Advertentie RECLAME, P. SLUIS' Vogel-en Pluimveevoeder. --- BEVOLKING VAN ARNHEM. Gevestigd: J. Gazenbeek, arbeider S. S., Staringpl. 38, uit Utrecht. G. J. Brinkman, landbouwer, Bakenb.weg 80, uit Renkum. C. W. Geerlings, ingenieur post en telegrafie, Sonsbeekstr. 11, uit Weltevreden. M. P. den Exter, Spijkerstr. 96, uit 's-Hage. L. J. van Eijk, machinist, Wiltstr. 95, uit Dinxperlo. A. van den Burg, arbeider, Klingelbeek 36, uit Eist. G. T. A. H. van Embden, steenfabrikant, Bakenb.weg 72, uit Rheden. E. Dolman, Riethorsterstr. g, uit Duisburg (D.) Mej. H./P. van Broekhuizen, Sw. da Landasstraat 30,. uit Haarlem. Wed. K. A. Smits, St. Antonielaau 197» ui* Nijmegen. J. Edeikoord, arbeider, ie Wijkstraat 8, ti!t Driebergen. A. H. van Niftrik, boekbinder. Sonsbeekstr. 108, uit Barao de Aronea. W. A. van Zant, hoofd school II. Emmastr. 12, uit Renkum. B. Voerman, depothouder, Vijzelstr. 5, uit Zutphen. H. P. Sevinsma, zetkastelein. Weverstr. 8, uit Rotterdam. G. H. Weiter, boekhandelaar, Coehoomstr. 10, uit Parijs. H. Slijkhuis, schilder, N. Kraa'n 31, uit En■ schedé. Mej. Sinoo—v. Dijken, Z. Parallelweg 16, uit Dortmund (D.). H. J. Thuis, mandenmaker, Wielakkerstr. 38, uit Huissen. Mej. G. Verweij, Sw. de Landasstr. 30, uit Haarlem.' R. Evers, arbeider, Duizelsteeg 11, uit Duisburg (D.). Jhr. mr. P. van Panhuijs Polman Gruijs, adj.commies-redacteur, Rijnstr. 2, uit Bussum. Mej. G. van Loenen, Pompstraat 13, uit Dinslaken (D.). ' Mevr, Beeuwkes, Burg. Weertsstr. 38, uit 's-Hage. J. J. Ebbink, slager, Sonsb.singel 12, uit Nïj_ megen. W. de Vries, arbeider, Spoorwegstraat 210, uit Dinslaken (D.). Mej. M. ten Meer, verpleegster, Zijpend.weg 43, uit Renkum. J. Velderman, boekhouder, Bakkerstr. 35, uit Deventer. J. A. Stevens, kellner, Roerm.pl. 2, uit Dusseldorf (D.). A. R. Uhle, boekhouder, Apeld.weg 3, uit Heerenveen. Vertrokken: W. G. C. Degen, Schoolpl. 1, naar Doesburg. O. E. Buschhaus, v. Eckstr. 35' naar Deventer. L. J. Jansen, Weezenstr. 8, naar Amsterdam. P. J. Kers, Willemspl. 7, naar 's-Hage.. Wed. v. Apeldoorn—de Vries, P. Krugerstr., n^ar Amersfoort. M. W. Spoor, Rijnstr. 9, 'naar Voorburg. J. C. C. van Welsen, Ónderlangs 18a, naar Ambt-Delden. Mej. S. M. M. Leendertz, Spijkerstr. 235, naar Amsterdam. Wed. Lochnian—de Vries, Pompstr. 23, naar 's-Hage. W. Rate, Rappardstr. 110, naar Heerlen. Mevr. Crooswijk—Bezoit de Bie, L. v. Pabststraat 27, naar Lochem. ' G. W. Segers, Rijnkade 110, naar Gendringen. M. J. Hofman, Velperplein 23, naar Amsterdam. E. H. Jansen, Bouwm.str. 33, maar Rotterdam. Mevr. Kregten, St. Peterlaan 4a, naar Nijmegen. H. J. Eskes, St. Antonielaan 51, naar Amsterdam. A. H. Schiebergen, J. Cremerstr. 2. naar Amsterdam. --- BUITENLAND. De Niagara. De Niagara-watervallen en de draaikolk kunnen thans, worden in oogenschouw genomen uit een hangende, tram, die langs een kabel loopt, welke ter lengte van 600 M. en ter hoogte van 50 M. over de draaikolk is gespannen. De hangende tram kan 36 personen bevatten en doet den tocht van den eenen oever naar den anderen in zes minuten. --- BINNENLAND. Groote fabrieksbrand. De nieuwe spinnerij van de firma de Wit & Co. te Helmond is Donderdagavond hevig door brand geteisterd, 's Avonds om 7 uur werd eerst een begin van brand ontdekt eh gebluscht, welk geval zich, naar de „Tel." verneemt, om half negen herhaalde. Naar het schijnt is het vuur echter blijven- smeulen, 's avonds tegen half elf bemerkte men tenminste weder dichte rookwolken, welke uit de .spinnerij opstegen. Toen werd direct de brandweer gealarmeerd, welke spoedig met groot materiaal aanwezig was. Daar het vuur in de onderste verdieping reeds urenlang gesmeuld scheen te hebben, bleek toen,alras dat aan behoud van de kostbare nieuwe spinnerij niet meer te denken was. Na ruina een uur, sloegen plotseling aan alle kanten met groote kracht de vlammen naar buiten en het geheele gebouw van twee verdiepingen, ter lengte van ruim 37 meter en ter breedte van 18 M. was een vuurpoel. Tegen 2 uur waren het geheele gebouw en de kostbare inventaris geheel verteerd en stonden alleen n g maar de muren, welke, dank zij de solide constructie, geen gevaar voor omvallen opleverden. Om 4 uur 's nachts kon de brandweer- dan ook grootendeqls weder inrukken, al bleef het vuur oog lang nasmeulen. In den donkeren stillen nacht leverde de vuurpoel 'n prachtig schouwspel op, vooral toen in de hoogspanning-draden, welke over hët gebouw liepen, kortsluiting ontstond en naar alle zijden reusachtige roode, groene en gele steekvlammen uitsloegen. Al zijn gebouw en inventaris op beurs-polis verzekerd, toch levert deze brand eene ernstige schade, daar het in den tegenwoordigen tijd niet zeo gemakkelijk is om de n'euwe spinmachines uit /het buitenland te verkrijgen. Een groot aantal arbeiders is werkeloos, welke de Irma De Wit echter op hare andere fabrieken wel werk zal kunnen verschaffen. Tramontsporing;. Gistermiddag omstreeks 2 uur ontspoorden op den kruisweg te Weerdinge van Noord-Ooster lokaal en Eerste Drentsche stoomtram, twee wagens van de tram, waardoor den geheelen dag de treinenloop tusschen Koeverder en Stadskanaal gestoord was, daar de treinen niet konden passeeren en de reizigers moesten overstappen. Geen persoonlijke ongelukken, de materiëele schade is niet groot. Ongeluk. Bij het uitgaan van een avondschool heeft Donderdagavond in de Brielschelaan te Rotter-, dam een vechtpartij plaats gehad tusscheij een aantal jongelieden van 16—19 j aar - Tijdens het gevecht is de 19-jarige D W., uit de Wolterstraat, gevallen en in hewusteloozen toestand in een café binnengedragen. Toen een in allerijl ontboden geneesheer kwam, om hulp te verieenen, was de jongeman reeds overleden. In verband daarmede is de 16-jarige A. de V. aangehouden, daar hij het laatst handgemeen was met het slachtoffer. --- Uit de Studeerkamer. CXXI. Essences. — Bloefnenparfums. — Nabootsingen. — De parfumindustrie te Grasse. — Verschillende procédé's. — Verschil tusschen natuurproduct en laboratoriumnamaak. — De nieuwe ,.parfums solides". — Aangename en onaangename reukindrukken. — Raadselen van onzen reuk en smaak. Een merkwaardige industrie, voor een deel zeer modern, is die der „essences" en „extracten". Wij gebruiken allerlei reukstoffen met bloemengeuren, verfrisschende. limonades met vruchtennamen, gebak en puddings, waaraan ook al de smaak van bepaalde vruchten is verleend, en dat wordt bereikt met slechts enkele druppels uit een klein fleschje, dat de „essence", het „wezenlijke" zoogenaamd, uit de bloemen en vruchten heet te bevatten. Men moet die vertaling van essence met: „het wezenlijke" nu maar niet al te letterlijk opvatten. Voor een heel groot deel hebben onze essences van bloemengeur en van vruchten, smaak nooit met bloemen of vruchten iets te maken gehad. Voor een „sorbet au naturel" betaalt men den dubbelen prijs en wanneer een parfum waarlijk van bloemen afkomstig is, staat er minstens genomen het woord „natuurlijk" bij, hetgeen nog niet zeggen wil, dat niet soms zelfs de „natuurlijke" bloemengeuren langs geheel anderen weg zijn verkregen. Met de vruchtenessences is het misschien nog sterker: deze zijn in nog hoogere mate kunstproducten. Voor zoover de bloemenparfums betreft, kan men ten minste wijzen op het bestaan eener nog steeds zeer belangrijke natuurlijke industrie, die zelfs floor de vele scheikundige nabootsingen is geprikkeid tot betere werkmethoden en grootere activiteit. Het is een industrie, die voornamelijk in Zuid-Frankrijk thuis behoort en wel speciaal te Grasse bij Cannes. Daar vincir men in de omgeving ook de uitgestrekte bloemenvelden, die de grondstof ' voor de industrie leveren. Zuid-Frankrijk is steeds het land van herkomst geweest van rozenolie en dergelijke en dit heeft een natuurlijke oorzaak. Het gehalte van planten aan bepaalde scheikundige stoffen is toch dikwijls zeer verschillend, al naar de kweekplaats. De rozen van noordelijker streken hebben ongetwijfeld eveneens haar geur, maar de hoeveelheid rozenolie, die zij bevatten, is te gering voor een loonende industrie. Overigens verwerkt men te Grasse ook parfums uit tropische gewassen, sandelhout, patsjoeli, kruidnagel, kaneel, rozenhout. Een der oudste methoden om geurstoffen uit plantendeelen te winnen is distilleeren met water. Rozen, geraniumbloemen, lavendel of thijm worden ' in groote distilleerkolven gebracht, soms van duizenden liters inhoud. Met den stoom gaan de reukstoffen over, die in steeds sterkere concentratie van het distilleerwater worden gescheiden.. Soms heeft ook het overblijvende water nog voldoende handelswaarde, vooral rozenwater en jasmijnwater, drt yooi ongeveer 25 ets. per liter wordt verhandeld. De fijnste en vluchtigste bloemengeuren kan men intusschen langs dezen betrekkelijk eenvoudigen weg niet winnen. De beste jasmijnessences worden verkregen door groote hoeveelheden reuzel met bloemengeur te laten doortrekken. De reuzel wordt daarna met alcohol behandeld, zoodat de reukstoffen in alcohol worden opgenomen, waarna men weer een deel van den alcohol kan verdampen om een sterker geconcentreerde parfumessence over te houden. Er bestaan nog twee verschillende bewerkingsmethoden bij gebrek aan reuzel. In het eene geval steekt men de afgesneden bloemen eenvoudig in een koude reuzellaag, In het andere geval wordt de reuzel in gesmolten toestand gebracht en worden de bloemen er doorheen geroerd. Het extract uit de bloemen, dat door uittrekken in reuzel wordt verkregen, is sterker en ook meer waard dan hetgeen door eenvoud;,, distillatie met stoom wordt bereid. De bijzonder gunstige resultaten, met de v« behandeling bereikt, gaven aanleiding tot de in de industriestreek heerschendè popvilr ire rr> e lïing, dat de in reuzel" gestoken bloemen ncge C] , tijd zouden yoo'rtleven en nieuwe hoeveelheden reukstoffen zouden produceeren, ook nog n , 1( j zij afgesneden zijn. .Onderzoek heeft aaii">. toond, dat die voorstelling niet met de werkèlijkheid overeenstemt. Toch is het een feit, dat de bloemen, in vet ook grootere hoeveelheden reukstof afgeven. Dat' is echter een gevolg van zeer eigenaardige scheikundige werkingen. Het bloemenparfum heeft voor ons slechts waarde en laat zich door ons reukorgaan slechts waarnemen, voor zoover het voorkomt in vrijen toestand. In de levende bloem nu is een deel der reukstoffèn scheikundig verbonden met andere stoffen, zoodat de verbindingen reukeloos zijn Bij het reuzelproces is er voldoende tijd voor het tot stand komen van scheikundige ontledingen, die werkelijk grootere hoeveelheden der reukstof doen vrijkomen. Het is dus niet een voortgezet levensproces in de afgesneden bloem, dat deze grootere hoeveelheden voortbrengt', maar een scheikundige werking in de reeds doode plantendeelen. Uit het opgemerkte over de aanwezigheid vari reukstoffen in de bloemen, die door verbinding met andere stoffen niet tot den geur kunnen bijdragen voordat zij uit het scheikundig verband zijn losgemaakt, volgt tevens de verklaring van het feit, dat het bij reukstoffen in hooge mate aankomt op zuiverheid van het product. Bijmengsels kunnen een aangenamen geur geheel bederven of maskeeren. Aan den anderen kant zijn de natuurlijke p rfums in den regel zeer samengestelde stoffen, waarvan geenszins altijd scheikundig precies is aan te wijzen, aan welke samenstellingen zij haar bijzondere bekoring ontleenen. De scheikundige namaak van reukstoffen is dan ook slechts voor een deel werkelijke n> maak van het natuurproduct. Wèl ksn men hir langs scheikundigen weg werkelijk kamfer maken, en vanilline (de reukstof uit de vanille;, maar andere geuren worden verkregen met behulp van geheel andere stoffen dan die welke in natuurlijke bloemen de oorzaak van den gé»r vormen. De odeur, bekend als „witte seringen" is terpinèol, die uit terpentijnolie wordt bereid, een stof die toevallig denzelfden geur heeft als seringenbloesem. Zoö zijn eveneens de scheikundige nabootsingen van den odeur van anjelieren, hyacinthen, acacia's, oranjebloesems iets geheel anders dan de stof, die in de levende bloemen voorkomt en bij de bereidiiig der natuurlijke odeurs daaruit wordt afgescheiden. Echte kenners weten dan ook het onderscheid zeer goed op den reuk te herkennen. Het kunstproduct blijft hier een imitatie, die .het echte aroma mist. Onder den druk der concurrentie, die het scheikundig laboratorium de natuurlijke bloemenodeurs aandoet, is men te Grasse in den nieuweren tijd naast de distillatie met water en de uittrekking in reuzel nog een derde procédt gaan toepassen. Hierbij worden de bloemen gebracht in kamers, waardoorheen men damp van petroleumether laat strijken. De geurstoffen worden door den ether meegenomen en dan 1 3 het mogelijk, uit liet met de geurstof doortrokken gas het parfum zuiver af te scheiden en wel in vasten vorm. Dit procédé levert de z.g„parfums solides". Een moeilijkheid voor de industrie der chemische nabootsingen op het gebied van parfums is het feit, dat men nu eenmaal voor de beoordeeling van geur en smaak geen zuiver wetenschappelijken maatstaf heeft. De eigenaardigheden van kleuren en muzikale tonen kan wen uitdrukken in maat- en getal-eenheden. Men heeft toestellen, die op het gebied van li^ en geluid in staat stellen, een zuiver objectieve keuring toe te. passen. Met reuk en smaak is dat anders. Zij zijn ycot ons zeer lolangrijW indrukken, waarbij de kleinste nuances on» sterk verschillende impressies geven, maar ee toestel, dat een maat aangeeft, dat waarneem hetgeen reuk en smaak bij ons vereorzaa 1 hebben wij niet. „ . ts Van een bepaalde kleur behoeven wij sIec . de golflengten van het licht aan te g even '. bij de samenstelling dier kleur een rol spe > om overal in de wereld diezelfde kleur na 11 ^ keurig te kunnen nabootsen, zonder voor gn De eigenaardigheid van geur en smaak wij slechts aangeven door een vergelijking^ ^ onaafl£ e namen stank. Eerst bij vergedreven zlIlV onzen persoonlijken indruk van ge ur ° , s '. 11 J e van andere stoffen. En bij twee verschi e personen zijn de vergelijkingsindrukken steeds dezelfde op dit punt. '. en _ Wij weten ook niet precies, door w v^ e e ^ tnn d schappen der stof geur en smaak tut . (j[ .j en komen. Een groote rol schijnt daarbij te w van gespeeld door zeer kleine stofdeeltjes, 1 ^ een reukstof in de omgeving u ' t ^ aa aI j ( j e re gelijktijdige aanwezigheid evenwel van . ver . stofdeeltjes kan'bijv. bijna de geheele re king wegnemen. Een sterk voorbeeld gC jj e i. levert de reeds genoemde vanilline. U j, ee l kundig bereide ruwe vanilline is ^ >I -' na u j v erde reukeloos. Eerst het tot hoogen graad % ez e0 deti product levert den sterken, doordu^.^ jn geur. Een andere reukstof, skatol, v er ^ re - komt de aangename civetodeur meer j^[a 0 grij' t gvui. iitu ouui-iv. " ... ongezuiverden toestand een tameiijK Jj~j ver jiig tn eer voor den dag. Ook indol, dat een 0 ranJ e " bestanddeel vormt van jasmijn- cI '. to ebloesem-parfums, stinkt in ongezuive stand afschuwelijk. & een De uitersten grenzen hier aan e .. - e t ofl ze betrekkelijk kleine verandering wl J oin indrukken ten sterkste. Maar een gjj. en nauwkeurig te bepalen, wat " ez ®. jj eZ itt etl smaak-indrukken eigenlijk veroorzaa 1 wij niet. C- --- Advertentie RECLAME. ---