DE JUBILEUMTENTOONSTELLING IN HET NEDERLANDS OPENLUCHTMUSEUM Een monument voor stijl en goede smaak • een oud 1 , boeiend en bont verhaal dat den bezoeker van de jubiH ^leumtentoon'stelling in het openluchtmuseum wordt verteld Ook een t verhaal met voortreffelijk afgeronde hoofdstukken, dat u niet '^[halverwege de stands geestelijk doet gapen van vermoeidheid. Het ree S opsis uit de grote inboedel daar op de Waterberg en wie details ' S ' vindt die meestal op een steenworp afstands. 't Is het verhaal van WenS vóorgeslacht, in beeld, plaat, foto en verbindende teksten. Hoe het 0I1 fde zich vermaakte, hoe het uit vrijen ging en trouwde, hoe het zijn 166 re' bijbel las en kernachtige spreuken op de wanden bevestigde of zijn ^rzen beelden opsmukte, hoe het werkte voor het dagelijks brood. Dit he 'de'levensgeschiedenis van reeds lang gestorvenen, tussen wieg en graf. f menig opzicht leefden zij zoveel armelijker dan wij, in hygiënisch, iaal en vooral technisch opzicht. D t is 't verhaal van een dag, die be13 - n t bij het hanengekraai en ein,• f met de waarschuwing van de Klfpperman: „Tien heit de klok - de klok heit tien... Fr wordt een kind geboren. De rt leeft mee. Traditionele dranken rden geheven in het traditionele atvverk als een saluut aan de nieuva burger. Daar is de wieg in HindeTner kleuren, als een deinend schip «nder de zachte druk der moedor van ® borelingske. Ge ontmoet de kleuter, Jittend op een meubel, dat in vele, waaronder fraai bewerkte, exemplaren in het museum voorhanden is. We verdenken het ervan dat het iets jiger afweet van de kromgegroeide " ue die vroeger zo menigeen mismaakte. Het kind groeit op, speelt met de bikkels en Zit 's avonds met wijd eeopende ogen te turen naar het grillig spel der vlammen in de haard. Het luistert naar de verhalen der ouderen terW ijl het ijle vuurtongetje op de snotneus licht en schaduw doet dansen op vloer en muren. Het kind is opgegroeid tot een iongeman of een struise deern, onderhevig aan de zeden en de klederdrachten van het gewest, van de maatschappelijke staat, van religie. Men gaat uit vrijen op prachtig versierde klompen. Er wordt een gezin ge■ticht, waarvoor niet de bazar maar dorpssmid en -timmerman de spullen leveren. Grove spullen dikwijls en uitermate zwaar, soms tamelijk onbeholpen versierd. Maar zij gaan niet voor een eeuw uit de weg, zijn doelmatig en dragen het stempel van liefde voor het ambacht Het waren niet alle kunstenaars, de oude handwerkslieden van stad en dorp. Maar zij kenden hun vak, hadden zin voor traditie en oog voor de zuivere lijn en de juiste verhouding. Elkeen probeerde het beste te maken en schiep aldus spontaan gebruiksvoorwerpen, die w\j tegenwoordig zorgvuldig behoeden als specima van volkscultuur. En het gezin" groeide. Er werd gewerkt op het land, op het eigen bedrijf en binnen snorde het spinnewiel. De vijftiger kreeg zijn Abraham en allengs brak voor de oudelui de tijd aan, dat zij hun kromgewerkte leden langer dan voorheen gingen verwarmen aan het flakkerend vuur onder de roodkoperen ketels. Totdat een stoel ledig bleef omdat de grote gaper op de gevel van de apotheker er geen raad meer op had geweten. Lijkbord en grafteken, dikwijls van een fijnheid welke sterk contrasteert met de monumenten op de tegenwoordige begraafplaatsen, hielden de herinnering aan de gestorvene levendig. Trouwe bezoekers van het openluchtmuseum zullen op deze expositie vele stukken ontmoeten, die zij herkennen. Maar hier, gegroepeerd ' in een nieuw, harmonisch verband, zullen ze hun zoveel sprekender voorkomen. Een diepe klove scheidt de relicten van die tijd van onze dagen. Wij draaien een knop om of geven een ruk aan de starter en de motor drijft de molenstenen. Maar weten wij nog wel iets van de stand van het wiekenkruis als boodschap van het Muldersgezin aan de bevolking tot ver in de omtrek? Wij hebben het clair obscur uit onze vertrekken verdreven met schelle lampen, maar geven tegelijkfrtijd met het gloeipeertje op de een gipsen kaars zo gaarne de povere illusie van de luchter. De radiateur van de centrale verwarming is een goed en nuttig ding. Docli hoevelen kiezen niet de electrische haard met het bedrieglijke vlammenspel onder schijnkolen? Wij hebben nieuwe meubelen en overdekken die weer met de jammerlijke old finish. Dat alles getuigt van een zeker heimwee naar een tijd, die uitmuntte door stijl. Dit stijlgevoel, het oog voor de zuivere verhoudingen en de linea sancta was het bezit van vrijwel iedere ambachtsman. En kijk nu eens rond, ook op het platteland, waar de jaarbeursachtige „luxe voorwerpen" de oude meubels hebben vervangen. Er kwam opkopers, die een vluchtige belangstelling aan de dag legden voor tuugkisten en stoeltjesklokken, voor oude omslagdoeken en tinnen eetgerei, voor spinden en spinnewielen, voor plattebuiskachels en roodkoperen ketels, voor koffiesmodden en snuittlampen, voor schoorsteenborden en tegeltableaux in de haard. Zij gaven den plattelander stenen voor brood — chroom en moffelwerk, spiegelglas en lak, fineer en old finish. En verkochten hun buit voor heel veel geld aan mensen met een goede smaak. De oude Vermeer zou zich waarschijnlijk heeft gelukkig gevoelen op deze jubileumtentoonstelling. Doch indien men hem zou uitnodigen het Nederlandse binnenhuisje 1948 op het doek te zetten zou hij niet naar de penselen tasten,.maar naar het ganzenroer... Het is een heel welluidend verhaal, dat men u op de Waterberg vertelt. Moge het dpor tienduizenden worden gehoord. Het kan werken als een medicijn op veler door kitsch vergiftigde smaak. Dat is de grote taak van dit museum en het mag niet worden beschouwd als een stapelplaats van dood materiaal. Het is en wil zijn een /levend element in de volksgemeenschap, een monument voor vroegere geslachten, een monument voor goede smaak. Wij zullen niet mogen copiëren, doch dienen te zoeken naar een eigen stijl voor onze met seriefabricage vertrouwde generatie. Er is maar één ding, dat die oude Hollanders ons kunnen leren: eenvoud, oog voor de zuivere lijn, doelmatigheid. En de leerschool bij uitstek is het rijksmeseum voor volkskunde aan de Schelmseweg. --- Het Meisjesverbond in het zilver Op 28 April wordt de nationale verhondsdag gehouden van het Meisjesverbond, ter gelegenheid van het vijfde lustrum van zijn bestaan. Dit Meisjesverbond vormt met 34000 leden van hierbij aangesloten 900 verenigingen, het verreweg grootste onderdeel van Qe C. J. v. F. (Christen Jonge Vrouen Federatie). Deze federatie is «eer onderdeel van de Y. W. C. A., 'e zich weer uitstrekt over 65 lanen - Het Meisjesverbond, dat door samenbundeling van bes taande naain , r ® m êïngen, hoofdzakelijk van het Platteland, in 1923 is gesticht, is uitbij^het ^ tot een jeugdorganisatie. Lag j. . vroegere werk de nadruk op g. ^mha.rtighëid, nu wordt speciaal tot 6r aan het - vormen van de leden ion o- P ersoonl ijkheden, tot Christen bouwti vrouwen - Het verbond is opge(van'V* twee delen, de jeugdgroep 7 16 jarigen) en de ouderende 4 ' v an 16 tot 35-jarigen). Vooral be Z J i ! Ugdffroep ' die nu met 15000 leden streve ouderen -groep voorbij te By h s na de oorlog sterk gegroeid, speeia i Wer k van deze groep wordt ticham i--i aan<3ac ht besteed aan de 'schann r-i verstandelijke en maat^ Vorm in er on Vi af trovVia -nrl dat rlp " Cl» iiti. »C1 ™iu, houden e 0 Pvoedingsonderdelen met de geestelijke vorming. is en p C. A. interkerkelijk het m i V. F. eveneens, vertoont He^ormfi JeSVerb0nd ' dat voor 75 % ke rkeliit i 1S ' een nei & in S z Un interKervorni^ ra ^^ er te laten varen en groei enf ) te wor den. Er bestaat een etl de h contact tussen het verbond is aan «v ; Jeugdraad. Het verbond me enscho!, 0ten bi -i de Ned - jeugdgefaad. tr P ® n de Oecumenische jeugdvers. Orn , eft een tekort aan leidc ürsu SSf n v^-cuum te vullen worden 'tersfln^ ' Wer kvergaderingen en leidNa ,f en f? e houden. Srote ,-! heeft de vereniging v an Am en financiële steun zee^ ontvangen. Er bestaat ^erk jjj e Vee i belangstelling voor het vorming en het verband, --- Stuntvlieger van professie De kunsten van de watersnip Overal langs pad en weg staan de krentenboompjes in hun luchtige witte jurkjes en vooral waar zij als wilde opslag tussen de donker contrasterende vliegmast floreren of verspreid groeien in de onderbouw van het hoogstammig dennenhout, zetten zij een aangename lentenoot op de balk van velerlei ontluiking. Daar hebben zich ontelbare prunussen ijlings in nog doorzichtig lover gestokc , lijsterbessen vertonen grijsviltige bladproppen, de struiken der tamme kastanje ontplooien langzaam de grote bladeren en aan de hoog wassende wilde soortgenoten in de kwekerij puilen dikke kleverige knoppen. Achter dit alles ontvouwden duizenden berken hun zeegroene, foulardzijden coulissen en van sommige beuken bij de Koperen Kop zijn vele takken en twijgen volkomen uitgebot, ja, een paar bomen ptaan reeds in voltooid, jeugdig-fris voorjaarskleed. Door de malse regens der laatste dagen en de erop gevolgde warme temperatuur gaat al die ontsluiting nu der ganzen — zeer late reizigers, die ik nimmer over de groene kruinen van de berken zag wegtrekken. Zo was er kost genoeg voor oog en hart, oor en gemoed, eigenlijk teveel, om het allemaal naar behoren op te nemen en te ■verwerken. Intussen werd het met de korhanen niets en dat was geen wonder, want op de oude wildakker van Berg-en-Dal, waar we hen vervrachten konden, liep de jachtschut met de bovenmeester van het dorp en onwillekeurig hadden zij de vogels bij 't kievitseieren-zoeken verjaagd. Er bleken hoogstens een half dozijn der zwarte heideridders aanwezig te zijn geweest en ze bolderden nog zeer verspreid, zodat we over een week nogeens ons geluk zullen beproeven. Een prettige verrassing De schoolmeester wijst een kievitsnest in de ruwe, bultige weide en heeft dan als pleister op de wond nog een prettige verrassing. Wat verderop, in een lage, vochtige slenk, vond hij gisteren het home van de watersnip met vier eieren en onder 't huiswaarts keren wijst hij 't ons. In tegenstelling met andere biotoops — moerassig gebied — broedt de vogel hier op een verrassend klein territorium van deze aard. Vlakbij bevindt zich de geëgde, nog zwarte voerakker, die weer grenst aan geel-blinkend stuifzand en dan verder haast tot de einder wegdeinende buntvlakten en heidecomplexen. Niettemin vertoeft de snip elk jaar op deze plaats en eens hadden we het genoegen er de prachtige donsjonkjes van te vinden. Het nestkuiltje met de priktolvormige eieren ligt vrijwel op hetzelfde plekje van toen, goed verscholen onder de overhuiving der stengels en halmen en hopenlijk onzichtbaar voor de rondstruinende kraaien, die ook azen op het open en bloot liggende legeel van een kievit, middenop het zwartbruine veld. Bovendien heeft deze vogel een complete onderlaag van dorre strootjes en graslinten aangebracht en dit maakt zijn huishouden dubbel opvallend. Terwijl we daarover nog nakaarten en de bovenmeester allerlei ervaringen uit zijn leven als Drents eierzoeker ophaalt, klinkt er een typisch blatend geluid uit de blauwe lucht, niet ongelijk aan het gedempte mekkeren van een geitenlam. Dat is het mannetje van de watersnip, die hoog boven zijn domicilie zwenkt en in een merkwaardige boldervlucht uiting geeft aan zijn levenslust en lentezotheid. Weldra vangen we hem in het kijkglas en zien, dat hij op een hoogte van vijftig en soms wel tot honderd meter met fladderende vleugelslagen horizontale kringen beschrijft, die gedurig worden onderbroken door steilneerschietende dalingen, scherp en plotseling als een stuka. Daarbij werpt deze volleerde stuntvlieger het lichaam op één zrjde, de vleugels worden halfgeopend van het lijf gehouden, de staart is gewaaierd uitgespreid en alles ziet er zonderling star en stijf uit, behalve de snelle wiekslagen. Na zo'n duikvlucht herwint de snip snel de oude vlieghoogte en herhaalt het spel — soms tientallen keren achtereen. Door de snelle daling wordt met de sterk zijdelings gespreide buitenste staartpennen een zoemende toon voortgebracht,, die door de trekkende vleugels wordt ge/wijzigd in kort-afgebroken klankreeksen: het z.g. „blaten" van de watersnip. In de uitgestrekte lage wanvelden der Gelderse vallei, waar vele dezer dieren voorkomen, kan de lucht vervuld zijn met dit karakteristieke voorjaarsgeluid, dat nog wel tot Juli voortduurt. Maar op de veel droger Veluwê blijft het een bijzonderheid en daarom zal het U niet verwonderen, dat er op die zonnige ochtend allerlei herinneringen uit een kostelijk gebied opensprongen, toen ik weer eens een gevederde stuntvlieger met de castagnetten hoorde klepperen. Hoge Veluwe, 21 April 1948. --- Veluwse Landschappen dubbel hard en men voelt als het ware, hoe alles in machtige aandrang zwicht onder de dwingende hand der natuur; lot en lover, bloem en blad, spriet en spruit gehoorzaamt aan de ijzeren wetten en onstuimig breekt zich alles baan naar volle wasdom. Over de pas-bezaaide wildakkers trekt een onwaarschijnlijk dun dekentje, de haagbeuken-heg van de Fampel en de Veentjeswei werd in een paar dagen groen, gouden sterren van paardebloemen fonkelen naast de blauwe cfogjes van ereprijs langs de bermen, bronzen bloeisel glanst aan de fijnsparren en als we voorbij de Bunt gaan, piept er hier en daar tegen de achtergrond vsn de donkere Corsicaanse dennen zowaar reeds een gulden bremtop boven 't buntgras. Toch loopt het nog wel tot in Mei, eer dit prachtige bezemstruweel in volle glorie prijken zal. Dankbaarheid en toegenegenheid tot dit wondermooie land woont in ons hart, wanneer we langs al die openbaringen gaan. De jonge morgen geurt ons tegen in harsig aroma en frisse reuken van nauw-ontplooid lover, in krachtige aarde-ontstroming en humus-pittigheid, waar de everzwijnen vannacht de bosbodem omwoelden en braken. Straks, tegen zessen, toen we nauwelijks op pad waren en de zon nog met vreemd-platte stralen over de tinnen van het Jachtslot schoot, dat dromerig over de nevelige vijver staarde, stonden er vier reeën in de paardfenwei en terzijde, tegen 't vogelreservaat, waren twee dikke veldhazen op lavei. Thans, gevorderd tot hier aan de weg in de Wildbaan, zien we onder stralende belichting en op geringe afstand een prachtige reebok met een fraai gepareld zes-ender gewei, dat reeds blank geveegd is. Zulk een prins van het bos, van top tot teen gratie en élégance, blijft de moeite waard om er de scherpe Binoctar op te richten en mijn jeugdige genote, die toch al vele tientallen stuks reewild zag op haar speurtochten, kan er maar niet genoeg van krijgen. Doch we moeten verderop, want van de open hei koert en broddelt het boldergeluid van de korhanen en eigenlijk zijn we hunnentwege zo vroeg hier. Door\ allerlei oponthoud raken we al aan de late kant, want er is zoveel onderweg, dat aandacht en belangstelling vraagt: de eerste koekoek, de zwarte specht in de eikenboom, de moeflons met de lammeren 1 , het buizerdhorst, de vol-plané daling der boomp-epers, de fladderende rouwmantel om de esdoorns, de sporen van de wilde varkens en de V-vlucht. --- DRIE WERELDEN IN HET VOORJAAR DE BONGERD; DE ZEE; DE STOFFIGE STAD De boomgaard gloriede in de opkomende zon; de bloesem brak open, gulzig naar het licht. Zacht gegons en zoete geuren vervulden de lucht. De zon steeg hoger. Nu gingen ook deuren en vensters open. Een paard draafde de stal uit; een veulen sprong op hoge poten mee; bloesemtakken bogen over de golvende ruggen heen. Schapen en lammeren kwamen uit geheimzinnige stalletjes, ergens uit bloeiende grotten. De lammeren dansten, de oude in hun winterse vachten bewogen zich traag. Kersenbloesem hing als confetti in het gewirwar van wol. Hanen kraaiden; duiven klapwiekten. Van een pereboom dwarrelde een bloesemregen over het dak. En nog een deur ging open; een moeder joeg de kinderen de boomgaard in. Rood gewassen waren zij; tie meisjes hadden rode strikjes in de haren en de jongens liepen op blote voeten. Een wereld van bloesem, een wereld van leven. Une furie d'empatements a peine teinté de jaune et de lila's... zo noemde Vincent deze wereld. De zee lag in de klaarte, in d • glans en fonke'ing ener zomerse zon. Puin en strand verzadigden zich niet deze zon en met de zilte der zee. Het was er mateloos licht; de golven vergleden in een zacht, eindeloos monotoon geruis. In deze lichte ruimte van zon. zee en blinkend 'zand speelden de kinderen. Zij dansten en buitelden; zij dolven in het zand; zij speelden met schelpen en met de schuimvlokken der golven. De oneindigheid van het licht had hen in zich opgenomen; over de bloede haren streelde de zon als een zegening. Een wereld van oneindig licht; een wereld van leven. De zon was cok over de grote*istad. Over de daken stroomde het licht, doch onbereikbaar waren de stegen. Zij lagen in schaduw en kilte. De deuren waren open, alsof zij de zon wilden nodigen binnenste komen. Vergeefs was het wachten, zó vergeefs dat men de zon vergat en het leven voortging in schaduw. Bleke jongens met eczeem? speelden aan de rand van riolen en peilden met een stok de diepten van vuilnis. Meisjes met magere beentjes sprongeh in een vies, aanéén geknoopt touwtje, dat met elke boog stof deed opstuiven van de straat. Hoog ln de huizen, werden nog vleugen van licht en lente opgevangen. Zij wekten bij de moeders herinnering op aan eens ervaren vreugde van voorjaar en zuivere lucht. De vrouwen klopten uit de hoge vensters dekens en kleden. Over de kinderen b'-ieden dwarrelde het e'rf en de plutz v> neer. Een wereld v„,> .'haduw, een v.ere'cl van troosteloos leven. I. W. --- Glasdecoratie...... een vak, dat alleen jongelieden met aanleg en liefde Glasdecoratie...... een vak, dat alleen jongelieden met aanleg en liefde voor dit werk bunnen leren. Op de glasfabriek te Leerdam duurt zo'n cursus 6 jaar. Een aantal heeft nu examen afgelegd voor een examencommissie, bestaande uit de meest vooraanstande figuren op kunstgebied. Op de foto: prof. Campendonck (rechts), hoogleraar aan de Academie voor Beeldende kunsten te Amsterdam en ir. M. Stam, directeur Kunst, nijverheidsinstituut te A'dam, zien aandachtig toe bij het tot stand komen van een der proefstukken. --- GOEBBELS VOORSPELDE REEDS IN 1943 DE NEDERLAAG VAN NAZI-DUITSLAND Te Londen is thans een bloemlezing uit de dagboeken van 1942 tot 1943 van Goebbels gepubliceerd. Hieruit blijkt, dat Goebbels plannen had voor een groot na-oorlogs „Reich", waarin Zwitserland en Noord-Italië opgenomen zouden zijn en dat hij de voornaamste stuwkracht was van de minderwaardige politiek van het nazi-regiem. Hij drong bij Hitier aan op algellele uitroeiing van de Joden en complotteerde voor de onderdrukking van de R.K. kerk na de oorlog. „Engeland had de oorlog eerder kunnen winnen door beter gebruik te maken van de vlucht van Rudolf Hess naar Engeland in 1941", aldus Goebbels. Hij noemt dit de grootste politieke kans van Engeland. „Indien Engeland dit incident gebruikt had om wantrouwen onder de geallieerden van Duitsland te zaaien, zou de oorlog een catastrofale wending voor het „Reich" hebben kunnen nemen. De Italianen hadden ons dan waarschijnlijk verlaten en de Japanners hadden zich misschien niet bij ons gevoegd". Hoewel Goebbels groote na-oorlogse plannen voor zijn land had, behoorde hij tot de eerste Duitse leiders, dje reeds in September 1943 een nederlaag van Duitsland voorzagen. Hij heeft aan Hitier voorgesteld, een overeenkomst met Engeland of de Sowjet-Unie te sluiten, „daar Duitsland nog nooit een oorlog op twee fronten gewonnen had." De Engelsen behoren volgens hem tot een soort menselijke wezens „met wie men alleen kan praten als men hun de tanden uit de mond geslagen heeft". Uit de dagboeken blijkt, dat Goebbels minachting had voor de door de Duitsers ingestelde marionetten-regeringen. Quisling, de Noorse nazi-leider, had zeer nstieve ideeën". Ik heb de indruk, dat Quisling niets anders is dan een Quisling en ik kan geen sympathie voor hem gevoelen". Ook in het Spanje van Franco had Goebbels weinig vertrouwen: „Nooit heeft een revolutie zo weinig geestelijke en politieke resultaten opgeleverd als die van Franco. --- Prijsbeschermers zonder sabel GEMEENTELIJKE PRIJZENCOMMISSIES DOEN IN ALLE STILTE GOED WERK Instituut van grote preventieve betekenis De soliede zilverklank van de Hollandse gulden is pp de internationale geldmarkt lang verstomd. In de plaats kwam het zacht geritsel van een banknootje, dat toch altijd nog een redelijke waarde zal behouden zolang onze natie die waarde metterdaad erkent en beschermt. Men moge principieel tegenstander zijn van de geleide economie, niemand zal ontkennen dat de overheid eenvoudig verplicht is geweest om „iets" te doen ter handhaving van het betaalmiddel. Dit „iets" omvat o.a. de loon- en prijspolitiek. Nu wij na de bevrijding economisch zoveel kleiner moesten gaan wonen, is het noodzakelijk gebleken, dat wij de schaal „inkomsten" zoveel mogelijk in balans brengen met de schaal-„verteringen". In het belang van Nederland, van de gehele bevolking wier inkomsten aan een plafond gebonden zijn, en zelfs ook in het belang dergenen, die het met hun tarieven niet al te nauw nemen. U weet, hoe boosdoeners, die zich niet aan de spelregels wensen te houden worden gecorrigeerd. C. C. D., Prijsbeheersing — en op de achtergrond doemt reeds de figuur op van de Tuchtrechter, die het spiekende Pietje zóveel ballast uit zijn zak klopt, dat het schriele Jantje niet meer alsmaar op die wip blijft zweven tussen hemel en aarde. Maar daar zijn in de speeltuin van de maatschappij nog andere middelen, die effect sorteren. Wij laten nu het belangrijkste correctief, de gezonde concurrentie die op menig gebied al een regulerende invloed heeft, buiten beschouwing. Want daarnaast is er altijd nog schaarste aan bepaalde artikelen; er zijn nog altijd zakenlieden, die „iets moois onder de toonbank bewaren dat niet terugkomt" voor ieder, die zonder morren diep in zijn beurs wil tasten; nog altijd heeft de hamsterzucht ons in de klauwen. Er gebeuren dus veel ongeoorloofde dingen en niemand kan daarbij beter en op kieser manier optreden dan de dames en heren van de gemeentelijke prijzencommissles. Prijzencommissies, ons land telt er ongeveer vierhonderd. Onder vier ogen „Maar doen ze wat?" is de vraag die zich onwillekeurig opdringt. Daar hebben wij wel eens aan getwijfeld, om na enkele steekproeven langs de Veluwezoom tot de ontdekking te komen, dat ze héél wat doen, echter zo discreet, dat de buitenwereld daar slechts bij uitzondering iets van bemerkt. En dat is de juiste wijze van werken gebleken. Laten we voorop stellen, dat de waarde der commissies vooral gezocht dient te worden op het gebied der preventie. Daarnaast zijn nuchtere cijfers beschikbaar, illustrerende haar directe nut in gevallen van bewuste of onbewuste overvraging. Toen de taken werden verdeeld heeft de overheid enkele richtlijnen voor het werk gegeven. Speel nooit politieagent, probeer klachten in der minne te schikken, wijs de zakenman onder vier ogen op zijn fouten, luidde het parool. Ofschoon bij een onderzoek aldra blijkt, dat deze wenken niet overal gelijkelijk zijn geïnterpreteerd geworden en dat op de ene plaats het publiek spoedige* met zijn klachten komt dan in een andere gemeente, is wel komen vast te staan, dat de prijzencommissies met de nodige discretie tewerk gaan en — landelijk — ten behoeve van duizenden tienduizenden guldens hebben doen retourneren. Menigeen, vooral de middenstand, zal deze prijzencommissies ln het begin met een zeer koel ocg hebben gadegeslagen. Nietwaar, dat leek bedenkelijk veel op verlenging van het ambtelijk apparaat met onbezoldigde burgers; dat moest verklikken en represailles in de hand werken. Het tegendeel is gebleken — aan iedere goedwillende. Het beste bewijs is, dat men naast de huisvrouwen, naast de vertegenwoordigers der vakverenigingen ook middenstanders in de commissie vindt, die met hun ervaringen juist de spil van de vreedzame acties kunnen vormen. Slechts in gevallen van kwade trouw en botte weigering is het laatste woord aan de ambtenaren van de Prijsbeheersing. De overgrote meerderhed echter van de makers van ongeoorloofde winsten toont zich voor rede vatbaar; ziet toch eigenlijk wel in, dat het spelletje vals is en gevaarlijk in een zo delicate tijd als deze. Prijsstijging betekent immers het eisen van hogere lonen; desnoods door middel van stakingen die herstelpogingen nog kanslozer maken; het betekent méér toeren voor de bankbiljettenpers; het betekent dat de honderd centen per gulden van een dubieuze waarde worden, kortom: dat we zijn aangeland in de vicieuze cirkel, waatbij elke waardevermindering van de gulden op de Internationale markt zich — ondanks (iet dikker wordende loonzakje — bitter wreekt aan de eigen bevoll.ing. Oók aan de kleine zwendelaar, die in het geniep een stut wegsloeg onder de nieuwe maatschappij ln opbouw. Belang van de koper Trouwens, ook de bij de neus genomen koper is met de bemiddeling van de prijzencommissies meer gebaat dan met de forse arm van de Prijsbeheersing. Eerstens voelt hij zich niet de verklikker, die schuld is dat een bedrijf aan de ketting gaat en een ondernemer een fikse boete moet betalen, tweedens wordt hij zoveel effectlever geholpen. Met restitutie is men meer gebaat dan met leedvermaak. Wij deden ook enige ervaringen op met de commissies, die het toezicht op de huurprijzen in andere handen lieten overgaan. Vooral in ons getroffen gewest is deze functie geen sinecure; toch geloven wij, dat vooral voor kleinere plaatsen de vervulling van beide taken door een en dezelfde commissie verre verkieselijk Is boven een scheiding. Het publiek blijkt op de spreekuren een massa gecombineerde klachten te berde te brengen. Maar verwijs de mensen niet voor dat-en-dat detail naar commissie nummero twee, want dat doen zij meestal niet. • Voor deze streek is het een levensbelang — wij wezen er bij herhaling op, dat ln het toeristenseizoen practijken worden vermeden, welke een deuk veroorzaken in onze reputatie van gastvrijheid. En die een smet werpen op &lle zakenlieden en restauranthouders, omdat een gedupeerde nu eenmaal generaliseert. Het is ieders taak, door inschakeling van de prijzencommissies en eventueel „zwaarder geschut", ervoor te waken, dat de overvraging in winkels en restaurants gelijk die vorig jaar nu en dan te onzer kennis werd gebracht, worde herhaald. Ook de man met een bescheiden inkomen behoort hier zijn vacantie aangenaam te kunnen doorbrengen. Oók de krap van Nederlandse valuta voorziene vreemdeling. Wat enige zakenlieden in de zomer van 1947 aan Engelsen, die notabené de graven van hun gesneuvelden kwamen bezoeken, aan prijzen hebben durven berekenen, is zo schandelijk, dat zij bij herhaling kunnen rekenen op publicatie met naam en toenaam in deze courant. Kunnen deze dingen worden voorkomen? De Utrechtse Jaarbeurs heeft daarop een Indrukwekkend antwoord gegeven. In 1947 maakte de Prijsbeheersing in de gehele stad in honderd „jvallen proces-verbaal op; dit jaar, bij een verscherpte contróle over tien beursdagen zegge en schrijve drie. Het kan dus anders. Ook hier, vooral wanneer het publiek blijft meewerken met zijn gemeentelijke commissies. --- Schoenen van Schuman (Van onze Parijse correspondent). Robert Schuman, president van de Franse ministerraad, vond vorige week tussen zijn onvangrijke post een brief, welke een Amerikaanse schoenfabrikant hem had geadresseerd. Die industrieel had zo graag een paar afgelopen schoenen van de Franse premier gehad; evenals van Winston Churchill, Harry Truman en Uncle Joe, de Amerikaanse benaming voor Maarschalk Stalin, aan wie allen hij gelijkluidende brieven verklaarde te hebben gericht. Hij had twee redenen voor dat verzoek, schreef de magnaat, een van zakelijke aard — die schoenen zouden wonderen doen als stunt in een reclamecampagnes— en een van psychologisch karakter: de wijze waarop een hak afgelopen is zou namelijk allerlei geheime roerselen der ziel vermogen te openbaren. De Franse premier, die de reputatie geniet van een zuinige vrijgezel, moet niet eens op de brief geantwoord hebben; zijn kabinet-chef heeft hij alleen maar toevertrouwd: „Als hij mij nu nog een nieuw paar in ruil had toegezonden..." Muziekfeest in Wenen Het Internationale Muziekfestival, dat in Wenen van 14 tot 30 Juni gehouden zal worden, belooft een buitengewoon artistiek succes te worden. Er zullen composities uit tien verschillende landen, w.o. premières, opgevoerd worden. De concerten zullen onder leiding van bekende Oostenrijkse en buitenlandse dirigenten staan, zoals van Erich Kleiber, Adriaan Boult, Pedrotti, Cluytens en anderen. Wilhelm Backhaus, Strawinsky Jr., Virginia Pleasants, Ginette Martinot, Carmirelli, Gulda, Fietz en talrijke andere buitenlandse kunstenaars zullen hun medewerking verlenen. --- KINDEREN STOEIEN IN DE ZOMER.... Het is Zondagavond. Voor mij op tafel ligt een wit papier waar langzaam maar zeker een titel op verschijnt: kinders stoeien in de zomer! Dat is zo gemeenlijk het begin van de één-acter die U de Zaterdag daarna van mij gepresenteerd krijgt: de titel... de inspiratie! Dan komt er een zucht die tot mijn huisgenoten zeggen wil: „praat voorlopig niet meer tegen mij, zêt alleen af en toe een kopje thee bij mij neer... Ik Werk..." Soms wordt dat begrepen, maar vaker gebeurt het dat ze mij om kopjes thee vragen en zonder de minste consideratie crltiek leveren op wat op het maagdelijk wit van het papier geboren wordt. „Kinders stoeien in de zomer". Ziezo de titel is er tenminste. Ik krabbel er een Zondags pakje bij, Iets dat fluweel moet voorstellen met een wit kanten kraagje op een achtergrond van een voorbeeldig jongmens van om en de bij de vier. „Veel te ,dikke beentjes", zegt mijn echtgenoot die achteloos langs loopt. „Rachitus", zegt de dochter, die tegenwoordig vreemde woorden leert, van de overkant van de tafel. Ik streep de beentjes door en probeer alleen pakjes. „Dit pakje is nu een echt mooi Zondags pakje", zeg ik tegen een van de zoons die óók een deel van de tafel gebruikt: „nu moest ik er als tegenstelling eigenlijk nog zo'n smoezelig geval naast maken". „Tekent u mij dan maar uit", zegt zoonlief laconiek en plakt door. En net als ik wil beginnen voor de zoveelste maal in mijn leven te rollen over pakjes die „vanmorgen toch nog zo keurig schoon en gestreken waren en die nu als todden en vodden enz. enz. o,m derlui dragers leden hangen"... doe ik inspiratie op en zwijg. Wat hebben de kinders nodig die 's zomers van vroeg tot laat in de zon en op de aarde wroeten? Geen regimenten van keurige lichte pakjes, maar „bedeksels" voor hun goede kleertjes. Zwempakjes voor de warmste dagen en verder „bedeksels" van donkere boerenbontjes en stevig linPr^ctische schort voor de grote dochter En een overall voor de „grote" zoon Speelbroekje en schortje (ook als zonnepakje te gebruiken) voor een klein meiske Schortjes-kieltje voor een 2- tot 4ijar. jongeheer nen. Schortjes, kieltjes, over-alls, al naar leeftijd en geslacht! Wat zou het een genot zijn 's avonds eens een pakje te kunnen uittrekken dat nog eens een dag mee naar school zou kunnen. Wat een Ideaal voor nette mamaatjes! Want hebben wij niet altijd alles gedaan? Als de vouw in Pappa's broek niet scherp genoeg is of zijn schoenen niet goed gepoetst, heeft hij een slordige vrouw. Als de kinderen zich telkens en telkens weer vies smaken hebben zij een mamma die niet zindelijk is of... die hen niet opvoeden kan. Als het dienstmeisje brutaal is, heeft zij een mevrouw die haar helemaal niet aan de band weet te houden, ja, tot de huishonden en katten toe, die verkeerde zaken op verkeerde plaatsen deponeren, hadden wij maar beter moeten dresseren of niet in huis moeten nemen (al heeft de lieve jeugd ons er het hoofd naar om gezeurd). Op het papier voor mij komen schortjes en kieltjes (zonder armpjes, beentjes of haartjes, vanwege de huiselijke critiek), makkelijk te maken „bedeksels" van kleine, maar sterke, lapjes stof. Regelrechte hulpen voor de veel geplaagde huisvrouw! En ik droom ondertussen van kinderen, die mogelijk geboren zouden kunnen worden en die zélf zulke zaken aan zouden trekken als ze uit school zouden komen, zo maar zonder dat iemand daartoe dwong. „U gaat zoiets toch niet voor mij maken?" informeert de zoon van do lagere school met een benauwd gezicht naar het kieltje: „de jongens zullen denken dat..." Maar nog voordat ik kan uitleggen dat dat voor babyjongens bedoeld is, vleit de dochter dat ze het heus erg schattig vindt, dat schortje dan, of ze er zelf een lapje voor mag uitzoeken... „Komt er ook nog een inspiratie om mannen mee te bedekken?" informeert een zeker iemand: „geef me dan a.u.b. eerst nog even een kopje thee." Ik doe er verder het zwijgen toe, dat is altijd het beste laatste woord dat we kunnen hebben. Maar die schortjes en kieltjes en die overalls zijn toch maar wat practisch hoor! Reken maar! Ae --- 120 MAN SPRONGEN BOVEN ANDIR Met de Para-troepen de lucht in (Van een bijzondere medewerker). Onze eerste Para-Compagnie heeft dezer dagen een groot scheepse oefening op het vliegveld Andir bij Bandoeng gehouden, die door tal van hoge militaire autoriteiten, o.a. de leger-commandant, generaal Spoor, werd bijgewoond. Er was verondersteld, dat de Noord-hangar van het vliegveld door de vijand was bezeït. De eerste Para-compagnie zou 120 man vanuit vier Dakota's atwerpen, die, na zich op door luchtfoto's bepaalde rendez-vous-plaatse.n te hebben verzameld, zouden oprukken naar de hangar, deze veroveren en bezet houden tot de grondtroepen zouden zijn gearriveerd. Vier Mitchell-bommenwerpers en zes Kittyhawk-jagers zouden voor en tijdens de landing der para-troepen de z.g. vijandelijke opstellingen rond de hangar bombarderen. De commandant van de parachutisten, kap. W. D. H. Eekhout, stond toe, dat ik als verslaggever meevloog in de Dakota, die de eerste vijf z. g. „marker»" afwierp. Ze zitten tegenover me, onze parachutisten. De valhelmen diep over de oren getrokken, de parachutes op de rug. Bruinverbrande gezichten, die strak voor zich uitkijken; hier en daar een vinger, die zenuwachtig wat aan een der riemen friemelt. Ze erkennen eerlijk d&.t ze een beetje zenuwachtig zijn vlak vcor de sprong, maar die zenuwachtigheid is zo verdwenen, wanneer zij eenmaal rustig naar beneden glijden. Ik heb wel eens horen beweren, dat onze parachutisten bestaan uit mensen, die minstens zo'n paar jaar gevangenistraf achter de rug hebben. Niets is minder waar. , Als het afwerpterrein nadert, begint een bel te rinkelen, waarop de parachutisten opstaan en zich achter elkaar voor de uitgang opstellen. Voor het laatst worden de parachutes nogmaals gecontroleerd. Kap. Eekhout, een kalme, sympathieke figuur, zal als eerste springen en als de bel opnieuw rinkelt, stelt hij zich op in de deuropening, gereed voor de sprong. Bij het voor de derde maal rinkelen van de bel springt hij, op de hielen gevolgd door de vier anderen. Even later zien we achter ons de vijf geopende parachutes langzaam naar de grond dalen. De rest van de oefening kunnen we nu op de grond gadeslaan. De vier Mitchells bombarderen de vijandelijke opstellingen rond de hangar. Op de grond tot ontsteking gebrachte trotylladingen duiden de plaats aan, waar in werkelijkheid de bommen gevallen zouden zijn. En daar komen de vier Dakota's, keurig twee aan twee achter elkaar vliegend. In minder dan geen tijd hangen 80 langzaam dalende parachutes boven het veld, een machtig gezicht. Het is voor het eerst, dat onze para-troepen een dergelijke massasprong maken. Even later werpen de Dakota's nogmaals 40 man, alsmede een hoeveelheid materiaal, welke aan gekleurde parachutes bevestigd is. Intussen bestoken de Klttyhawks in scheervlucht de vijandelijke opstellingen. De paratroepen rukken, met steun van mortier-vuur, op naar de hangar. De oefening leverde het bewijs tot welke goede prestaties onze paratroepen, in nauwe samenwerking met de militaire luchtvaart, in staat zijn. Prestaties, die slechts bereikt kunnen worden na harde training, ijverige diseipline. ---