Populaire Brieven. XII. Amice, Reeds heb ik met een enkel woord iu mijn vorigen brief gezegd. dat de karnmelk door sommige personen, die moeielijk de »zoete" melk verdragen kunnen, gemakkelijk verteerd wordt, ofschoon het ook waar is, dat er zich bij andere individuen juist het omgekeerde plaats vindt, en dit maakt het daarom zoo lastig, om voor ieder een algemeen dieet voor te schrijven. In de meeste gevallen is dit dan ook overbodig en weet ieder doorgaans wel welke spijzen hij het best kan verdragen; ééne opmerking mag ik echter niet terughouden , en die is: dat men bij het gebruik van karnmelk, hetzij in rauwen of in gekookten toestand, zorg draagt dat zij versch is en geene bestanddeelen bevat die voor de gezondheid schadelijk kunnen zijn; te dien opzichte geldt dan ook wat ik reeds van de melkvervalsching gezegd heb, m. a. w. men gebruike slechts karnmelk die men weet dat zuiver is en waarin zich niet meer water bevindt dan hoodzakelijk en onvermijdelijk was bij de botervorming; bij de koking kan men er wel is waar een groot gedeelte water van laten verdampen, maar beter is het toch. dat men hiertoe niet behoeft over te gaan, te meer omdat men niet altijd zeker is dat het daartoe gebezigde water zuiver en onberispelijk is. Wanneer men zich dus niet op het goede gehalte der karnmelk verlaten kan, is het oneindig veel beter ze niet te gebruiken en ze liever voor de varkens te bestemmen. Dat de karnmelk over 't algemeen een kost zou zijn die uitsluitend voor déze dieren bestemd is, gelijk sommigen meenen, die zich liever met de fijne spijzen der Fransche keuken inlaten, kan ik niet toegeveu, en ik vind het zelfs een paradox gevoelen, om de karnmelk met den naam van «bedorven" melk te bestempelen , zoo als mij nog zeer onlangs door een zoogenaamd beschaafd mensch werd toegevoegd. Zij, die zich zulke dwaze gezegden veroorloven , toonen al zeer weinig kennis van de natuurwetenschappen te bezitten , en ik acht het niet nodig dergelijke dwaasheden tegenover mijne lezers te wederleggen. Dat er defcr het gebruik van de karnmelk weieens dïeetfouten begaan worden , moet niet daaraan , maar wel aan de onverstandige toediening geweten worden . zoo als het dan ook zeer verkeerd gehandeld is om jonge kinderen met karnmelkspap te willen groot brengen, wanneer zij reeds buitendien aan eene meerdere of mindere ingewandsontsteking lijden, hetgeen men aan het, ofschoon ten onrechte zoogenoemde » kopergroen" der excremerten, ontdekt; voor zulke kindertjes is de karnmelk, die, behalve de groote hoeveelheid melkzuur, nog te vee) kaasstof bevat , een waar vergift, en de bijvoeging van de gebruikelijke zoete stoffen en een klontje boter, zouder 't welk men zich, naar het schijnt, geen pap denken kan, maken het gebruik daarvan, eer nog slechter dan beter. In den zomer vooral, wordt er een veelvuldig gebruik van het eten van karnemelksbrij gemaakt, bij de platteland's bevolking; doch dat ook de stedelingen en de arbeidende stand daarvan niet nfkeerig is en het als een heerlijke spijs beschouwen , blijkt inzonderheid uit de mededeelingen die mij door den heer Boer, den oprichter der eerste volksgaarkeukens hier te lande, uit zijne volksgaarkeukens te Eotterdam en te Delft gedaan zijn; goed toebereid, zoo als het daar in die nuttige inrichtingen geschiedt en' waarover slechts één lof wordt uitgesproken, is het dan ook een zeer smakelijk en voortreffelijk eten, dat alle aanbeveling verdient. In rauwen toestand, d. i. ongekookt, gedronken , is zij minder aan te beveleu, en vooral zij men daarmede zeer omzichtig wanneer men verhit of bezweet is, gelijk zoovele treurige voorbeelden der landlieden die er 's zomers zooveel misbruik van maken, ons dikwijls waarschuwend leeren, ofschoon dit nu juist niet uitsluitend aan de karnmelk maar meer bijzonder aan het drinken van al te veel verkoelende dranken moet worden toegeschreven die wel eens een plotselingen dood ten gevolge hebben ; in zulke gevallen hoort men wel eens door den minder ontwikkelden man beweren dat die plotselinge dood een gevolg is van den gesmolten toestand der reuzeis , die door het drinken van koude dranken eensklaps weer stolden. Dat zulk een beweren allerdwaast is, waarover men slecbts medelijdend kan lachen , ligt in den aard der zaak , daar de hoogst mogelijke natuurlijke lichaamswarmte nooit zoodanig kan zijn dat dit ooit het geval kon wezen. Voor het • smelten der reuzeis" in het lichaam behoeft men dan ook nooit — zelfs niet bij de hoogst denkbare .en verdraagbare hitte — bevreesd te zijn. Immers wanneer dit het geval ware, moesten de machinisten en zij die hunne lichamen aan eene meer dan tropische hitte blootstellen , met gesmolten reuzeis rondloopen. Foei, zulke dwaze denkbeelden moesten er in onze eeuw niet bestaan! Maar niet allen bij hitte; ook bij het lieerschen van epidemieën , als bijv. cholera, is het zeer gewaagd om buitensporig veel karnmelk te drinken en nog nadeeliger wordt dit, "wanneer zij reeds in gistenden toestand gekomen is, want bij de algemeen heerschende gevoeligheid der ingewanden , kan zoo iets zeer gemakkelijk tot aandoeningen aanleiding geven, die slechts op eene oorzaak wachten om tot eene ernstige ziekte over te slaan. Met mate en voorzichtigheid gebruikt, bestaat er minder gevaar, maar toch zou ik altijd de voorkeur geven aan gekookte en lauwwarme dranken, d. w. z. daar »de kou", zoo als men dit noemt, • af is". Liever dan het drinken van koude karnmelk zou ik de voorkeur geven aan het eten daarvan , n. 1. zoodanig gewijzigd, dat de karnmelk voor het grootste gedeelte van het water- en weigehalte beroofd wordt, hetgeen gemakkelijk geschiedt door eene zekere hoeveelheid daarvan in een zuivere linnen zak of iets dergelijks op te hangen, en waarbij het overtollige vocht uitsiepelt. Het overblijfsel dat men niet oneigenaardig met den naam van »hang-op" bestempeld heeft, is vooral als men er wat brood of beschuit in brokkelt een zeer aangenaam en voedzaam eten voor personen die zich over eene goede maag verheugen, terwijl het tevens niet ondienstig is, er eene kleine hoeveelheid peper in te strooien dat hoegenaamd niets aan den goeden smaak hindert maar daarentegen zeer bevorderlijk is voor het werk der vertering. Wordt vervolgd. ---