EERSTE BLAD. ARNHEM, s September. Het verzet, in ons hoofdartikel van 25 Augustus aangeteekend tegen de denkbeelden, welke in een interview de heer W. P. Groeneveldt, vroeger vice-president van den Raad van Ned.Indie, had uitgesproken omtrent de politiek, welke in den tegenwoordigen crisis Nederland tegenover China zou hebben te volgen, heeft van dezen algemeen geachten oud-hoofdambtenaar een antwoord uitgelokt, hetwelk in het cAlg. Handelsblad» van gisterenavond werd opgenomen. Daar de quaestie voor ons land van groot actueel belang is, verheugen wij ons daarover, te meer omdat men nu uit de eerste hand de meening van den heer Groeneveldt leert kennen, en al worden wij door hem niet van ongelijk overtuigd, dat die meening waarde en beteekenis heeft, zullen ongetwijfeld velen ons toestemmen. De geachte schrijver acht onze tegenspraak hoofdzakelijk op een tweetal «onjuistheden» te berusten, welke hem tot eene nadere toelichting nopen, waarmede wij onze lezers wenschen in kennis te brengen vooraleer wij onze bedenkingen daartegenover stellen. «In de eerste plaats, schrijft de heer Groeneveldt, wordt mij verweten, waar ik de meening uitspreek dat ons land deel behoort te nemen aan de tegenwoordige internationale actie van het buitenland in China, dat ik daarmede Nederland aanraad ten aanzien van China niet anders dan het slechte voorbeeld van brutale roofpolitiek van Rusland, Duitschland, Engeland, Frankrijk en Italië te volgen. Ik vrees dat hier begripsverwarring in het spel is. Het moge waar zijn dat de door de *A. C.» genoemde Mogendheden zich ten aanzien van China aan roofpolitiek hebben schuldig gemaakt, ik wil toegeven dat China's wrok daarover voor een deel tot de tegenwoordige verwikkelingen heeft geleid, maar dat alles staat op het oogenblik niet meer op den voorgrond. De Chineesche regeer ing heeft getracht de betrekkingen met het buitenland op gewelddadige wijze te verbreken en nu is aan de orde het herstel dier betrekkingen, waarbij zekerlijk zal gestreefd naar wijziging'en uitbreiding er van, zoomede naar waarborgen tegen eene herhaling van hetgeen in den laatsten tijd gebeurd is, «Het ligt dunkt mij voor de hand dat elke natie, die bij de buitenlandsche betrekkingen van China belang heeft, aan de nieuwe regeling daarvan behooit mede te werken en dat het geene goede politiek wezen kan stilzwijgend af te wachten, wat anderen zullen doen; de Regeering der Vereenigde Staten van Noord-Amerika heeft het blijkbaar ook zoo ingezien, want hij neemt op toongevende wijze aan de actie in China deel, terwijl zij toch in dat land niet aan «roofpolitiek» heeft gedaan en daarvan in de toekomst ook wel niet verdacht zal worden. Het is mij niet duidelijk waarom wij binnen den kring onzer middelen dit voorbeeld niet zouden mogen volgen. In het algemeen, wie thans aan de internationale actie in China deel neemt, behoeft dit niet noodwendig met booze bedoelingen te doen, maar kan integendeel, door gematigdheid te betrachten en voor te staan, aan dat ongelukkige land diensten bewijzen, gelijk dit reeds in de bedoeling van NoordAmerika schijnt te liggen. «In de tweede plaats schijnt de «A. C.» van meening te zijn dat de rechtstreeksche bemoeiing met wat thans in China omgaat, voor ons niet noodig is, want al mochten ook de handelshavens in handen van buitenlandsche Mogendheden komen, dan zouden verschillende toegangen tot het Chineesche rijk ook voor den Nederlandschen handel openstaan. «Ik hoop dat het mij gelukken moge te voorkomen, dat aan het in deze woorden doorstralende goede vertrouwen in Nederland eenige instemming worde geschonken ; wij zouden veel kans hebben bedrogen uit te komen en voor ons nationaal gevoel zou die rustige afwachitng ook niet verheffend zijn; een klein volk kan zich niet kleiner toonen, dan wanneeer het zich steeds afvraagt: ben ik wel bij machte met die grooten mee te doen ? En wie zich zelf niet telt, heeft veel kans dat zijne omgeving hem ook niet hoog aanslaat. «Laat ons deze beschouwingen toetsen aan den bestaanden toestand en aan datgene, wat daaruit in de naaste toekomst belooft voort te vloeien. «Ik acht het niet waarschijnlijk dat China veideeld zal worden of dat de vreemde mogendheden groote uitgestrektheden als eigen grondgebied zullen annexeeren; wegens het sterk ontwikkelde nationaliteitsgevoel der Chineezen en de economische toestanden, die weinig plaats voor den vreemdeling laten, zouden dat weinig begeerlijke aanwinsten zijn. Ik zonder natuurlijk uit Mandschoerije en de verdere streken tusschen den Amoer en Port Arthur, waarvan Rusland wel een groot deel zal nemen als onontbeerlijke verbinding van Siberië met de wereldzee; zoo ook kleinere vestigingen van commercieele en strategische beteekenis, zooals het Engelsche Hongkong en het Duitsche Kiau-tsjow, die slechts zooveel achterland behoeven, als voor de vrije beweging der hoofdvestiging noodig is. Maar overigens zal men, naar ik verwacht, niet vergeten, dat China voor het buitenland vooral waarde heeft als uitgestrekt handelsgebied en trachten het als zoodanig te bewaren, wat het best geschieden kan door het Rijk intact te laten. Het kan echter ook anders loopen, wellicht komen toch groote uitgestrektheden als gebied of invloedssfeer in vreemde handen of onder vreemde leiding en als dit b. v. met de provincie Canton het geval was, dan zouden onze belangen daarbij ernstig kunnen lijden; ten handel zouden wij vermoedelijk wel onder voldoend gunstige voorwaarden toegelaten worden, maar wij hebben voor Oost-Indië ook behoefte aan vrije emigratie uit die streken en daaraan zouden wellicht bezwaren in den weg gelegd worden, evenals de Engelschen thans te Hongkong doen, waar de verscheping van werkvolk naar andere dan Britsche havens eenvoudig door chicanes onmogelijk wordt gemaakt. In dat geval zou het voor ons inderdaad eene levensvraag zijn eene eigene, zij het ook kleine vestiging in de buurt te verkrijgen. «Wanneer daarentegen, zooals ik verwacht, de integriteit van het Chineesche Rijk in hoofdzaak geëerbiedigd wordt en inen er zich op toelegt, dat Rijk in den boven aangegeven zin als handelsgebied te bewaren, dan doen zich weder andere complicaties voor. «China is niet op den voet van geheele gelijkheid in de comitas gentium opgenomen, de betrekkingen van dat Rijk met het buitenland worden niet in alle opzichten door de beginselen van het volkenrecht beheerscht, maar zijn ten opzichte van verschillende bijzonderheden geregeld bij speciale tractaten, die in de eerste jaren na de Fransch-Engelsche expeditie naar Peking van 1859—60 gesloten zijn ; het Nederland-tractaat dateert n. ƒ. van 1863. De voorrechten, die destijds door de groote Mogendheden van China afgedwongen zijn, heeft dit Rijk later vrijwillig ook aan de nakomende en kleinere Staten toegestaan, maar het is volstrekt niet zeker, dat dit ook in de toekomst zoo gaan zal. Die tractaten komen thans voor vernieuwing of althans voor herziening in aanmerking en terwijl de eerste eisch wel zal wezen, dal China op ruimere schaal voor den algemeenen handel wordt opengesteld, waarvan dan ieder land gebruik maken kan, is de mogelijkheid volstrekt niet uitgesloten, dat de Mogendheden, die de eerste onderhandelingen voeren, als deelnemers aan de internationale actie, voor zich speciale voordeelen bedingen, of althans zoodanige eischen ingewilligd krijgen, dat de Chineezen die aan de later komenden niet zullen kunnen of willen toestaan. Ook bij dezen loop van zaken bestaat er dus gevaar van bedrogen uit te komen, wauneer men de handen in den schoot legt en gelaten afwacht wat anderen voor ons zullen doen.» Hiertoe bepaalt zich in het antwoord des heeren Groeneveldt de bestrijding van ons standpunt. Terwijl wij ons voorbehouden eerstdaags onze bedenkingen daartegen te ontwikkelen, nemen wij voor 't oogenblik met a 1 g e h e e 1 e instemming over de beschouwingen, welke daaraan door hem worden toegevoegd. Verwacht men van hem, dat hij nu ook aangeven zal wat, naar zijn oordeel, de Regeering ten deze behoort te doen, dan moet hij hen die dit verwachten, teleurstellen. «Ik ben te lang ambtenaar geweest, zegt hij zeer terecht, om niet te weten, dat iemand die buiten de zaken staat, zich veelal op glad terrein waagt, als hij mocht beproeven meer te doen» dan slechts in algemeenen zin de richting aangeven, welke de Regeeringi z. i. behoort te volgen. En deelt de Regeering zijne overtuiging omtrent hetgeen Nederlands belang in China eischt, dan mag men vertrouwen, dat zij «het best zal kunnen beoordeelen wat moet en kan gedaan worden.» Al kunnen wij de door hem aanbevolen richting- niet dé juiste achten, toch stemmen wij geheel in met hetgeen de heer Groeneveldt in de volgende zinsneden aan de Regeering als haren plicht voorhoudt. «In de eerste plaats moeten de Nederlandsche handel en nijverheid meer den blik op China vestigen dan tot dusver het geval is geweest; wel is in de laatste jaren op dit gebied voortgang waar te nemen, maar wil men behoorlijke resultaten bereiken, dan dient nog heel wat meer te worden gedaan. «De Regeering zal moeten zorgen voor eene betere regeling van ons Consulaatwezen in China. Nog steeds leven wij onder den invloed eener ministerieele uitsp-aak, dat voor onze Consuls de kennis der Chineesche taal niet noodzakelijk is en dit terwijl Engeland en Duitschland, die daar de grootste handelsbelangen hebben, sedert lang de tegenovergestelde mee* ning huldigen. De Consuls van een klein land hebben overal en vooral in China minder irvloed en aanzien dan hun collega's, die eene groote macht achter zich hebben en dit verschil kan alleen verminderd worden door groote kennis van land en volk en door intieme aanraking met de Chineesche autoriteiten, twee desiderata, die alleen met kennis der taal bereikbaar zijn. Van de waarheid dezer dingen schijnt de Regeering nog niet doordrongen te zijn: nog steeds kennen onze Consuls geen Chineesch, nog steeds heeft onze Consul voor Zuid-China zijne standplaats in het buitenland, namelijk te Hongkong, terwijl toch de meest elementaire kennis van den toestand leert, dat het anders zou moeten wezen. «Onder deze omstandigheden kan het geene verwondering wekken, dat belangrijke zaken aan onze Consuls voorbijgaan. De rechtstreeksche emigratie van Swatow naar Deli is met behulp van den Duitschen consul tot stand gekomen en geschiedt nog steeds met Duitsche schepen en onder Duitsch toezicht. Bij het zoeken naar ifzet in China van Nederlandsch-Indische petroleum heeft men, naar ik vermeen, wederom de hulp van een Duitschen Consul moeten inroepen, ter verkrijging eener lang uitblijvende vergunning tot het oprichten van reservoirs; wellicht is het daaraan te wijten dat nu de verkoop ook in Duitsche handen is.» Op de bestrijding onzer denkbeelden door den heer Groeneveldt komen wij, gelijk gezegd, nader terug. Een der door de Engelschen krijgsgevangen gemaakte geneesheeren van de 2e Nederlandsche ambulance van het «Roode Kruis», dr. van Houtum, is assistent in het ziekenhuis te Rotterdam en zijn verlof was met r dezer afgeloopen. Met 't oog op het pest-gevaar, dat de aanwezigheid van dezen geneesheer en bacterioloog op zijn post dubbel wenschelijk doet zijn, werden gisteren in de zitting van den Roiterdamschen Raad door dr. van Rijckevorsel inlichtingen gevraagd aan Burg. en Weth., in 't bijzonder ten aanzien van de stappen door hen bij de Regeering gedaan, om te weten wat er eigenlijk gebeurd is en wat door de Regeering gedaan werd om Rotterdam zijn ambtenaar terug te bezorgen. Want dat er door onze Regeering stappen gedaan zijn, achtte de interpellant boven twijfel verheven ; zou zij zich misschien voor den Rotterdamschen ambtenaar niet zoo inspannen, — een weinig vleiende onderstelling van den heer van Rijckevorsel omdat die Rotterdammer dan toch in de eerste plaats Nederlander is, — er zijn echter onder de gevangen genomen doctoren twee Nederlandsche officieren van gezondheid, en daarom laat zich zelfs niet vermoeden, dat er door de Regeering geen stappen zouden gedaan zijn. De Burgemeester, de heer F. B. 'sjacob, verklaarde zich tot een antwoord bereid, al zou hij niet ingaan op «den kreet van verontwaardiging», door den heer van Rijckevorsel «geslaakt over hetgeen elders is geschied». Hij zou zich strikt bepalen tot hetgeen in dezen «des Raads is» : de afwezigheid van den ambtenaar der Gemeente, en wat de Burgemeester hierover zeide ontleenen wij woordelijk aan het verslag in de «N. Rott. Ct.» : «Zijn (dr. van Houtum's) verlof was den ien dezer verloopen. Toen deze datum begon te naderen — eenigen tijd geleden dus — gingen er geruchten, dat hij als gevangene zou zijn gezonden naar Ceylon. Naar aanleiding hiervan richtten B. en W. zich tot den Minister van Binnenlandsche zaken met verzoek om mee te deelen of er iets bekend was van wat er was geschied met de bedoelde Nederlanders, en zoo ja, of er van diplomatieke tusschenkomst terugkeer van dr. van Houtum zou zijn te verwachten. Sedert zijn eenige weken verloopen, en is geen antwoord ontvangen. Spr, vermoedt dus, dat de diplomatieke onderhandelingen worden gevoerd, maar dat daaraan geen pnbliciteit kan worden gegeven.» Een zeer welwillend vermoeden van den heer 's Jacob voorzeker, maar dat toch op niets anders steunt dan dat men hetgeen men wenscht zoo gaarne wil gelooven. De Regeering neemt niet alleen de houding aan, alsof zij zich van Engelands willekeur en machtsmisbruik tegenover Nederlandsche Staatsburgers hoegenaamd niets aantrekt, althans zij laat het belangstellend publiek geheel onkundig van hetgeen zij ten bate der leden van de Roode Kruis-ambulance misschien heeft gedaan, maar zelfs laat zij aanvragen van belanghebbende Besturen, als in dezen het Rotterdamsche, gedurende eenige weken geheel onbeantwoord ! Het is waar, dat Bestuur wendde zich tot het departement van B i n n e nlandsche Zaken, hetwelk zich natuurlijk om inlichtingen weder tot dat van Buitenlandsche Zaken moest wenden, maar het Binnenhof, dat beide departementen scheidt, is toch niet zóó groot dat een antwoord op een verzoek om inlichtingen «eenige weken» noodig heeft om dien afstand af te leggen. En kost het zooveel tijd voor den Minister van Binnenlandsche Zaken om iets van zijn collega van Buitenlandsche Zaken los te krijgen, dan ware 't ten minste beleefd geweest het Rotterdamsch Gemeentebestuur te berichten dat het eenig geduld moest oefenen. Stellig worden er onderhandelingen gevoerd, waaraan geen publiciteit kan worden gegeven, vermoedt Rotterdam's Burgemeester. Maar dan vragen wij, waarom wordt zeifs het feit, dat de Regeering ten minste iets doet, geheim gehouden ? Het wordt nu toch eindelijk eens tijd, dat de Nederlandsche Regeering een teeken van leven geeft en aan de natie de overtuiging schenkt, — welke op grond van vroegere gebeurtenissen ongelukkig juist niet erg vaststaat — dat de behartiging der nationale belangen en in 't bijzonder die van de, in strijd met het volkenrecht, gevangen gehouden leden der Roode Kruis-ambulance in hare handen veilig is. De natie heeft het recht met betrekking tot hare belangen in het buitenland van de Regeering meer te verlangen, dan alleen dat zij zoo nu en dan weder eens herinnerd wordt, — zooals gisteren nog door de uitwisseling der ratificatiën van de verschillende verdragen, — aan de zoogenaamde Vredesconferentie, welke Engeland in Zuid-Afrika maar ongestoord voortgaat tot een huichelachtig comediespel te stempelen. --- BINNENLAND. HH. MM. de Koningin en de KoninginMoeder zullen 17 September van Soestdijk in den Haag terugkomen. De acten van bekrachtiging der Vredesconferentie zijn gisteren neergelegd door de vertegenwoordigers van de navolgende Staten : 1. Het verdrag over de vreedzame beslechting van internationale geschillen, door die van Duitschland, Oostenrijk-Hongarije, België, Denemarken, Spanje, Vereenigde Staten van NoordAmerika, Frankrijk, Groot-Brittannië, Italië, Nederland, Perzië, Portugal, Rumenië, Rusland, Siam, Zweden en Noorwegen en Bulgarije. 2. Het verdrag betreffende de wetten en gebruiken van den oorlog te land door die van Duitschland, Oostenrijk-Hongarije, België, Denemarken, Spanje, Frankrijk, Groot-Briitannië, Ital ë, Nederland, Perzië, Portugal, Rumenië, Rusland, Siam en Bulgarije. 3. Het verdrag tot toepassing op zee-oorlogen van de beginselen der Geneefsche conventie van 1864 (met uitzondering van art. 10, dat van de ratificatie in alle acten is uitgesloten), door die van Duitschland, Oostenrijk-Hongarije, België, Denemarken, Spanje, Ver. Staten van N.-Amerika, Groot-Brittann ë, Italië, Nederland, PerziS, Portugal, Rumen ë, Rusland, Siam, Zweden en Noorwegen en Bulgarije. 4. de verklaring, houdende verbod om ontplolbare en andere stoffen uit ballons enz. te werpen werd onderteekend door de gevolmachtigden van Duitschland, Oostenrijk, Hongarije, Belgis, Denemarken, Spanje, Vereenigde Staten van Noord-Amerika, Frankrijk, Italië, Nederland, Perzië, Portugal, Rumenië, Rusland, Siam, Zweden en Noorwegen en Bulgarije. 5. De verklaring houdende verbod van het gebruik van projectielen die uitsluitend ten doel hebben verstikkende of vergiltige gassen te verspreiden door die van Duitschland, OostenrijkHongarije, België, Denemarken, Spanje, Frankrijk, Italië, Nederland, Perzië, Portugal, Rumenië. Rusland, Siam, Zweden en Noorwegen en Bulgarije; en 6. de verklaring, houdende verbod van het gebruik van kogels die gemakkelijk in hetmenschelijk lichaam zich uiUetten of platdrukken, door die van Duitschland, Oostenrijk-Hongarije, België, Denemarken, Spanje, Frankrijk, Italië, Nederland, Perzië, Rumenië, Rusland, Siam, Zweden en Noorwegen en Bulgarije. Bij de opening van de vergadering heeft de Minister van Buitenlandsche Zaken, de heer mr. W H. de Beaufort, het navolgende gesproken : «Iic gevoel eene levendige voldoening u hier in deze zaal bijeen te zien, om over te gaan tot de nederlegging der akten van bekrachtiging der verdragen en verklaringen te 's-Gravenhage, bij gelegenheid van de Vredesconferentie onderteekend. De formaliteit, die wij heden zullen verrichten, is om zoo te zeggen de definitieve beëindiging van de werkzaamheden van die Conferentie, die voortaan tot de geschiedenis behoort. Gij allen zult evenals ik den wensch koesteren, dat haar toekomstige geschiedschrijver eenmaal zal kunnen getuigen, dat de arbeid van de Conferentie duurzaam en weldadig voor de menschheid zal zijn geweest en ik meen te mogen rekenen op Uw aller instemming door u voor te stellen dien wensch, die ons aller harte vervult, uit te spreken tegenover den verheven Souverein, die het initiatief tot de Conferentie heeft genomen. Ik stel u dus voor aan Zijne Majesteit den Keizer aller Russen daartoe een telegram te richten. Naar aanleiding van die woorden is, na afloop der vergadering, een eerbiedig telegram aan Z. M. den Keizer aller Russen gericht. Het hoofdbestuur van den Ned. Bond tot bestrijding der vivisectie te 's Gravenhage heeft aan de Tweede Kamer een adres gericht, waarin o. a. te kennnen wordt gegeven, dat het hoofdbestuur met leedwezen heeft gezien dat de Regeering bij suppletoire-begrooting gelden heeft aangevraagd voor de oprichting van een peststation, voor proefnemingen op dieren, enz.; en dat het, buiten zijne principieele afkeuring van dierproeven, zich verplicht acht ernstig te waarschuwen tegen het groote gevaar voor besmetting, dat zulk een peststation oplevert, zelfs ondanks de beste voorzorgsmaatregelen . Adressant verzoekt daarom de aangevraagde gelden voor een peststation niet toe te staan, doch ze dienstbaar te maken aan de bij de Kamer reeds aanhangige plannen tot opheffing van jammerlijke onhygiënische woningtoestanden. De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maat, schappij heeft eene gunstige bepaling voor een gedeelte van haar personeel ingevoerd. De comptable ambtenaren hebben in het vervolg geen borg meer te stellen. De overgroote meerderheid dezer ambtenaren waren natuurlijk verplicht zich voor hunne borgstelling tot de met dat doel opgerichte maatschappij te richten. Over al hunne dienstjaren bedroeg het op te brengen bedrag uit dien hoofde + f 400 per persoon. Deze overbodige uitgaven noopte eenige leden van „Recht en Plicht", te Zutphen, stappen te doen tot het oprichten van een onderling waarborgfonds. Op hun verzoek daartoe te mogen overgaan, nam de heer van Hasselt hunne beweegredenen in gunstige overweging en besloot tot de nog meer bevredigende oplossing der quaestie van den eisch der Maatschappij om borgstelling van haar comptabelen niet meer te stellen. Op Zaterdag 15 dezer zal te Amsterdam de algemeene vergadering worden gehouden van den Nederlandschen Bond van Gemeenteambtenaren. Aan de orde is o. a.: verkiezing van een lid van het hoofdbestuur wegens het aftreden (periodiek) van den heer S. Wijbenga; rapport der in de vorige vergadering benoemde commissie in zake de oprichting van een bondsorgaan. Te Amsterdam is, volgens het «Handelsblad», bericht ontvangen, dat ook ds. Goddefroy te P-etoria in hechtenis genomen is, wijl hij bij de godsdienstoefening voor de Boeren gebeden had. Het officieel orgaan der «Vereeniging voor Export» meldt het volgende omtrent de handelsbetrekkingen tusschen Nederland en de Ver. Staten van Noord-Amerika: «De Nederlandsche Regeering staat tegenwoordig met het Noord-Amerikaansche Kabinet in onderhandeling over verschillende fiscale aangelegenheden. «Onze Regeering beklaagt er zich over, dat de Amerikaansche uitvoer in Nederland gedeeltelijk vrij van rechten is, gedeeltelijk aan zeer lage tarieven onderworpen is, terwijl het op den Nederlandschen export naar Noord-Amerika toegepaste Kingley-tarief voor menig uitvoerartikel hoogst drukkend is. «Zoo voert Noord-Amerika naar Nederland voor ongeveer 5 millioen dollar meel vrij in, terwijl den Nederlandschen export bv, van bloembollen naar Amerika jaarlijks 25 pCt. van de waarde, die 350.000 dollar bedraagt, in rekening gebracht wordt, hetgeen overeenkomt met een belasting van 75.000 tot 80.000 dollar per jaar. «De Nederlandsche Regeering dreigt, ingeval Amerika haar wenschen niet mocht vervullen, den invoer van Noord-Amerikaansch meel differentieel te behandelen. «De molens in het Westen der Unie, die in de laatste jaren veel moeite gedaan hebben om den export van meel naar Nederland uit te breiden, hopen, dat de Noord-Amerikaansche Regeering ten minste aan het verlangen van ons Gouvernement betreffende bloembollen zal toegeven.» ---