EGMOND AAN ZEE Egmond zou er wel iemand in ons vaderland zijn, voor wien deze naam een onbekende klank is? Een naam, onverbrekelijk verbonden aan dien van Oranje ? Al was het alleen maar door den tragischen dood van dien eenen Graaf van Egmond, den edelen Lamoraal, die tevens de laatste graaf zou zijn uit het geslacht der edelen, waarvan het oude rijmpje zegt: Bredero de edelste Wassenaar de oudste Egmond de rijkste Arkel de stoutste. Doch niet om hun rijkdom alleen waren de heeren van Egmond bekend en beroemd; zij bezaten vele uitnemende eigenschappen, waardoor zij veler achting mochten verwerven. Egmond anderzijds een naam, die onmiddellijk nog een tweede grootsch beeld uit het verleden oproept en voor het geestesoog doet verrijzen de machtige contouren van de zeker niet minder rijke, ook niet minder beroemde Abdij, de verblijfplaats van de dochteren van den bloem van 's lands adel, de rustplaats tevens van de oude Graven van Holland. Doch dat alles is nu historie uit lang vervlogen tijden. Van het rijke „Slot op den Hoef" rest thans alleen een onooglijk brokstuk van een muur en een moerassige streep, waar eens de heldere gracht zal zijn geweest. En van de Abdij zal men hij heel goed speuren hoogstens een laag stuk muur kunnen vinden, dat vermoedelijk eens den tuin begrensde, en voorts een enkele grafzerk op de rustplaats van eenige vroegere bewoonsters. Sic transit gloria mundi Die beide Egmonden, dat van de Heeren en dat der Abdij, onderscheidenlijk thans geheeten Egmond aan den Hoef en Egmond binnen, stonden echter in nauw verband met nog een derde Egmond. Mochten de eerste neergevlijd zijn aan den binnenvoet der duinen, het derde Egmond werd de vooruitgeschoven post „op see"! En stellig heeft Wallinger, een der heeren van Egmond en naar het heet afstammeling van koning Radboud, niet vermoed, dat de tien schamele hutten, die hij in 1036 beschikbaar stelde voor arme menschen met permissie om op de Noordzee te trachten hun brood te verdienen met de visscherij, dat deze negorij de beide andere dorpen in grootte overvleugelen zou en dagen zou kennen van grooten rijkdom, zoowel door de visscherij als door den drukken handel op het aan de overzijde der Noordzee gelegen Engeland. Zoo welvarend was het, dat het, toen in 1573 bijna het geheele dorp deels door de Geuzen, deels door de Spanjaarden verwoest was, met kerk en al, onmiddellijk tot herbouw kon overgaan zonder hulp van anderen te behoeven. Zoo groeide het derde Egmond op aan en met de zee. Ook al betoonde deze zich niet altijd een weldoenster en trachtte zij herhaaldelijk een brok er van te verzwelgen. En niet zonder succes. Wie het oude Egmond wil vinden, die zal moeten zoeken onder de zilte baren. Stap voor stap, huis voor huis moest Egmond achteruit, zoodat op den huidigen dag de zee genaderd is tot op luttele Meters van het huisje met den winkel „Dorpszicht", dat 250 jaar geleden het middelste van het dorp was. Jawel, Egmond ligt inderdaad aan zee. Die zee leerde Egmond ook het spreekwoord: „Als het getij verloopt, verzet men de bakens"! Want Egmond bleef niet de rijke visschers- en handelsplaats, die het in de Gouden Eeuw was. In latere jaren bloeide het wel weer eens op en nog lang had het een flinke vloot, maar reeds vele jaren geleden kwam de laatste visschersschuit hier op 't strand. Het bedrijf heeft zich verplaatst, vooral naar IJmuiden, vanwaar de Egmonder visschers thans uitvaren in dienst van andere reeders. Zeker, voor vele duizenden bewoners van ons goede vaderland is Egmond aan Zee een visschersplaats en verder niets. Natuurlijk is deze voorstelling het gevolg van de ontwikkelingsgeschiedenis van de oudste zeeplaats van Kennemerland en mede van de hardnekkigheid, waarmede eenmaal gevormde voorstellingen zich trachten te handhaven. Zoo leerden wij het immers op school en aangezien vanuit het stille dorpje, weggescholen in Hollands duinenrij. geen sensationeele omwentelingen de wereld daarbuiten deden schokken, bleef Egmond voor de meeste Nederlanders wat het was. En och, wie niet toevallig met dit oord in nader contact kwam, kon ook moeilijk een andere voorstelling van Egmond aan Zee krijgen. Bovendien, men reist immers liever naar het buitenland en weet beter mee te praten over het zus en het zoo elders. Zoo kan de merkwaardigheid verklaard worden, dat een bezoekster uit Amsterdam, dus met de moderne verkeersmiddelen op slechts één uur afstand van Egmond aan Zee, met verwondering allerlei niet-verwachte dingen opmerkte, terwijl een Duitsch blad, in casu de „Frankfurter Zeitung" ditzelfde plaatsje reeds opnam in zijn „Uebersicht über die Seebadeorte: Deutschland, Belgien, Frankreich, Holland"! En Egmond aan Zee in telegramstijl aldus typeerende: „A u fblühender Badeort. Schoner, breiter Strand. Kraftiger Wellenschlag". Zoo is het inderdaad. Egmond aan Zee heeft de bakens verzet. Mannen met vooruitzienden blik gingen de bewoners daarin voor en hielden ondanks de niet te onderschatten moeilijkheden vol. Wederom zou het de zee zijn, die voor Egmond een nieuwe bron van bestaan bleek te bevatten. Een bron, vele eeuwen niet aangeboord en toch zoo rijk. Heeft Egmond niet een der schoonste, der breedste en zuiverste stranden langs de geheele Noordzeekust? „Wie d' aard bemint, de zee, de zon, Hem is Natuur een vreugdebron." Zonder te kort te willen doen aan de natuurbeschrijvingen van onze eigen grootmeesters, moge — omdat het betrekking heeft op Egmond en zijn omgeving zelf — hierbij gewezen worden op de „fijngetinte aquarellen" door Alphonse de Chateaubriand in 1927 geschreven en vastgelegd in het aardige boekje „Instantanés aux Pays-Bas". Zomer en winter, herfst of lente, altijd is de zee vol afwisseling, ontroert ze, overweldigt ze, bekoort ze, trekt ze, boeit ze. Maar ze is ook een levensbron. Naast verkwikking van den geest schenkt het Hollandsche strand een enormen schat van gezondheid en wij, Nederlanders, mogen ons gelukkig achten een zoo uitgestrekt „inhalatorium" met licht- en zonbestraling te mogen bezitten. „Nederland met zijn lange Noordzeekust" — schreef Prof. Scheltema in „Voeding en hygiëne" — „bezit een natuurlijke en verrukkelijke gezondheidsapotheek van een paar honderd kilometers lengte voor de kinderen van geheel Europa". Egmond is een der longen van Engeland! Maar vóórdat Nederland ten volle daarvan zou kunnen gaan genieten, zich in Egmond kon gaan verkwikken en versterken naar lichaam en ziel, vóórdat Egmond aan Zee zich geheel en al tot Bad-Egmond metamorphoseeren kon, diende het gemakkelijker bereikbaar te zijn. Groot was dan ook de blijdschap, toen — lang gewacht, maar niet gezwegen — in 1905 de lokaaltrein Egmond verbond aan het groote spoorwegnet, thans de electrische lijn naar Amsterdam en Haarlem. Dat was het groote begin der verlossing uit het isolement. Het bezoek en het verblijf van „vreemdelingen" nam gaandeweg toe, zoodat na 25 jaar de „Egmondsche Badbode", het orgaan der ijverige Vereeniging tot Bevordering van het Vreemdelingenverkeer, met voldoening constateerde: „De honderden zijn duizenden geworden". Naast den spoorweg deed ook het moderne vervoermiddel, de autobus, haar intrede. Zij herstelde de oude verbinding op Castricum en deed aldus de reeds lang vergeten omnibusverbinding in nieuweren vorm herleven, terwijl zij tevens nieuw contact bracht met plaatsen in de omgeving. Een vijftig maal per dag is Egmond op heden uit verschillende richtingen te bereiken en evenzooveel malen kan men van Egmond uit een snoepreisje maken, terwijl aan alle stations in Nederland en vele daarbuiten regelrechte plaatsbewijzen naar deze badplaats te verkrijgen zijn. En omgekeerd. Wat echter ontbrak en steeds een vrome wensch scheen te zullen blijven, dat was een directe verbinding met de boschrijke omgeving van Heiloo en den Alkmaarder Hout. Stil en rustig strekt zich de Egmondermeer, eertijds een verraderlijk moeras, thans woonplaats van nijvere veehouders, land- en tuinbouwers, uit tusschen het Egmondsche duinlandschap en het mooie restant der oude WestFriesche wouden. Beide gebieden lonkten elkander toe, doch konden slechts langs een omweg contact met elkander hebben. Wel drong van beide zijden een stuk weg de weilanden in, maar al spoedig werd alles particulier eigendom en belemmerden vele hekken en slooten niet alleen het vee, maar ook de bewoners elkander op te zoeken. Dat was zeer jammer. Immers, door een behoorlijke verbinding zouden Heiloo en Egmond eenzelfde combinatie leveren als Bergen Binnen en Bergen aan Zee. Nadat nog in het voorjaar van 1930 verzekerd was, dat er bij geen mogelijkheid kans bestond op een dergelijke verbinding, werd als onweersprekelijk bewijs van het tegendeel nog dienzelfden zomer door de zorgen der Rijwielpad­ vereeniging „Noord-Kennemerland" met steun der gemeenten Egmond aan Zee en Heiloo een rijwiel-, tevens wandelpad aangelegd. Alle hindernissen werden gesloopt, de gronden aangekocht, de weg betegeld en aan weerszijden beplant, zoodat daar een der aantrekkelijkste wandel- en fietstochtjes gemaakt kan worden. Doch waardoor bovendien het verblijf aan zee voor eenige uren kan worden afgewisseld met een bezoek aan een prachtige boschstreek e. o. Terwijl wij dit schrijven is men al een eind gevorderd met de werkzaamheden, verbonden aan het aanleggen van een modernen verkeersweg naar Bergen en Castricum door de gemeente Egmond Binnen, die aansluit op den korten zeeweg naar Bad-Egmond. Terwijl aldus Egmond steeds beter voor de buitenwereld bereikbaar werd, speelde zich binnen de duintoppen, die het oude visschersdorp omgaven, langzaam aan het proces af, dat er een badplaats van maken moest. Neen, Egmond is als badplaats niet uit den grond gestampt, maar als zoodanig langzamerhand gegroeid. Daar het een reeds bestaande volksgemeenschap was, behoefden niet plotseling allerlei winkels als paddestoelen uit den grond te verrijzen. Ze waren er reeds en breidden zich overeenkomstig de nieuwe omstandigheden uit, terwijl zij hun gewone prijzen konden blijven handhaven. Zoo heeft men in Bad-Egmond bakker, groenteman, melkboer enz. naast de deur, een groot genot voor de velen, die er een huis of een gedeelte van een huis huren om er „en familie" eenigen tijd te vertoeven. Eenige goede hotels en een aantal degelijke pensions zetten hun deuren voor de gasten uit alle deelen des lands open. Toen de tijd daar was, zorgde het gemeentebestuur voor een gasfabriek, een eigen waterleiding en electrisch net, de N.V. Maatschappij Zeebad-Egmond zorgde voor een tennisbaan, de ingezetenen vormden de Egmondzeeër Reddingsbrigade, die — hoewel zich bereid houdend daadwerkelijk op te treden — er niettemin vrede mee heeft, dat zij haar prestaties tot nu toe alleen maar heeft mogen demonstreeren bij het houden van. oefeningen. En wanneer de gasten zelf niet onvoorzichtig zijn, dan kan dat in lengte van dagen ook wel zoo blijven. Immers, waar de schelpenvisscher zonder eenig gevaar zijn beroep kan uitoefenen, daar kan het gevaar ook niet groot zijn. Maar natuurlijk, wie op eigen gelegenheid de zee inzwemt, soms een gezicht ver weg, of wie niet let op eventueele waarschuwingen, wie och ja, wie op het land niet oppast, loopt ook gevaar. Doch overigens is de veiligheid voor hen, die zich tevreden stellen met het genot van een versterkend bad en een vroolijk spel met de aanrollende baren, groot genoeg om er onbekommerd het hart aan op te halen. Onbelemmerd door kleedingstukken van allerlei soort, het lichaam vrij in alle bewegingen, kan men naar hartelust zijn spel spelen met de zilte golven, zich in alle behaaglijkheid doen besproeien en bespatteri door het zeewater, dat door geen vreemde stoffen wordt verontreinigd en ongemeen zuiver is. Kan 't fijner? Aan het strand heeft men volop gelegenheid om intense rust te genieten. Ook bij den sterksten mensch ontstaat van tijd tot tijd het verlangen naar rust. De boog kan niet altijd gespannen blijven en hoe vaak is de mensch al niet reeds over spannen ? En daardoor zelfs ongeschikt geraakt om inderdaad te rusten. Het is er dan mee als met een zieke, die noch tegen drukte en vroolijkheid kan, noch tegen de volslagen stilte van den nacht. Maar wanneer de morgen begint te gloren, een naarstige hand in de nabijheid allerlei niet luidruchtige bezigheden gaat verrichten en gezellige geluiden zich zonder opdringen doen hooren, dan komt de zieke in een overgangstoestand, die de muizenissen vervaagt, de onrust wegdoezelt en de overprikkelde zenuwen süssende streelt als moeders hand de lokken van het bedroefde kind. Zoo moet ook voor de wel niet kranke, maar toch bedrukte, bezwaarde, onrustige, overspannen menschheid de omgeving medewerken om het lichaams- en zenuwgestel als het ware vatbaar te maken voor weldadige rust. Zij moet een overgangstoestand scheppen. Daartoe is Hollands Noordzeekust uitnemend geschikt, bovenal daar, waar het strandleven zoo natuurlijk mogelijk is, zonder mondain gedoe, zonder praal of pronk. „Ich habe in Egmond billig gelebt, war mit der Verpflegung sehr zufrieden und habe in Egmond glücklicherweise a 11 j e n e n unnötigen Larm missen dürfen, der sonst ein Badeort für Leute, die sich wirklich erholen wollen, oft unangenehm macht". Zoo schreef Dr. Th. Metz uit Frankfort a. d. Main, en Mr. P. v. S. zong: De zon glanst over blanke duinen, Die liggen stil en onbewust, En statig heffen hoog hun kruinen Tot blauwe lucht hun toppen kust. De zee rolt aan in dartle golven Die spelen over 't blanke strand, Dat nu eens vrij, dan weer bedolven In blijde zomerwarmte, brandt. Men vlijt zich neer en wil er rusten En droomen ongestoord en blij; Geen plek aan onze Noordzeekusten Als Egmond, geeft die rust zoo vrij. De vrijheid geeft men zijn gedachten, Onttrokken aan de werk'lijkheid, Herwint verloren levenskrachten, Door zee en strand tot rust geleid. Zoo is Egmond inderdaad geschikt om voor te bereiden tot het volle genot en den weldadigen invloed van volkomen rust. Het warme zand koestert de leden, de zee ruischt haar sussenden wiegezang. Door de volkomen vrijheid, die haar gegeven kan worden, speelt de jeugd ér onbezorgd haar spel met zand en golven, terwijl haar bewegelijkheid door de groote ruimte slechts een bekoring voor het oog blijft en haar vroolijke klanken harmonieeren met het lied der golven. Te midden van dat vredige leven daalt de rust in het hart, worden geest en lichaam versterkt en verkwikt en worden krachten verzameld om kloekmoedig den strijd tegen de moeilijkheden des levens weer te aanvaarden. En de jeugd? Er is eenvoudig geen beter oord voor de kinderen denkbaar dan het strand. Zij kunnen er graven en wroeten, rollen en dollen, languit neerliggen of kopje duikelen en wat niet al, en dat alles zonder zich te bezeeren, zonder verkeersgevaren, zonder — en dat is al een heel groote factor —- zonder zich vuil te maken en dies: zonder beknord te worden of herhaaldelijk in andere kleeren te moeten worden gestoken. Ze zijn er zoo'n beetje op gekleed; kousen en schoenen zijn overbodig, dus: wie doet je wat? Weer ja, wanneer is het nu geen weer voor het strand. Als 't giet, natuurlijk, maar niet zoodra is de bui over, of het strand is onmiddellijk weer geschikt voor speelterrein. En komt er weer een bui, och wat! Egmond ligt zoo na aan zee, dat men er — waar men er ook zijn tenten heeft opgeslagen — in een minimum van tijd weer thuis is. Zoo zijn zelfs de regendagen nog prettig. Terwijl elk uur zonneschijn tot de laatste seconde zijn heerlijk werk aan het jonge lichaam volbrengt. Eetlust, opgewektheid, vroolijk humeur, levensvreugde worden ontvangen in ruil voor moeheid, lusteloosheid en prikkelbaarheid, met als toegift een door en door gezonden slaap. Egmond aan Zee Hoezee! Voor hen, die gedurende hun verblijf te Egmond aan Zee eens een wandeling, fiets- of autotocht willen maken, is er afwisseling genoeg. De „Gids voor Bad-Egmond", die gratis bij de V.V.V. verkrijgbaar is, of „De Egmondsche Badbode", bevatten een heele lijst van uitstapjes en bezoeken in de omgeving: Alkmaar, Bergen, Schoorl, IJmuiden, Amsterdam, Hoorn, Enkhuizen, Zuiderzeewerken enz. Ter plaatse vindt men de bekende „Prins-Hendrik-Stichting" voor oude zeelieden en vele koloniehuizen van allerlei richting voor jong Holland, welke inrichtingen ook wel een bezoek waard zijn. De reddingsboot van „Jaepie-Jaepie" is nog steeds gestationneerd in dezelfde reddingsschuur en een oefening met die boot door de bemanning der Noord-Zuid-Hollandsche Reddingmaatschappij trekt in het seizoen steeds de volle aandacht van het stijgend aantal zomergasten, waarvan velen meerdere jaren achtereen hun vacantie doorbrengen in het hun lief geworden Bad-Egmond. J. G. B. P. S. Zoo juist vernamen we, dat de plannen voor een permanent zweefvliegkamp vasten vorm hebben aangenomen. De organisatie en de leiding van het kamp berust bij de Commissie voor het Zweefvliegen van de Koninklijke Nederlandsche Vereeniging voor Luchtvaart. De K.N.V.L. vertegenwoordigt in Nederland de F.A.I. (Fédération Aéronautique Internationale) en is als zoodanig de eenige, die bevoegd is de drie door zweefvliegers te behalen brevetten toe te kennen en uit te reiken. Egmond a a n Zee is de plaats, waar het nationale zweefvliegkamp gevestigd is. Dit kamp is noodzakelijk, daar geen club in ons vaderland veilig oefenen kan zonder goed geschoolde instructeurs en liefst meerdere voorgeoefende leden. Iedere week worden min of meer belangrijke berichten gepubliceerd over de oprichting van nieuwe clubs, waaruit blijkt, dat de belangstelling voor onze meest moderne sport, het zweefvliegen, ook in ons land sterk toeneemt. Iedere kwieke en gezonde landgenoot(e) is in het zweefvliegkamp te Egmond aan Zee hartelijk welkom. Hij (zij) kan daar een of meerdere weken van zijn (haar) vacantie doorbrengen om naast het aanlokkelijke strandleven te midden van de heerlijke duinen bij het ruischen van de zee de zweefvliegsport te beoefenen, een sport, die kameraadschap kweekt, spieren staalt en denkvermogen en ondernemingsgeest in hooge mate ontwikkelt. De deelnemers ontvangen in het kamp onderricht in het zweefvliegen, het bouwen en repareeren van toestellen en hierop betrekking hebbende theoretische lessen. Zij moeten den leeftijd van minstens 14 jaar bereikt hebben. Zoowel instructiegelden als kamppensionsprijs zijn met het oog op de tijdsomstandigheden buitengewoon laag gehouden. Aan het kamp is tevens een opleidingscursus voor instructeur verbonden. Het bureau van het zweefvliegkamp te Egmond aan Zee verstrekt gaarne meerdere inlichtingen betreffende het kamp, dat dezen zomer tot half September geopend blijft en hoopt vele ouderen en jongeren als deelnemers te ontmoeten. Een gedeelte der badbedrijven te Egmond aan Zee. Egmond ligt inderdaad aan Zee. Egmond aan Zee. — Schelpenvisschers. Egmond aan Zee. — Zomer. Egmond aan Zee. — Zomer. Egmond aan Zee. — Prettig vooruitzicht. Egmond aan Zee. -— Winter. Egmond aan Zee. — In 't bad. Waar het rijwielpad thans alle hinderpalen tusschen Egmond en Heiloo gesloopt heeft. Egmond aan Zee. — Winter. Bevroren Zee. Kan 't fijner. Egmond aan Zee. — Amphibieën. Egmond aan Zee. — Boulevard. Egmond aan Zee. — „De Zandruiter". ---