Het gevechtsterrein op den Balkan. Door den vijand bezet gebied. --- Koningin Wilhelmina. 1890. 23 November 1915. Den 23sten November 1890 overleed onze koning Willem III en zijne dochter, Wilhelmina, volgde hem op. Op het oogenblik van het overlijden des konings was de prinses 10 jaar en hare voortreffelijke moeder, koningin Emma regeerde voor haar als regentes, tot de koningin in 1898 zelf het bewind in handen nam. Het zilveren jubileum onzer vorstin is dus slechts formeel, en feitelijk regeert koningin Wilhelmina niet 25 doch 17 jaren. Evenwel zij is een kwart eeuw koningin geweest en op dien herdenkingsdag willen wij even op' hare regeering terugzien. In de eerste jaren van haar bewind — men zal 't zich herinneren 1 — deed de jonge vorstin de wereld verbaasd staan door haar kloeke en onverschrokken houding jegens den verjaagden president-Kruger, wien zij, zonder te vragen of die daad Engeland welgevallig zou zijn, het oorlogsschip de „Gelderland" aanbood om daarmede naar Europa te reizen. ,,La petite reine d'Hollande, schreef toen een Fransch blad, le seul homme entre les courronés. Met die eerste groote daad had de koningin haar karakter geteekend. Zij wist wat zij wilde, zij was een persoonlijkheid die vastberaden en zander omzien deed wat zij goed en noodig achtte. En zoo was ook haar verdere regeering zoo waren ook latere daden. Koningin Wilhelmina kon waardig en fier haar devies tooinen „Je Maintiendrai." In -een constitutioneel land komt weinig naar buiten van de regeeringsdaden en regeeringsrichting der vorstin. „De koning is onschendbaar; de ministers zijn verantwoordelijk", zegt de Grondwet, maar toch- weet de Faam den roem van haar beleid, kennis, inzicht en standvastigheid 1 zachtkens te verbreiden. De regeering van koningin Wilhelmina zal in de historie van alle volken bekend zijn. Het was in haar land en onder haar bestuur dat de eerste vredesconferentie werd gehouden, en in hare residentie dat het vredespaleis werd gebouwd. Kortzichtigen kunnen nu spotten. met die vredesbijeenkomsten en vredesgebouwen en wijzen op de resultaten, anderen weten dat militairisme, en oorlog instellingen ziin, oud als de mensch en dat die niet in enkele jaren worden afgeschaft als een uit de mode geraakt gebruik. Wie de lijn der historie weet te vinden en te volgen zal begrijpen dat het verlangen naar blij venden verzekerden 1 vrede bij de volken zoo krachtig is geworden dat vorsten en staatslieden daaraan uiting moesten geven. De vredesconferenties hebben reeds goede vruchten gedragen, maar hun doel: arbitrage voor alle geschillen tusschen de naties, kan eerst na jaren bereikt worden. In de geschiedenis der vredesbeweging zal de naam van koningin Wilhelmina dikwijls en met eer worden genoemd. Nu en^ ook vroeger (bet geschil met Venezuela en de kritieke tijd tijdens den Russisch-Japanschen oorlog) is de koningin er in geslaagd, bijgestaan door hare ministers, om voor ons land den vrede te bewaren en zoo in dezen tijd feesten en luidruchtigheid, vlaggetooi en huldebetuigingen ongepast zouden zijn in de harten van alle Nederlanders zullen morgen wenschen en beden opgaan tot heil onzer koningin. --- Feuilleton. De Vergissing ven Vivien Eady uit het Engelsch van Charles Marriott. 17) „Hij is een aardige kerel," zei hij. Ik kwam te Exeter in zijn coupé, hij herkende mijn kleuren, en begon te praten over scholen en allerlei. Ik zei hem mijn naam en vertelde van u, en hij zei „O", en scheen niet al te aangenaam verrast. Ik vroeg hem, of hij u kende, en hij zei ,,Neen", maar ik denk, dat hij van u gehoord heeft, en niets verder wilde zeggen. Hij was daarna nogal stijf, maar gauw daarop werd hij weer vroolijk, en vertelde me, dat hij zelf een schoolvos was — en vader, hij „batte" voor zijn cricket-club." Stott had groote pret. Hij zag duidelijk hoe Harpur, door zijn belangstelling in jongens verleid, een kennismaking had aangeknoopt, die hij niet gewenscht had. Waarschijnlijk dacht Harpur niet gunstig over hem door de inlichtingen van Vivien Eady. Persoonlijk speet het Stott alleen, dat hij door Harpur's gezelschap het prettige, eerste, vertrouwelijke uurtje met Hugo miste. Harpur, drie zijn ontstemming dadelijk scheen overwonnen te hebben, kwam glimlachend uit het kantoor voor gedeponeerde bagage. Zijn oogen stonden wat dicht bij elkaar, maar overigens was hij een man met een aangenaam gezicht, ongeveer vijf en dertig jaar oud, flink en krachtig gebouwd. „U kent mijn vrienden, de Eady's, niet waar?" zei hij vriendelijk, toeni hij bij hem kwam. U moet er aan meehelpen, dat Hugo niet op juffrouw Eady neerziet, omdat zij geen cricket speelt. Ik zal juffrouw Eady maar niet vertellen, wat hij over haar leeftijd zei. Hij is blijkbaar verkeerd ingelicht; hij dacht, dat ze nog een klein meisje was. Evenwel geloof ik, dat wij gerust zeggen mogen, dat zij van sport houdt." „Zeker" zei Stott. „Juffrouw Eady rekent op je, om haar te leeren, forellen te vangen, Hugo. Ik heb de vergunning voor je gekregen. Harpus begon zoo over aas uit te weiden, dat Stott ging twijfelen aan zijn practische kennis van forellenvangst. Builen het station, tusschen de huur rijtuigen, hield een jongen den kop van een vurig paard vast, dat gespannen was voor een Ralliwagentje op gummibanden. „Heeft u Hendrik niet meegebracht ?" vroeg Hugo teleurgesteld, toen hij den vreemden jongen had gezien. „Neen, ik ben alleen gekomen," zei Stott, die bezig was het achterbankje van het rijtuig neer te laten. Hij had expres gezorgd, dat hij en Hugo geen gezelschap op hun rit naar huis zouden hebben, en wel om een bijzondere reden, maar hij moest toch lachen om het dwaze toeval — twee mannen, die elkander antipathiek waren, samengebracht door de onschuldige beleefdheid van een kind. Harpur ging naast Stott zitten, en Hugo klom achterin. Zij reden langs de haven en de promenade. Het was schemerdonker, de zee en lucht waren wonderlijk licht gekleurd. In het zuiden, flikkerde het licht van kaap Lizard als zomerweerlicht, en voor hen staken de huizen van Trevenen koud en blauw af tegen het purperkleurige landhoofd, dat den goudkleurigen hemel afsloot. Hugo, met zijn arm geleund over den rug vajn de voorplaatsen, wees Harpur allerlei plaatsen aan. „Dat is Trevenen, waar de schilders wonen — U kan de ateliers tuschen de boomen door zien. Porthlew ligt om de punt met het kleine eilandje. Dat is de plaats, waar de Spanjaarden in 1800 en zooveel een inval deden. Er woonde een oude sportsmen, Penaluna geheeten, die hen tegemoet ging, maar hij werd gedood, en zijn volgelingen werden 1 teruggedreven den heuvel op tot aan de kerk. De Spanjaarden verbrandden het dorp en de kerk, alles behalve den toren. Men kan den toren daar zien, op den top van den heuvel. Penolver is nog wat verder de kust langs, maar daar heen kunnen we niet rijden, omdat er geen weg is, en dus moeten wij dien steilen heuvel recht voor ons op. Harpur deed 1 zijn best belangstelling te toonen, maar Stott bemerkte, dat hij in gedachte bezig was middelen te bedenken, om een kennismaking weer af te breken, die zoo onverwacht begonnen was. Aan den voet van den steilen heuvel over de brug bij Trevenen sprong Hugo af, en liep naast 't paard; met de handen in de zakken van zijn overjas; hij bekeek de beenen van 't paard met het oog van een kenner. „Hoe maakt Kitty het?" vroeg hij. „Zij wordt heel goed", zei Stott. „Ik denk haar te laten loopen in de Adriaanrennen". „Wat prettig", riep Hugo uit. „Wie zal haar rijden?" „Dat weet ik nog niet", zei Stott, lachend' op hem neerziende. „Ik denk Hendrik." „Maar Hendrik is zoo'n sukkel", wierp Hugo tegen. „Nu, we zullen nog wel zien", zei Stott. Hugo sprak niet meer, voor zij den top van den heuvel bereikt hadden. Stott zette aan, terwijl hij weer instapte en ging zitten. „Hé, vader", vroeg hij op eens, „heeft u nog iets gehoord van dien kerel Rutherford Lorraine?" Stott gaf het paard een zweepslag, zoodat zij van hun plaatsen opsprongen. Harpur keek verwonderd rond: hij had gevoeld, dat Stott schrikte, voordat hij den zweep opnam. „Koest, oude jongen!" zei Stott; er is niets om van te schrikken." Dat was er ook niet, dacht Harpur, het paard was ook niet schichtig geworden. „Heb ik het je niet geschreven?" zei Stott kalm, den zweep weer wegzettende. „Er is iets heel treurigs gebeurd. De heer Lorraine was op weg hierheen om mij te bezoeken, dat vermoed ik tenminste — en schijnt op den kaaimuur gevallen, en daardoor bewusteloos geworden te zijn. Voordat iemand hem vond was hij verdronken." „Arme kerel!" riep Hugo ernstig. „Wezenlijk, het spijt me, dat ik hem een lammen vent noemde. De jongens op school zullen er ook van op zien, als zij het hooren: zij hadden zoo'n pret om hem. En dus heeft u hem in 't geheel niet gezien, vader?" „Levend niet", zei Stott, „hoewel ik natuurlijk bij het onderzoek getuigenis moest afleggen." Hij had onuitsprekelijk het land. De voornaamste reden, waarom hij alleen met Hugo naar huis had willen rijden, was geweest om een vraag als deze te voorkomen. In zijn brieven aan Hugo had hij het onderzoek niet aangeroerd, maar achteraf had hij de mogelijkheid voorzien, dat Hugo spreken zou ovYr Loiraine's bezoek aan Gamages, misschien in het bijzijn van anderen. Harpur begreep het niet en was boos om een andere reden. Vivien had hem in haar brieven een tamelijk uitvoerig verslag gegeven van de dagelijksche gebeurtenissen in het kleine wereldje van Penolver baai, maar zij had niets van een onderzoek gezegd. Hij begreep niet, waarom niet. Zijn instinctmatige afkeer van Stott werd dieper, en hoewel hij den jongen aardig vond, speet het hem, dat hij gedwongen kennis had gemaakt. Beide mannen waren wat in gedachten verdiept, en later spraken zij zorgvuldig gekozen woorden, en met lange tusschenpauzen.' Hugo, die voelde dat de atmosfeer gespannen was en begreep, dat hij iets verkeerds had gezegd, was niet op zijn gemak. Hij trok nu aan Stott's jas. Deze stak zijn hand achter zich en greep geruststellend die van den jongen. Harpur zag het, en maakte een ongeduldige beweging. „Een overdreven, sentimenteele gek", dacht hij. Na een poos begon Hugo, als om de kloof te overbruggen, naar zijn vrienden in Penolver te vragen. Mevrouw Marlow scheen bijzonder in zijn gunst te staan. Harpur hoorde, dat haar echtgenoot predikant was, en de naam en het ambt samen herinnerden hem aan een of ander. Marlow? Marlow? O ja — mevrouw Fleming was een juffrouw Marlow, en zij had een broer, die predikant was in Cornwallis. (W-rat vervolgd). --- De Oorlog. De algemeene toestand. Het hulpleger der geallieerden' op den Balkan, is gedoemd tot nutteloos-bezwijken, of met zware verliezen huiswaarts keeren. De troepenmassa, die in Servië door de geallieerden is geconcentreerd is te zwak, om de met groote strijdmachten oprukkende vijanden' met eenige kans op succes tegen te treden. De actie in Servië gaat denzelfden weg op als de jammerlijk mislukte Dardanellenexpeditie. Het bezoek van Lord Kitchener heeft dan ook het tweeledig doel, in de Dardanellen-kwestie een besluit te nemen en tevens vast te stellen, of de toestand op het Servisch front wel zoo hachelijk is, als uit de verschillende berichten van dat gevechtsterrein valt op te maken. Zou de besluiteloosheid, de noodlottige aarzeling der entente-mogendheden thans zijn geëindigd? Na.de ministerconferentie is men: wèl theoretisch tot overeenstemming gekomen. Nu de feiten! Zullen ze komen ? Wanneer ? In ieder geval te laat, om het arme Servië nog van een tragischen ondergang te redden. In België kwam ruim een jaar geleden de hulp te laat; evenzoo is het nu met Servië gegaan. Er ligt een groote en sombere tragiek in het lot dezer kleine naties. Uit de laatste oorlogsberichten valt op te maken, dat het Servische leger voortdurend weer in het nauw wordt gebracht. Nog slechts een smalle strook lands, langs de grens van Albanië, is in Servische handen. Het overige is door dè Duitsch-Oostenrijksche en Bulgaarsche troepen betreden. Monastir en Prisrend zullen weldra zijn bemachtigd, en de Serven zijn van de legers der geallieerden bij de War dar afgesneden. De Duitsche troepen van het leger Von Kövens hebben Nowi-Bazar bezet. Geheel Oud-Servië is nu ontruimd. De entente heeft Griekenland het vuur na aan de schenen gelegd, door een definitieve blokkade te beginnen. Het laat zich evenwel aanzien ,dat Griekenland nti een allerwelwillendste neutraliteit gaat handhaven ten opzichte van de groote entente, die dén overzeeschen handel van het Helleensche rijk eenvoudig totaal kan beletten, afgezien nog van de gevolgen van een militair optreden. Op de overige fronten wordt hier en daar hevig gevochten. Vooral aan het Isonro-front en op den, Karst. Een ernstige slag In Servië? „Dagens Nyheter van Stockholm" merkt op dat, al stellen de Oostenrijksche en Duitsche bladen den toestand van het Servische leger met den dag onrustbarender voor, nu, na twee maanden strijd, toch nog altijd: niet te voorzien valt wanneer dat leger den genadeslag zal worden toegebracht. Het blad herinnert aan de uitspraak, ook door Duitsche militaire deskundigen herhaaldelijk te pas gebracht, dat het doel van den oorlog is de vernietiging van de vijandelijke strijdkrachten, niet louter de bezetting van vijandelijk grondgebied. Generaal Poetnik heeft tegenover de Duitsche en Oostenrijksche troepen de taktiek toegepast om de zwakkere krachten voor het offensief te bezigen en zijn beste troepen te bewaren voor den beslissenden slag. Het blad acht het niet waarschijnlijk, dat déze slag zal worden geleverd bij Kossowo. Alles wijst op een terugtocht op Montenegrijnsch grondgebied. Hiermee zouden ook de Italiaansche belangen gemoeid zijn. Het ligt op den weg van Italië om den tegenstand der Serviërs en Montenegrijnen te schragen, al ware het alleen maar met behulp van mondvoorraad of oorlogsmateriaal. Wanneer Italië toelaat dat de tegenstand der Serviërs wordt gebroken, zal het voor altijd zijn droom om het Oostelijk kustgebied der Adriatische Zee te beheerschen, moeten opgeven en de tegenwoordige heerscher in Dalmatië zal in zijn drang naar het Zuiden geen enkele hindernis meer ontmoeten. De vlucht naar Albanië. Uit Constantinopel wordt aan den „Lokal Anzeiger" geseind', dat Engelsche en Fransche officieren, die te Santi Quaranta geland zijn, met automobielen naar Noord-Epirus zijn vertrokken om den terugtocht van het Servische leger naar Albanië voor te bereiden. Om de vlucht der bevolking van Monastir bij massa's naar Griekenland te verhinderen, werd het treinverkeer van Monastir naar Florina beperkt tot een kleinen posttrein per dag. Itallaansch leger naar Albanië. Men beweert — zegt de „Temps" — dat een Italiaansche expeditie naar Albanië op til is. Het Parijsche blad beoogt dat er thans, nu de winter de krijgsverrichtingen aan het Isonzo-front bemoeilijkt, genoeg troepen voor beschikbaar zijn. Turken en Bulgaren. De vroegere consul-generaal van Rusland te Uskub, Strebutajew, wiens echtgenoote zich tegenwoordig te Sofia bevindt, stelt de ontroerende solidairiteit in het licht, welke in Macedonië tusschen de Bulgaarsche en de Turksche bevolking heerscht. Deze verbroedering gaat vaak zoo ver, dat Bulgaren en Turken gemeenschappelijk militaire acties ondernemen, daar het tyrannieke regeerstelsel van de Servische overheid de Turken eveneens tot wanhoop heeft gebracht. De wanhopige strijd in Servië. De Duitsche troepen van het leger van Von Kövess hebben Novi Bazar bezet. Het leger van Von Gallwitz en de rechtervleugel Van het leger van Bojadjeff strijden om den uitgang van het Lab-dal, ten noorden van Pristjina. Het aantal Serviërs, die op den 19en November gevangen genomen zijn, bedraagt 3800 man. Gisteren werden meer dan 4400 man gevangen' genomen. Griekenland geblokkeerd. De Fransche bladen vernemen uit Athene; Volgens de bladen' kondigt het Engelsche gezantschap aan, dat de entente-rijken: de economische en handelsblokkade ten opzichte van Griekenland afkondigden. Italië en de Entente. Telegrammen uit Rome melden, dat Italië tot de overeenkomst van Londen is toegetreden, om geen afzonderlijken vrede te sluiten. Kitchener te Athene. Het onderhoud van Lord Kitchenec met Scouloudis te Athene duurde an- derhalf uur. De Britsche gezant was bierbij tegenwoordig. Vervolgens had een langdurige ministerraad plaats. Kitchener, die op straat werd toegejuicht, vertrok 's. avonds naar een onbekende bestemming. — Uit Athene wordt n(iig bericht: Men bewaart de diepste geheimhouding nopens Kitchener's gesprekken met den koning en den eerste-minister. Blijkbaar echter is er geen verandering vani belang in den toestand gekomen. De regeering gaat voort te verkondigen, dat zij bereid is in zoo ruim mogelijke mate aan de verlangens van de entente te voldoen, zoolang haar houding jegens andere oorlogvoerenden daardoor niet op flagrante wijze gecompromitteerd wordt. Een Grieksch avondblad bevat een verklaring van een minister, behelzende dat de regeering, verlangende om elke reden voor dwangmaatregelen ter zijde te stellen, bereid is om alle mogelijke tegemoetkoming te verleenen, ten einde de hangende kwestie tot oplossing te brengen. Een „verklaring". Orlando, de Italiaansche minister van justitie, legde ml eetn te Palermo gehouden redevoering uit, waarom Italië de wapens op een ongunstig oogenbij k heeft opgevat. Het deed dit, wijl het besefte, dat als het werkeloos bleef, zijn eigen doodvonnis zou teekenen. Hij legde er dan nadruk op, dat Italië zich bij het Drievoudig Verbond had aangesloten om het staatkundig evenwicht in Europa te bewaren, hetwelk gedurende veertig jaren den naties een vreedzaam' naast elkander voortbestaan heeft mogelijk gemaakt. Orlando herinnerde aan de kwade trouw, waaraan Oostenrijk als bondgenoot zich schuldig maakte en Duitschland's dwazen trots, die dat land deed meenen, dat het uit hoofde van eenige mythische macht gewapenderhand een zending te vervullen had. Dientengevolge kon Italië zich niet buiten den oorlog houden. Het voelde zich gedreven tot een verbond met die naties, welke strijden voor hun recht op bestaan. Geen Grieksch-Bulgaarsch verdrag De Grieksche gezant te Londen logenstraft nadrukkelijk de bewering van Rumeensche zijde, dat er een politieke overeenkomst tusschen GriekenlaJnd en Bulgarije gesloten zou zijn. De eenige overeenkomst die is aangegaan, is een technisch protocol tusschen de Grieksche en Bulgaarsche spoorwegen, dat op 29 October geteekend is. Het betreft den aankoop van in Bulgarije gekocht graan, dat in Bulgaarsche waggons vervoerd zal worden. De vertegenwoordigers van de entente te Athene hebben den tekst van die overeenkomst onder huh oogen gehad. Zeppelin ontploft. Doordat 'n matroos, die in een Zeppelinloodste Tondern (Sleeswijk) werkte, 'n sigaar Het vallen, ontplofte een Zeppelin. De ramp is ten strengste verheimelijkt en sedert Woensdag heeft men niet toegelaten dat er in de pers in Sleeswijk en elders iets over meegedeeld werd. Tot gisteren toe is aan niemand uit Tondern een paspoort verstrekt. Duitsche geheime agenten. Er worden nieuwe onthullingen verwacht, nu heden 1 een aanvang wordt gemaakt met hèt proces tegen beambten van die Hamburg-Amerika-lijn, die terechtstaan wegens schending van de neutraliteit van de Ver. Staten. De autoriteiten zullen bewijzen overleggen waaruit blijkt, dat er in het geheel vijftien schepen gecharterd 1 waren, om proviand, enz. over te brengen aan de Duitsche kruisers, die toen nog op zee waren. In sommige van die gevallen waren de schepen reeds weken vóór de oorlogsverklaring gecharterd. Dit is er een nieuw bewijs voor dat de Duitsche agenten in de Ver. Staten wisten, dat de oorlog zou uitbreken. Het zal wordien aangetoond, dat het s.s. „Haria Quesada", 't welk een Amerikaansche haven was uitgevaren, er niet ini slaagde de Duitsche kruisers te vinden, en te Pernambuco binnenviel. De gezagvoerder, die zijn papieren wilde vernietigen, pakte ze in een zak en wierp dien overboord. Maar later vingen eenige Brazilianen een haai, die den zak had opgeslikt. De papieren werden gevonden ; en daardoor kwamen de werkelijke oogmerken van de Duitschers aan het licht Ook zal worden aangetoond, dat de Duitsche agenten voor dit werk groote sommen uitgaven. ---