No 14 UITSPRAAK van de Raad voor de Scheepvaart inzake de aanvaring van het stoomschip „Prins Maurits" met het Italiaanse stoomschip „Vittorio Z", ter hoogte van Vlieland, ten gevolge waarvan het Italiaanse schip is gezonken. Betrokkene: de kapitein H. Vitters. Op 11 oktober 1955 is het stoomschip ,,Prins Maurits", op de reis van Antwerpen naar Bremen, ter hoogte van Vlieland, tijdens mist in aanvaring gekomen met het Italiaanse stoomschip „Vittorio Z", ten gevolge waarvan laatstgenoemd schip is gezonken. In overeenstemming met het voorstel van de inspecteur-generaal voor de scheepvaart besliste een commissie uit de Raad voor de Scheepvaart, als bedoeld bij artikel 29 der Schepenwet, dat de raad een onderzoek zou instellen naar de oorzaak van deze aanvaring en dat het onderzoek tevens zou lopen over de vraag of niet deze aanvaring mede te wijten is aan de schuld van de kapitein van de „Prins Maurits", H. Vitters, wonende te Rotterdam. Het onderzoek heeft plaatsgevonden ter zitting van 31 januari 1956, in tegenwoordigheid van de inspecteur voor de scheepvaart, J. Metz. De raad nam kennis van de stukken van het voorlopig onderzoek der Scheepvaartinspectie, waarbij processen-verbaal van de verhoren van de kapitein, de 2de stuurman en de roerganger, zomede van een schets, de te Rotterdam afgelegde scheepsverklaring, het scheeps- en machinedagboek met kladjournalen, benevens een brief van Rijkswaterstaat met kaart en twee telegrammen, en hoorde de kapitein, voornoemd, als betrokkene buiten ede. De voorzitter zette de betrokkene, aan wie voormelde beslissing was meegedeeld, doel en strekking van het onderzoek uiteen en gaf hem gelegenheid tot zijn verdediging aan te voeren hetgeen hij daartoe dienstig achtte, hem daarbij het laatste woord latende. Uit de verklaringen en bescheiden is de raad het volgende gebleken: Het stoomschip „Prins Maurits" is een Nederlands schip, toebehorende aan de Oranje Lijn (Mij. Zeetransport) N.V., te Rotterdam. Het meet 1287 bruto-registerton en wordt voortbewogen door een 1400 pk triple-expansiemachine; het schip was gebouwd in 1936. Op 10 oktober 1955, te 20.45 uur, vertrok de „Prins Maurits", gedeeltelijk beladen met stukgoed, van Antwerpen met bestemming Bremen. De diepgang was vóór 14'03", achter 16'04". De bemanning bestond, inclusief de kapitein, uit 27 personen; er waren 2 passagiers aan boord. Men ondervond veel heiig weer en mist; de vaart werd naar omstandigheden geregeld en mistsignalen werden gegeven. Op 11 oktober, te 14.38 uur, werd boei ET 3 en, te 14.58 uur, boei ET 4 gepasseerd, aan b.b.-zij op korte afstand. De koers was 44° r.w., de vaan 11 mijl. Het was heiig, de wind was flauw en stil, de zee kalm. Te 15 uur verminderde het zicht. Een uitkijk werd op de brug gezet, mistsignalen werden gegeven en de radar werd bijgezet. De kapitein observeerde zelf de radar, die bijstond op een bereik van 5' en z.g. relative, met de vaarrichting op de O-stand van het scherm. Te 15.28 uur zag de kapitein een echo, even aan bakboord, op 5' afstand. Aanvankelijk meende de kapitein te doen te hebben met een meeligger, daar het andere schip zich aan de Z.O.-kant van de boeienlijn bevond. Spoedig bleek evenwel, dat de echo afkomstig was van een tegenligger, die dus aan de verkeerde kant van de boeienlijn in de geveegde geul voer, nl. voor hèm aan b.b.-zij van het vaarwater. De peiling van de echo veranderde niet noemenswaard. De kapitein besloot de passeerafstand te vergroten en veranderde koers naar stuurboord, eerst tot 55°, daarna tot 60°. Toen de afstand tot het andere schip was afgenomen tot 2 m ij'> stopte de kapitein te 15.31 uur de machine; de koers was ondertussen nog meer naar stuurboord veranderd en was toen 100° r.w. De „Prins Maurits" gaf geregeld de voorgeschreven mistsignalen, van het andere schip was nog niets gehoord. Het zicht varieerde van Ya tot M m 'j'- De kapitein kon op het radarscherm de echo volgen tot op een afstand van 1 mijl, maar daarna verdween deze in zeereflex. Te 15.35 uur zag men aan b.b.-vooruit op 25° van de boeg, op een afstand van circa 75 m, een schip, dat later bleek het Italiaanse stoomschip „Vittorio Z" te zijn, dat vóór de „Prins Maurits" langs lag. De kapitein zette onmiddellijk de telegraaf op volle kracht achteruit en gaf 3 korte stoten op de fluit. De vaart van de „Prins Maurits" werd toen nog op 2 mijl geschat. Ondanks het achteruitslaan trof de steven van de „Prins Maurits" het andere schip aan s.b.-zij ongeveer 12 m vóór de brug onder een hoek van ongeveer 80°. De schepen waren direct vrij van elkaar en de „Vittorio Z" was spoedig in de mist verdwenen. Door de aanvaring was de „Prins Maurits" naar stuurboord gedraaid en beschadigde nog de s.b.-zij van het andere schip tot de brug. De 2de stuurman schat de Vaart van de „Vittorio Z" op zeker 8 mijl; ook de uitkijk heeft een belangrijke boeggolf van dat schip gezien. Onmiddellijk na de aanvaring ging de „Prins Maurits" ten anker; het lag te 15.40 uur ten anker achter s.b.-anker met het 60-vaammerk op het spil. Na enige tijd kwam plotseling de „Vittorio Z" weer uit de mist te voorschijn.. Zij voer een zodanige koers, dat de kapitein van de „Prins Maurits" volle kracht achteruit liet slaan; daardoor kon een ernstige aanvaring worden voorkomen en schuurde de „Vittorio Z" slechts met s.b.-voorschip langs b.b.-voorschip van de „Prins Maurits". Bij onderzoek bleek, dat de voorpiek van de „Prins Maurits" opliep, maar dat andere tanks en ruimen geen water maakten. De „Vittorio Z" verdween weer in de mist, maar weldra hoorde de marconist, dat dit schip radiografisch noodseinen uitzond. De „Prins Maurits" streek de motorsloep en verzocht de juist passerende Franse treiler „Kleber" mee te zoeken naar eventuele schipbreukelingen. De treiler en de sloep begonnen te zoeken en zij waren juist bij de „Vittorio Z" gekomen, toen het wat opklaarde en men ook van de „Prins Maurits" het andere schip kon zien. Dit brak op dat moment in tweeën en zonk. De 20 opvarenden van dat schip konden dit verlaten met 2 reddingboten. Tien man kwamen aan boord van de „Prins Maurits" en de andere tien op de „Kleber". De masten en de schoorsteen van het wrak bleven boven water zichtbaar; de plaats van het zinken was volgens de „Prins Maurits": 53°18.6' N.B., 04°51.4' O.L., dat is 1% mijl Z.O. van de boeienlijn. De kapitein heeft Scheveningeh Radio bericht van de aanwezigheid van dit voor de scheepvaart gevaarlijke wrak. De tien man, die op de „Prins Maurits" waren gekomen, zijn eveneens op de „Kleber" overgegaan en door deze treiler naar Duinkerken gebracht. De „Prins Maurits" ging naar Bremerhaven als noodhaven, maar vertrok 12 oktober naar Rotterdam om te repareren. Steeds werd daarna mist ondervonden en eerst 14 oktober te 23.50 uur meerde de „Prins Maurits" te Rotterdam. Vóór de aanvaring heeft de kapitein van de „Prins Maurits" één keer een mistsignaal van de „Vittorio Z" gehoord en de 2de stuurman twee keer. Ter zitting verklaarde de kapitein geheel overeenkomstig het hiervóór vermelde. Hij voegde daaraan toe, dat, toen op 11 oktober 1955 het te 15 uur mistig werd, hij geen vaart heeft geminderd; hij achtte dit niet nodig, daar de „Prins Maurits" goed in haar s.b.-helft van de geveegde geul voer. De radar stond bij op het 5'-bereik; betrokkene achtte dit een goed bereik met het oog op het waarnemen van de boeien; het volgende bereik is 15'. De echo van de „Vittorio Z" werd nog voor 15.28 uur waargenomen op 5° aan bakboord op een afstand van klein 5'. Betrokkene heeft daarop geen vaart geminderd, maar is de echo blijven observeren; hij heeft geen plot gemaakt. Betrokkene heeft koers laten veranderen naar stuurboord; de richting van de echo veranderde niet noemenswaard. Toen de afstand afgenomen was tot 1 Yi mijl, te 15.31 uur, heeft betrokkene de machine gestopt. Betrokkene zegt, dat het schip, bij de lichte belading, waarin het verkeerde, dan na 7/ 2 minuut stilligt. Te 15.35 uur zag men aan b.b.-vooruit, op een afstand van circa 75 m, de „Vittorio Z" uit de mist komen en nam men waar, dat dit schip met grote snelheid vóór de „Prins Maurits" over lag. Betrokkene heeft toen onmiddellijk volle kracht achteruit laten slaan. Een minuut later, te 15.36 uur, trof de steven van de „Prins Maurits", die toen nog een vaart had van ongeveer 2 mijl, b.b.-zij van het Italiaanse schip. De schok was zeer licht, maar door de snelheid van het andere schip werd de „Prins Maurits" naar stuurboord rond gedraaid. Na de aanvaring is de „Prins Maurits" ten anker gegaan, de stroom liep om de N.O. Enige tijd later kwam de „Vittorio Z" weer uit de mist te voorschijn en schoof zij met s.b.-voorschip langs b.b.-voorschip van de „Prins Maurits". Door deze laatste aanvaring werd vrijwel geen schade aangericht. Door de eerste aanvaring werd de steven van de „Prins Maurits" beschadigd, doch niet ernstig. De schade was even boven water; betrokkene begrijpt daardoor niet, dat het andere schip door de aanvaring zodanig beschadigd is, dat het spoedig daarna is gezonken. De inspecteur voor de scheepvaart voerde aan, dat, toen de „Prins Maurits" op 11 oktober 1955 voer in de E.T.-route, op weg naar Bremen, zij te 15 uur in mist liep. Hierna was de kapitein steeds op de brug. De radar was bijgezet en deze werd door de kapitein geobserveerd. Toen het te 15 uur dik werd, is de vaart niet geminderd. De kapitein vertrouwde geheel op de radar, maar overtrad daarmee het bepaalde in artikel 16, 1ste lid, van de Uitwijkbepalingen. De radar stond hij op een bereik van 5'. Dit is vrij klein voor de geveegde route; de tijd ontbreekt om dan een plot te maken, vooral wanneer men volle kracht blijft doorlopen. De kapitein meende eerst, dat het schip, waarvan hij een echo waarnam, te 15.28 uur, een meeligger was, maar door het snel naderen begreep hij, dat het een tegenligger was. De kapitein heeft te 15.31 uur gestopt; de vaart liep hierdoor terug. Hierdoor wordt de mogelijkheid om te plotten veel kleiner. Wanneer er een kans is op een aanvaring, is het mogelijk die te verkleinen door vaart, te minderen, maar indien men dan tevens koers verandert, kan het voordeel van het vaart minderen tenietgaan. Nu de kapitein vaart minderde en tevens koers veranderde naar stuurboord, werd de kans op een aanvaring groter. Men heeft meer tijd voor het maken van een goede plot, wanneer men een groter bereik gebruikt en wanneer men minder snel loopt. Men moet snel kunnen reageren op de gegevens van het radarscherm. De kapitein kreeg gegevens van het scherm, maar reageerde niet op de juiste wijze. De inspecteur wijst erop, dat bij het waarnemen van een echo. vrijwel rechtvooruit, het even duurt voor men doorzetten daarvan kan vaststellen. De kapitein had het „idee fixe", dat alle schepen in hun s.b.-helft van de geveegde geul zouden varen. Hij is verder onvoorzichtig geweest door artikel 16, 1ste lid, te overtreden en door koers te veranderen, toen hij de machine stopte. De inspecteur acht het mogelijk, dat de „Vittorio Z" ook fouten heeft gemaakt, maar hij acht ook kapitein Vitters medeschuldig aan deze aanvaring. De inspecteur stelt de raad voor, de bevoegdheid van betrokkene om als kapitein te varen op zeeschepen, te ontnemen voor de tijd van twee weken. Het oordeel van de raad luidt als volgt: De raad wil geen oordeel uitspreken over de mate van schuld van de „Vittorio Z", daar van deze kant geen gegevens zijn verstrekt. Dit schip had geen radar en zal, bij het bevaren van de route bij mist, wel moeite hebben gehad met de navigatie; mogelijk heeft zij ondanks de mist volle kracht gelopen. De „Prins Maurits" beschikte over radar. Het bereik van 5' wordt door de raad in de route niet te klein geacht, maar de navigatie moet zich daarbij aanpassen. Men kan bij een zo klein bereik niet volle kracht blijven varen tot dicht bij het punt van ontmoeten van een ander schip. Daar in de Noordzee kleine vaartuigen kunnen worden verwacht, die geen radarecho geven, is het, mede met het oog daarop, af te keuren, dat de kapitein het bepaalde in artikel 16, sub a, van de Uitwijkbepalingen heeft overtreden en ondanks dikke mist volle kracht is blijven doorlopen. Toen de kapitein ook zonder een plot te maken constateerde, dat de richting van de echo niet noemenswaard veranderde en dat de afstand snel kleiner werd, had hij de vaart uit het schip moeten halen, nu het door het varen in de geul en doordat de afstand tot het andere schip niet groot was, toen voor hem vaststond, dat dit schip een tegenligger was, het niet mogelijk was om door een grote koersverandering voor het andere schip uit te wijken. De raad acht het onbegrijpelijk, dat de kapitein, die uit het feit, dat de richting van de echo niet veranderde, had moeten begrijpen, dat het andere schip vóór hem over lag, koers heeft veranderd naar stuurboord. Hij bood daardoor zijn brede zij aan het andere schip en had licht door het andere schip op ernstige wijze kunnen worden aangevaren. De kapitein heeft steeds gemeend, dat het andere schip ook wel de s.b.-helft van de geul zou opzoeken, en heeft daarbij niet gedacht aan de mogelijkheid, dat het andere schip geen radar had en misschien geen goed bestek had en .niet precies wist waar het voer. De vaart van de „Prins Maurits" moet, ondanks het achteruitslaan, op het laatste moment nog vrij groot zijn geweest. Het andere schip is tenminste zo ernstig daardoor beschadigd, dat het na korte tijd zonk. Het is gelukkig, dat bij deze ramp alle opvarenden van de „Vittorio Z" konden worden gered. De raad is van oordeel, dat kapitein Vitters medeschuldig is aan deze ramp doordat hij artikel 16, sub a, heeft overtreden en, toen hij vooruit een echo waarnam, die niet noemenswaard van richting veranderde, niet de vaart uit zijn schip heeft gehaald en door de totaal onverantwoorde koerswijziging naar stuurboord. De raad straft kapitein Hendrik Vitters, geboren 23 juli 1903, wonende te Rotterdam, door hem de bevoegdheid om als kapitein te varen op zeeschepen te ontnemen voor de tijd van één week. Aldus gedaan door de heren mr. A. Dirkzwager, 1ste plv. voorzitter, H. A. Broere, W. F. v. Vreeswijk, D. Rahusen en C. B. Nachenius, leden, in tegenwoordigheid van 's raads secretaris mr. A. Boosman, en uitgesproken door voornoemde voorzitter ter openbare zitting van de raad van 1 februari 1956. (Get.) A. Dirkzwager, A. Boosman. ---