31 DECEMBER 1919. Wanneer dit artikel onder de ac'zca oijzer lezers komtArnhemsche Courant voor het laatst gedrukt bij de firma Thieme of, om het nauwkeurig te zeggen, bij de N, V, Boek-, Courant- en Steendrukkerij v.h. G, J. Thieme. Ons volgend nummer komt van .een andere pers, uit een ander huis, zij het ook uit een huis in de buurt van het oude, doch verzorgd door dezelfde personen, die tot dusver den inhoud van'ons blad samenstelden., Bij de opening van het rie tijcl. -rk zuUea we spraken over wat er vóór ons ligt; vanavond, op den Oudejaarsavond van 1919, willen we even achteruitzien en eind-jaarsoverdenkingen houden in .verband met ons 1 eigen blad, Is het dan niet natuurlijk, dat we aan den. vooravond eener groote verandering in de uiterlijke levenswijze, die we voortaan zullen voeren, ons herinneren het lange verleden van onze honderdlen-zes-jarige courant,, die, geboren in dagen van hoopvolle verwachtingen na de Napoleontische overheersching, de wereldgeschiedenis en die van ons land en onze stad heeft meegemaakt, aan haar lezers heeft medegedeeld en er de beteekenis van heeft besproken? Het feit, dat een dagblad van drukker verandert, is op zich zelf niet van buitengewoon belang. Wanneer echter >— zooals hier het geval is 7~< een blad meer dan honderd jaar bij dezelfde onderneming ten perse ging en eindelijk zich elders nestelt, dan is het iets anders. Dan js er eene oude geschiedenis te vertellen, dan zijn er niet-onJ>e •langrijke feiten en data te boeken, waaraan men nog even, vóór het scheiden, de herinnering wil verlevendigen, Van die vele slechts enkele! Toen den Sieii December 1913 de Arnhemsche Courant honderd jaren liad bestaan, hebben wij op dien datum en op deze zelfde plaats'haar historie medegedeeld, vpor zoover ' dit iri de beperkte ruimte van zestien kolommen -veen geheel blad yan vier kolommen per pagina —■ mogelijk was. Ali die dat feestnummer, waaraan we eene reproductie toevoegden van het eerste nummer van „Zaturdag, den 1 January, Ao. 1814", hebben bewaard, zullen, indien ze het nog eens willen opslaan, daarin den levensloop der oude en toch zoo jeugdig-krachtige Arnhemschk Courant kunnen nagaan» Maar, niet waar? courant-artikelen zijn twee dagen na hun verschijnen de meest t«courante artikelen, die bestaan, zoodat we veronderstellen, dat geen onzer lezers het meer in zijn bezit heeft. En dat geeft ons vrijmoedigheid om, heel, kort, eenige aanteekeningen te geven uit ons verleden, in verband met de wijziging, die met het nieuwe tijdperk aanvangt. Een Fransche kwinkslag, die oMi» onzen >iju van ïliéiïwë fortuinen kon zijn ontleend, luidt Mon fils tu as fait ta fortune, II te faui maintenant procurer de$ aieux. In omgekeerden zin, zouden we dit op de Arnhemsche Courant willen toepassen. Neen, fortuin heeft het blad niet gemaakt; provinciale bladen veroveren maar zelden het. Gulden Vlies. Doch „des aieux", een oud, noemenswaard verleden, heeft zij wèl en we hebben er niets tegen, dat abonné's en «ad verteer dera te onzen opzichte van den kwinkslag een ernstigen variant maken, die dan aldus zou luiden: . Mon fils, voici de la fortune, Digtte de tej briüants aieuxIn afwachting van het „fortune", vooruit met de „aieux"! Ons blad is niet altijd „bij Thieme' (zooals het huiselijk heet) gedrukt. En het was ook niet het oudste blad, dat hier ter stede uitkwam. Er bestaat nog een nummer van de Arnhemsche Courante, No, 38. MDCXXXII. Tot Arnhem. By Jacob van ^iesen in de Turfstraet, ' inden Vergulden Bybel, Int Jaer 1632 den 14 September," Maar dat is geen „aieul" van ons, Oók niet de Ampliatie van de Arnhemsche Courante, uytghegheven den 5 Febr. 1630". Zóóvér kunnen we onzen stamboom niet terugvoeren. Maar we 'zijn toch bijna van Napoleontischen adel; wat zeggen we? We zijn van oneindig meer! We zijn van de dagen der herboren zelfstandigheid, geconcipieerd 'in 1813, toen na Erasmus ook nog wel anderen hun grijzen kop durfden wagen door het blij ten toon spreiden van de oranjekleur. En in 1914 werden we geboren: Eén Januari 1914. We zijn- dus vanavond, bij klokslag twaalf, honderd en.zes jaar oud. 1 Januari 1814. Den 3oen November 1830 hadden de Franschen Arnhem verlaten. Een maand later en de Arnhemsche Courant is er. Zij was de voortzetting vaan „het Journaal en Blad van Bekendmakingen van dit Departement", zooals de heer van Heeckeren van Keil, Commissaris-Generaal van het Departement van den Boven-IJssel, in zijn besluit om de „o uitiaueering' „onder den titel van Arnhemsche Courant" toe te sta; .. '0 bladen noemt, die door den hee'- S. van Bronkhorst als Blad -van 3ekendmakingen en Buitengewoviï Staatkundig Dagblad van het Departement van den Boven-IJssel werden uitgegeven. ' Het nieuw bènaamde blad werd „ter boekdrukkerij vaai J. H* M06leman" te Arnhem gedrukt, droeg aan het hoofd het wapen onzer stad en kwam driemaal 's weeks uit. Het gaf twee folio-bladzijden druks en wordt het officieele orgaan van het nieuwe Gewestelijk Bestuur, Doch al spoedig maakt het blad zich onafhankelijk, ontdeed zich van het officieel karakter, waarvan de nadeelen grooter waren dan de voordeelen, De heer van Bronkhorst heeft de leiding van het blad en de heer Moeléman het drukken behouden tot 1 Februari 18x6, Van dien datum af, te beginnen -met no, 14 van dat jaair, gaat het blad ^ over aan den heer Carl Albert Thieme, die dan drukker-uitgever ervan wordt, Dus van I Februari 1816 tot en met heden toe •—• dus bijna honderd en (vier jaren 1— werd dè Arnhemsche Courant gedrukt „bij Thieme", hetzij bij een persoon, die dien naam voerde, hetzij bij een vennootschap, waaraan die naam verbom^ is. Eind 19 19 wordt cue .aiaM* /eibiOKen, Overwegingen van practischen aard, welker vermelding hier niet thuis behooren, hebben daartoe geleid. .Van Koningstraat 36 verhuizen we naar Koningstraat 14; we nemen ons verleden van honderd en zes jaren mede; het moge een waarborg zijn voor de toekomst, die van ons, als tot dusver, vragen zal: vlugheid in het publiceeren, onafhankelijkheid in het beoordeelen, welwillendheid in het voorlichten. En zoo volge ons in het nieuwe huis de uit vele draden geweven band, die onze Redactie verbond met een groot deel van de Arnhemsche bevolking en van onze lezers buiten de stad: de wederzijdsche sympathie, zonder welke geen dagblad kan bestaan en geen dagblad-leider met opgewektheid zijn taak kan verrichten. --- NEDERLAND. Vragen van Kamerleden. De heir Hc sdingen heeft aan deu Minister yan Oorlog het vol, gends gevraagd. 1. Is het juist, dat door het departement van Oorlog aan tal van inrichtingen, onder het departement ressorteerende, werklieden worden ontslagen, of dait het voornemen bestaat hen spoedig te Uitslaan, in sommige gevallen te vervangen door militairen? 2. Zoo ja, wil de minister dan niet overwegen bedoelde ontslagen alsnog niet te verleenen, nu er zoo weinig werkgelegenheid te vinden is voor werklieden? Verpleglngacommissle Marine personeel. De Minister van Marine, mr. Bijleveld, heeft gisterèn 'in zijn departement in tegenwoordigheid van den inspecteur van den Geneeskundigen dienst der Zeemacht, schout-bij-nacht Vorstman, en den chef van het marine-hospitaal te Nieuwediep, den hoofdofficier van gezondheid le klasse der zeemacht dr. Bryan. geïnstalleerd de doof den Minister ingestelde commissie van dames, inzake de verpleging van het marine-personeel in hospitalen. Mr. tt. Tluerlnm naar FarlJ». Naar wij vernemen, bevindt zich mr. G. Vi»»ering, de president der Nsdsrlandsche Bank, sedert eenige dagen in Parijs, ten einde daar besprekingen te voeren over aredietmogelijkheden aan de Gentrale mogendheden. De uitlevering van den ex-Relier. > De Daily Chronicle, wiens relaties met Lloyd George bekend zijn, schrijft, dat Br tot nu toe geen definitieve beslissing is getomen door de Engelsche en Fransche kabinetten om de uitlevering van den ex-keizer te vragen. Ofschoon de Nederlandsche regearing na raadpleging van haar rechtsgeleerde adviseurs een besluit heeft genomen omtrent de houding die zij in deze zaak zal aannemen, is er bij haar nog geen officieele aaiyraag van de geallieerden ingekomen. Het is waarschijnlijk, dat zij binnenkort over de kwestie zal worden geconsulteerd, maar er kan nog niet gorden gezegd,, of er een formeele eisch zal worden gedaan. De mogelijkheid van een weigering van zulk ogen worden gezien, doch'het is to hopen, dat men daartoe niet zijn toevlucht zal behoeven to nemen. Mr. Troelstra. Het is gebleken, dat mr. Troelstra door een keelaandoening verhinderd is geweest op te treden op de vergadering van de federatie Amsterdam der S. D. A, F. N[aar het Corr. Bureau verneemt, had hij van die verhindering telegrafisch kennis gegeven. Kolen uit Dultschland. Het „Hbld." meldt: • Hangende de onderhandelingen over een economische overeenkomst heeft men van Duitsche zijde bewilligd in een verlenging, wat de hoeveelheid betreft, van het bestaande, met 1 Januari eindigende „Kohlen-Abkommen". In Januari zullen dus nog ten- minste 80,000 ton steenkool orden jus evoerd uit Duitschland. Omtrent den prijs is nog geen beslissing genomen, maar het is waarschijnlijk (en verklaarbaar!) dat die aanzienlijk hooger zijn zal dan die voor de Decemberkolen is betaald (f 31 per ton). Transportarbeider*. De Nederlandsche Federatie van Transportarbeiders hield gisteravond te Rotterdam een vergadering, door een duizendtal arbeiders bezocht, waarin de bestuurders E. Bouman en S. van den Berg spraken over „Onze Eischen in den Loonraad". Beide sprekers gaven een overzicht van het verhandelde in de laatste •zittingen' van dien raad, wezen op de overeenstemming, thans tusschen de verschillende organisaties bestaande, en adviseerden tot verwerping van de voorstellen, van patroonszijde gedaan, waarmede de vergadering zich vereenigde. Het •poorwegpersoneel. De Prot. Chr. Bond van spooren tramwegpersoneel heeft te Utrecht een vergadering gehouden ter bespreking van het feit, dat de moderne spoorweg-organisatie de samenwerking met de andere Bonden dreigt te verbreken, indien deze laatsten zich, niet voor een „scherpere actie" Uitspreken. Eenparig werd besloten aan het hoofdbestuur opdracht te geven aan de Regeering en aan de directie der Spoorwegen mede te deelen, dat de Bond het noodzakelijk acht dat door . samenwerking de positie van het spoorwegpersoneel afdoend wordt geregeld, doch dat gedurende de onderhandelingen oVer de nieuwe regeling de Bond zich noch voor het heden noch voor de toekomst aan eenig besluit "van scherpere actie wenscht te binden. Ook wérd een motie aangenomen, waarin aangedrongen werd op toepassing van een duurtetoeslag bij de loonregeling. Extra weekloon per maand. in een gisteren te Utrecht gehouden bespreking tusschen 'de directie der Nederlandsche Spoorwegen en de vertegenwoordigers der vijf groote personeel-organisaties, heeit de directie medegedeeld dat over 1920 ééne week per maand extra loon zal worden uitgekeerd. --- GEMEENTE EN PROVINCIE. Neorologie. 24 In 't afgeloopen jaar zijn de volgende bekende stad- en oudstadgenooten overleden: 23 jan, C, F. Troost, notaris. 1 Febr. M. J, v. Hille, gep. kolonel, der Infanterie. 15 Febr. D. P, Erdbrink, ouddirecteur der Arnhemsche Hypotheekbank. 1 15 Febr, J, W„ Frowein, particulier, 21 Febr, J, D. Slot, uitgever, Febr, Mr, J, J. S. Baron Sloet, gep, Hoofdcommies bij 't Rijksarchief in Gelderland. 12 Maart B, van Driest, industrieel, 25 Maart A. G. V. v, d. Schooreu, oud-lid Gemeenteraad. 1 April W, F, A, v. d, Blocque1 ry, oud-ritmeester O. I. leger 3 10 April J. O, de Kat Hzn., notarisj xi April Mr, A. P. R. C. baron v, d. Borch v. Verwolde, lid van Ged, Staten van Gelderland. 12 April H. J. Hagelen, adj.directeur rijkspostspaarbank, Amsterdam. 18 Mei Mevr, de wed, J. Kneppelhout—v. Braam, ig Mei Mevr. Jhr. S. van Citters—van Naamen van Eemnea. 3 Ju&l. L, Houwink, oud-kol. der Infanterie. 8 Juni Mr. J. ,A G, Baron de Vos van Steenwijk, oud Griffier vah het Gev rechtshof te Arnh^n. 10 Juli I. J. Schiethart, commies-arm verzorger. 21 Juli Mr. C. Zaayer, burgemeester van Renkum. 23 Juli R. v. Solinge, gep. kapt. magazijnmeester der artillerie, administrateur Prot. Bestedelingen huis. 20 Aug. P. W. C. Caderius van V een, 10 Sept. H; Pyttersen Tzu., Hoofdredacteur Nieuwe Arnh, Crt," 3 Oct. Jhr, mr. G. A. Nahuys, ■ oud raadsheer in 't Gerechtshof te Arnhem. 9 Oct A. P. J. v. Baraeveld van Mathena, lid van den raad van Rhèden. 10 Nov. P. Hayerkorn v. Rijsewijk te Renkum, oud 4ir. van het museum Boymans. 22 Nov. Mr. G. WtteWaall, raadsheer in het Gerechtshof te Arnhem. 24 Nov. C. Land, ie luit. vliegenier, 24 Nov. M. C. van Dijk, ie luit. vliegenier, 16 Dec. Moeder Martinia, vroeger hoofd der stichting „Insula Dei", 29 Dec, N. J, A. C. Swellengrebel, oud-directeur van 't postkantoor alhier. Hoogwater. Uit Maastricht werd gister» «Vond gemeld, dat de Maas nog steed9 blijft wassen. Uit België werd nog steeds langzame was gemeld. Bij Ctyen staat de Maa£ van dijk tot dijk; de pont is stilgelegd, zoodat het verkeer voor rij- en voertuigen naar Gelderland verbroken is. De Beersche Maas heeft den weg naar Oss overstroomd. De Waal blijft bij Nijmegen wassen, De gierbrug vaart nog heen. en weer, aoch voor rijtuigen is het veer gesloten. Van den Boven-Rijn werd gisteren val nóch was gemeld, doch er werd was verwacht, In Wageningen houdt de was aan; het water overstroomt dé zomerdijken en bereikt de winterdijken, In Zalt-Bommel teekend de peilschaal 6.54 M + N. A. P, welk peil sinds 1883 nietvbe<£ikt is. Alle steenf abri ken zijn door 't water bereikt, Bij Wijk bij Duurstede staat 't water van dijk tot dijk; de gierpont is stilgelegdj De Steenovens zijq geïsoleerd, Men meldt ons uit Deventer: Sinds gisteren is de IJssel bijna Mj gewassen, De stand bedraagt thans 6.16, Sinds hedenochtend 6 uur stijgt het water ongeveer 1 y» c,M, per uur. In allerijl 19 men begonnen met het afbreken van dc schipbrug. De geheele IJsselkade en de havén staan onder water en in verschillende huizen stroomt het water binnen, Waarschijnlijk zal het uitermate moeilijk zijn eed boötverbinding te* vervanging van de schipbrug tot stand te brengen, aangezien Ook dtf Gelderschq ÏJsseloever, waaraan! vroeger bij dergelijke getallen de boot meerde, thans geheel oadet water staat, Aan de Geldersche zijde zijn irele huizen geïsoleerd, Men is thana druk bezig met het versterken der hulpdijken, De weg naar Terwolde is geheel overstroomd, &Hea istaat blank tot de Twello, schel dijk, De tram Deventer— Borculo, rijdt nog, doch zal spoedig masten .worden stopgezet, Politienieuw* Een bewonen vaq de Maarten van Rossemstraat deed aangifte van diefstal van 2 maatstokken van het terrein Onder de Linden, Een vrouw uit de Buurtstraat deed' aangifte van diefstal van een parapluie^ Dit Wapeningen. De Raad koog Dinsdag tot wethouder den heer J. van der Weide, S. D. A. P., die 24 uur beraad nam. Roeiboot omgeslagen. Zondag zijn te Ewijk in de Waal verdronken de 22-jarige jongeling Klaassen en zijn 18 -jarige zuster, die in een roeiboot naar 'brandhout vischten, waarbij de roeiboot omsloeg. Twee aödere inzittenden zijn gered. De lijken zijn nog niet gevonden. Miltvuur. Bij den landbouwer Vrieze te Senderen, gem. Wisch, is een koe aan miltvuur bezweken en'volgens de voorschriften verbrand. Een raadalldquacMtle. Ged. Staten van Gelderland hebben vprnietigd het besluit van den Raad der gemeente Doetinchem tot niet-toelating van den heer Weusken als lid van den Raad der niéuwe gemeente Doetincheni op grond dat deze is hoofdonderwijzer aan het R. O. G. De Kruisberg, Qelderech OverU«clscho Stoomtram Mij. Met het oog op het te verwachten renteloos Rijksvoorschot aan de Geldersch-Overijselsche Stoomtram-Mij. heeft - de gemeente Lochem afstand gedaan van den voorrang van dividend op het aandeelenkapitaal, H. y. k, Winterswijk. Tot üidi van de Kamer van Koophandel en Fabrieken te Winterswijk is gekozen de heer mr. J. B. Reinders roet 42 tegen 30 stemmen op den heer F. H, Lindnhovius. Dagftanatorinnu De afd. Lochem der Vereeniging tot bestrijding der tuberculose besloot tot oprichting van een dageanatorium. Grafzerken belasting. De Raad der gemeente Deventer besloot de sinds 1829 geheven belasting op staande grafgedenksteenen met 100% te verhoogen en een recht van ƒ10 te heffen voor bet plaatsen van liggende zerken. De boterprtjaen. Men sohrijft ons: De lage stand der valuta oefent een- nadeeligen invloed uit op het zuivelbedrijf. De boterfabrieken kunnen hunne boter voor geen (behoorlijken prijs quitoeron sn dientengevolge zitten de koelhuizen in Friesland, Gelderland en andere provincies vol boter en kaas, waardoor de fabrieken verplicht zijn geld bij de banken op te nemen om de melkleveranciers te kunnen betalen. Wel is waar heeft de Minister 70 % van de gefabriceerde boter voor den export toegestaan, maar hiervan wordt weinig gebruik gemaakt, omdat door de tot dusverre betaalde melkprijzen een prijs van 60 & 70 Mark per K.G. boter bedongen moest worden, een prijs, die in het steeds verarmde Duitschland-niet besteed kan worden. De eenige uitweg is ongetwijfeld eene belangrijke daling der te betalen melkprijzen en die is ongetwijfeld binnen eenige weken te verwachten. Of «de boeren met een dusdanigen prijs' uit kunnen en tevreden zullen zijn, betwijfelen we, vooral in verband met de hooge voederkosten. --- BERICHT. Met irigahy van 1 Januari 1920 worden de Bureaux der Arnhemsche Courant verplaatst van Koningstraat 36 naar Koningstraat 14 De Telefoonnummers blijven: Redactie 361 Administratie. . • 1632 --- Voor de noodlijdenden in Oostenrijk-Hongarije. 31 December. ^dep-af gistermiddag 3 uur tot hedenmiddag 3 uur is öp ons Bureau ontvangen voor de noodlijdenden in Oostenrijk en Hongarije: ■ Van 't personeel der Arnhemsche Handelsmaatschappij f 21.70. Maakt met het gisteren verantwoorde bedrug ad ƒ7695.14 oen tOtMil generaal van . t 7716.84. ---