VAN HIER EN DAAR. „NEDERLANDERSCHAP EN INGEZETENSCHAP." Uit de memorie van antwoord: Naar aanleiding van de critiek, op de voorge dragen regeling geoefend, meende de regiering er op te mogen wijzen dat, gezwegen van het onvermijdelijke van bezwaren verbonden aan iedere regeling dezer materie, de geschetste bezwaren zich slechts zullen voordoen in de uitzonderingsgevallen, terwijl de voorgedragen regeling zich aanbeveelt orn hare practische bruik baarheid als regel. Het heeft bij de regeering een punt van overweging uitgemaakt of de ver plichting tot het doen eener kennisgeving zou kunnen worden beperkt tot hen, die buiten rijk of zijn koloniën en bezittingen zijn geboren en die niet gedurende een bij de wet te bepalen termijn daar hun woonplaats hebben gehad. Doch de uitwerking van dit denkbeeld brengt zoovele bezwaren mede, dat de willekeurige on derscheiding, waarin de wet dan zou vervallen, zekar niet zou voldoen. Het denkbeeld om de verplichting van het doen eener kennisgeving te beperken tot hen, die uit buitenslands gevestigde ouders zijn geboren, schijnt minder aanbeveling te verdienen met het oog op de bezwaren, waartoe het over eenkomstige art. 5 B. W. aanleiding heeft gegeven. Voor de vrees, dat door het vervallen van de verplichting tot het doen eener kennisgeving ten aanzien van een uitgebreide categorie personen onzekerheid zal oatstaan ten opzichte van hun nationaliteit, bestaat naar het oordeel der regeering geen aanleiding. Dat het collectief teruggeven van het Nederlanderschap aan hen, die hun nationaliteit zouden hebben behouden, indien de gewijzigde redactie van het artikel van den aanvang af in de wet ware opgenomen geweest, met art. 6 der Grondwet in strijd zou zijn, kan niet worden toegegeven. Het geldt hier toch niet zoozeer een collectieve naturalisatie, als wel de verbetering van een onjuisten grondslag waarop verlies van Nederlanderschap was gebaseerd. Dat onder de overgangsbepaling zullen vallen zij, die opzettelijk hun Nederlanderschap ingevolge art. 7, 5° hebben verloren en derhalve de mogelijkheid niet is uitgesloten, dat het Nederlanderschap zal worden opgedrongen aan personen, die op het bezit daarvan geen prijs stellen, is juist. Doch tevens behoort er de aan. dacht op te worden gevestigd, dat, voorzoover deze personen na het verlies van hun Nederlanderschap een vreemde nationaliteit verwierven, de overgangsbepaling op hen niet van toepassing is, terwijl, indien het opzettelijk verlies van het Nederlanderschap gepaard ging met den wensch om geen andere nationaliteit te verkrijgen, kan worden opgemerkt, dat het in de lijn ligt der wet van 1892 zooveel mogelijk gemis aan nationaliteit tegen te gaan, zoodat de voorgestelde overgangsbepaling ook in dit opzicht geacht kan worden in het kader dier wet te passen. Aangezien bij de wijziging van art. 7, 5° gestreefd is niet buiten het kader der wet van 1892 te treden, zou nederlegging in deze Wijzigingswet van de denkbeelden, door het bestuur der Vereeniging tot verbetering van den inaatschappelijken en den rechtstoestand der vrouw in Nederland in het adres van Maart 1908 aan da Koningin gericht, uit den aard der zaak niet kunnen geschieden. Batavia-Buitenzorg. Lij de eindstemming in de Tweede Kamer over het wetsontwerp tot wijziging en verhooging der indische begrooting voor 1910 in verband met den aankoop van den spoorweg Batavia — Buitenzorg stemden vóór: Schimmelpenninck, van Vliet, Heemskerk, v. Veen i v. d. Voort v. Zijp, v. Dedem, v. Nispen (Nijmegen), v. Lynden v. Sandenberg, de Geer, Snoeck Henkemans, v. Asch v. Wijck, Eihorst, v, Vuuren, v. Wassenaer v. Gatwijck, Brum, meikamp, de Monté Verloren, Wijkerslooth, v d. Berch v. .Hemstede, de Rim, de Vlugt, Loh man, de Jong, v. d. Molen, Loeff, da Visser, Tydeman, v. Lennep, Pollema, v. IVijmen, vd. Borch v. Verwolde, v. Wijnbergen, Colijn, Duymaer v. Twist, Fruytier, Middelburg, v. Idsinga en de voorzitter. Tegen: Nolens, Roodhuyzen, Feenstra, Eland, Ketelaar, Schaper, Drucker, Rink, Hugenholtz, Vliegen, Marchant, Roessingh, Djlk, van Doorn. Ter Laan, v. Nispen (Rbeden), Treub, Bos Duys, Lieftir.ck, de Kanter, Aalberse, Helsdin gen, Borgesius, v. Karnebeak, de Klerk, de Meester, van Hamel, Hubrecht, Smeenge, Lim' burg, Bogaardt, Arts, Jannink, v. Foreest, Pas" toors, Beckers, Smidt, Patijn, Bolsius, Janssen, Vorsteinan v. Oy^, Varh ey en Troelstra. Huwelijken van officieren. Bij koninklijk besluit van 23 April jl. (no 75) zijn ingetrokken voor het leger in Nederland en voor de zeemacht de beperkende huwelijksbepalingen van het besluit van 14 Februari 1872 (no. 19), en vervangen door nieuwe bepalingen, waarbij alleen geëiseht wordt, dat deze officieren van de door hen gesloten huwelijken langs den hiërarchischen weg kennis geven aan den betrokken minister. Eerstdaags verschijnen de nieuwe bepalingen in het Recueil Militaire. Voor de officieren van het leger in Indië blijven echter de oude bepalingen bestaan. Daar het motief, dat bij de totstandkoming van de beperkende huwelijksbepalingen vocrzat, voor alle officieren gelijk was, heeft men thans den zonderlingen toestand, dat indische officieren wel verguning tot het aangaan van een huwelijk hebben te vragen en naar het gedrag van hun a. s. echtgenoot wel een onderzoek zal worden ingesteld, doch dat dit bij huwelijken van andere officieren niet het geval zal zijn. Voorzoover betreft de indische officieren, blijft dus de motie-Lely van kracht. Beri beri en rijst. Dr. Heiser, chef van den geneeskundigen dienst op de Philippijnen, heeft verslag gedaan van proeven, die in de leprakolonie Culion ge nomen werden met de bestrijding van beri beri Zooals bekend heeft dr. Fraser, van den se neeskundigen dienst in de Gafededereerde Maleische Staten, op het onlangs te Manilla gehouden geneeskundig congres, in overeenstemming met anderen, de beri beri toegeschreven aan het gebrek aan fosfor in witte, ontbolsterde rijst, het hoofdbestanddeel der voeding in de tropen. Dr. Heiser deed in stede van de gebruikelijke witte rijst aan de kolonisten niet-gepoleerde rijst verstrekken, die nog het fosforhoudend omhulsel bevatte. Spoedig werd geen nieuw geval van beri beri meer in kolonie waargenomen. Zij, die reeds door de ziekte waren aangetast, werden in het hospitaal op een dieet gesteld, bestaande uit rijstzemelen en weldra was ook bij deze patienten de ziekte geweken. Dr. Heiser verklaarde dan ook, dat niet genoeg bekendheid aan deze ontdekking kan worden gegeven, tot bestrijding van een zoo zeer gevreesde kwaal. Bij de Dajaks. Een interessant relaas van D. Habbema in de Mei aflevering van »De Indische Gids" onder het hoofd »Hoe ik aan Dajaksche roeiers kwam", van zijn ondervindingen op een tocht, om de dajaksche roeiers aan te werveu voor de Zuid Nieuw-Guinea expeditie van dr. Lorentz. Hier uit blijkt weer hoe men beschroomdheid en vrees van natuurmenschen als de Dajaks kan overwinnen, als men hun vertrouwen weet 'n te boezemen. Dat men zich daarbij wel eens aan een voor Europeanen minder aangenaam ceremonieel moet onderwerpen, leert Habbema in zijn beschrijving van een vergadering, waarin hij het doel van zijn komst meedeelde. Voor zulk een vergadering maakt djakan, bestaande uit suikerrietsap en gegiste rijst, een onmisbaar ingrediënt uit. Dit mengsel wordt in martavanen met water vermengd. In de vergadering, die in de kampong Long Mahan op verzoek van den schrijver werd belegd, ontbraken dan ook de twee martavanen met djakan en eenige ledige petroleumblikken, waaruit verscheidene dunne bamboe's staken niet. Schrijver vertelt dan: Nadat ik mij eenigszins aan de schemering had gewend en familiare knikjes had gegeven aan vaak in de halve duisternis zichtbare bekenden, zou de eigenlijke plechtigheid een aan vang nemen. Ik stond daartoe op, nam uit een der petroleumblikken een dunne bamboe en stak die tot op den bodem in een der martavanen. Het hoofd deed hetzelfde in de andere martavaan. Gelijktijdig moesten wij nu al zuigende aan onze bamboetjes een bepaalde hoeveelheid djakan verschalken. Op primitief-ingenieuse wijze was er voor gezorgd, dat wij beiden evenveel en dat later volgenden ook niet meer dan een bepaalde hoeveelheid naar binnen zouden slur pen. Op het vocht in de martavanen, beide boordevol en van gelijken vorm en inhoud, lagen nl. platte stukjes bamboe, waardoor even lange bamboe pennen waren gestoken. Er moest nu zoo lang van het vocht worden opgezogen, totdat de vloeistof tot het ondereinde van de pen was gezakt. De djakan moest met de tot op den bodem in de martavaan gestoken zuigbamboe eerst worden dooreengeroerd, door deze met beide handen heen en weer te rollen, ten einde den inhoud te vermengen en tevens te voorkomen dat te veel rijst werd opgezogen en de bamboe verstopt. Ik schat de hoeveelheid van het vieze goedje die het hoofd en ik uit onze respectieve martavanen opslurpten op ongeveer 1. L. en daarna verwisselden wij van martavanen om nog eens een dergelijke hoeveelheid te verorberen. Hoewel het mij moeite kostte, ver saagde ik niet omdat ik wist dat van «meedoen" in een geval als dit, zooveel afhing; zelfs vertoonde ik na afloop van de operatie een verrukt comediegezicht. Goedkeurende uitroepen en gelach beloonden mijn prouesse. Dank zij deze tegemoetkomende houding, waarvan nog meer «taaltjes worden vermeld, wist de schrijver het vertrouwen van het natuurvolkje te winnen. De lieden, die er eerst niets van wilden weten, een verre zeereis te maken, lieten zich bekeeren, zoodat het Habbema dan ook gelukte het benoodigde aantal roeiers niet alleen, maar zelfs meer bijeen te brengen, waaruit hij de besten kon kiezen. Grensregeling. Door den minister van den koloniën, is dr. P. F, Hubrecht ter beschikking van den gouverneur generaal gesteld, om als geoloog te worden toegevoegd aan de commissie ter voorbereiding van de aanwijzing tot het bepalen van een natuurlijke grens tusschen het nederlandsch en het duitsch gebied op Nieuw Guinea. Terug naar Indie. Naar Indië keeren dezer dagen terug of ïijn daarheen reeds onderweg: F.L. de Gaas Fortman, kapitein der genie, 14 Mei Grotius;A. Pinsentel, le luitenant der infanterie. Multatuli. Het ainsterdamsche »N. v. d. D." bracht onuitgegeven brieven van Multatuli. Zij zijn van tusschen 1871 en 1880, toen wijlen de heer G. L. Funke Multatuli's uitgever is geweest, en aan dezen gericht. In een van 9 April '72 heeft Dekker het over auteursrecht in Nederland: hoe moeilijk een tooneelschrijver dat bij ons doet eerbiedigen. Verder leest men er vaak van geldgebrek. Dekker klaagt dat hij ongeveer f 150,000 heeft af te betalen, wat hij kans ziet te doen, mits hij nog tien jaar leeft. Het is of men de Balzac hoort. Cultuur Maatschappijen. In de vergadering van aandeelhouders der cultuurmaatschappij «Tjibintaro Plantations" werden balans en winst- en verliesrekening met algemeene stemmen goedgekeurd. Als commis saris werd herkozen de heer J. Wégimont te Antwerpen. Voorts werd besloten tot uitgifte van serie B van het maatschappelijk kapitaal, groot f230,000, waarop de tegenwoordige aandeelhouders met recht van voorkeur £ pari kun nen inschrijven. De maatschappij onder directie o. a. van den heer J. F. A. M. van Waesberghe te Hulst beschikt over ruim 1440 bouws, waarvan er 206 beplant zijn in 1909 met 62,600 Hevea Brasiliensis en 2091 Ficus boomen. De directie had voor hare concessie met aanplant uit Londen een bod kunnen krijgen, waardoor den aandeelhouders volgens mededeeling van het bestuur, een winst van ruim 100% zo u ten deel gevallen zijn, doch de vergadering wenschte daarop uiet in te gaan, doch de concessie te behouden en de beplantingen belangrijk uit te breiden, waartoe de opbrengst van serie B van het maatschappelijk kapitaal zal worden aangewend. De uit Indië ingekomen berichten luiden volgens het bestuur zeer gunstig. De te 's Gravenhage gehouden vergadering van tandeelhouders der cultuur-maatschappij • Petjangaan" heeft de balans en de rekening van verlies en winst goedgekeurd, en het dividend vastgesteld op 30 pet. (v. j. 25 pet.). De heer R. Mc. Neill werd herkozen als commissa ris. Javasche Bank. Op 4 dezer, 's avonds, beschikte de Javasche Bank, blijkens haar weekstaat, over een metaalsaldo van f 5.999.736.70. Post Chef. De chef van ons postkantoor, de heer Pruys van der Hoeven, gaat ons alweer verlaten. Hem is, wegens langdurigen dienst, een jaar verlof verleend. Onze patih. Blijkens de heden onder de telegrammen opgenomen beschikkingen is onze patih, raden Rangga Danoekoesoema, in gelijke functie te Meester Cornelis benoemd. Bandoeng verliest een ontwikkeld inlandsch ambtenaar en een bekwaam politieman in hem. Danoekoesoema was, zooals men zioh herinneren zal, als wedana hier gekomen, en heeft toen heel spoedig de promotie tot patih gemaakt. Reddingswerk. De handwerken, die het Leger des Heils hier ten bate van zijn Reddingshuis te Semarang verkoopt, zijn in de eerste kleine voorzaal van • Concordia" geëxposeerd. De bezoekers van het concert, Donderdag-avond, zullen dus voor en na de muziek-uitvoering en in de pauze er makkelijk even aan kunnen wippen. Examens. De onderwijzer aan de school tot opleiding van inlandsche ambtenaren, de heer Lameyn, is te Batavia geslaagd voor het examen landen volkenkunde. Klein-Ambtenaars-Examen. Heden slaagden hier weer vijf van de acht candidaten, en wel: R.HJ. Abbink, M. Goyers, A. J. Orie, F. A. Masss, en Th. v. Leuven allen met voldoende. Bioscoor. De bioscoop van den heer Boudewijns, de •Imperial Optigraph" heeft gister -avond in de schouwburgzaal van »Concordia" slechts een voorstelling kunnen geven, daar er wat aan de motor haperde. Deze is nu evenwel weer in orde, zoodat heden avond de voorstellingen zullen worden voortgezet. Cholera. Heden werd The In Liang, employé van de Handelsmaatschappij >Hiap Hoat" door de cholera aangetast. Mail. Van -middag nog weer een stukje mail, nu loopende tot Zater dag, 14 Mei. Onveiligheid, Van morgen om vier uur hebben een paar inlanders op den grooten weg naar Tjimahi een Chinees, Joe Leng, employé van Jo Lian Kie, die naar Andir toog om daar sago op te koopen, overvallen en van negenderd gulden beroofd. Een «terk stukje. Vechtpartijen. Bij het spelen liep gister-middag op Tjitepoes een 12 jarig Chineesje, Teng Thie, tegen een anderen jeugdigen Chinees, Kam Kit Tjia, op, Deze, woedend, greep een mes van een toekang ketan, die in de buurt was, en gaf er Teng Thie een steek mee in den rechterschouder, die zoo goed aankwam, dat de gewonde naar h< t ziekenhuis gebracht moest worden. Verder zijn gister op Tjitepoes nog twee inlanders aan 't bakkeleien geweest, over 't uitbetalen van geld. Ook hier moest er een naar het ziekenhuis getransporteerd worden. De Moord-Bastiaans. In zake den moord te Bosa in 1908 op controleur Bastiaans gepleegd is, naar de »Sum. Bode" meedeelt, d >or den raad van Justitie ta Padang in hooger beroep vonnis gewezen. Dertien beschuldigden werden tot 20 en een tot 18 jaren dwangarbeid in den ketting veroordeeld, terwijl twee werden vrijgesproken. De rapat te Bosa had in eerste instantie zeven dezer lieden tot de doodstraf veroordeeld. het mooie fransch. Een dame op een zeer geanimeerd bal, wil een franschen gast in zijn taal aanspreken: »Ah monsieur, il y a beaucoup d'animo ici, n'est ce pas?" De Franschman verbaasd; — «Beaucoup d'animaux?!" --- BIJ DE BUREN. F o r m o s a. Japan heeft op Formosa met heel wat moeilijkheden te kampen. De zuidelijke stammen zijn inschikkelijk en leergierig. Bij de noordelijke is echter de geest van verzet veel grooter. Vandaar dat een uitgebreid plan van aanval ontworpen is. Politietroepen ondersteund door militaire detachementen zullen de insluitingslinie enger en enger afbakenen. Zelfs is er reeds een begin van uitvoering aan gegeven. Er worden tien compagniëu ieder bestaande uit zes en tachtig man inlandsche hulptroepen, met inlandsch kader aan het hoofd en begeleid door inlandsche koelies, van de oostkust in twee kolonnes over een der hoogste waterscheidingen van het eiland voorwaarts gezonden. Binnen een maand moeten drie vaste punten der oproerige inboorlingen bestormd zijn, waarbij de insluiting verderen voortgang heeft en de aanleg van straatwegen en het oprichten van vaste politieposten den toestand verzekert. Voor het einde van dit jaar zal op die wijze het oproerige gebied tot rust en de geheele bevolking in onderwerping gebracht moeten zijn. Slechts bestaat le vrees, dat de menschen zich niet gewonnen zullen geven, maar tot den laatsten man het verzet zullen blijven voeren. Ten opzichte van de oproerigen in het zuiden is men echter optimistischer gestemd. Van deze verwacht men, dat zij weldra hun wapens zullen inleveren, waarna uitvoering kan gegeven worden aan het voornemen hen in den landbouw te onderwijzen en voor een deel naar andere streken over te plaatsen. De oproerlingen hebben volgens door de Japanners verkregen inlichtingen een menigte vuurwapens, waarvan zij voortdurend van China uit voorzien worden, naar schatting een dertig duizend stuks geweren. Men hoopt thans echter in den loop van dit jaar, achttien jaar na de bezetting, eindelijk heer en meester over het eilandgebied te worden. Er hebben reeds op meerdere plaatsen hevige gevechten plaats gehad, doch bizonderheden zijn daaromtrent vooralsnog niet gepubliceerd. Anthropologischevondst. — In 'n hol te Tongking in Achter-Indië zijn drie menschelijke schedels uitgegraven, die van belang zijn voor de kennis van de oer-bevolking in dat land. Volgens een medeeling in 't tijdschrift Anthropologie zijn het de oudste vondsten, waarop men in dat gebied van Azië is gestooten. Alle drie schedels behooren ongetwijfeld tot hetzelfde ras, dat waarschijnlijk van meer dan gemiddelde lichaamslengte geweest is. Van één is zelfs de onderkaak behouden gebleven, die anders meestal ontbreekt. De meest opvallende eigenschap van deze schedels is hun onregelmatige vorm. Zij gelijken daarom het meest op den europeeschen oer-mensch uit het zoogenaamde rendier-tijdperk en op het oudste menschentype, dat tot nog toe uit Zuid-Amerika is bekend heworden In geen geval is de oer-mensch van AchterIndië met het mongoolsche ras in betrekking te brengen; eerder met de oudste volkeren der Soenda eilanden. Men zou daar niet de oorspronkelijke vertegenwoordigers van een geel, maar van een blank ras te zoeken hebben, en de ethnoloog de Quatrefages had reeds vroeger aangenomen dat een blank ras eens het vasteland van het Verre Oosten bewoond had. De werktuigen, die te zamen met die overblijfselen gevonden zijn, gelijken op die uit het jongere steen-tijdperk. Sieraden en aardewerk komen daaronder haast niet voor. Omdat men geen beenderen van eetbare dieren in dezelfde laag gevonden heeft, is het waarschijnlijk, dat die oude Troglodyten voornamelijk vegetariërs waren of behalve planten hoogstens nog mosselen aten. Een stad neergebrand. Den 3n Mei zijn negen wijken van Aomori, een stad in het noorden van Japan, in de asch gelegd. Korten tijd geleden lazen we er reeds met een enkel woord van. De eerste mededeeling was echter zoo vaag, dat ze weinig betrouwbaar leek. Taan3 wordt er echter een bevestiging van gegeven benevens een aanvulling. Uit de nadere bijzonderheden blijkt, dat de geheele catastrofe zich ia den korten tijd van vijf üur afgewikkeld heeft. Er hoerschte op den ongeluksdag een sterke storm, die re.;d-i twe^ dagen en twee nachten had gewoel, e i juist op het bewuste kritieke oogeablik tot een orkaan oversloeg. Hoe het vuur ontstaan is, moet nog opgehelderd worden. Het duurde echter slechts enkele minuten, of de geheele stal stond op verschillende punten in vlammen daar de stormwind brandende voorwerpen voortzweepte en neerwierp op de naar zwitsersch model met steenen belegde houten daken der huizen tot in de verst- verwijderde deelen der stad, waarna het vuur zich snel uitbreidde. De zich in bedroevenden toestand bevindende brandweer was, hoewel de soldaten van het garnizoen en de matrozen van een in de haven liggend oorlogsschip bijstand verleenden, van den aanvang af machteloos, om aan het vuur tegenstand te bieden. Het bleef eenvoudig branden, totdat er niet9 brandbaars meer was en van de geheele stad nog slechts twee aan de grens gelegen dorpjes waren overgebleven. De geheele handelswijk met bijna alle openbare gebouwen, scholen, ziekenhuizen en kerken is een prooi der vlammen geworden. Er zijn in 't geheel ongeveer honderd menschen om 't leven gekomen en bijna alle geredden hebben nagenoeg al hun have en goed verloren, daar zij bij de snelheid waarmede het vuur om zich heen greep maar nauwelijks is staat waren het veege lijf te bergen. De schade wordt in 't geheel op dertig millioen yen geschat. Tegen de negen duizend families zijn zonder onderdak en ongeveer dertig duizend geredden zijn van alle middelen ontbloot. Het reddingswerk en het bergen der gewonden is onder de leiding van officieren en doktoren door de soldaten van de divisie van Hirosaki, die met draagstoelen, verbandmiddelen, enz. kwamen toegesneld, naar het schijnt met veel zorg uitgevoerd. De houten huizen hebben in Japan reeds dikwijls aanleiding gegeven tot groote stadsbranden. ---