Avonduitgave. (6 BLADZIJDEN.) EERSTE BLAD. De Oorlog. De toestand. In het protest door de Noorsche landen, den I3en November 1.1. tot de oorlogvoerende Mogendheden gericht, komt o.a. de klacht voor, dat „het begrip van contrabande, zoowel volstrekte als voorwaardelijke is verstoord en onevenredig verruimd, hetgeen een inbreuk op de rechten der onzijdigen is. Met de theorie van de voortgezette reis en zekere voor de onzijdigen ongunstige onderstellingen inzake voorwaardelijke contrabande zoekt men in werkelijkheid deze contrabande met de volstrekte gelijk te stellen, hetgeen een nieuwen toestand van den bedenkelijksten aard schept". In onze artikelen over „Neutraliteit" merkten we reeds op, dat de oorlogvoerende Staten in veel, wat als volstrekte of als voorwaardelijke contrabande opgesomd is, in de drie lijsten behoorende bij de Londensche Declaratie, zich niet hebben gestoord, en zulks onder voorwendsel, dat deze Declaratie nog niet geraficeerd is, ofschoon ze in beginsel feitelijk was aangenomen. Kunnen dus de neutrale Staten ten dezen niet op grond van officieel vastgestelde bepalingen van verkrachting hunner rechten spreken en moeten zij zich aan willekeur van oorlogvoerende onderwerpen, geheel anders staat het met wat de practijk thans heeft gemaakt van de z.g. theorie der voortgezette reis; hier is o.i. bepaald verkrachting der rechten van de neutralen aanwezig, en zulks omdat de rechtsgevolgen bij het vervoer van volstrekte of voorwaardelijke contrabande in de hoogste mate verschillen. Aangezien wellicht aan vele onzer lezers de beteekenis van de z.g. voortgezette reis niet geheel bekend is, willen we die in het kort toelichten. '/ Volstrekte contrabande mag door de marine eener oorlogvoerende Mogendheid genomen worden, indien bewezen is, dat zij bestemd is voor het vijandelijk land of door den vijand bezet gebied of voor de vijandelijke strijdkrachten, en zulks onverschillig of het vervoer rechtstreeks geschiedt, of dat eene overlading noodig zal zijn; de bestemming der goederen beslist dus, die van het schip blijft buiten beschouwing. Bijv. volstrekte — voor Duitschland bestemde — contrabande, geladen in een schip, welks bestemming de haven van Genua is, mag dus door de marine van een der met Duitschland in oorlog zijnde Staten onderweg genomen worden, niettegenstaande de bestemming van het schip eene neutrale haven geldt en het niet 9p weg is naar vijandelijk land, of onderweg vijandelijk land kan aandoen. Voorwaardelijke contrabande kan echter slechts genomen worden, indien bewezen is, dat ze bestemd is voor het gebruik van de gewapende macht of het civiel bestuur van den vijandelijken Staat; en zulks alleen aan boord van een schip, dat op weg is naar een vijandelijk land of door den vijand bezet gebied of aar de vijandelijke strijdmacht, en de voorwaardelijke contrabande niet in eene neutrale tusschenliggende haven moet lossen ; in ditdaatste geval zijn de goederen aan in beslagneming onttrokken; in het zooeven genoemde voorbeeld zou dus voorwaardelijke contrabande gedurende de reis van een schip van Barcelona met bestemming Genua niet genomen mogen worden, omdat de goederen om Duitschland te kunnen bereiken in Genua zouden moeten lossen en dan de reis van daar uit zouden moeten voortzetten per spoor of anderszins. De z.g. voortgezette reis 'heeft dus betrekking op de goederen en niet op het vaartuig; hc t is alzoo voor den handel der neutralen van groote beteekenis of een of andere oorlogvoerende Mogendheid eenige voorwaardelijke contrabande tot volstrekte verklaart, en geen wonder, dat de Noorsche landen in hun protest, dit e en daad van den bedenkelijksten aard noemen. Arnhem, ai Nov. 1914. De Generaal Jhr. VAN DER GOES. Zaterdag, 21 November. Zuid-Afrika heeft reeds een- en andermaal aanleiding gegeven tot eene korte bespreking in deze rubriek. Het was bij gelegenheid van Botha's vinnig positienemen tegen Duitschland, toen de oude Boerengeneraal, thans Engeland's eerste minister der Zuid-Afrikaansche Unie, de historie loochende en vergat, hoeveel de Boeren verplicht zijn aan Duitschland. We herinnerden er aan, hoe het Duitsche volk destijds met leedwezen zag, dat de oorspronkelijk joo welwillende houding van Keizer Wilhelm jegens de Boeren (men denke aan zijn telegram van gelukwensching na den mislukten Jameson-raid) gewijzigd was, hoe Keizer Wilhelm de Boeren losliet en zijne sympathie verlegde naar Engelsche zijde. Toen, in die dagen, bleef het Duitsche volk .den Boeren in zijn sympathie getrouw en het toonde het niet alleen in woorden maar ook in daden. Had Botha dat mogen vergeten? Had hij daaraan niet met innerlijke dankbaarheid moeten denken, toen hij den plicht had — en dien plicht had hij — om aan de besluiten der Engelsche, d. w. z. van zijne\ regeering uitvoering te geven? Daargelaten nu nog de vraag of juist hij, Botha, de aangewezen man was om het oppercommando tegen Duitsch Zuid-WestAfrika op zich te nemen (had hij als eerste minister niet redenen te over om niet ten strijde te trekken!), mag men vragen of in de tegenwoordige Omstandigheden het nog zoo jonge verleden der Boeren den eersten minister van Engelsch Zuid-Afrika niet den plicht oplegde, zeer tactvol, buitengewoon tactvol te zijn en hem had moeten dwingen, nu de plicht hem, Engelsch onderdaan, in zijn strenge vingers had, dien plicht te vervullen zonder veel gedruisoh van woorden, in ieder geval zonder woorden, die den vriend van voor korten tijd zoo ernstig konden kwetsen? We hebben, toen we in het begin van October dit bespraken, ook op deze plaats van ons blad een Duitsche vrouw laten protesteeren tegen Botha's woorden en haar de weldaden in herinnering laten brengen, die Duitschland, d.w.z. het Duitsche volk, den Boeren bewezen had. • • • Nu geeft Zuid-Afrika wederom aanleiding tot bespreking. Men vindt n.1. hierachter onder het opschrift Zuid-Afrika o.m. het traktaat, door den opstandeling generaal Maritz gesloten met de „imperiale regering van Duits Zuid-west Afrika", als de vertegenwoordiger van Z. Keizerlike Majesteit, de Keizer van Duitschland. Ook den begeleidenden brief, door Maritz aan kolonel Koen Brits gezonden om hem aan te sporen zich bij Maritz aan te sluiten, vinden de lezerss daar. Dat traktaat is, hoe men het ook beschouwe, een bedroevend document voor den onderteekenaar, die Engelsch onderdaan was. Hij, Maritz, zet zijn naam onder een stuk, waarin verklaard wordt, dat door hem de onafhankelijkheid van Zuid-Afrika is verklaard en de oorlog tegen Engeland is begonnen. Het eerste is dwaze grootspraak; het laatste maakt hem tot rebel en zijn rebellie vangt hij aan, niet in vollen vredestijd, doch op het oogenblik, dat Engeland de handen vol heeft. Dat moge voor een rebel handig zijn, het is niet loyaal. Dat Duitschland van zulk een poging gebruik maakt om Engeland ook in Zuid-Afrika, het rijke Goudland, te treffen is begrijpelijk. Het is wel niet eene mooie politiek om in het land van den vijand met opstandelingen gemeene zaak te maken, maar mooie politiek wordt in den oorlog niet gedreven."Evenzeer als Duitschland bij het overschrijden der Russische grenzen door zijne troepen de bevolking aanspoorde om zich tegen de Russen te keeren. heeft het in Zuid -Afrika getracht Engeland een binnenlandschen vijand te geven. Dat Is oorlogjmoraal. Merkwaardig it echter, dat de oorlogsmoraal, die in sommige opzichten zoo geweldig ruim is, op andere punten zoo uiterst gevoelig is. Enfin, ook dat is.... oorlogsmoraal: rechten hebben we, om zoo te zeggen, alle; plichten weinige. Oorlog is oorlog en de overmacht heeft gelijk, geweld is recht. In het traktaat treft dus, dat alle Afrikaansche machten, die tegen Engeland opereeren, als oorlogvoerende machten door Duitschland worden erkend, d. w. z. de rebel, die, terwijl zijn land in oorlog is, dat land aanvalt en gemeene zaak maakt met den vijand, verheven tot „oorlogvoerende macht". Voorts dat de rebel beschikt over een deel van het Engelsch gebied, t. w. de Walvischbaai en de eilanden tegenover Duitsch Zuid-West-Afrika; dat Duitschland beschikt over de toekomst van Delagoabaai, wat Portugeesch gebied is, behoorende tot de provincie Mozambiqije en met de bekende stad Lourenqo Marqués als havenplaats. Ziehier dus een traktaat, dat niet alleen voor de oorlogvoerende partijen, doch ook voor eene neutrale mogendheid belangrijke beslissingen bevat, — ten nadeele van die neutrale mogendheid. En het is niet zonder belang dit te constateeren in een tijd, waarin de schending van Belgisch grondgebied met kunst en vliegwerk gerechtvaardigd moet worden met beweerde snoode plannen van België ten opzichte van Duitschland. Er zijn dus ook snoode plannen, die buiten België worden uitgebroed. Die arme Duitsche geleerden met hun positieve studeerkamerverklaringen! --- ALGEMEEN OVERZICHT. Z u i d-A frik a. Uit Zuid-Afrika heden een paar documenten, die der moeite van vermelding waard zijn. Het eene is een officieel stuk: het tractaat, gesloten tusschen 'kolonel Maritz en de Regeering van Duitsch-Zuid-West-Afrika. De „Volksstem", die te Pretoria verschijnt, publiceerde het. Het luidt aldus: Traktaat. Overeenkomst gemaakt en gesloten door en tussen de imperiale regering van Duits Zuidwest Afrika, als de vertegenwoordiger van Z. Keizerlijke Majesteit, de Keizer van Duitsland, en Generaal S. C. Maritz, die handelt in naam en ten behoeve van 'n aantal offisieren en mapschappen, die bereid zijn de onafhankelikheid van Zuidafrika uit te roepen; dat is te zeggen: 1. De voornoemde Generaal Maritz heeft de onafhankelijkheid van Zuid-Afrika verklaard en is de oorlog tegen Engeland begonnen. 2. ,De Goeverneur van Duits Zuidwest Afrika erkent alle afrikaanse machten die tegen Engeland opereren, als oorlogvoerende machten en zij zullen, na verdere besprekingen, de oorlog tegen Engeland ondersteunefl. 3. Ingeval Engels Zuidafrika onafhankelik wordt verklaard, geheel of gedeeltelik, zal de Imperiale Goeverneur van Duits Zuidwest Afrika alle mogelike maatregelen nemen, om die staat of die staten zo spoedig mogelik als zodanig erkend te krijgen door 't Duitse Keizerrijk, en hen te brengen onder de bepalingen van de algemene vredessluiting. 4. In konsideratie van zulke steun zal de nieuw gevormde Staat of Staten geen bezwaar hebben, dat de Duitse Regering bezit neemt van Walvisbaai en de eilanden tegenover Duits Zuid-West Afrika. 5. Het midden van de Oranjerivier zal voortaan de grens vormen tussen Duits Zuidwest Afrika en de Kaap-Provincie. 6. Het Duitse Rijk zal geen bezwaar ertegen hebben dat de bovengenoemde Staten bezit zullen nemen van Delagoabaai. 7. Indien de opstand mislukt, zullen de rebellen die 't duitse gebied binnenkomen, erkend worden als duitse onderdanen en als zoodanig worden behandeld. Maritz zond dit verdrag met het volgend begeleidend schrijven aan kolonel Koen Brits. Keimoes, de 16de Okt. 1914. Aan Kol. Koen Brits, Waarde ou Vriend, Er is eens 'n tijd geweest toen wij tezamen vochten en leden voor de heilige zaak van ons land en volk. Wij hebben tans weer de gelegenheid om voor 't zelfde ideaal te vechten. Ik weet, dat ge 'n trouw Afrikaner zijt en dat uw hart nog evea warm voor on» volk klopt. Ingesloten zult ge 'n traktaat vinden met de duitse regering aangegaan en ik vraag u ons uw steun te geven in deze zaak. De plek van de veteraan Koen Brits is open en 't volk roept u. Geef gehoor aan de stem van 't volk. Uw vroegere wapenbroeder, (Get.) S. G. MARITZ, Generaal. Het tweede is een gewoon couranten-artikel, doch de schrijver er van is de oud-vice-president der Zuid-Afrikaansche Republiek Schalk Burger. Een artikel van zijn hand is, in de ernstige tijden, die Zuid-Afrika doormaakt, niet van geringe beteekenis. We spraken daarom van „documenten", ook ten opzichte van dit artikel. Het verscheen, evenals het bovengemeld traktaat, in de „Volksstem". We lezen daarin o.m. het volgende: „Onder 't besef van 't ernstige ogenblik, waarin wij verkeren, acht ik 't mijn plicht om dit schrijven tot mijn volk te richten. Ik doe 't onder het aspekt van zoon van dit land, van burger, van 'n man, die meer dan veertig jaar mijn land en volk heeft gediend, die in de donkerste dagen met mannen als Kruger, Pretorius, Joubert heeft gestaan en die met 'n groot gedeelte van u 't zwaarste dat 'n volk kan dragen, heeft doorgemaakt van 1899 tot 1902, die vandaag nog duidelijk voor mij zie 't verwoeste land in 1902, de schare van duizenden vrouwen en kinderen, die ik heb gaan toespreken in de kousentratiekampen in Natal; de vijftien dagen te Vereniging, waar ik met de afgevaardigden van 't volk biddende en worstelende heb gearbeid tot vrede; dit alles is voor mij als de dag van gister 1 Van daar is maar 'n korte periode om op terug te zien. En wij kunnen God niet genoeg danken voor die zegeningen, ons geschonken op elk gebied. Wij hadden vrede en voorspoed. Zuidafrika is verenigd. Wij hebben 'n vrije konstitutie. Wij hebben als mannen van eer de vrede aangenomen en de vlag geeerbiedigd, die konstitutie aanvaard, onze eigen Regering daargesteld. En wat gebeurt nu? Wij worden geroepen om blijk te geven van onze trouw om de Regering te steunen en de Unie te beschermen. Maar inplaats van dat te doen, is er opstand en verzet tegen de Regering. En verraad! Er wordt georganiseerd; er wordt geroepen van onafhankelijkheid, van vrije Republiek, van eigen vlag, van gewapend verzet!" „Laten wij de toestand duidelijk bezien. Toen de Regering 'n oproeping deed om Duits Zuidwest in te gaan, werd er door diezelfde leiders beweerd: wij moeten alleen onze grenzen beschermen; Duits Z.-W. is niet waard om 't bloed van één Afrikaner ervoor te geven! Maar nu is de Duitse vrijheid hun waard om burger-oorlog te maken! De Regering werd door genl. Beyers en anderen beschuldigd: Zij gaan de vijand over de grens halen! Maar wat wordt nu door hen gedaan? Maritz was daar om de grens te beschermen; en hij pleegt verraad met de vijand. En hij wordt nu gesteund door die anti-oorlog-mannen! Zij keuren zijn verraad goed. Waar wij heden geroepen worden om onze gemeenschappelijke vijand te bevechten en onze eer en plicht te doen, is onderlinge verdeeldheid, die ons geen vrijheid zal geven, maar 't graf zal delven voor 't voortbestaan van 't afrikaanse volk. De zaak is duidelijk; de grote en sterke engelse bevolking en 'n groot deel van 't afrikaanse volk zulleh bij de Regering blijven en hun plicht doen om wet en orde te handhaven. Is 't dan niet dwaasheid om te denken met zo'n opstand sukses te behalen! Is ons dierbaar land niet genoeg gedrenkt met bloed en tranen? Ik doe 'n beroep op uw gezond verstand. Is 't mogelijk dat mannen als genls. Christiaan de Wet en Beyers, die met mij de vrede te Vereniging hebben getekend, die met mij de Konventie hebben gemaakt en getekend, vandaag ontrouw worden aan hun eed en plicht en aan hun wettige Regering? Ik bid en smeek u, staat stil en bedenkt wat gij doet. Ik waarschuw ons volk: volgt niet! Ik voorspel u 'n noodlottig einde." De beteekenis van dit schrijven wordt in geenen deele verminderd door het feit, dat — blijkens de telegrammen uit Zuid-Afrika — de opstand hier en daar reeds verloopt en met eene nonchalance voorbereid schijnt te zijn, die het ondenkbaar maakt, dat er veel resultaat van te wachten is. De beteekenis zit in den naam van den man, die het artikel schreef. Deze onverdachte Zuid-Afrikaner acht zich na den \ rede va* Vereniging gebonden aan het- geen het Afrikaanache volk door zijn vertrouwensmannen daar heeft onderteekend. En dat lijkt voor iederen buitenstaander de eenige opvatting. We zijn geen bewonderaars van Botha's o. i. te scherp geaccentueerde anti-Duitsche gevoelens. We hebben het destijds onmiddellijk en later opnieuw uitgesproken ,dat in Botha's smalende woorden aan het adres van Duitschland eene miskenning lag van hetgeen Duitschland voor de Boeren heeft gedaan. Dat echter Engelsch Zuid-Afrika in den oorlog, die woedt, met Duitschland in conflict komt en dat de nieuwe onderdanen van Engeland daarin betrokken zouden worden, dat was te voorzien en.... sedert het verdrag van Vereniging te aanvaarden. Men behoefde dat niet te doen met opwindende woorden, men kon het doen als den ernstigen plicht. Zoo ziet blijkbaar Schalk Burger het in en zoo hebben wij het ook steeds begrepen. Een episode nit l < n luchtoorlog;. Een scherpe wind doet de grijze wolken in de donkere lucht uiteenrafelen. Het onbestemde licht verdroevigt nog den somberen aanblik der dingen, schrijft een correspondent van „de Matin". Een voor een hebben de vliegeniers uit de vier hoeken van de lucht de loods weer bereikt. Men ziet hen opdagen aan den horizon tusschen het wolkenbeweeg ; zij komen achter elkaar aan, het vroolijk gezoem van hun motor klinkend in de ruimte. Dan zwijgen zij plotseling, richten zich naar den grond, dalen in groote stille kringen en komen neer. Spoedig is het heele eskader zoo bij elkaar. Vliegeniers en passagiers gaan verslag doen van hun tocht, terwijl de mècaniciens zich belasten met de zorg voor de vliegtuigen. Het schijnt, dat de korte herfstdag aldus zal eindigen; morgen in den schemerigen ochtendstond zullen wij onze krijgsverrichtingen hervatten. Nu is er rust. Maar plotseling maakt een verwijderd geruisch een einde aan den aftocht van de vliegeniers en doet hen allen de hoofden opheffen. Is het een Pruis ? Vergeefs speuren de oogen in de grijze verdoezeling van den hemel — dan volgen uitroepen: daar is hij, daar gaat hij. Nog een oogenblik en de eenzame aëroplaan is herkend, het is L.... 1 En waarlijk, een mooie eendekker teekent zich af tegen een lichte luchtstreep, zoo duidelijk en tot in de kleinste bijzonderheden te zien, dat men hem ondanks zijn hoogte herkent. Langzaam aan daalt hij, daarna, zoodra hij 't terrein herkent, komt hij recht naar beneden en landt; men snelt toe, L... moet nieuws brengen en wel belangrijk nieuws, want wij weten allen, dat iederen dag, door wat voor weer ook, L... van het eerste morgenkrieken af de wolken doorsnijdt. Hij leeft daar in de hoogte en komt niet neer dan om te vertellen, wat hij voor belangrijks heeft kunnen te weten komen. Dezen keer komt hij ons waarschuwen, dat een zeer groot konvooi — zonder twijfel munitie — langs een kleine spoorweglijn gaat, ongeveer vijftig kilometer noord-oostelijk. Wat de omgeving betreft — een groep huizen zou best een paar hooge hanzen kunnen herbergen, te oordeelen naar de grootte van een automobielenkonvooi, dat in de buurt stond en te weinig verborgen was. Dat zou nu eens een mooie gelegenheid zijn, voegt L.... er aan toe om het einde van den dag door te brengen en wat hem zelf betreft vraagt hij alleen het recht, onze metgezel en gids te zijn. Lang duurde het niet. Terwijl onze commandant telefoneerde naar het hoofdkwartier, maakten wij ons klaar voor het vertrek en de een na den ander vliegen de aviateurs weg achter den eskaderchef aan. Een klein eindje voor, wijst de kleine eendekker van L.... ons den weg. Zoo gaan wij allen er op af, dadelrk de hoogte in en aller oogen op onzen chef gericht. Onder ons ligt het dorre landschap, wit en vochtig en verlaten. Toen, voordat we precies hadden kunnen onderscheiden wat onder was, verhief zich van de aarde een groote vlam en een harde windvlaag deed ons wankelen. Dat is onzekolonneaanvoerder, die iets heeft laten ontploffen, maar nog steeds zien wij niets. Zooveel te erger : wij moeten dalen. De motor stop gezet om te trachten iets te hooren, glijden wij voorzichtig naar beneden. Hij, die ons voorgaat, heeft hetzelfde gedaan en heeft zijn bommen neergelaten, want hier en daar stijgen rookwolken op. Nog steeds dalen wij, met gespannen aandacht uitkijkend. En plotseling zien wij. hen verbrijzelde locomotief ligt daar aan den rand van den dijk; daarachter ligt een verwarde ma-sa, waaruit vlammen en rook opgaan. Een beetje verder is een ander konvooi, verblind door den rook van zijn locomotief; het vlucht. In eenige seconden valt onze aanvoerder het aan en terwijl wij onze bommen doen regenen, vertoont zich een ander konvooi, dat voorafgaat. Met een enkele beweging werpen wij ons daarop, terwijl wij het aan onze volgers overlaten, om ons werk te voltooien. Zoo gaan wij verder, geslingerd door de sterke trillingen van de ontploffingen en er wel op lettend, dat geen vijand kan ontkomen. Een wilde harstocht doet ons steeds dichterbij gaan, steeds lager, en wanneer wij in de verte de gewantrouwde huizen zien en een gekrioel van zwarte punten die er uit vluchte , als mieren gaan wij daar met een verwoede beweging op af. De bommen zijn niet te tellen, en spoedig zien we dikke rookwolken uit de huizen opstijgen. Ons doel is bereikt; de chef van het eskader geeft aan de verspreide vliegeniers het bevel terug te keeren. Een voor een moeten wij nu tot onzen spijt keeren, onze laatste projectielen uitwerpend, terwijl de gewapende automobielen te laat te hulp gekomen aan de menscheluke mierenmassa, ons een afscheidsgroet brengen met enkele, vergeelsche schoten. Daar beneden in de toenemende duisternis staan nog steeds de munitietreinen te branden. Van tijd tot tijd zien wij aan een groote gele of roode vlam, dat een nieuwe wagon door den brand is aangetast en in de lucht springt. N u komen wij terug, nog rillend van de woede van het gevecht, ongevoelig voor de vijandigheid van dien nacht, die steeds donkerder wordt. Reeds glinsteren aan den horizon de lichtende seinen van de landingsplaats ^ het lijkt of zij vriendelijk knipoogen en ons uitnoodigen naar honk te komen. Spoedig daarna duiken om de beurt onze machines uit de duisternis op en vleien zich op het dunne gras. God zij gedankt, wij zijn behouden terug. („Vad.") Ontsnapt. De Engelsche legatie deelt een avontuur mee, dat het Engelsche stoomschip „Ortega" op zijn reis van Valparaiso naar Rio de Janeiro beleefde. De JOitega" met 300 Fransche reservisten aan boord, werd achtervolgd door een Duit schen kruiser van de „D esden"-klasse. De normale snelheid van de „Ortega" was 14 knoopen; die van den kruiser minstens 21. De kapitein riep vrijwilligers op om als stokers dienst te doen en maakte, met volle vaart, onder het vijandelijk vuur 13 knoopen, naar Straat Nelson (een straat tusschen de eilanden van Zuid-Chili) stoomende, die in het geheel niet in kaart gebracht is op de zeekaarten. Met groot zeemanschap slaagde de kapitein er in het schip van 8000 ton er door te brengen, ontsnapte aan den kruiser en bereikte veilig Rio. Engelsche vrijwilligers. Een troep Engelsche vrijwilligers is uit St.Petersburgf vertrokken om aan den oorlog deel te nemen. Het vertrek geschiedde niet onopgemerkt. Er was een muziekkorps aan het station en eenige autoriteiten, om hun uitgeleide te doen. De muziek speelde, het Russische volkslied en daara het Engelsche, dat uit volle borst werd meegezongen, en toen de trein zich in beweging zette, zongen de Ergelschen met zóóveel vuui het populaire „Tipperary", dat de soldaten op het perron eerbiedig de geweren presenteerden en de politie-agenten salueerden, in de heilige overtuiging, dai dit met zooveel enthusiasme gezongen lied wel een Engelsch volkslied wezen kon. De slag in de Stille Zuidzee. De Engelsche lichte kruiser „Glasgow", een der schepen van het eskader van admiraal Craddock dat betrokken was bij het gevecht tegen het Duitsche eskader ter hoogte van Coronel (Chili) is te Rio-de-Janeiro aangekomen en zal daar gerepareerd worden. Het schip had vijf gaten in den romp door granaten veroorzaakt. Meegedeeld wordt, dat bij den aanvang van het gevecht met het oog op de grootere artilleristische kracht der Duitschers, admiraal Craddock last gaf aan de „Glasgow" en den hulpkruiser „Otranto" zich in veiligheid te brengen Ondanks dat bevel beantwoordde toch de „Glasgow" zelf het Duitsche vuur en kreeg daarbij ernstige averij. Vier leden der bemanning werden gewond. Binnen enkele minuten na het begin van het gevecht werd een der 9,2 inch kanonnen van de „Good Hope" buiten gevecht gesteld, daarna had een ontploffing in het magazijnplaats. Het slagschip „Canopus", dat slechts een snelheid van 16 knoopen heeft, was niet in staat, tijdig op het gevechtsterrein te komen tot deelneming aan den strijd. ---