Van DE WOLF en HET LAM DE TOESTAND IN OOSTENRIJK BIJZONDER PIKANT (Van onze Oostenrijkse correspondent). Wanneer de wolf met het lam begint te discuteren, kan het alleen zijn om het te laten horen, dat het ongelijk heeft. Dat heeft de Oostenrijkse graaf Orsini—Rosenberg onlangs te Belgrado ondervonden. Dat hij zich bij die gelegenheid permitteerde te glimlachen, was al te stoutmoedig van een graaf en een Oostenrijker tegenover een vertegenwoordiger van de Sovjet. Waar blijft dan toch het fatsoen bij diplomatieke bijeenkomsten, als men zich zoiets als een glimlach veroorlooft? Het was dan ook meer, dan de wolf kon verdragen; wolven, zo beweert men, worden erger met de jaren. Nu mene men niet, dat de Oostenrijkse pers al even bedeesd is, verre vandaar. Waar zij niet genoodzaakt is met een taaie Russische muilkorf rond te lopen, durft zij wel degelijk de tanden Igten zien. Dat blijkt uit de perscommentaren op die beruchte Donauconferentie: ES MUSS GESAGT WERDEN!. zo luidt de kop over geheel de breedte der voorpagina in een dagblad, dat in de Amerikaanse zone verschijnt. En of het er gezegd wordt, met een nadrukkelijk plaatsen van alle puntjes op de i’s 1 In verhand met de smakeloze uitval van Vyschinski als zou een graaf niet de geschikte ir#in zijn om een natie te vertegenwoordigen, wordt er even aan herinnerd, dat ook de Sovjets eens een vertegenwoordiger hadden, die Tchitscherin heette en die toch ook niet uit proletariër-huize afkomstig was. Naar aanleiding van de andere aantijging, als zou een regiem-Schuschnigg aan de zijde van Hitler de oorlog tegen de democratische wereld tot aan het bittere einde toe hebben gevoerd, geeft men terug met eraan te herinneren, dat Oostenrijk in 1938 werd overrompeld en gedurende de gehele oorlog van zijn staatkundige zelfstandigheid is verstoken geweest; dat verder ieder kind wel weet, dat Schuschnigg met geheel zijn kabinet van 1938 tot 1945 gevangen heeft gezeten. Men mag, zo heet het, over het bewind van Schuschnigg oordelen zoals men wil; men mag er tegen hebben, dat het tengevolge van zijn constructie door het overheersen van het Vaderlandse Front veel overeenkomst vertoonde met zekere volksdemocratieën, waar immers ook één enkele groep domineert, het ware de historische waarde op de kop zetten, indien men beweerde, dat het niet tot de laatste adem van zijn bestaan tegen Hitler gekant was. Maar het blijft niet bij het weerleggen van de zure duwtjes van de Russische vertegenwoordiger te Belgrado. Diezelfde Donau-conferentie, waar de vertegenwoordiger van de voormalige Donau-monarchie netjes op de rand van zijn stoel mocht zitten hjjken, met zijn hoge diplomaten-hoed vroom op*zijn knieën, geeft de Oostenrijkse pers een welkome aanleiding om niet alleen aan de Russen, maar nog meer aan al de Westerse geallieerden, ja zelfs liefst aan geheel de beschaafde wereld, de vraag voor te leggen, waar dat nu op lijkt, wanneer men een land, dat mag terugzien op een oudere staatsgeschiedenis dan welk ander der zegevierende machten ook — Frankrijk misschien uitgezonderd — zó maar zonder meer kan behandelen als iemand, die eerst door de genade der buitenlandse' machten als staat geconstitueerd moet worden. En het moet worden toegegeven; de toestand hier in Oostenrijk is bijzonder pikant. Niet zozeer vanwege de uitdrukkelijke beloften, die zowel te Yalta als te Moskou plechtig werden gegeven, maar nog meer als gevolg van de halfslachtige toestand, die door het maar half nakomen van die beloften is ontstaan. Het is een feit, dat ook de Russen over het algemeen het Oostenrijks bewind ongemoeid hebben gelaten, al gingen zij ook niet zo ver als de Amerikanen, die bovendien optreden als verdedigers der persoonlijke vrijheid der Oostenrijkers en de onkosten van hun aanwezigheid zelf betalen, ja door een grootse hulpactie de bevolking nog aardig laten meeleven. Doch door dit alles is men er aan toe, dat Oostenrijk in feite over al de voorwaarden beschikt om een onafhankelijke staat te vormen: een eigen volk, een eigen grondgebied en een door het volk gekozen welgeordende staatsmacht. Wat alleen ontbreekt is, dat die staat de jure als een onafhankelijke erkend wordt.... en daar zitten ze nu al drie jaar op te wachten, dank zij de hardnekkigheid der Russen, die er in het geheel niet bij geïnteresseerd zijn aan een land, dat zo geheel en al Westers georiënteerd is gelijk Oostenrijk, de teugels vrij te geven. Welk voordeel zij uit die stramme teugels weten te trekken, is zoeven in Belgrado duidelijk gebleken. De Westerse mogendheden moeten netjes wegblijven, wanneer het over de Donau gaat, en Oostenrijk móet zijn mond maar houden, zo .lang het geen staatsverdrag heeft.... De Oostenrijkse pers profiteert van de gelegenheid om het onhoudbare van deze situatie onder de ogen van de weldenkende wereld te brerigen. Meer ;n meer begint men in ’t buitenland —u tot in Engeland toe — te beseffen, welke kapitale blunder men in 1918 heeft geslagen door de oude Doriau-monarchie te slachten en aan stukken te snijden, waardoor eerst aan Hitler en daarna aan de despoten uit .het Oosten een mooie kans gegeven werd die eens onder de Habsbürgers verenigde kleine volkeren het ene na het andere op te slorpen. Er zijn fouten, die zich niet goed laten herstellen. Doch het is voor. Europa en Amerika een kwestie van eigen-belang niet alleen, maar ook van zelfrespect, dat de kwestie van het staatsverdrag ten gunste van het verminkte Oostenrijk dan eindelijk tot stand kome. „Belgrado, zo besluit een Oostenrijks krantenartikel, heeft getoond, hoe vol de maat is. Wij zijn een kleine machteloze staat. Doch op de wereldkaart zijn meer van zulke kleine staten te vinden, en zij alle leven van de gedachte varfl het internationaal recht. Ook de wereldvrede l’eeft daarvan. Ons recht is onze enige macht. Oostenrijk moet plechtig aan de wereld laten weten, dat zijn regering niet langer van plan is, een onmogelijke verantwoording te dragen, die zich met de nationale eer en het staatsbewustzijn van een cultuurvolk niet laat verzoenen. Als de machten geweld willen, moeten zij zelf de verantwoording voor dat geweld op zich nemen, maar niet meer spreken van vrijheid, tnenselijke waardigheid, recht op cultuur. Het geval Oostenrijk is heden rijp om aan het Internationale Gerechtshof te Den Haag te worden voorgelegd. Wij hebben alle hoedanigheden van een staat, waarom houdt men ons altijd onder het juk? Geeft ons de vrijheid, trekt de vreemde troepen terug onderhandelt met ons als met een gelijkgerechtigde partner en jullie hebben meer gepresteerd dan door honderden conferenties”. --- BURGEMEESTER- KAMERLID gronden de combinatie burgemeester (althans van een belangrijke gemeente) en kamerlid (althans voor zover het de Tweede Kamer betreft) niet aanbevelenswaardig geacht. Ofschoon zij niet uitdrukkelijk onverenigbaar is verklaard — en dus in principe geoorloofd — stelt toch de regering herhaaldelijk bij benoeming van burgemeesters' de voorwaarde, dat zij, indien tot Tweede-Kamerlid gekozen, zullen bedanken. De burgemeester van Rotterdam, mr. P. J. Oud, als lijsttrekker van de V.V.D. weer in de landspolitiek binnengestapt, schijnt voornemens deze ongeschreven wet te trotseren en beide functies te blijven waarnemen. Daarbij blijkbaar vooropstellend, dat hij noch in de ene kwaliteit nóch in de andere kan gemist worden. Dit laatste zal men wellicht niet willen betwisten. Vóór de stembus heeft men het terecht mr. Oud, de stuwkracht der V.V.D., alree kwalijk genomen, dat hij mogelijk, eenmaal gekozen, het mandaat van zijn kiezers niet zou aanvaarden. En de burgerij van de Maasstad op haar beurt zou stellig haar burgervader, die bij haar jongste geschiedenis van afbraak en herstel ten nauwste is betrokken, node zien heengaan. .Hij staat ais het ware in een conflict van plichten en dies mag men dit uitzonderlijke geval met de nodige consideratie beoordelen. Toch schijnt ons zijn voornemen om zich voor wat zijn Kamerfunctie aangaat alleen met de hoofdzaken te bemoeien eigenlijk op zich reeds een aanduiding, dat hij meer hooi op zijn vork neemt dan redelijkerwijze te verdedigen valt. Eist het Kamerlidmaatschap momenteel de hele mens, van een fractie-voorzitter mag dit in dubbele mate gelden En wie zou hetzelfde durven ontkenner van de andere functie het bestuur rakende ener grote navenstad als Rotterdam in de meest penibele periode van haar geschiedenis? Met alle respect voor de grote werkkracht van mr. Oud zal men zich toch niet onttrekken kunnen aan de beduchtheid dat zijn beleid zich ook hier min of meer tot de hoofdzaken zou moeten gaan beperken. En dan zou toch het experiment, waarvoor ’t conflict van plichten hem plaatst, een bedenkelijke kant kunnen krijgen. \ t --- De Radio viert mee Geen ooggetuige: — Dan oorgetuige! In de komende weken zullen op vier dagen nationale programma’s per radio worden uitgezonden en men heeft alle mogelijke moeite gedaan deze programma’s zo samen te stellen, dat het Nederlandse volk ten volle alle gebeurtenissen via de radio kan meebeleven en daarnaast een reeks van bijzondere gebeurtenissen en uitzendingen kan beluisteren. Men heeft moeiten noch kosten gespaard om een reeks programma’s samen te stellen voor de dagen 30 en 31 Augusus en 4 en 6 September, die er zijn mogen. Hoogtepunt zal natuurlijk zijn de uitzending van de volledige inhuldigingsplechtigheid op 6 September, maar niet minder treffend zal zijn de, plechtigheid van de abdicatie op 4 September in het paleis óp de Dam, waarvan men ook een reportage zal trachten te maken. Op 30 Augustus zal men de aubade kunnen beluisteren in de Maliebaan te Den Haag, waar dan Koningin Wilhelmina voor het laatst als vorstin bij de Hagenaars zal vertoeven. /De nationale feestdag van 31 Augustus brengt de minister-president in de aether, benevens de hoogste vertegenwoordigers in de overzeese gebiedsdelen. De tocht van de pas ingehuldigde Koningin Juliana in de gouden koets door Amsterdam, zal men als het ware op de óoet kunnen volgen, daar een radio-re- porter met een „walkie-talkie m de stoet zal meegaan. Om deze hoogtepunten heen is een rijk geschakeerd programma gegroepeerd, dat in klank en woord de 50 voorbije jaren zal illustreren. Uitzendingen uit Oost en West, van de coldaten uit In dië zullen het programma wereldomvattend maken. VERMISSING MET POLITIEKE ACHTERGROND? De ..Tagliche Rundschau”, het orgaan van het sovjetrussisch militair bestuur in Duitsland, heeft^de Amerikaanse autoriteiten opheldering verzocht over het lot van graaf Heinrioh von Einsiedel die sedert drie maanden, na een bezoek aan zijn moeder te Wiesbaden in de Amerikaanse zóne, vermist wordt. Heinrich von Einsiedel, kleinzoon van Bismarck en officier van de Luftwaffe, werd destijds in sovjet-Rusland krijgsgevangen gemaakt. Hij was als „overtuigd anti-fascist” naar Duitsland teruggekeerd en werkte mede aan de „Tagliche Rundschau”. Volgens Amerikaanse bevoegde kringen zal eerlang een Amerikaans communiqué over dit geval worden verstrekt. --- In Deventer reikte Prins Bernhard In Deventer reikte Prins Bernhard gisteren een aantal onderscheidingen uit aan personen, die zich verdienstelijk maak'ten bij de koopvaardij gedurende de oorlog. Een der gedecoreerden wordt door Z. K. H. gecomplimenteerd. --- Berlijn moet Moskou adviseren Financiële experts van ae vivr mogendheden bijeen (Telefonisch van onze Londense corresp.) De correspondent van de Daily Herald te Berlijn schrijft, dat de Britse en Ame. rikaanse opperbevelhebbers in Duitsland hun voorgenomen bezoek aan het Roergebied hebben uitgesteld wegens „een belangrijke ontwikkeling in de besprekingen te Moskou”, De onderhandelingen over de geldproblemen te Moskou zijn in een zodanig stadium getreden, dat verdere technische besprekingen te Berlijn noodzakeljjk zijn geworden. Financiële deskundigen van elk der vier mogendheden staan hier gereed, om overleg te plegen over de kwestie der betaalmiddelen en rapport uit te brengen aan Stalin en de drie Westelijke diplomaten te Moskou Dit overleg zou zo goed als onmiddellijk aanvangen. Tijdens zijn laatste bespreking met de drie Westelijke vertegenwoordigers zou Stalin zich bereid verklaard hebben het financiële probleem aan Berlijn in handen te geven en wel aan de vier geallieerde opperbevelhebbers. Al te groot optimisme wordt hierdoor nog niet opgewekt, want tot nu toe hebben besprekingen over dit probleem te Berlijn nog nooit tot iets geleid. Maar toch heeft de bereidwilligheid der sovjetregering om de mening van de deskundigen van de vier mogendheden ter plaatse in te winnen, een hoopvolle stemming- doen ontstaan. De westelijke mogendheden hebben er steeds op gestaan, dat indien de Russische Mark het enige betaalmiddel te Berlijn zoü zijn, zij onder contröle der vier mogendheden moest staan. Men gelooft thans, dat toen Stalin Maandagnacht de drie westelijke vertegenwoordigers ontmoette, hij geneigd was het beginsel van ’ viermogendheden-contröle in te willigen, althans gedurende het overgangstijdperk tussen het ene en het andere, betaalmiddel, ! maar dat volgens zijn voorstel de westelijke mogendheden weinig of geen contröle meer zouden uitoefenen. De nieuwe bespreking met Molotof. die men gisteren stellig verwachtte, heeft niet plaatsgevonden. Wel hebben de Britse en Amerikaanse ambassadeurs te Moskou een conferentie van een uur gehad. --- Nieuwe crisis rond stadsbestuur van Berlijn? Hoopgevend Amerikaans-Russisch contact Generaal Kotikof,. de sovjet-russische stadscommandant van Berlijn, heeft een aan Louise Schröder, burgemeester van Berlijn, gericht Schrijven overhandigd, waarin de Berlijnse magistraat ervan beschuldigd wordt, in de laatste tijd maatregelen te hebben genomen, die rechtens ongeldig waren, aangezien zij niet door de geallieerde besturen waren goedgekeurd. Het Berlijnse gemeentebestuur is gisterenmiddag in speciale zitting bijeengekomen, om de brief van generaal Kotikof te bespreken. In deze brief wordt het gemeentebestuur ervan beschuldigd, dat het een scheiding teweeg heeft gebracht in de Berlijnse politie en „vele andere flagrante schendingen der gemeentewet” toestaat. Politieke waarnemers te Berlijn beschouwen de inhoud van de brief als een mogelijke aanwijzing, dat de Russen nieuwe maatregelen zullen nemen tegen de gemeente-autoriteiten. Min of meer hoopgevend luidt inmiddels een Reuterbericht uit Berlijn, volgens hetwelk daar onderhandelingen aan de gang zijn tussen Amerikaanse en Russische autoriteiten, die gericht zijn op het vermijden van eventuele botsingen aan de sectorgrenzen. De sovjets beloofden, dat generaal Kotikof, de sovjet-commandant, in de loop van de komende 24 uur zich definitief zou uitspreken over het voorstel, de sovjetrussische en Amerikaanse militaire politie uit het grensgebied terug te trekken en de beveiliging van het gebied aan de Duitse politie over te laten, zo werd verklaard. JAPANNERS VECHTEN IN CHINA Volgens welingelichte Japanse kringen te Tokio vechten ongeveer 30.000 Japanse manschappen in China, sommigen voor de communisten, anderen voor de regering. Volgens nog onbevestigde berichten tellen deze troepen twee volledige divisies van 10.000 man. Met voorbijzien van het rijksbevel tot overgave aan het eind van de oorlog, hebben sommigen zich persoonlijk bij de gelederen der Chinese legers aangesloten en zich in Chinees uniform gestoken. Anderen hebben zich in groepen bij de guerillastrijd in het heuvelland aangesloten. Deze nog onbevestigde getallen, komen overeen met de officiële Japanse cijfers, volgens welke 24.000 Japanse soldaten in China „vermist” .worden sinds de JapanI se regering 1 Juli 1946 de repatriëring I uit Ohina voltooid heeft. --- De Sovjet-zone doelbewust te gronde gericht De verschrikkelijke „stok van Iwan” Schrikbewind van politie en partij (Van onze Berlijnse correspondent) Zoals overal, is ook in de Sovjetzone het voedsel de basis van elke productie. Dat wil zeggen, dat daar de basis ontbreekt. Zij, die in het economische leven der zone hun medewerking willen geven aan maatregelen . tot herstel, verbazen zich over de methoden, die de Russen daarbij als de alleenzaligmakende beschouwen. Zij kunnen die methoden alleen maar verklaren als een bewijs, dat de Sovjetbezetting generlei interesse heeft in een werkelijke herleving. Zij kenschetsen het Russische systeem in Oost-Duitsland als een poging om het laatste uit een reeds verdroogde citroen te persen. Wat daarna overblijft zou, volgens het oordeel van mensen, die in de hoogste organen der zone zitting hebben, de Sovjets niet interesseren. Zij leiden uit de gevoerde politiek af, dat de Sovjets overtuigd zijn, dat zij te eniger tijd het door hen bezette gebied weer zullen moeten prijsgeven. Wat zij ér dan achter zouden willen laten, zou natuurlijk allerminst een gezond geheel mogen zijn. Men hoort hier de meest markante voorbeelden vertellen van de wijze, waarop Russische officieren, die de reparatieleveringen moeten controleren, met de zweep slaan om de voorgeschreven productie te doen bijeen schrapen. De zweep is tenslotte het enige argument, waarmee de Russen het apparaat nog op gang kunnen houden, sedert elke bewoner der zóne weet, dat alle toezeggingen van „beter werken, beter leven” alleen maar op rode spandoeken staan en dat „meer produceren” alleen maar betekent; meer reparatieleveringen naar de Sovjetunie. Aan den lijve heeft de brede massa der arbeiders nog nooit iets van de „humane gestes” der Sovjetunie gehoord, tenzij het terwille van de propaganda (Berlijn en Leipzig!) absoluut noodzakelijk was. En dan ging en gaat het nog ten koste van anderen. Uit «bevoegde bronnen in de zóne horen wij, dat de voedselinspanningen, die de Russen zich thans voor Berlijn getroosten in verschillende gebieden der zóne reeds tot verdere beperkingen hebben geleid. De Russische grootmoedigheid bestaat er meestal in, naar gelang van de propagandistische behoefte, iets van de ene plaats naar de andere te verschuiven. Dit is overigens, zoals gesprekken met fabrieksleiders der zóne ons bewezen hebben, ook het beginsel volgens hetwelk de Russen het economisch apparaat der zóne bespelen. Het zijn vooral de bedrijven, die in het repa- ratieprogram zijn ingeschakeld (practisch alle van betekenis), die de gevolgen ondervinden van het volkomen gemis aan de meest elementaire orde. Iedere Russische officier voelt zich op zijn terrein een onaantastbare potentaat, hetgeen het best wordt gedemonstreerd door de uitlatingen van menige Kreiskommandant: „Hier heeft maarschalk Sokolovsky niets te bevelen, hier ben ik de baas”. Met een bijna kinderlijk geloof in eigen macht dicteren de plaatselijke potentaten de meest rigoureuse voorschriften aan de Duitse industrie. Zij gaan er daarbij van uit, dat alle ingebrachte bezwaren voortspruiten uit de wens tot sabotage. Dat zij daarbij de meest elementaire onmogelijkheden over het hoofd zien en dat zij merkwaardigerwijs geen begrip schijnen te hebben voor de omstandigheid, dat hun macht aan de grens van hun ambtsgebied ophoudt, maakt een samenwerking met hen vaak onmogelijk. Een enkele maal treft men uitzonderingen; goede vakkrachten met kijk op de zaken en begrip voor de moeilijkheden. Doch tegenover hen staat de grote massa, die sléchts de zweep kan hanteren. De desorganisatie, waarin het economische leven vervalt, blijkt uit de grote massa „compensatiezaken”, die door de industrieën (ook door de Sovjet-ondernemingen) vaak op Russisch bevel en dwars tegen de leuzen in moeten worden gedaan. Zij zijn het typische verschijnsel van een armelijke en vervallende economie, die ook in het Westen vóór de geldsanering het gehele beeld beheerst heeft. Zij behoren tot de laatste wijsheid van de economici, die de Sovjetzöne schijnbaar willens en wetens te gronde richten: de wijsheid, dat men het ene gat met het andere stoppen kan. In de „landeseigene” textielindustrie van Saksen. zo vaak genoemd als het summum van socialistische organisatie, heeft men het zover gebracht, dat slechts dertig procent van de als doel gestelde productie door de normale kanalen afvloeide, ofschoon er 130 procent heette geproduceerd te zijn. De rest verdween spoorloos om op te duiken op de zwarte markt van Berlijn, om te worden opgekocht door de Rasno, de officiële Russische zwarte-handelsonderneming, of om te dienen als steekpenningen zonder welke de fabrieken niet op gang gehouden kunnen worden. Tegen deze ontbinding trompettert de rode pers der zóne nu sedert jaar en dag. De ene zuiveringsvlaag wisselt de andere af ter misleiding van het publiek. Doch naarmate de politieke infiltratie zich versterkt neemt het euvel toe. Velen in de zóne hebben uit dit alles reeds de conclusie getrokken: de Russen willen de orde niet, doch slechts de reparaties. De zondvloed kan na hen komen! Zonder deze Russische toeleg, zo menen zij, zou er van de Sovjetzóne met haar groot agrarisch potentieel — en dit jaar een record oogst — een behoorlijk functionnerend economisch apparaat te maken zijn. Alle Russische toezeggingen om de bevolking een menswaardig bestaan te geven blijven een fictie, zo lang de bezetting de menswaardigheid naar Russische maatstaven meet. In feite heeft de Duitse bevolking dan ook in drie bezettingsjaren geen verbetering, doch veeleer een verslechtering in haar positie gevoeld. Er leeft geen enkele hoop meer, dat het onder Russisch bestuur ooit anders zal worden; niet onder de brede massa en ook niet onder het grootste deel van de leden van de „Volksrat” die als het democratische etiket der zóne geldt. Daarbij komt de weergaloze politieke druk, die toeneemt naarmate de verbittering groeit eri die letterlijk in een schrikbewind van politie en partijapparaat is ontaard. De stok van Iwan staat daarbij achter de deur. » • • De stok van Iwan. Nu spreken wij met iemand, die hem aan den lijve gevoeld heeft. Hij is drie jaren in Sachsenhausen geweest. Als meeloper der Nazi-partij was hij in de eerste dagen na de capitulatie opgeroepen voor een werkcommando. Hij werd naar het concentratiekamp gebracht en drie jaren lang hoorde zijn familie geen woord van hem of over hem. Hij was in Sachsenhausen met 15.000 andere gevangenen. Het waren niet allemaal nieuwelingen, doch ook oude bekenden, die door de Russen eerst uit het Gestapo-kamp waren bevrijd. De helft waren „Parteigenóssen”, de andere helft was een mengsel van illegale grensgangers, zwarthandelaren en politici, die de communisten niet welgevallig waren. Het systeem in net Kamp weex met ai van datgene, dat door de Gestapo was ingevoerd. De hoge leiding was Russisch, de lagere werd gerecruteerd uit de gevangenen en was aardig op weg de beruchte Kapo’s van Hitler te evenaren. Er waren minder klachten over de Russische bewakers en leiders dan over de Kapo’s. De Russen waren vaak zeer menselijk, en er is onder de teruggekeerde gevangenen een zekere sympathie voor de ernst en de hartelijkheid, waarmee de Russische artsen en vooral de vrouwelijke artsen hun werk in het kamp deden. Werk was vrij, doch gaf enkele voordelen. Geslagen of mishandeld werd er als regel niet, doch wel als uitzondering. Soms droegen de nieuwelingen, die door de schrik der politiekerkers gegaan waren, de littekens van hun mishandeling/ De straffen in het kamp moesten worden uitgezeten in een bunker, een vier meter diepe put, die voor een vierdaags verblijf allesbehalve comfortabel was. Maar ook deze straf was een hoge uitzondering. De grootste kwellingen in het kamp waren de honger en de onzekerheid. Het eten was zodanig, dat de bewoners als vermagerde wrakken rondliepen. Vóór zijn ontslag had onze zegsman met drie duizend anderen ’n quarantaine van drie maanden doorgemaakt, waarbij zij beter eten kregen dan de zwaarste arbeiders te Berlijn. Niemand wist de bedoeling. Die bleek eerst toen de vrijlating kwam: de ontslagenen moesten door hun uiterlijk de geruchten over de kampen tegenspreken. Erger dan het voedselgebrek was nog de onzekerheid. Een verhoor had nooit plaats gevonden en nooit was iets over de duur van de gevangenschap gezegd. Drie jaren heeft de familie nooit een woord van of over de gevangenen gehoord. Brieven of berichten zijn principieel verboden. Elke ontslagene wordt dan ook na zijn vrijlating bestormd door familieleden van collega’s, die speuren naar de verblijfplaats van hun relaties. Voor zijn ontslag wordt hij bestormd door propagandisten, niet van de SED, doch van de nationaal-democratische partij, de partij die speciaal is gesticht om voormalige nazi’s in het communistische net te vangen. Sachsenhausen is slechts een der vele kampen, waarvan men hier regelmatig schrikwekkende geruchten hoort. Hét is daarom, dat Berlijn niet voor de verleidingen der Russen bezwijkt. Nergens beter dan in deze stad weet men waarom het gaat. Niet om een stad met een paar millioen mensen, doch om het wegzinkende leven van de ene helft van Duitsland en om de barrière tegen de rode stromen. --- Waarom zij niet naar Rusland MEVROUW KASYENKINA VERTELT terugkeerde „Zij hebben mijn ganse leven vernietigd” Mevr. Oksana Kasyenkina, de „ex-gevangene” van het Sovjetconsulaat te New-York, die uit een venster van dat consulaat sprong om haar vrijheid te herwinnen, heeft gisteren in het Roosevelt-hospitaal te New-York de pers ontvangen. Na bevestigd te hebben, dat ze haar sprong niet had gedaan om zelfmoord te plegen, maar alleen om te ontsnappen, gaf ze een relaas van haar avonturen, waaruit bleek, waarom ze in geen geval weer naar Rusland wenste terug te keren. Op de dag, dat ze van de „vluchtelingen-hoeve” der wit-Russen, waar ze eerst verblijf hield, naar het Sovjet-consulaat was gevoerd, werd daar een persconferentie gehouden, waarin ze, in opdracht van de Sóvjet-ambassadeur en van de Sovjet-consul moest zeggen, wat dezen haar hadden voorgezegd. Door „haar boodschap” te vertellen zou zij, volgens beide Sovjet-heren, zich een ware heldin tonen. „Ik wist” — aldus mevr. Kasyenkina — | „dat, daar zij mij niet toestonden het | consulaat te verlaten, ik evenmin in Rusland de kans zou krijgen om te ontsnappen”. Op een vraag, wat er in de brief stond, welke zij van de „vluchtelingen-hoeve’ uit aan de sovjet-consul geschreven had, antwoordde zij, dat zij haar hele levensgeschiedenis in Rusland daarin verteld had en gevraagd had, ontslagen te worden van haar taak als onderwijzeres en in een hotel te mogen gaan wonen. „Daar ze mij dit niet wilden toestaan, besloot ik, zelf te handelen”, zo verklaarde zij. Zij had gehoopt met „menselijke wezens” te doen te hebben, maar het waren geen menselijke wezens en zij werd gearresteerd. Op de vraag, wat haar had doen besluiten, niet naar Rusland terug te keren, verklaarde mevr. Kasyenkina: „De reden, waarom ik aan een verblijf in Rusland wenste te ontkomen, was, dat ze in 1937 mijn man wegvoerden. Ik had er geen idee van, waar hij was heengebracht. Ik vertrok uit Sloviensk in de Oekraine om mijn zoon in Moskou te begroeten. Hij was eerstejaars-student aan de universiteit. Toen de oorlog uitbrak, was hij noch militair, noch lid van de Komsoluo (een bond van jonge communisten), noch lid van enige politieke partij. Daarom beschouwden de Sovjets hem als een vijand van de staat. Zij deelden hem in bij een divisie stormtroepen, zonder dat hij enige voorbereidende training had gehad. Op 12 Januari 1942 werd hij te Leningrad gedood. „Zij hebben mijn ganse leven vernietigd, daar ik mijn hele leven gewijd had aan mijn zoon en mijn man”, vervolgde zij. „Geen van beiden deden aan politiek”. „Ik ben het niet eens met de politiek van Josef Stalin. Ik houd van mijn volk en van mijn land. Maar ik kan niet instemmen met het Sovjet-regiem”. Tijdens het interview, dat ruim 20 minuten duurde, en waarvan een geluidsopname gemaakt werd voor de radio, waren politie-agenten, 2 verpleegsters en een secretaris van het hospitaal aanwezig. Op het kastje bij mevr. Kasyenkina’s bed stond een afbeelding van Maria met het goddelijk Kind. Duurte-puzzle in Duitsland Boeren en handelaars onschuldig? De Duitsers, die gisterenmorgen luisterden naar radio Frankfort hoorden boze Duitse verslaggevers in het openbaar woordvoerders van Duitse boeren, detaillisten en groothandelaars aan een kruisverhoor onderwerpen over de oorzaken van de stijging van voedselprijzen in de Westelijke zónes van Duitsland. Nadat de verslaggevers anderhalf uur hun slachtoffers het vuur na aan de schenen hadden gelegd, kwam het uit, dat de ene groep de andere de schuld gaf. De detaillisten zeiden, dat hun marge niet ruimer was dan de gebruikelijke 25 a 30 pet. en de groothandelaars beweerden, dat hun winstmarge niet groter was dan 20 pet. De woordvoerder van de boeren betoogde, dat de gemiddelde voedselprijzen het peil van vóór 1933 met niet meer dan 30 pet. overtroffen en als sommige prijzen, zoals die van eieren de laatste tijd omhoog gevlogen waren, was dat een „redelijke compensatie” voor het zakken van de aardappel- en graanprijzen — veroorzaakt door de goede oogst — vooral met het oog op de veel grotere stijging van de prijzen van industriële verbruiksgoederen. De fabrikanten waren niet op de conferentie vertegenwoordigd. Tenslotte zeide een woordvoerder van de vakbonden, dat de verbruikers zelf de oplossing in handen hadden door niet te kopen tegen buitensporige prijzen. --- De Amerikaanse ambassadeur, de heer De Amerikaanse ambassadeur, de heer Baruch, in gesprek met de heer en mevr. Hels na de opening van de Landbouwtentoonstelling te Groningen ---