Advertentie RECLAME. Nova tegen mot 25 cent. LINNEWIEL, Jansstraat 17. Telefoon 838. --- Middaguitgave. GEMEENTE en PROVINCIE. Militie-raad. De zitting van den militieraad in het ie milij 'edistrict van Gelderland zal plaats hebben in ,' e jjjjlitiezaal aan de Menthenstraat te Arnhem voor de gemeente Arnhem op Dinsdag 25 April; Vijmegen 2 7 April; Westervoort, Ede, Rheden, Rosendaal, Eist, Didam, Renkum, Doorwerth, Duiven en Zevenaar op 28 April; Wageningen, Bemmel, Bergh, Herwen en Aerdt, Pannerden, Cent, Huissen, Heteren, Valburg en Hemmen 0 p 1 Mei a.s., Tiel, Est en Opijnen, Zoelen, Echteld, IJzendoorn, Kesteren, Lienden en Maurik op 4 Mei a.s. Zoo mogelijk zal de Militieraad terstnod' na de behandeling op denzelfden dag zijne beslissing mededeelen. Laad- en losplaats, B. en W. hebben den Raad voorgesteld om afwijzend te beschikken op het gedaan verzoek, om aan den IJsel te Rheden een nieuwe laaden losplaats te maken. Roodvonk In een kazerne. In de infanteriekazerae te Nijmegen zijn gevalles vaa roodvonk voorgekomen. Maatregelen tot het tegengaan van uitbreiding der ziekte zijn genomen. Het vertrek van de miliciens van het depot -bataljon der IXe inf. brig. naar het veldleger is uitgesteld. ^Doodgeschoten. Gisteren is de 36-jarige Duitscher G. M., uit Bocholt, bij een poging, om een paar flesch olie en een zakje meel over de grens te smokkelen, door de soldaten en kommiezen na vijfmaal a; nroeping, doodgeschoten. Smokkelaars tegengewerkt Te Dinxperlo worden de smokkelaars van Duitsche zijde thans tegengewerkt. Konden ze vroeger op elk pond meel, dat ze smokkelden, een winst maken van 25 a 30 cent, thans is deze winst tot 7 cent per pond verminderd. De smokkelaars hebben natuurlijk geen lust zioh voor deza kleine verdienste in gevaar te brengen. Men meene echter niet, dat er nu overvloed in Pruisen is, maar de politie achtte zich genoodzaakt tegen den woeker, welks de smokkelaars dreven, op te treden. ' Kikenschors. In den Gelderschen Achterhoek wordt nu reeds begonnen met het opkoopen van eikenschors ten behoeve van looistoffen. Men besteedt al ƒ 7 per mud, dus ruim tweemaal zooveel als andere jaren. Poging tot moord. Als verdacht van poging tot doodslag op den bnrgenaeesier te Neede werd Donderdag gevankelijk naar Zutfen overgebracht de rijksveldwachter L. aldaar. Toch smokkelen. Als een gevolg van het verscherpte toezicht "P den uitvoer is -de kom van- het dorp Dinxperlo zoodanig verkleind, dat bijna de geheele grensweg naar Pruisen buiten dé 'kom ligt. Bij de kleine grenslijn, welke nog in de kom ligt Poogde gisteravond een vrouw door de draadversperring te smokkelen. De Rijksambtenaren hielden haar daaróm aan. Het gevolg zal nu wel zijn, dat de gfiheele grensweg buiten de kom zal worden gesteld, waardoor het smokkelen moeilijker wordt. --- KUNST en WETENSCHAP. De Old. Muzikale Kring te Utrecht. Eerste opvoering van Johan Wagenaar's opera „De Cid". wordt den laatsten tijd in ons land veel geschreven en veel vergaderd over de stichting taP^ 611 * v,Tat ' ona ' e Opera. Men acht er, na de ' ri Jke mislukte proeven van vroegere j aren, ans ,^ e tijdsomstandigheden gunstig voor: rsc heidene Nederlandsche kunstenaressen en nen StenaarS Z '^ n ' n ons l an d, die de'kern kun-' ^ vormen van een Nederlandsche Opera. aar die kunstenaars alleen kunnen geen eersT""^ °P era vormen: daarvoor i$ in de dr 6 ■ P' aa * s noodig een nationale muzikaalWaar' dtlSC ^' ^ unst - nu ' s de vicieuse cirkel, l an ; rin men bij deze materie draait deze: ,,als natf Sf i ^ een nat i°nale werken zijn, is- ook een laiie e werken geschreven worden" en „zoonatihi^ een nat i™ale werken zijn, is ook een land?"? (^at ' s wat anders dan een Neder2]j n c e z °nder meer) opera niet noodig". Nu natio^i Van meen ' n g> dat het bestaan van een d e w na ] | e °P er a, die zich in de allereerste plaats tr ekk 6n > Van e 'S en bodem zal hebben aan te Ponist" s t' m uleerend zal werken op pnze com, orde en ' Waar scheppingsdrang is, zal deze de m n aan gewakkerd door- het bewustzijn, dat alhoeJ^i ^'d van opvoering aanwezig is. En nat; e de bezwaren, aan de stichting van een ,ee n 0 a e °P er a, die wat anders moet zijn dan ben ;, e a 'l° n > groote en vele zijn — we heblandsd ° n ' an S s na een opvoering door Nederhet j) 1 ® a rtisten van een Italiaansch werk in verdién *? 0 * 1 met een en ^ e l woord genoemd —• grond 1 toc h om den zoo even aangevoerden trachte " 6 ' degelijk ernstige overweging te oper a V'" e bezwaren te overwinnen. Komt die men ' 2 nat ionale, tot stand, dan verbeelde als r ' H , met > dat de levenskrachtige werken ^stoelen uit den grond zullen rijzen. Dat behoeft oók niet: wanneer er maar een, desnoods beperkt aantal werken in dit genre ontstaan, dan is daarmee de grondslag gelegd voor iets wat waarlijk nationaal mag heeten. En — die grondslag is er feitelijk. Tohnn Wagenaar's opera ,,De Cid", waarvan de Utrechtsche Muzikale Kring gisteravond in den Schouwburg van de Bisschopstad de première gaf, heeft iets wezenlijk typisch nationaals. Laten we niet generaliseeren. Deze „burleske" opera is niet van het genre, waarop een nationale kunst in haar algemeenheid, kan en zal worden opgetrokken, zij is daarvoor in haar soort te apart, te veel naar één richting wijzend, misschien zelfs te zeer specialiseerend, maar zij heeft iets eigens, iets wat bij alle verwantschap van stijl, die in deze vaak zeer origineele muziek valt aan te wijzen, tot tot geen andere'school, tot geen andere richting behoort, zeer vermoedelijk alleen door een Nederlander, die de eigen: volksaard scherp voelt, geschreven zou kunnen wprden. Het is de groote verdienste van Johan Wagenaar, dat hij het leuk-humoristische, dat nooit afdaalt tot het banale, het opzettelijkparodieerende, dat nimtner wordt een belachelijk maken, het verfijnd-burleske in zijn muziek heeft weten te maken tot een levend element. Tot parodie en karikatuur gaf de tekst hem aanleiding. De schrijver van het libretto, C. Servan—Lunwa, heeft het verhaal van de Cid op amusante wijze „vrij" bewerkt. Alle grootheid van Corneille's drama is er aan ontnomen: van l^et begin tot het einde is het een allerzotste vertooning. De ruzie tusschen de beide rijksgrotten, Don Gomez en Don Diégo, heeft plaats in een herberg, waar ook Chimène en Rodrigo elkaar ontmoeten; het duel in een '.leegstaand bovenhuis in de Kattensteeg no. 8"; de komst der Mooren vindt plaats voor den muur van het paleis des Konings; Rodrigo is een operaheld van het zuiverste water, Chimène een heldin, die voortgestuwd wordt door haar gouvernante, de Koning een vermakelijk caricatuur van een vorst. Milieu en personen zijn caricaturen en de laatsten handelen natuurlijk met volslagen ernst, wat de situatie nog gekker markt. De tekst is van een genoegelijke huisbakkenrijmelarij met dwaze zinswendingen, bespottelijke replieken, nu eens grotesk, een ' ander oogenblik hoogdravend, in het lyrische parodieerend, in het booze be' 'helijk, Een tekst van zeker • geen groote literaire waarde, maar een, waarin „muziek" zit. En die eigenschap heeft Wagenaar benut. , Want muziek is deze partituur, muziek vol van warm leven. Als „burleske" bedoeld en als zoodanig aangekondigd, heeft zij qualiteiten, die ,.De Schipbreuk" en „De Doge" in heripnering roepen. De inleiding met het korte rollende motiefje en haar aan een Italiaansche opera verwante melodiek, het openingskoor met de dwaze woordherhalingen, de illustratie van de groteske vechtpartij tusschen de beide rijksgrooten, de meer dan geestige romance, waarmee Rodrigo het duet met Chimène inzet, de prachtige parodie in zijn aria, de leuke typee-. ring van Elviere, het quasi-martiale van Diégo's optreden, de uitnemend geslaagde imitatie van een operaheld in vertwijfeling, de muzikale onderlijning van de Kattesteeg, de plotselinge en onverwachte deelneming van het koor, de groteske parodie van den, een doodenwals preludeerenden muzikant, de geheele illustratie van het tweegevecht, de plotselinge vreugde na den dood van Gomez, dan het heele derde bedrijf met dat korte trilletj e als leitmotief, 'de verkapte Lohengrin-stemming in Chimène's visioeh, het geniaal ontworpen „groote-opera" finale van dat bedrijf, de geestige contrasten in de laatste acte tusschen Chimène en Elviere, de geheele scène van- den vluchteling met die allergekste verkeerde declamatie, de groteske geschiedenis met den brief en het plechtige slotkoor — dat alles zijn momenten, waarin Wagenaar's geest en zijn gevoel voor humor sterk aan het licht treden. Humor, die meer een glimlach dan een schaterlach verwekt, humor die maar zelden den indruk maakt van „bedacht" te "zijn, maar veeleer de sensatie geeft spontaan en onopzettelijk te zijn gekomen. Daarom i» deze opera als „burleske" voortreffelijk geslaagd: een burleske, die nooit wondt don r grofheid of felheid. Maar de muziek heeft ook andere verdiensten dan deze parodieerende of uit de verte imiteerende. Zij verheft zich veïré boven wat onder een paradie of een bur'es 1 e pleegt te. verstaan. Want afgezien van dat ,a tste — ook als „muziek" heeft zij beteekenis. Wagenaar heeft in zijn partituur een glanzende warmte weten te biangen op verscheidene oogenblikken, die met verheuging deed luisteren. Dan op die momenten — en ze waren niet zeldzaam — voelde men, dat er iemand aan het woord was, die ook aan werk van ander genre zijn krachten met succes kan beproeven. Zijn instrumentatie is, afgezien nu van de komische effecten, vaak van een glanzende schoonheid en verraadt zoowel smaak als voortreffelijke kennis van het orkestrale apparaat, zijn schrijfwijze is gemakkelijk en vlot: kortom Wagenaar heeft met deze partituur muziek gegeven, die niet alleen knap en talentvol is in hp.ar genre, maar ook aristieke waarde heeft. Daarom deed de Muzikale Kring te Utrecht een goed werk dit opus van zijn leider in het openbaar te brengen. En de wijze waarop dat geschiedde,' verdient met lof vermeld. Met volle toewijding speelde het Utrechtsche orkest en releveerde knap de details, met groote opgewektheid en een benijdenswaardige levendigheid zong en speelde het koor. En de solisten — de dames Enny Denys—Kruyt, Marthine Dhont, die een magnifieke stem heeft, Rud. v. Schaick, die met zijn frissche tenor en zijn aardige actie aller sympathie had, van Oort, die in de dubbele rol van Rijksgroote en Koning verdienstelijk was en Dekker, die onvoorbereid de rol van den ziek geworden Kubbenga overnam ea door zijn slagvaardigheid de uitvoering mogelijk maakte — zij allen hebben bijgedragen tot Wagenaar's triomf. Want een triomf was het: een zeer groot aantal kransen werden den componist-leider overhandigd en minutenlang lieeft men aan het slot den knappen kunstenaar toegejubeld. Een eerlijk bevochten en volkomen verdiende overwinning! --- BINNENLAND. Brieven uit de Hofstad. 's-Gravenhage, 13 April 1916. Toenemende woningnood in Scheveningen. — Hulpwoningen die keeten moeten heeten. — De gemeente en de Woningwet. — De hulpwoningen zullen er komen. — De gemeente-electrische strijkijzers en de middenstand. Ondanks de maatregelen, die reeds van gemeentewege werden genomen ter voorziening in den bestaanden woningnood hier ter stede (ik schreef hierover reeds in een mijner vorige brieven), blijkt het te kort aan woningen'nog steeds toe te nemen, voornamelijk in Scheveningen. Bij de reeds bestaande oorzaken voor dezen wantoestand, zijn nu nog nieuwe het euvel komen verergeren. Er worden in den laatsten tijd te' Scheveningen buitengewoon veel huizen verkocht, 11;,ar men zegt ten gevolge van de overmaat van geld, die voorhanden is. Hoe dit zij, de gevolgen voor de visschersbevolking zijn deze, dat zij die verkochte huizen moeten ontruimen, en naar een andere woning omzien. Daar er reeds een groot tekort aan huizen bestaat, is het gevolg, dat zeer velen tevergeefs een onderkomen zoeken. Uit den aard der zaak zijn het vooral de groote gezinnen, die geen woning kunnen vinden; elke huiseigenaar verhuurt zijn pand liever aan een klein geïin dan aan een groot, en bijgevolg moeten degenen, die het meeste behoefte hebben aan een huis, het langst wachten of — en hier gaat het heen — op straat staan. Want dat de nood werkelijk hoog is, bleek uit de mededeelingen, die de wethouder van Publieke Werken aan den Raad deed; o.a. zijn er in een straat te Scheveningen een paar woningen, waarin 8 gezinnen bij elkaar hokken en in 4 woningen aan diezelfde straat wonen niet mifider dan 16 gezinnen bij elkaar. En de woning-inspectie ziet geen kans om de menschen te helpen, die op haar spreekuur stormloopen; de wethouder sprak van gemiddeld 40 wanh9pige menschen, die bij zoo'n gelegenheid komen aankloppen. Tegeiiover een dergelijken noodtoestand dienen buitengewone maatregelen te worden genomen; want al zijn 'er arbeiderswoningen in aanbouw, o.a. die aan de Zuidwestzijde van het Ververschingskanaal, waarover ik reeds schreef, zoo is dit niet voldoende om in de onmiddellijke behoefte te voorzien, daar deze huizen niet vóór 1917 gereed kunnen zijn. Een der Raadsleden, mr. Nieboer, deed reeds in December 1915 het voorstel om barakken te bouwen, waar de dakloozen een tijdelijk onderkomen zouden kunnen vinden.' Het college van B. en W. achtte het echter om verschillende redenen niet raadzaam om op dit voorstel in te gaan. Vooreerst is het hout zeer duur tegenwoordig, en leveren houten barakken veel brandgevaar op; maar bovendien vonden zij een dergelijke maatregel afkeurenswaardig met het oog op de zedelijkheid. Evenwel, er moest raad geschait worden, en daarom kwamen B. en W. met een ander plan. Zij stelden den Raad voor, om op een stuk gemeentegrond aan den Westduinweg hulpWoningen te bouwen, eigenlijk woonkeeten, en deze voor billijken prijs te verhuren. Er zouden gezet kunnen worden zes keeten, elk bevattende 10 woningen, en -nog één keet met 14 woningen; hierdoor zouden v 74 woningen beschikbaar komen, ieder bestaande uit een woonkamer, een voorportaal, dat tevens dienst kan doen als waschkeuken, een privaat en twee slaapkamertjes. De wanden van deze woonkeeten zullen van steen zijn, en tusschen de voorgevels wordt een ruimte gehouden van 8 meter, waarvan er 5 met klinkers zullen worden bestraat. De kosten van dit alles worden geraamd op ƒ 92.500, waarvan men, elke woning verhurende a ƒ 2 per week, per jaar een ƒ 7000 aan huur hoopt terug te krijgen. Daar deze woningen waarschijnlijk 5 jaren lang bewoond zullen worden (langer kan het niet, met het oog op de Woningwet), zou er aan opbrengst gedurende dien tijd ƒ 35.000 vallet^ te boeken, zoodat de som, welke de gemeente zou hebben bij te passen, in 't geheel zou bedragen ƒ 55.000 of ƒ 11.000 per jaar. Het was te voorzien, dat dit voorstel van B. en W. in den Raad tegenkanting zou ondervinden, vooral ook, omdat de Gezondheidscommissie ongunstig er over had geadviseerd. Dit ongunstig advies is alleszins te begrijpen. Voor het bouwen van deze tijdelijke gcmeentewoningei! torh v,. (v'i i • :iii;.0 "n vhreisi'b' , terwijl men .'-techts .-en zwjt pover result.1 * bereikt. Vooreerst zijn die 74 woningen niet voldoende om in den bestaanden nood te voorzien; bovendien zijn ze duur (ƒ 1250 per stuk) en zal de hygiëne bij een dergelijk complex van keeten wel . veel te wenschen overlaten. Het Raadslid Roodenburg, tevens lid van de Gezondheidscommissie, wees er terecht op, dat dergelijke woningen op grond van de Bouw- en Woningverordening eigenlijk terstond zouden moeten worden afgekeurd. Doch afgezien van dit alles, geeft de gemeente, als zij dergelijke hulpwoningen gaat bouwen, zelve het voorbeeld van te sollen met de Woningwet. Ook hierop wees de heer Roodenburg en verweet aam B. en W., dat zij aan 'de tijdelijk te bouwen woningen slechts den naam geven van keeten, om ze aan art. 49 van de Woningwet te doen aanpassen. Genoemd artikel bepaalt, dat op loodsen, keeten, tenten en dergelijke inrichtingen, die slechts voor tijdelijke bewoning zijn bestemd, de bepalingen der Woningwet omtrent inrichting, aantal bewoners, verhouding? tot de belendende gebouwen enz. enz. niet van toepassing zijn, mits zij' niet langer dan vijf jaren worden bewoond. Men gaat hier dus van gemeentewege reeds tot den uitersten grens, daar te voorzien valt, dat binnen vijf jaren nog niet zooveel zal zijn bijgebouwd, dat men de hulpwoningen zou kunnen missen; maar bovendien moet men zich werkelijk eenig geweld aandoen om bij den voorgestelden hulpbouw, waarbij steenen wanden en een eenigszins verzorgde dakbedekking zal zijn, aan keeten of loodsen te denken. Evenwel, ondanks de van verschillende zijden geopperde bezwaren, hebben B. en W. het pleit gewonnen, en zagen zij hun voorstel ten slotte zonder hoofdelijke stemming aangenomen. Dat dit geschiedde kan alleen een gevolg zij» van het dringende van den toestand; de mtnschen die thans dakloos zijn komen niet in aanmerking om in tehuizen voor onbehuisden te worden opgenomen, en men kan hen toch niet op straat laten staan. Er moest dus wel raad worden geschaft. Een voorstel, om met de aflevering der in aanbouw zijnde huizen ten Z.W. van het Ververschingskanaal wat meer spued te maken, zoodat deze in 3 a 4 maanden gereed zouden zijn, leed schipbreuk op de pertinente verklaring van wethouder Jurriaan Kók, dat dit onmogelijk was. en dat de deugdelijkheid van den bouw te zeer onder zulk haastwerk zou lijden. De hulp woningen kunnen in 2y 2 a 3 maanden gereed zijn, zoodat dezen zomer althans een deel der dakloozen zal geholpen worden. De Raad had hier dus tusschen twee kwaden te kiezen en deed waarschijnlijk verstandig met het minst kwade van de twee te aanvaarden. In dezelfde Raadszitting, waarin dit woningvraagstuk behandeld werd, had het Raadslid Verburg, de man, die steeds op de bres staat voor de middenstandsbelangen, gelegenheid nog eens te sputteren tegen het voornemen van het gemeentebestuur om aan de verbruikers van electrisch licht voor geringen prijs electrische strijkijzers te leveren. De heer Verburg — hij heeft zelf een zaak in verlichtings- en verwarmingsartikelen — zag hierin een benadeeling van de particuliere nijverheid. Hij. vergat echter, dat de gemeente, zoolang zij zelve geen strijkijzers fabriceert, toch bij de particuliere nijverheid ter markt moet ga^n om aan de benO'Xiig'k strijkijzers te komen. De gemeente b ;.1 deelt dus niemand, wanneer zij aan de minst koopkrachtigen onder de verbruikers van de muntstroom<-electriciteit tegen zeer matigen prijs strijkijzers levert. Wie een goed gevulde portemonnaie heeft kan zich in de winkels een strijkijzer aanschaffen, ^zoo duur en zoo mooi als er maar te krijgen is; niemand wordt gedwongen om een gemeente-ijzer te nemen. Het waren thans dan ook weer hersenschimmen, die de heer Verburg in 't-verschiet zag, wat hem duidelijk werd gemaakt door zijn mede-Raadslid Albarda. Doch de laatste maal zal 't wel niet geweest zijn, dat hij zijn standgenooten in hun bestaansvoorwaarden bedreigd acht; deze hebben in den heer Verburg een ijverig vertegenwoordiger. 0. Ongeval bij lei arbeid. Gistervoormiddag zijn de ijzerwerkers K. v. d. H. en C. v. C. te Rotterdam, door het kantelen van een fcilank in een in aanbouw zijnd stoomschip gevallen, 14 M. diep. De eerste werd zwaar inwendig gekneusd, de laatste brak een been en de kaaik. Beiden zijn in een ziekeninriehting opgenomen. Een vondeling. Donderdagavond omstreeks half elf werd bij een bewoner van Heemstede aan de Leidsdhe Vaart aangebeld. Op den drempel van zijn woning vond hij toen een groote kartonnen doos, waarop het woord Klappa. In deze doos was een kind van het vrouwelijk geslacht. Verder vond men in de doos een stel kleeren, 6 bankbiljetten van ƒ 10 en een briefje, waarin óe moeder har* verontschuldigingen aanbood en meedeelde, dat het kind op 8 April was geboren en nog niet was gedoopt. Het kindje is n&ar he Diaconessenhuis te Haarlem overgtnaar het Diaconessenhuis te Haarlem overgegesteld. („N. R. Ct.") Zwaar weer te liatw^jk. Het onweer van Donderdagnacht ging te Katwijk-B innen gepaard met een ontzettend zwaren donderslag. In tal van woningen braken de ruiten, ten gevolge van het hevige trillen, terwijl bij sommige ingezetenen zelfs de lampenkappen stuk dreunden. Het uurwerk in de R.-K. kerk bleef er stil van staan. Vele ingezetenen waren door schrik overmeesterd. Voor de dienstbode van den heer V. moest geneeskundige hulp worden ingeroepen. Ongeveer zeven uren sloeg de bliksem op de lichtgeleidingen van de ter hoogte der R.-K. kerk stilstaande tram. Er ontstond veel consternatie onder de passagiers. Eén hunner verklaarde gezien te hebben, dat de bliksem, 1 eerst aangetrokken door den bliksemafleider op het kerkgebouw, langs het dak der kerk op de tram sloeg. De tram reed na korte vertraging zender licht door het Rijnsburg, waar de lichtinstallatie werd hersteld. Het R.-K. kerkgebouw aan den Zeeweg, heeft het in het bijzonder moeten ontgelden. De bliksemafleider werd door den bliksem geheel onklaar. Een groot aantal kleine ruitjes in den toren, onder het uurwerk., werden verbrijzeld, terwijl van het dak en van de pastorie eenig» leien weden afgeslagen. In het kerkgebouw is de bliksem een meter boven den grond, door den dikken muur heengedrongen. Vlak bij het altaar werden de muur en een gaspijp beschadigd. De reflector van de gaslamp is totaal vernield. Als een wonder werd het altaar niet beschadigd. Ook in het R.-K. Gymnasium moesten vele ruiten het ontgelden. Gezaskciii Tengevolge van het ruwe weer en het weigeren van den motor is Donderdag in de nabijheid van de Rijkshaven te Numansdorp een motorschip gezonken, geladen met 800 H.L. aardappelen. De bemanning wist zich met een roeiboot te redden. („N. R. Ct.") ---