Plaatselijk ochtendmist Weersverwachting tot Woensdagavond: In de ochtend plaatselijk rievel of mist, overigens vrij helder weer. Later op de dag voornamelijK in het Zuidelijk gedeelte van het land weer toenemende bewolking en enkele verspreide buien. Wind overwegend tussen Zuid en Oost, zwak in de nacht, matig overdag. Weinig verandering van temperatuur. Zon onder 20.11. Maan op 21.55 u; onder 5.40 u. --- Opstand in gevangenis in Amerika Blanken wilden niet met negers aan tafel zitten.... Zevenhonderd gevangenen zijn in opstand gekomen in de militaire afde. ling van de gevangenis te Leaven. worth in de Amerikaanse staat Kansas. Naar verluidt is de opstand ontstaan doar de weigering der blanke gevangenen aan dezelfde tafels te eten als de neger-gevangenen. Een gevangene werd gedood en zes andere grewond. Licht en water van de opstandige cellenblokken zijn afge. sneden. De bewakers gebruikten traangas, dat echter weinig effect sorteerde omdat de gevangenen deuren en ramen geopend hadden. Na zes uur van strijd gaven de blanke gevangenen zich over. Zjj zijn in kleine groepen naar een lagere verdieping overgebracht na volgens bevel van hun kleren te zjjn ontdaan. --- KAMPSTAF VAN RAVENSBRITECK TERECHTGESTELD De overige acht leden van de kampstaf van het concentratiekamp Ravensbrueck zijn thans geëxecuteerd. Het waren de vrouwen Dorothea Binz, Greta Bosel en Elisabeth Marshall en de vijf mannen, Johan:: Sehwarzhuber, Ludwig Ramdohr Gustav Binder, Gerhard Schidlau3k. en Rolf Rosenthal. --- Arnhem eerde haar doden In alle eenvoud heeft Arnhem haar doden van 1940—'45 herdacht. Vele standaarden droegen de vlaggen halfstok en menig graf kreeg een b'Ioementooi. De stedelijke overheid, samen met het hoofd der provincie, stelde zich Zaterdagavond omstreeks half acht op aan de kop van de lange stoet, welke met kransen Deladen optrok van af het stadhuis naar het Airborn-monunient bij de Rijnbrug en waarin zich o.m. deputaties bevonden van de Stichting 1940—'45, van de Contactraad der Illegaliteit, het Comité Ereschuld en Dankbaarheid, de Werkgemeenschap van Arnhemse Kunstenaars en het Comité Viering Nationale Feestdagen, dat deze manifestaties had gearrangeerd. Het rumoer van het verkeer was tot zwijgen gebracht en in stille ernst trok de lange rij naar het monument, waaromheen een grote kring gemaakt werd en beurtelings de deputaties naar voren traden om hun krans neer te leggen aan de voet van het monument en een wjjle in geconcentreerde aandacht eer bewezen aan hen, die met hun leven ons aller vrijheid terugkochten. Talrijk waren de deputaties en velen de particulieren, die hier hun bloemen kwamen leggen en hun doden herdachten. Totdat de stoet zich hergroepeerde en honderden in gesloten formatie naar Musls Saerum wandelde. Onderweg was daar de klok van acht, op welk moment allerwege in den lande de twee minuten volkomen stilte de symbolische uitdrukking werd, dat wij hfer eerden ons aller doden De herdenkingsavond in Musis Saerum Met een machtig door de A.O.V. verklankt en vol overgave meegezongen „Wilhelmus" ving de herdenkingsavond voor de gevallenen, waarvoor 't „Comité viering nationale feestdagen" en „werkgemeenschap van Arnhemse Kunstenaars" een geheel bezette Concertzaal van Musis Saerum aantroffen, aan. Burgemeester Matser wees er in zijn openingswoord op, dat vandaag over de gehele wereld zij die gevallen zijn voor vrijheid en recht worden herdacht. Zich refererende aan het Koninklijk woord, op de Woeste Hoeve gesproken, zeide de burgemeester: „Het doet ons goed die oproep der Koningin om datgene voort te zetten, wat hun die hun leven gaven in 1940—'45 voor de geest heeft gestaan en vooral de oproep tot de jeugd is velen uit het hart gegrepen". Moge de herinnering aan wat tussen 1940 en '45 zich heeft afgespeeld een bindmiddel en een stof zijn om ons volk tot het eendrachtig langs rustige en democratische weg oplossen van de problemen te brengen. „Daarmee eren wij het best de nagedachtenis van hen, die vielen," zo vervolgde de burgemeester. „Het beste wat wij kunnen doen op deze avond Is het voornemen te maken om de beginselen van recht en vrijheid steeds levendig te houden in ons volk, nu en in de toekomst. Laten wij de jongeren toch vooral Inscherpen dat vrijheid en recht voor ons volk primaire waarden zijn". Grote bewogenheid, ernst, maar ook bitterheid vormde de ondertoon van de toespraak welke ds. A. Keers tot de toehoorders sprak. „Is het Nederland van vandaag' wel zoveel offers waard geweest?" vroeg hij zich af. Op een dag als vandaag is het mij alsof de doden willen opstaan uit hun graven en willen demonstreren voor een beter vaderland. Gebrek aan rechtsbesef, onzuiver geweten, halfheid en slapheid bederven o zo veel in dit land, waarvoor duizenden hun leven hebben gegeven. Ons land dreigt moreel ten onder te gaan, aldus ds. Keers, die zijn gehoor opriep ons volk tot bezinning te brengen. „Als het recht uit het volk verloren gaat is het hele volk verloren. Is het niet heel erg, dat ik vanavond, nu wij onze doden herdenken, zo moet spreken?" vervolgde spr. Op de zelfgestelde vraag: „Zijn wij dar. de moed kwijt?", antwoordde hij met 'n positief „nee, nooit!" God heeft beloofd dat Hij het laatste woord zal hebben, dat H\j ons niet zal loslaten, ook niet in ons diepste verval. Zolang 'i nog kunnen zingen: Mijn schild betrouwen. z\jt Gij o God mijn is nog niet alles verloren. k Zie ons land als een akker, wel veel onkruid, maar op Zijn tijd zal God het goede zaad doen opschieten en groeien en dan zal de dag komen dat wij de doden gaan herdenken, zeggend: hun dood is toch niet voor niets geweest. Maar dan moet er heel wat veranderen", besloot ds. Keers, die vooral de jongeren opriep om de idealen der gestorvenen van 1940—'45 te verwezenlijken. De A.O:V. onder leiding van Leo Pappenheim, legde met de 5e symphonie van Beethoven, de nadruk op hf»t bijzondere karakter van deze avond en ook de zang van Elze Kettelarij—• Hoekstra die enige aria's van Bach en Pergolese zong en het gedeclameerde bijbelwoord van W. Berkhemer maakten diepe indruk. Ruim duizend gulden offerden de bezoekers op schalen, waarmee een grote schare collectanten, met de commissaris der Koningin en de burgemeester voorop, rondgingen. De heer W. van Buggenum bracht daarvoor namens de Stichting 1940-'45 openlijke dank uit. --- Opwekking der Koningin tot vernieuwing van ons land In toespraken bij de Woeste Hoeve en voor de Radio De Koningin heeft bij de herdenkingsplechtigheid bij de Woeste Hoeve op Zaterdagmiddag een herdenkingsrede uitgesproken,waarvan haar radiorede ongeveer een herhaling was. De toespraak bij de Woeste Hoeve had de volgende tekst: Luisteraars, herdenken wij heden met grote vreugde en innige dankbaarheid deze bevrijding, en putten wij uit de herinnering aan die dagen de geestelijke kracht, om ondanks de stormen, die over ons vaderland, over Europa, ja over de gehele wereld woeden, gestadig voorwaarts te gaan op de weg, die ons voeren zal naar de verwezenlijking der idealen, waarvoor zij stierven, die wij hebben herdacht. Zegene God ons pogen." Voor de tweede maal na de bevrijding van ons vaderland komen wij op de 3e Mei tezamen om hen, dit in de oorlog gevallen zijn, een ogenblik met elkander te gedenken. Dit is de dag van nationale bezinning, de bron waaruit opvolgende geslachten kracht zullen putten tot het in nationale eensgezindheid verwezenlijken van de taak, die ook de gevallenen voor ogen stond: de vernieuwing van ons volksbestaan. Hier bij de „Woeste Hoeve" sta ik op heilige grond, op een dier ontelbare plaatsen over de gehele wereld verspreid, waar zij, die voor vrijheid en gerechtigheid streden, het offer van hun leven hebben gebracht. Onze gedachten gaan naar hen uit, vol eerbied en ontzag voor hun strijd en de geestelijke en lichamelijke folteringen, welke zij hebben doorstaan. Wij denken aan het gemis en verdriet van hen, die zij vereenzaamd achterlieten. Gij, die hier thans staat met rouw in uw hart, weet, dat zeer velen in ons volk oprecht, warm en menselijk met u voelen. Moge gij thans en altijd Gods troostende liefde ervaren. Ik ben overtuigd, dat ik handel in de geest van allen, die het offer van hun leven brachten, onder onze bondgenoten, onze eigen strijdkrachten, onze koopvaarders en vissers, onder de mannen en vrouwen van het verzet en de slachtoffers van het schrikbewind en oorlogsgeweld, door hier geen woorden van lof en bewondering te spreken. Niet door hen op een hoog voetstuk te plaatsen en daardoor afstand te scheppen tussen hen en ons, eren wij hen. Het komt er juist op aan, dat geen kloof ontstaat tussen hen die vielen en óns, di<_ hun taak moeten voortzetten. Wij moeten aan hen denken als zijnde te midden van ons en vragen: Wat verwachten zij, dat wij doen zullen? Hoe kunnen wij hun voetstappen drukken? Zij zullen on antwoorden, dat wij ons niet terneer mogen laten slaan door de teleurstelling, die gevolgd is op de te hoog gespannen verwachtingen, welke wij allen van de tia-oorlogse tijd hebben gekoesterd. Te simpel hebben wij ons gedacht het herstel van een wereld, welker ontreddering reeds voor de oorlog duidelijk aan de dag was getreden. Wij hebben een opgave onderschat, waarin wij, oudere generatie, laten wij het ruiterlijk erkennen, reeds toen hebben gefaald. Wij moeten opnieuw beginnen en de jongeren vragen ons te helpen. Allereerst moet echter de teleurstelling en verbittering overwonnen worden, die zo vele ouderen en jongeren bevangen houdt. Deze doen hen alleen en voortdurend zien naar het ontoereikend in deze tijd en beletten hun oog te hebben voor het goede, dat daarnaast eveneens aanwezig is. Laten wij uitgaan van de nuchtere werkelijkheid. Ons volk is heel arm geworden. Er is nog steeds een ontstellend gebrek aan kleding en huisraad. Het tekort aan woningen zet een domper op het dagelijks leven, vooral van talloze huisvrouwen en belet vele jonge mensen een gezin te stichten. Maar er is ook een andere zijde aan de werkelijkheid. In onze havens, in de fabrieken, in de mijnen, in de landbouw en het verkeer en op vele andere gebieden wordt iedere dag opnieuw in arbeid voor een gemeenschappelijk doel, persoons- en groepsbelang ondergeschikt gemaakt aan wat het belang van ons land vraagt. Daar vindt men de samenwerking, die ons economische en sociale leven kan herstellen en daar wordt reeds veel verwezenlijkt van wat de gevallenen voor ogen stond. Zoekt wat u samenbindt, ook bij het opbouwen op geestelijk gebied. Want ook al denkt gij verschillend, toch kunt gij voor een gemeenschappelijk doel samenwerken met eerbiediging van elkanders eigen aard. Deze eenvoudige gedachtengang, aan de dagelijkse werkelijkheid ontleend, kan ieder in zijn arbeid vastheid geven. En nu wend ik mij tot de jongeren. Op u rust een grote taak ia het gezondmaken van de zieke samenleving, niet alleen in ons vaderland, maar ook in ons werelddeel. Versterkt de broederband met uw kameraden in andere landen. Leert hun problemen kennen, zodat gij ze gezamenlijk onder de ogen kunt zien. Maakt zelf uw plannen en voert ze uit langs democratische weg op uw eigen wijze. Met de warmte van mijn hart sta ik achter u. Als ik dan uit mijn eigen levensovertuiging iets tegen u mag zeggen: Nieuwe vonken en nieuw vuur, het Christendom practisch in toepassing gebracht over de breedte en door de diepte des levens. En tot mijn gehele volk zeg ik: „Laat ons op deze dag aan de gevallenen plechtig beloven, voorwaarts te gaan en te werken, ieder op de plaats waar hij gesteld is, aan de vernieuwing van ons vaderland. --- De Koningin en de Prins in Groesbeek De herdenkingsplechtigheid op Zaterdagmiddag in tegenwoordigheid van de Koningin en Prins Bernhard op de Canadese militaire begraafplaats te Groesbeek werd door meer dan 15.000 belangstellenden bijgewoond. De vlaggen der geallieerde landen waren bij ingang en kruis aangebracht. Soldaten der Prinses Irene Brigade, van de stoottroepen en regimenten infanterie stonden opgesteld. Om drie uur arriveerden de Koningin en Prins Bernhard, welke werden begroet door de Canadese ambassadeur. Nadat een aalmoezenier en een veldprediker enkele gebeden hadden gezegd, begaven Koningin en Prins zich naar de voet van het kruis en legden er een krans met lint in de nationale kleuren. Verder werden kransen gelegd door vertegenwoordigers van 9 landen en andere autoriteiten, alsmede door verenigingen. Bij delk der ruim 2500 graven werden door schoolkinderen bloemen gelijktijdig op de graven neergelegd. De militaire kapel speelde „the Last Post" en het „Reveille", terwijl de Canadese vlag halfstok werd gehaald. Het vuurpeleton loste een salvo. De Canadese ambassadeur herdacht met enkele woorden de gevallen Canadezen. Te Margraten De herdenking op Zaterdag te Margraten, waar het grote Amerikaanse kerkhof ligt, droeg een zeer sober karakter, omdat de eigenlijke grote herdenkingsdag voor de Amerikanen valt op „memorial-day" 30 Mei. Overdag hadden reeds vele honderden Limburgers zich naar de begraafplaats begeven, waar zij een graf geadopteerd hadden, 's Avonds stelde zich op het kerkplein van Margraten een grote stoet op, 'die naar de begraafplaats trok, waar de burgemeester van Margraten namens het burgercomité Margraten en het gemeentebestuur een krans legde. Er werden twee minuten stilte in acht genomen en velen legden bloemen. Van Amerikaanse zijde was een deputatie van het hoofdkwartier te Luik (België) aanwezig. Op de Waalsdorpervlakte Aan de stille bedevaart naar de Waalsdorpervlakte, te Den Haag, op Zaterdag, waar zo vele illegale werkers het leven lieten, werd door duizenden deelgenomen. Vijf flambouwen markeerden de eenvoudige kruisen, die op deze plek vlak bij het beruchte „Oranje-hotel" te Scheveningen staan opgesteld. Landmacht en marine hadden naast illegale werkers in hun blauwe overalls de erewacht betrokken. Voor de kruisen was van hyacinthenbloesem de Nederlandse vlag uitgelegd, waarvoor tallozen hun bloemenhulde neerlegden. Velen werd de ontroering te machtig, vooral toen twee minuten stilte in acht genomen werd, gevolgd door het spelen van het „Wilhelmus". Op een duintop woei de driekleur halfstok. In Amsterdam Vele duizenden Amsterdammers hebben in een lange stille optocht Zaterdag vier fusilladeplaatsen der hoofdstad bezocht, n.1.: Rozenoord, Spieghelschool, Weteringplantsoen en Apollolaan. Van de Nassaukade begon de „stille tocht' naar de fusilladeplaats in de Apollolaan, waar burgemeester d'Ailly een rede hield, na het uitspreken waarvan hij een krans legde van de stad Amsterdam. De twe'ede spreker was de heer Th. van Dorp, voorzitter van de bond van oud-B.S.-ers. Na de toespraken bracht tenslotte de Kon. mannenzangvereniging „Apollo" o.l.v. Fred Roeske het „Ecce quomodo moritur" van Handel ten gehore. --- GENERAAL KRULS Lt.-generaal Kruis ls vergezeld, door !t.-generaal Spoor en dr. Koets. Zaterdag te Bandoeng gearriveerd en Is Maandagmorgen naar Semarang gevlogen. --- GEINTERNEERDEN TE BATAVIA Maandag zijn te Batavia 668 geïnterneerden, onder wie 15 zieken, uit net binnenland aangekomen. --- Minister-president Dr. Beel: Hebbenwijonsde bevrijding waardig getoond? Iedereen wete zich „zijns broeders hoeder" tv minister-president, dr. Beel, korft Zaterdagmiddag te 1 uur Snnr middel van gramofoonplaten y' volgende radiorede gehouden ter gelegenheid van de bevrijdingsdag: Luisteraars, Twee jaren, geleden viel de druk jpr bezetting van o;is af. Ongetwijfeld herinnert ge u nog die dag, Larop Radio Oranje u mededeelde, jat de Duitsers in dit gedeelte van p ur0P a hadden gecapituleerd en die „ zii het dan ten overvloede, opwekten tot vreugdebetoon over het „ in de van de hongerwinter, van de bombardementen, van de tyrannie de terreur. Ongetwijfeld herin,ort gii u de kreten en het zingen !o de straten, de geïmproviseerde fakkels en versieringen, het verfijnen der eerste kranten, waargij weer geloof kondt schenken. Gij herinnert u de eerste tanks de voedselcolonnes, het eerste Licht, het eerste weerzien van de bloedverwanten en vrienden, die ,oo lang door de frontlijn van u «■scheiden bleven. Gij herinnert u hoe eii uit uw onderduikverbliiven L clandestiene drukkerijen kwaamt, zowel figuurlijk als letterlijk het zonlicht van de Meimaand tegemoet. Gij herinnert u hoe het besef van de herwonnen vrijheid u zó diep in uw innerlijke wezen aangreep dat het u nog weken, ja maanden later tot uitbundige feesten leidde, die als een laaiend vuur straat na straat, wijk na wijk door uw steden en dorpen gingen. Luisteraars, hoe hebt gij in die dagen de vrijheid verstaan? Ongetwijfeld als een breuk met wat achter u lag. De vraag is echter gewettigd, of de onstuimige vreugde van het ogenblik, waarop uw boeien werden geslaakt, niet gepaard is gegaan met, ja gevoed is door te grote en onvoldoend doordachte verwachtingen van hetgeen de verkregen vrijheid met zich brengen zou en of, 'als gevolg daarvan, de twee jaren, die sinds dat ogenblik verliepen, u niet veel ontgoocheling \ebben gebracht. Luisteraars, de vrijheid bestaat niet uit een leven zonder banden, zonder gebondenheid. Zolang het woord van Aristoteles geldt, dat hij die zonder gemeenschap leeft, slechts een dier of een godheid kan zijn, maar geen mens, zo lang zal de mens gebonden zijn aan de gemeenschap en aan het belang der gemeenschap. U en ik. wij maken deel uit van het Nederlandse volk, wij zijn burgers van de Nederlandse staat, U en ik, wij staan allen onder de wet in ieder mensenhart door God gegrift — de wet, dat wij ons broeders hoeder zijn. De belangen van a! onze broeders, van al onze meatrijksgenoten, zowel hier als in de gebiedsdelen overzee, staan onder ons aller hoede. Geen van ons, noch u, noch ik mag zich onttrekken aan de dure plicht het welzijn van ons hele volks- en staatsgemethschap bij al zijn handelen voor c sei; te houden. Dat is een plicht die ciis niet door een autoritaire staatsvorm wordt opgelegd, dat is een plicht die in onze mensennatuur ligt, een plicht die van binnentui komt en waarvan geen enkele regering ons kan ontslaan. Onze vrijheid mogen wij slechts zien in kader van die plicht. Zij mag r -iets anders zijn dan het vermogen cm uit eigen inzicht en overtuiging, ^:t vrije verkiezing, datgene te doen wat strookt met het belang van de gemeenschap. Vrijheid, dat is geageerd worden niet door lieden, die z 'ch als alwetende leiders opwerpen en een almachtig gezagsappabouwen, dat hun bevelen kracht bijzet. Vrijheid is: geregeerd w orden in overleg, vrijheid is: in vertrouwen op de zelfgekozen ver'^genwoordigers, die met de regemedewerken, gezamenlijk arbeiden aan het welslagen van de Maatregelen die in het belang van ^ land getroffen moeten worden. ( Zó geregeerd te worden, zó mee e werken aan het welzijn van het ene best, is den vrijen mens 'aardig en laat hem in die waarrM i ^ en verantwoordelijkheid, die aeloze en zedeloze tyrannen hot - r st en het meest vertrappen en zonü , het slilk halen. Sterk sn gekan een volk alleen zijn, wantten ' n deze zin uit vrije manen vrouwen bestaat. Luisteraars, de moeilijkheden, die het herstel van onze welvaart en de vernieuwing van onze samenleving in de weg stonden en nog staan, werden u niet verzwegen. Het is voor u geen geheim, dat de toestand van onze handels- en betalings-balans de grootste voorzichtigheid bij het toelaten van invoer, de grootste zuinigheid in het uitgeven van buitenlandse betalingsmiddelen en hoge prioriteit voor iedere bedrijvigheid, die in een behoefte van de buitenlandse markt voorziet, gebiedend voorschrijft. Het is voor u geen geheim, neen, gij zijt er u van bewust, dat alleen wanneer wij allen onze schouders gezamenlijk onder het werk van de wederopbouw onzer welvaart stellen, alleen wanneer de productiviteit van onze arbeid zo hoog mogelijk wordt opgevoerd, een menswaardig bestaan voor ons zelf en onze kinderen kan worden verkregen. Het is voor u geen geheim, dat een loslaten van het economisch leven, van de concurrentie, de prijs- en loonvorming, de aanschaffing van grondstoffen- en verbruiksgoederen, schrille tegenstellingen in het leven zou roepen en de harde werkers, de kleine luiden en de ouden van dagen, in armoe zou dompelen. Het is voor u geen geheim, dat dit alles uw zaak is en niet enkel die van een overheid, die ergens ver weg of zeer hoog zetelt. Immers het is uw overheid, het is een regering, steunend op uw keuze, op uw vrij uitgebrachte stem, op uw vertrouwen en arbeidend in uw opdracht, die met al deze dingen rekening moet houden in uw belang, in het belang van onze hele Nederlandse gemeenschap. Luisteraars, de regering weet, dat het belang van het vaderland offers van u vraagt, offers waarvan gij twee jaren geleden nog niet dacht, welke gij althans niet hebt kunnen peilen. Ik wil de vreugde van de herdenking onzer bevrijding niet verstoren door u aan die offers te herinneren. Ik moge die vreugde slechts de steun der rede geven door u te herinneren aan de offers, die anderen in bewogen tijden brachten voor onze vrijheid. Deze anderen hebben als fiere mannen en vrouwen zich hun waardigheid en verantwoordelijkheid bewust, gedaan wat zij meenden dat hun plicht was in het verzet tegen de verdrukker. Zij hebben die fierheid gekocht met het hoogste offer — het offer van hun leven. Onze vrijheid danken wij aan hen. Éénmaal zal het komende geslacht in Nederland ons de vraag stellen, hoe wij deze herkregen vrijheid hebben benut, of wij onze plicht hebben verstaan, of wij bereid zijn geweest ook terwille van onze kinderen, ons de offers te getroosten die noodzakelijk moesten worden gebracht; kortom, óf wij ons de bevrijding waardig hebben getoond. M ^eraaal te Den Haag vond in tegemooordigheid van het. Prin. ÏWw r een plechtige herdenking plaats. Een overzicht tijdens de rede uoj» prof. Kranenburg. --- Herdenking in de Ridderzaal In het bijzijn van het Prinselijk paar Vanwege de „Commissie Nationale Herdenking 1940—1945" werd Zaterdagmiddag een herdenkingsbijeenkomst in de Ridderzaal gehouden, die werd bijgewoond door Prinses Juliana en Prins Bernhard. Prof. mr. R. Kranenburg opende de herdenking. Hij zeide, dat het Nederlandse volk in de Meidagen 1940 nog geen idee had, welk een ramp over de lage landen was gekomen. Spoedig werd men zich bewust van de onmenselijkheid dei gezagsuitoefening en het verzet werd geboren. Nooit, ging het geloof aan de herrijzing van ons vrije volksbestaan verloren. In dit onwrikbare vertrouwen ging H. M. de Koningin ons voor en zij sterkte ons in haar bezielende radioredevoeringen. Eindelijk zegevierde het recht, maar de betaald-; prijs was zeer hoog. Ter herdenking van hen, die de strijd niet mochten overleven verzocht prof. Kranenburg de aanwezigen zich van hun zetels te verheffen. Hij bracht vervolgens de vertegenwoordigers der volken, die de plechtigheid bijwoonden, dank voor de offers, die de Geallieerden voo.- onze bevrijding hadden gebracht. In de eigen rijen zijn velen, die het leven als illegalen hebben moeten laten en de gebrachte offers leggen ons zware verplichtingen op. Bij de verscheidenheid der staatkundige en geert elijke stromingen zullen wij nooit vergeten, wat ftns in de bange jaren samenbond: de grote historische traditie van geestelijke vrijheid en de liefde voor ons vaderland. Daarop zongen de aanwezigen het eerste couplet van het Wilhelmus, waarop het Haags Strijkkwartet het adagio uit het strijkkwartet in d van César Franck ten gehore bracht. Albert van Dalsum declameerde daarop de slotscène van „Vrij Volk" van A. Defresne. De Engelse tenor Richard Lewis, aan de vleugel begeleid door Thea Diepenbrock, zong vervolgens twee liederen van Henry Purcell, gevolgd door liederen van Peter Warlock, Arnold Bax, Benjamin Britten en Edward Elgar. Diepe indruk maakte hierop Jean Louis Barrault met de voordracht van „Oradour" van Jean Tardieu en met de „Ballade de celui, qui chanta dans le supplice" van Louis Aragon. Madeleine Renault, zijn vrouw droeg voor ,,La France Parle" van Paul Claudel. Als slot voor de pauze vertolkte Barrault nog „Liberté" van Paul Eluard. Na de pauze speelde de pianist Stefan Askenase twee composities van Serge Prokofief en de bekende treurmars van Chopin. Maarten Kapteyn besloot de middag met declamatie van „De achttien doden" van Ja.n Campert. --- In tegenwoordigheid van de Koningin had op de Woeste Hoeve een In tegenwoordigheid van de Koningin had op de Woeste Hoeve een treffende herdenking plaats van de 117 door de Duitsers op deze plaats vermoorde Nederlanders. --- „Ik sta hier op heilige grond....." DUIZENDEN VERENIGD BIJ WOESTE HOEVE Het is de uitdrukkelijke wens van onze Koningin zelf geweest dat op 3 Mei 1947, de dag van bezinning en herdenking, op de plaats, waar in Maart 1945 de Duitsers het bloed van 117 Nederlanders opeisten als wraak voor een aanslag op Rauter, door haarzelf eer zou worden betoond aan de nagedachtenis van deze slachtoffers van terreur en tevens dat deze manifestatie symbolisch zou zijn voor de ganse herdenking in ons land van dit jaar. Onze vorstin sprak een eenvoudig. maar toch zo veelzeggend woord daar aan de weg tussen Apeldoorn en Arnhem, waar nu een eenvoudig houten kruis, geplant tussen simpele stenen herinnert aan het bloedbad van 8 Maart '45. Een ereplaats was daar ingeruimd voor de honderden nagelaten betrekkingen van de slachtoffers van die bloeddaad, welke symbolisch is voor de terreur en gewelddaden, waaronder Nederland gebukt ging. Tusse.i de familieleden van de doden en de vele genodigden, waaronder zich o.m. bevonden de minister van marine, de commissaris der koningin in Gelderland, de burgemeesters van Arnhem en Apeldoorn en nog vele anderen, schreed H.M. om enkele minuten over drie door naar het kruis, waar zij, geholpen door twee kinderen van gevallenen, een groot bloemstuk legde. Machtig klonk uit een uit vier mannenkoren uit Apeldoorn samengesteld koor Valerius' „Wilt heden nu treden" op, gevolgd door het vierstemmig gezongen ,,Ecce quo modo moritur". Het bloemstuk bestond uit een kussen van IJslands mos, 1 meter bij 80 cm, waarop het verzetskruis ter grootte van 30 cm. Op het verzetskruis St. Joris, die de draak verslaat, en in de armen van het kruis de woorden „Trouw tot in den dood". Het verzetskruis rustte op rozen van de bijbehorende kleuren (rood en geel). Op het IJslands mos waren, ter zijde van het kruis, margrieten aangebracht. De rand van het kussen was wederom met rode en gele rozen afgezet. Daarna begaf de Koningin zich naar de microfoon voor het uitspreken van de gedenkrede, welke met behulp van luidsprekers werd overgebracht. De rede vinden we elders in deze courant afgedrukt. Tot slot klonk het door allen gezongen „Wilhelmus". De Koningin begroette toen de minister van marine, die namens de regering een grote krans bij het gedenkteken legde. Vervolgens legde de commissaris der Koningin in Gelderland een krans. Ieder kreeg daarna gelegenheid een bloemenhulde te brengen, waarvan zeer velen gebruik maakten. Inmiddels onderhield de vorstin zich met verscheidene familieleden van omgekomen verzetslieden. Te ongeveer half vier keerde H. M. naar 't Loo terug. Duizenden hebben op korte afstand de plechtigheid kunnen bijwonen. --- Zaterdag, op de heldenbegraafplaats op de Grebbeberg. Van alle zijden Zaterdag, op de heldenbegraafplaats op de Grebbeberg. Van alle zijden waren oud-strijders en nabestaanden der gesneuvelden gekomen naar dit nationale monument. ---