het betreft hier den oud -luit.-kolonel eer rijdende artillerie N. J. A. P. H. van Es, te Arnhem. Dat diens werk „Het historisch museum der rijdende artillerie" zoo bijzonder de aandacht trekt, is niet te verwonderen, daar het een prachtwerk is, dat wellicht op de geheele wereld zijn wederga niet vindt. Het bestaat uit io deelen, is op oudHollandsch papier gedrukt, lijk geïllustreerd en geornamenteerd door onze eerste kunstenaars, als Hoynk van Papendrecht, Colenbrander, Krabbé, Roskam, Staring, van Oort, terwijl elke illustratie een orgineel is, uit de hand geaquarelleerd. Ook de tekst, waarvoor den samensteller vele belangrijke bronnen ten dienste stonden — o. a. het krijgsgeschiedkundig archief van den Generalen Staf, de bibliotheek van H M. de Koningin en vele nog onuitgegeven mémoires — is in hooge mate belangwekkend. Het werk is niet in den handel en werd door den schrijver uitsluitend aan instellingen van wetenschappelijken aard, aan bibliotheken en bijzondere personen ten geschenke gegeven. Het eerste deel verscheen in 1898. Thans zijn nog twee deelen onder handen, die in zekeren zin als aanvulling dienen; het eene behandelt de valkenjacht, het andere de hippische sport. Ook van de zijde van den Koning van België gewerd den heer van Es een hooge onderscheiding voor zijn meesterlijken arbeid. Het is wel merkwaardig, dat zoo'n, werk, een juweeltje van hetgeen op het gebied van beeldende kunst, van typografie, lithographie, ornamenteerkunst enz., in ons laad kan vervaardigd worden, veel meer de aandacht trekt over de grenzen dan ten onzent." Bestuur der A. O. V. Bij den aanvang van de Zaterdagavond gehouden Bestuursvergadering der A. O. V. heeft de heer mr. H. S. J. Hijmans medegedeeld, dat hij het Voorzitterschap der Vereeniging neerlegde en afscheid wilde nemen van zijn medeleden in het Bestuur. Op verzoek van den heer H. A. van Leeuwen, gesteund door alle aanwezigen, verklaarde de heer Hijmans zich bereid nog dien avond den voorzittershamer te hanteeren. De heer F. Mollinger, tot waarnemend secretaris benoemd, nam deze benoeming aan, echter onder uitdrukkelijke voorwaarde, dar het hem opgedragen interim niet langer zou duren dan tot en met de spoedig te houden Ledenvergadering. Een kinderuitvoering. Zaterdag hebben de leerlingen van de zangschool van de vereeniging „J. S. Bach", onder leiding van den heer van Westrheene, in den Stadsschouwburg eene uitvoering gegeven, ten bate van de vereeniging Armenzorg. Een talrijk publiek, waaronder vele kleinen, heeft haar bijgewoond, en waar zij „elck wat wils" gaf, voor ouderen even onderhoudend was als voor de jeugd, heeft er na elk nummer een hartelijk applaus geklonken dojr de zaal. Met twee melodieuse vrouwenkoren van Schletterer, goed en beschaafd, met vei zorgde uitspraak en aardige dictie door de leerlingen der hoogste klasse gezongen, werd de avond geopend; afwisselend met sopraansolo zongen de jonge dames een compositie van Cath. van Rennes„Tsamenspraeck van de kinderkens met het kerstkindjen", een van die subtiele, innig gevoelde werkjes van Cath. van Rennes, die haar naam een zoo voortreffelijken klank bij zingend Nederland bezorgden. Genoten heeft men van de „Chineesche schimmen", liedjes met vertooningen, door Hendrika van Tussenbroek: eenvoudig-melodieuse, karakteristieke en vaak geestig gevonden melodieën bij allergrappigste en zeer effectvolle vertooningen! Wat hebben de kleinen vooral een pleizier gehad in die over het meer varende bootjes, in den visscher, die allerlei visschen ophaalt en tenslotte een prooi wordt van de booze meermin, maar vooral om den baanveger, en de schaatsenrijdende ouderen en jongeren, die zich op het ijsvlak bewogen. En wat zullen ouderen met ingenomenheid hebben geluisterd naar den frisschen, opgewekten kinderzang. Na de pauze werd uitgevoerd „De Winter" van Oskar Werman, voor zangsoli, declamatie en koor, met begeleiding van piano, harmonium en violoncel en tableaux-vivants. Met de betrekkelijk weinige middelen, die de componist aanwendde, heeft hij mooie effecten bereikt: de muziek, die hij bij deze serie tafereelen uit het winterleven schreef, is beminnelijk door eenvoud, zij is melodieus, maar nergens goedkoop, verheft zich in sommige momenten tot een hoogte die van zijn talent een goeden indruk geeft en heeft bovendien de verdienste nimmer pretentieus te wezen. Met medewerking van de dames de Haas—Kroon en Manikus, die de sopraan- en altsoli vervulden, de instrumentalisten, van wie alleen mej. Lüssche, die ook bij andere nummers, soms wel wat bescheiden, de pianopartij vertolkte, genoemd was, en de heeren Klinkspoor en Weenink, die de tableaux met smaak en geheel in de lijn van het werkje hadden ontworpen, heeft het koor van oudere en jongere leerlingen deze muziek zeer goed tot haar recht doen komen. Met haar medewerking verleende mej. C. van Geuns uit Uf recht aan deze uitvoering een dankbaar te herdenken relief. Zij heeft in het eerste deel van den avond gedichten van Pol de Mont,Theodor Fontane en Alphonse Daudet gezegd, met een voortreffelijke uitspraak van alle dtie de talen, een, ook daar waar zij haar stem tot zachte accenten dwong, prijzenswaardige duidelijkheid, en bovenal met een uitmuntend begrip. En bij de gesproken gedeelten in „De Winter", heeft zij door eenvoud en van innig gevoel getuigende dictie zeer getroffen. Haar en vele der andere medewerkenden zijn bloemen aangeboden. Kr. A. O. V. De heer mr. H. M. van Leeuwen, onze vroegere stadgenoot, die indertijd herhaaldelijk blijken heeft gegeven van zijn belangstelling in den bloei en vooruitgang van ons muziekleven, deed zich op de matinee der A. O. V. van gistermiddag als solist hooren met Beethoven's zelden gespeelde tweede pianoconcert en drie „Contretünze" van Beethoven, in een bewerking van Seiss — met dat optreden het bewijs gevende, dat de iiefde tot de kunst bij hem, in de jaren dat hij elders verblijft, niet verminderd is. Integendeel: zijn spelen heeft ook nu hoogachting ingeboezemd voor den ernst en de degelijkheid, waarmee het was voorbereid, voor de muzikaliteit, waarvan het getuigenis gaf. Wat betreft het spelen van Beethoven's concert ook om de keuze. Want al moge dit concert nog sterk de sporen vertoonen geschreven te zijn in een periode, waarin cie componist nog onder anderer invloeden stond, waarin de klauw van den leeuw nog niet om zich heen greep — om den rijken inhoud aan schoone muzikale gedachten wordt het te weinig gespeeld. Niet steeds expansief in zijn uitingen heeft de heer van Leeuwen dit concert gespeeld, maar met een, vooral in de teere gedeelten, mooie toongeving. De verdienstelijke eigenschappen van zijn pianospel hebben ook in de vertolking der Contretanze getroffen; inzonderheid de tweede is voorgedragen met sympathieken eenvoud en mooie kleur. Het orkest, dat den solist als steeds zorgvuldig begeleidde, onderscheidde zich met de uitvoering Van Mendelssohn's Concertouverture „Meerestille und glückliche Fahrt", Grieg's „lm Herbst" en Wagner's „Einzug der Götter in Walhall" ; uitvoeringen, die een verdiend succes vondeD. Kr. \ Bond van Nederlandsche Architecten. Zaterdag hield de Bond van Nederlandsche Architecten, onder voorzitterschap van den heer K. P. C. de Bazel, te Amsterdam, zijn derde jaarvergadering. In zijn jaarverslag toonde de secretaris, de heer C. N. van Goor, in den breede het bestaansrecht van den bond aan. Ter bereiking van gemeenschappelijk beoogde doeleinden, werd herhaaldelijk met zustervereenigingen samengewerkt. Het aantal leden bedroeg op 21 December 1910 42, waarvan 15 te Amsterdam, 7 te Rotterdam, 5 te den Haag en 2 te Utrecht. De rekening en verantwoording van den penningmeester, den heer P. J. Houtzagers, sluit met een voordeelig saldo van f 35. De aftredende bestuursleden, de heeren K. P. C. de Bazel en H. P. Berlage, werden herkozen. De plaats van den heer Jon. Ingenohl, die zich niet herkiesbaar stelde, zal door den heer J. E. v. d. Pek worden ingenomen. De heer de Basel werd bij acclamatie tot voorzitter herkozen. Bij de rondvraag bepleitte de heer Frowein het nut van een archief voor teekeuingen van Nederlandsche architecten. De Genestet-bank. Voor de door de Haarlemsche afdeeling van het „Algemeen Nederlandsch Verbond" te stichten De Genestet-bank te Bloemendaal is bij den penningmeester, mr. H. Ph. 't Hooft, te Haarlem, ongeveer f900 aan giften ontvangen of toegezegd. Die som is evenwel nog niet voldoende om de monumentale bank volgens het plan te doen uitvoeren. Zij zal gemaakt worden van donkerrood Noorsch graniet met gepolijste zitplaats, Het monument voor de Marissen. Naar het, „Vad." verneemt, zal door de gemeente 's-Gravenhage als plaats voor het op te richten Mans-monument worden aangewezen een punt op den hoek van den Ouden Scheveningschen weg en de Kerkhoflaan. Algemeen Nederlandsch Verbond. Zaterdag heeft de groep Nederland van het Alg. Nederl. Verbond te Dordrecht vergaderd, ondei voorzitterschap van dr. H. J. Kiewiet de Jonge. Van het groepsbestuur waren aanwezig het dagelijksch bestuur (de heeren dr. Kiewiet de Jonge, mr. W. Dicke en C. van Son) en de heeren Mare. Emants, prof. J. te Winkel, dr. F. Buitenrust Hettema, dr. W. van Everdingen, A. Welcker, en de dames E. Baelde en dr. C. C. v. d. Graft. Uit het jaarverslag, dat onveranderd werd goedgekeurd, bleek, dat het aantal afdeelingen van 41 tot 44 klom. Enschede, Maastricht en Walcheren zijn er bij gekomen. Alleen Drente is nog een onbeschreven blad. De groep Nederland, die in 189Ö met p., m. 500 leden begon, telde in 1901 p. m. 2000 leden, in 1910 p. m. 7400. Nu is er stilstand. Het geheele Verbond bestaat uit p. m. 13000 leden. De ontvangsten in 1910 hebben bedrage f16,621.45 1 /»; het voordeelig saldo bedraagt f 13,147.7672, welk bedrag zal worden afgedragen aan het hoofdbestuur. De rekening is goedgekeurd. De begrooting voor 1911 is vastgesteld tot een bedrag van f 16.594.97V5, met een batig saldo van f 12,322.4772De heer F. A. Hoefer hield een inleiding over het Nederlandsch element in Rusland. Er zijn weinig landen waar de Nederlander zooveel sporen heeft achtergelaten als in Rusland. Reeds in 1547 zijn er werklieden die naar Rusland trokken, wiex nakomelingen nog in Moskou en andere plaatsen voortleven. Laken- en papierfabrieken vonden er flinke afzetgebieden. Verschillende namen noemde spr. van Nederlanders, die in Rusland verschillende bedieningen hadden. Vooral wees hij op Karstenbrandt die sedert 1668 in Rusland vertoefde die de boot vervaardigde, die later Peter de Groote terug vond. Nederland dreef met Moskovie meer handel dan alle andere volken te zamen. Ook de ofBcieele aanraking tusschen Nederland en Rusland door gezantschappen was ook reeds vroeg zeer druk. Verschillende geschenken werden daarbij vereerd, o.a. aan den Czaar duizenden ponden kruit en kogels. De aanraking met Peter den Groote was wel het toppunt; Holland werd de wieg voor de grootheid van Rusland. Spr. schetste, dat leger en vloot van Rusland beide op Nederlandsche leest zijn geschoeid. Het bewijs van den grooten invloed van Nederland is wel de Russische vlag, die een omkeering is der Nederlandsche. Verder schetste spr. Peters bemoeiingen in zake de boekdrukkunst, hij wees op het overnemen van zeetermen uit het Nederlandsch in het Russisch. De aanleg van St. Petersburg is werk van Nederlandsche werklieden, draagt een Nederlandsch karakter, de versterking geschiedde onder den invloed van Coehoorn. Nederland verschafte de materialen voor den huizenbouw van St. Petersburg, voor de lustverblijven van den Czaar, Peter vertoefde gaarne onder de Nederlandsche schippers. Spr. noemde verschillende Nederlanders uit 's keizers omgeving. Hij wees voorts op den bouw van Hollandsche kerken in Rusland ; ook op het dorp Vrieseveen, waaruit zoovele bewoners zich in St. Petersburg vestigden in den uitgebieiden handel in linnen. De ruil was niet gelijk, Nederland verloor er veel bij, de beste krachten werden naar Rusland verplaatst, de naam Nederland heeft in Rusland een uitstekenden klank zoo in het verleden als thans. Verder schetste hij zqn ontmoetingen en indrukken in Rusland en liet uitkomen dat de handel op Rusland ook thans nog van groote beteekenis is, hoewel weinig schepen onder Nederlandsche vlag varen. Een fontein. Te Leeuwarden heeft de „Vereeniging tot Bevordering van Vreemdelingenverkeer" een loterij gehouden, welker opbrengst moest strekken voor een monumentale fontein. Zij heeft rond f 3000 opgebracht. Door het bestuur zullen middelen worden beraamd, om het ontbrekend geld voor de stichting eener fontein bijeen te brengen. Het Hollandsch vooruit. Te Pretoria is een Zuia-Afrikaansche Vrouwen-Taalbond opgericht. Het voorloopige bestuur bestaat uit mevrouwen Atchison, Logan, Armstrong, Jooste, Haar, J. Celliers, Olland en Viljoen en mejuffrouw Ruysch van Dugteren. Het doel is bevoidering van het Hollandsch. Een eldzame verzameling. De Belgische Staat is door den dood van den verzamelaar Gustave Vermeersch, naar de „KunstChron." meldt, eigenaar geworden van een kostbare verzameling oudheden, waarvan de waarde op vijf milhoen francs geschat wordr. De collectie, die uit vijfduizend nummeis bestaat, gaat door voor de lijkste, die ooit door eenig particulier in België is te zamen gebracht. Elk gebied van kunstnijverheid van de Middeleeuwen tot in de zeventiende eeuw is er rijk in vertegenwoordigd. --- De fantasie is een goede genius voor dichters De fantasie is een goede genius voor dichters en schilders, maar een slecht raadsman in het dagelijksch leven. --- De Nachtegaal en de Roos. uit 't Engelsch van 1) OSCAR WILDE, vertaald door CHIQUITA. „Zij heeft gezegd, dat zij met mij zou dansen, als ik haar roode rozen bracht", sprak de jonge student, „maar in mijn tuin is geen enkele roode roos." De nachtegaal hoorde hem dit zeggen, van uit haar nest in den eikeboom; vol verwondering keek zij tusschen de bladeren door. „Geen enkele roos in den geheelen tuin!" Ze i hij, en zijn mooie oogen vulden zich met tranen. „Ach, wat hangt 't geluk toch soms van kleinigheden af! Ik heb alles gelezen, wat kundige menschen hebben geschreven, ik ben op de hoogte van alles, wat wijsbegeerte betreft, toch ben ik ongelukkig, uit gebrek aan een roode roos." „Dat is nu eens eindelijk een man die werkelijk liefheeft!" zei de nachtegaal. „Nacht aan nacht heb ik hem bezongen, zonder hem te kenne n; nacht aan nacht heb ik aan de sterren zijn geschiedenis verteld en nu zie ik hem in persoon. Zijn haar is zoo donker als hyacinthenbloesem, zijn lippen zoo rood als de roos, die hij zoo vurig begeert, maar hartstocht heeft zijn gelaat ivoorwit gemaakt en de smart heeft haar stempel er op gezet." „Morgenavond geeft de vorst een .bal", zei de jonge student misnoegd, „en mijn liefste gaat e f heen. Als ik haar een roode roos breng, zal 2l J tot 't aanbreken van den dag met mij dansen. Als ik haar een roode roos breng, zal ik haar in mijn armen kunnen nemen, zij zal haar hoofd op mijn schouder laten rusten en ik zal haar hand in de mijne houden. Maar er is geen enkele roode roos in mijn tuin, zij zal mij dus over 't hoofd zien en ik zal zoo eenzaam zijn. Zij zal er geen acht opslaan en mijii hart zal breken." „Dat is nu werkelijk liefde", zei de nachtegaal. „Wat ik bezing, is voor hem leed; wat mij vreugde geeft, geeft h^m smart. De liefde is toch iets wonderlijks. Ze is kostbaarder dan smaragden en meer waard dan de mooiste opalen. Met parelen en granaten kan men haar niet koopen en op de markt is ze niet te krijgen. Van kooplieden kan men haar niet koopen en evenmin is 't mogelijk haar waarde in goud af te wegen." „De muzikanten zullen op de estrade zitten", zei de jonge student, „en hun strijkinstrumenten bespelen, mijn liefste zal dansen op de tonen van harp en viool. Als een veer zoo licht, zal zij zich bewegen, bijna zonder den grond te raken, en de hovelingen zullen zich verdringen om haar heen. Maar met mij zal zij niet dansen, want ik heb geen roode roos om haar aan te bieden" en hij wierp zich neer in 't gras, verborg 't gelaat in de handen en weende. „Waarom weent hij?" vroeg een kleine groene hagedis, die langs hem kwam, met zijn staart in de lucht. „Ja, waarom?" vroeg een vlinder, die rondfladderde achter een zonnestraaltje aan. „Waarom is 't? fluisterde een madeliefje tot haar buurman. „Ili" 'weent om een roode roos", antwoordde de nachtegaal. „Om een roode roos ?" riepen zij uit, „hoe belachelijk ! en de kleine hagedis, die wat cynisch van aard was, lachte luidkeels. Maar de nachtegaal begreep, waarom de student zoo verdrietig was; zwijgend zat zij in den eikeboom en dacht na over het /aadsel van de liefde. Plotseling spreidde zij haar bruine vlerkjes uit en vloog hoog in de lucht. Als een schim gleed zij langs 't boschje heen en streek dwars over den tuin. In 't midden van het grasperk stond een mooie rozenboom; toen zij dien zag, vloog zij er heen en zette zich op een tak. „Geef mij een roode roos", zei ze, „dan zal ik mijn mooiste lied voor je zingen." Maar de boom schudde 't hoofd. „Mijn rozen zijn wit", antwoordde hij, „wit als 't schuim der zee en witter dan de sneeuw op de bergen, maar ga naar mijn broeder, die om den ouden zonnewijzer groeit, en misschien zal hij je geven, wat je vraagt." Daarop vloog de nachtegaal naar den rozeboom, die bloeide om den ouden zonnewijzer. „Geef mij een roode roos", sprak zij „en ik zal mijn mooiste lied voor je zingen." Maar de boom schudde 't hoofd. „Mijn rozen zijn goudgeel", antwoordde hij, „evenals 't haar van een meermin, gezeten op een troon van amber, en geler dan de narcissen, die bloeien in 't weiland, voordat de grasmaaier daar met zijn zeis is geweest. Maar ga naar mijn broeder, die onder 't venster van den student groeit en misschien zal hij je geven, wat je verlangt." En toen vloog de nachtegaal naar den rozeboom, die onder 't venster van den student groeide. „Geef mij een rood® roos", sprak zij, „en ik za! mijn mooiste lied voor je zingen." Maar de boom schudde 't hoofd. „Mijn rozen zijn rood", antwoordde hij, „even rood als de pootjes van een duif en rooder dan de groote waaiers van koraal, die zich heen en weer wiegelen in de diepte van den oceaan. Maar de winter heeft mijn aderen verstijfd, de vorst heeft mijn knoppen doen afvallen, de storm heeft mijn takken geknakt en ik zal dit jaar in 't geheel geen rozen dragen." „Eén roode roos is alles wat ik vraag", riep de nachtegaal uit, „één enkele maar! Is er geen middel om er een te krijgen?" „Ja, er is een middel", antwoordde de boom, „maar 't is zoo verschrikkelijk; dat ik 't je niet durf vertellen." „Zeg 't mij", zei de nachtegaal, „ik ben niet bevreesd." „Als je een roode roos wilt hebben", zei de boom, „moet je die voortbrengen uit muziek bij maanlicht en met je eigen bloed kleuren; je moet voor me zingen met je borst tegen een doorn gedrukt. Den geheelen nacht moet je voor mij zingen en de doorn moet in je hart dringen en je levensbloed moet in mijn aderen vloeien en 't mijne worden." „De dood is een hooge prijs voor een roode roos", zei de nachtegaal, „en 't leven is ons allen dierbaar, 't Is zalig om in 't groene woud te zitten, de zon gade te slaan en haar gouden stralenkrans en de maan in een parelsnoeren glans. Welriekend is de geur van den meidoorn en liefelijk zijn de blauwe klokjes, die wegschuilen in 't dal en 't heidekruid, dat op de heuvels bloeit. Toch is liefde meer waard dan 't leven en wat is 't hart van een vogel, vergeleken bi' dat van een mensch!" Toen spreidde zij haar bruine vlerkjes uit, vloog hoog in de lucht als een schim, gleed langs 't boschje heen en streek dwars over den tuin. De jonge student lag nog in 't gras op de plaats, waar zij hem verlaten had; en de tranen in zijn mooie oogen waren nog niet opgedroogd. „Wees tevreden", zei de nachtegaal, „wees tevreden; gij krijgt een roode roos. Ik zal haar voortbrengen uit muziek bij maanlicht en kleuren met mijn eigen bloed, 't Eenige wat ik daarvoor in de plaats vraag, is^ dat gij oprecht zult liefhebben, want liefde is wijzer dan wijsbegeerte, hoe wijs die ook zij, en machtiger dan macht, hoe machtig die ook moge wezen. Haar vleugelen zijn vurig van kleur en haar lichaam als vlammen zoo rood. Haar lippen zijn als honig zoo zoet en haar adem is wierook gelijk. (Slot volgt.) ---