KARDINAAL FELTIN te Roosendaal over positie der Kerk in Frankrijk X (Van onze verslaggever) „Woonden vroeger vele Fransen ongeïnteresseerd een stille mis bij om | aan Hun verplichtingen te voldoen, thans is de belangstelling voor de i liturgie groot in Frankrijk Men ziet nu nogal eens een Parijzenaar door de stad lopen met een missaal onder de arm, ook op dagen door de week”. Aldus schetste de kardinaal-aartsbisschop van Parijs gisteravond voor een volle zaal van de Katholieke Kring te Roosendaal de groeiende godsdienstige interesse in Frankrijk Nu ziet men nogal eens een Parijzenaar met een missaal onder de arm... Vier gevaren Men mag uit deze uitlating niet afleiden, 'dat er alleen maar reden tot optimisme is. Het relief heeft ook diepe schaduwen, zoals kardinaal .Feltin deed uitkomen. Hoe kwam de kardinaal in Roosendaal? De voorzitter van de Alliance Frangaise, de heer C. de Bruijn, deed dat uitkomen in zijn welkomstwoord waarin hij mede mgr. Jos Baeten, bisschop van Breda betrok, die op de voorste rij was gezeten. Het was twee jaar geleden, toen hij in contact kwam met de kardinaal, die het wereldcongres van de Pax Christi had bijgewoond. Uit de hieruit voortvloeiende relatie kwam de belofte van de kardinaal voort, eens in Roosendaal te komen spreken. Precies een jaar geleden, vertoefde de kardinaal eveneens in Nederland, waar hij in de Ridderzaal te ’s-Gravemhage over hetzelfde onderwerp sprak als gisteren in Roosendaal. Onze Haagse redactie heeft van die rede een verslag gegeven, dat tal van ook gisteren besproken onderwerpen inhield. Derhalve bepalen wij ons thans tot die punten, die ditmaal sterker dan in Den Haag, op het voorplan kwamen. Uitwassen voorkomen Toen de kardinaal had aangegeven, hoezeer de situatie van 50 jaar geleden — met confiscaties en vervolging — verschilt met die van thans, nu vooraanstaande Franse politici door de H. Vader worden ontvangen, kwam Z. Em tot zijn uit- . spraak over de gestegen belangstelling * voor de liturgie. Een belangstelling, die : niet zonder gevaren was, omdat overijve- , rige liturgisten meenden, met allerlei initiatieven te moeten komen. Het Franse episcopaat heeft echter liturgische richt- ( lijnen gegeven, die uitwassen voorkomen. | De patronage in de vorm van allerlei . organisaties voor de jeugd beleeft een j grote bloei en sedert enkele jaren heeft , zich een missionaire geest meester ge- ! maakt van de geestelijkheid en vele leken. Als alle priesters in de missielanden wilden de Franse geestelijken zich inle- i ven in het milieu waarin zij hun missio- ; nerende arbeid verrichten en zo kwam ’ men tot het instituut der priester-arbei- 1 ders. De kardinaal gaf terloops aan, hoe- 1 veel risico’s dit met zich meebracht en tóen bleek, hoe verscheidene priesters werden gegrepen door materialistische invloeden moest, niet zonder pijn, naar een andere oplossing worden gezocht. Grote offerzin Hoe edelmoedig de Franse katholieken zijn, bewees de kardinaal door er op te wijzen hoe, zonder enige steun van overheidszijde, de katholieke Parijzenaars in de afgelopen 25 jaren in hun stad 145 kerken en kapellen hadden tot stand gebracht. Deze voortdurende en brede edelmoedigheid komt ook tot uiting in tal van instituten die een wereldfaam hebben. Maar... „onze priesters zijn arm en zij klagen niet”. In de hedendaagse letterkunde blijken de religieuze problemen een grote plaats * in te nemen. Vaak is de priester de centrale figuur in de belletrie en de roman . De Franse dagbladen ruimen een steeds . een reportage op godsdienstig gebied ge- . groter plaats in aan godsdienstige be- , richtgeving en er zijn er, die wekelijks , ven, hetgeen echter volgens de kardinaal, ( toch wel een hachelijke zaak is. Wat is laicisme? j Is dit al misschien wat kleurrijk gete- ’ kend en optimistisch gezien, er dreigen 1 gevaren. Een daarvan is het nog steeds gepreekte ’ laïcisme, dat men echter nooit omschrijft. 1 Bedoelt men ermede, dat de Kerk niet op j zuiver werelds terrein dient te ko-men, akkoord. Maar als men ermee bedoelt dat 1 de staat geen hoger gezag dient te erken- 1 nen — en daardoor dreigen despotisme 1 en dictatuur — aan verzet de tf-erk er zien k tegen, evenzeer als tegen een opvatting a als zou de staat filosofische leerstellingen dienen te huldigen, die niet overeenkom- v stig de goddelijke wet en de natuurwet zijn. , Als zovele landen — Nederland is een v gelukkige uitzondering — kent Frankrijk nog altijd de schoolstrijd. Een ander gevaar is het materialisme, dat vooral door z de triomf der techniek grote vat heeft é op de jeugd. En tenslotte wordt het gé- j. zinsleven bedreigd door de geest van . echtscheiding, een gevolg van de laatste * wereldoorlog die langdurige scheidingen c tussen de echtelieden meebracht. Het is ook hierdoor, dat de priesterroepingen c teruglopen met alle kwade gevolgen van a dien. Hier bracht de kardinaal een woord van c hulde aan Nederland, dat tal van priesters afstond voor de verlaten Franse parochies, waar zjj een uitstekend werk verrichten. Tenslotte dreigt de kerk nog e?n gevaar van de zijde van die katholieke werkgevers, die nog steeds de pauselijke encyclieken niet hebben verstaan en bang zijn voor sociale initiatieven. Zij brengen de Kerk hierdoor in een positie als zou het katholicisme de godsdienst van het burgerdom en het communisme de godsdienst van de arbeiders zijn. Deze gevaren mogen echter niet tot défaitisme leiden. De kardinaal sprak tot slot van zijn rede de overtuiging uit, dat het thans gezaaide zaad ongetwijfeld goede vruchten zou vóórtbrengen. Medisch Interuniversitair Congres in Lun teren Op zaterdag 26 en zondag 27 oktober zal in het Conferentieoord „De blijde wereld” in Lunteren een interuniversitair congres worden gehouden voor studenten van de medische studentenfaculteiten in Nederland. Zaterdagmidag spreekt na de begroeting der deelnemers prof. dr. G. A. Lindeboom, hoogleraar aan de vrije universiteit te Amsterdam over het onderwerp: „De plaats van de geschiedenis in de medische wetenschap en de medische opleiding”. Zondag spreken achtereenvolgens prof. dr. G. C. Heringa, van de gemeente universiteit van Amsterdam en prof. dr. A. G. M. van Melsen uit Nijmegen over de plaats van de ethiek en van de filosofie in de medische wetenschap en de medische opleiding. Antwerpse Kunstenaars in Rotterdam De consul-generaal van België, de heer F. Willems, zal op zaterdag 26 oktober in de expositiezaal van de Rotterdamse Kunststichting een tentoonstelling openen van werken van Antwerpse kunstenaars. Voor de officiële openin-g, die te 16.30 zal geschieden, spreekt de heer Marcel van Jole een inleidend woord. De tentoonstellig is ’n manifestatie van de culturele uitwisseling Rotterdam-Antwerpen. Er nemen aan deel in de afdeling schilderijen, etsen en tekeningen: Irene Bataille, Willem Bierwerts, Remi Cornelissen, Berenice Devos, Rene de Coninck, Toon i Haeiien, Jan v. d. Heuvel, Bert Hildebrandt, Walter Leblanc en Antoon Marst boom; beeldhouwwerk: Joris Minne, Marcel Philippé en Jan de Schutter; ceramiek; Jan Dries en gebrandschilderd glas : Lea Steppe. j „Uit het Peperhuis” „Uit het Peperhuis” is de naam van het mededelingenblad van het Zuiderzee- ^ museum in het prachtige stadje aan de d voormalige Zuiderzee: Enkhuizen. In het ? mededelingenblad van september j.l. valt op de eerste plaats de geschiedenis op a van de ontwikkeling van een ander Zui- ® derzeeplaatsje nl. Hoorn, tot stad, een ontwikkeling, die 600 jaar geleden is vol- tooid, en die in de afgelopen zomer dan ook met de. nodige feestelijkheden is her- “ dacht. Het artikel laat zich moeilijk sa- ? menvatten, en we volstaan ermee op te 1 merken, dat het — evenals overigens de n andere historische artikelen, die het blad r bevat, over de ontwikkeling van Hoorn als stad, en de geschiedenis van de stad ^ Edam — uitstekend is gedocumenteerd, 0 ongetwijfeld aan de hand van de stads- e archieven. Verder bevat het blad mede- d delingen over Bodemvondsten in het d Zuiderzeegebied, en een artikeltje over v een merkwaardige avondmaalsbeker. d Een en ander kan voor historici van e belang zijn. n Onder de Franse en de Nederlandse vlag, verbonden door het embleem van de H. Stoel, n zit 7,.Fm. Kardinaal Feltin op het podium van de „Katholieke Kring” te Roosendaal. v Links de Franse huisprelaat van Z.H. de Paus mgr. Ramondaux uit Parijs en rechts de d voorzitter van de Alliance Frangaise Roosendaal, de heer C. de Bruyn. 0 ti --- In het Concertgebouw % ) ;e» Donemus-concert door ;n. zy „„ Het Nederlands Kamerorkest * # Met een drietal concerten wordt het . tweede lustrum van de „Stichting Done- j mus” gevierd. Voornoemde stichting, ge- ] vestigd te Amsterdam, geeft de werken ■ uit van Nederlandse componisten en zorgt voor de verspreiding in binnen- en bui- i tenland, met subsidie van verschillende i instanties. Respectievelijk zijn deze mu- i zikale demonstraties gewijd aan orkest-, 1 koor- en kamermuziekwerken. De onder- i vinding heeft geleerd dat concerten, sa- i mengesteld uit werken van landgenoten, ’ weinig aantrekkingskracht bezitten. Dit' ' was yfeer het geval woensdag 1.1. met het . orkestconcert in de grote zaal van het i Concertgebouw. De doorsnee muzieklief- ; hebber moet men niet voor .een „uitgebreid menu” van vaderlandse composito- i rische produkten zetten. Hiermede schiet ] men het doel absoluut voorbij. Laat : ... i „Donemus” op alle mogelijke manieren 1 propageren: „op ieder concert één Neder- É lands werk”. De concertbezoeker moet I vertrouwen krijgen in eigen componisten. 1 Het tweede concert, bestaande uit vo- 1 cale werken, werd gisteravond gegeven | in de kleine zaal van het Concertgebouw 1 met medewerking van „Het Nedérlandsch I Kamerkoor” onder leiding van Felix de I Nobel. Het pièce de résistance dat na § de pauze geprojecteerd was, moest in | verband met mutaties in de samenstelling § ' van het koor vervallen. Het werk van || Anton van der Horst, „La Nuit”, werd ons noodgedwongen onthouden en dit was geen kleine teleurstelling. Een tiental componisten passeerden nu de revue. Religieuze werken van Rudolf Mengelberg, Jaap Geraerdts en Herman Strategier werden sfeervol en ingetogen voorgedragen, evenals „Hymnus Matutinus” van de onlangs overleden nestor van de Nederlandse toondichters, Sem Dres- i den. Dat Dresden eveneens feeling had I voor humor, bewees zijn „Daar was e g wuf” dat geweldig insloeg. Ook Henri Zagwijn’s „Carillonnage”, een uitstekend klinkend werkje met bij- I zondere klankkleur verraste het audito- I rium. Het „Sonnet” van Marius Flothuis 1 op tekst van Jan Campart, met enthou- I siast slot en zijn polyfonische schrijfwijze 1 boeide terdege. Van ondergetekende werd I „De schalmei”, op tekst van Jan Slauer- 1 hoff, mooi vertolkt. De samenstelling van het koor is min- 1 "der homogeen dan voorheen. De sopranen I domineren ten koste van de mannen die I te solistisch en te dun bezet zijn. Een i vocale avond zonder bijzondere hoogtepunten. O. v. H. --- Mgr. dr. E. Leclef 35 jaar priester j—- r Gisteren heeft mgr. Edmond Leclef, pariculier secretaris van Z. Em. kardinaal ran Roeij, de 35e verjaardag van zijn .eilige priesterwijding herdacht. Deze prelaat, die op 9 november 1899 te mtwenpen werd geboren, is geheim Kaïertoeer en Huisprelaat van Z.H. Paus >ius XII. Na zijn priesterwijding op 22 oktober 922 werd hij naar Rome gezonden, waar lij aan het Angelicum studeerde en er iromoveerde tot doctor in de godgeleerdteid, De jubilaris is sedert meer dan dertig jaar privé-secretaris van de primaat van België, die hem in 1932 benoemde tot erekanunnik van het metropolitaan kapittel van de Meohelse St.-Radboudskathedraal. jj In 1927 publiceerde mgr. Leclef een <■ werk over de verschillende ceremoniën en j plechtigheden, die met de verheffing van i kardinaal Van Roeij tot de waardigheid 5 van kardinaal gepaard gingen. Hij schreef 1 na de bevrijding, ook een boek gewijd s aan de houding van de Melchelse kerk- c voogd tijdens de bezetting. Van zijn hand \ verschenen ook verschillende vertalingen. ( (mgr. Leclef kent een tiental talen), o.m. 1 uit het Italiaans het 'werk van kardinaal t Costantini over de Christelijke kunst in 1 de missielanden. 1 --- Vereniging van Vlaamse letter kundigen bestaat vijftig jaar ~ n— j r j Noord en Zuid: twee exponenten van één zelfde literatuur een zenue (Van onze Brusselse correspondent) Met een academische zitting in de magnifieke gotische zaal van het stadhuis van Brussel heeft de Vereniging van Vlaamse letterkundigen haar vijftigjarig bestaan herdacht. Er was zeer veel belangstelling en men mag zeggen, dat de letterkundige elite van Vlaanderen, erbij aanwezig was. De burgemeester en wethouders van de hoofdstad woonden eveneens deze manifestatie bij, terwijl wij daar van Nederlandse zijde o.m. bemerkten de heren D. J. de Max, cultureel adviseur bij de ambassade der Nederlanden, en prof. dr. Garmt Stuiveling, in diens hoedanigheid van voorzitter der Vereniging van Nederlandse letterkundigen en die ook als feestredenaar optrad. De Vlaamse gedachte De voorzitter der jubilerende vereniging, de heer Lode Baekelmans, verwelkomde de vele aanwezigen, waarna de ondervoorzitter, de heer Jan Boon, een verhandeling hield over, het thema: de Vlaamse gedachte bij onze schrijvers. Spreker handelde over de onverbreekbare en innige gehechtheid die de Vlaamse schrijver aan zijn volk bindt. Hij wees daarbij op het voorbeeld van de al sedert vele jaren in New York wonende Marnix Gijsen, in wiens werk een zeker heimwee naar de verre vadergrond ligt. De literatuur haalt haar inspiratie uit het volksleven; dit geldt niet alleen voor de Vlaamse letterkunde, maar is ook waar te ï literatuur nemen in de literatuur van andere landen, zoals onder meer in de Russische. Een volgend spreker was de heer Achilles Mussche, die het had over de positie van de schrijver in de samenleving. Hij vond, dat er een schijnbare absurditeit ligt tussen de begrippen schrijver en samenleving. Dit is een overblijfsel van het op de spits gedreven individualisme, dat in de XlXe eeuw het artistieke leven en denken beheerste. In strijd met wat velen menen, staat geen enkel kunstenaar op zichzelf alleen: willens nillens staat hij zelfs in het midden van zijn tijd. Elk schrijver legt in zijn werk "hen stuk levensbeschouwing, • ook de per definitie individualistisch gerichte dichter. Het publiceren van een verzenbundel is een maatschappelijk feit, want de dichter geeft daarin toch zijn innigste ontroeringen aan de gemeenschap prijs. Ook in de toekomst, zal de schrijver meer en meer een onontbeerlijk element betekenen van geestelijk evenwicht in een tijd waarin de techniek en de specialisatie dreigen te overheersen. Het is een dwingende'noodzakelijkheid dat een dergelijk evenwicht bestaat. Spreker eindigde zijn betoog met er verder op te wijzen, dat een begrijpende geest van samenwerking met het noorden voor d.e Vlaamse letterkunde onontbeerlijk is. Stem uit Noord Reeds dadelijk daarop klonk een gezaghebbende stem uit het noorden, deze van prof. Garmt Stuiveling, die hier eén graag gehoord spreker is. Hij wenste de vcicmsiug gciUA mcb UdcU OU“ jarig bestaan, en wees erop, dat het aanvallen van de noodzakelijkheid tot het oprichten van een vakorganisatie voor letterkundigen een halve eeuw geleden, in zekere zin een wonder mocht heten. Vervolgens ontleedde hij de wisselwerking die op het gebied Van de literatuur in de loop van deze eerste halve eeuw tussen noord en zuid heeft bestaan. Al vóór de eerste wereldoorlog stond Nederland open voor het beste en gaafste van de toenmaals rijk opbloeiende Vlaamse letterkunde. Schrijvers als Streuvels, Teirlinck, Sabbe, Van de Woestijne en anderen zagen hun werk in Nederland uitger geven. Boven de Moerdijk bestond een grote belangstelling voor figuren als Gazelle en Streuvels, die een bron van inspiratie werden voor de religieuze poëzie enerzijds en vopr de plattelandsroman anderzijds. Een dergelijke wisselwerking bleef ook na de eerste wereldoorlog bestaan, o.rri. door het expressionisme van Van Ostaijen en door Teirlincks- toneel, die uitgesprokener waren dan wat dezelfde literaire stromingen toen in Nederland voortbrachten. De ontwikkeling van de beide literaturen ging een verschillende richting uit: in het noorden deed vooral een pleiade grote dichters zich gelden, terwijl het zuiden meer op het prozagebied toonaangevend werd. Na 1945 kon men een gelijkaardig verschijnsel waarnemen. Het noorden en het zuiden zijn twee exponenten van éénzelfde literatuur. Politieke en economische omstandigheden enerzijds en de volksaard anderzijds, bepaalden dat verschijnsel. Doch, aldus de conclusie van de spon-._ taan toegejuichte spreker, boven dat alles staat het feit, dat wij erfgenamen ?ijn van éénzelfde, acht eeuwen oude literatuur. Laatste sprekers waren de burgemeester van Brussel en de heer Julien Kuijpers, deze laatste uit naam van de regering. Een goed verzorgd concert verhoogde de luister van deze jubileumzitting, die met een receptie werd besloten. --- Gevoel is alles in het leven Rika Hopper 80 jaar Mi,*-.» .......11 !>: i... ti... oa : i .... , J- LXXA. ' JL, O. ' ' £ . t Morgen wordt Itika Hopper 80 jaar. Met een wonderlijke en benijdenswaari dige vitaliteit draagt zij haar leeftijd, t ondanks de heupontsteking, die haar t in de activiteiten belemmerde zodat zij 5 afscheid van het toneel moést nemen. . Rika Hopper heeft het druk. 1 Zij woont alles bij wat haar interesseert en zij bereidt zich ter dege voor 1 op haar tachtigste verjaardag. „Das l ewig Weibliche” blijft een rol in haar j leven spelen, zij trekt een dag uit om ' naar de kapper te gaan en zij zal .een j robe dragen, die haar waardig zal zijn. ! Van -haar woning in de Henri Polakj laan uit regelt zij alles. ■■Daar leeft zij ook temidden van haar herinneringen I en vlak bij de theaters, die onafschei- delijk aan haar naam zijn verbonden: t de Holla-ndsche Schouwburg en het r voormalige Rika Hopper Theater. Maar deze grand old lady van het toneel is ï er de vrouw niet naar om zich alleen maar in het verleden te houden, hoe : rijik dat ook i-s geweest. Zij heeft bewezen, dat .zij een flexibele geest heeft : en een bewonderenswaardig aanpas- < singsvermogen. Wie haar heeft gezien in haar jubileumstuk „De Ander” ter : gelegenheid van haar 75ste verjaardag en in „Anastasia”, het stuk waarmee zij officieel van het toneel afscheid nam, ; zal begrijpen, dat er een kunstenares van het hoogste gehalte leeft in Rika Hopper. „Ik heb all-e verschillende toneelstijlen meegemaakt. Er is een groot verschil tussen vroeger en nu”. Toen de Stadsschouwburg enkele jaren geleden jubileerde, werd het duidelijk hoe groot -het verschil was „tussen vroeger en niu”. Het spectacje coupé maakte de woorden van deze grijze en imposante actrice waar, want waar het vroeger vaak meer ging om persoonlijke prestaties en virtuositeit, wordt tegenwoordig alle aandacht gericht op de psychische i-nhoud en op de genuanceerde kleur. Niet alleen maar rillen of huilen. „Stelt het moderne toneel hoge eisen aan de actrices en acteurs?” „Zeer zeker. Ik geloof dat het moeilijker is geworden voor d-e toneelkunstenaar, juist omdat de stukken ook heel anders zijns geworden”. De moderne auteur bouwt niet meer zijn ijitrige rondom een sterke speelscène. maar neemt juist zoveel mogelijk de hele mens als uitgangspunt voor zijn spel. , . De uiterlijkheden zijn misschien teveel op de achtergrond gedrongen. Rika Hopper herinnert zich nog precies welke modieuze creaties zij droeg in haar glansrollen. En daarom heeft zij zich er zo op verheugd, dat zij deze voorliefde voor een prachtvolle kostumering heeft kunnen voortzetten tot en met haar afscheidsstuk. Vorstelijk verscheen zij op het toneel als de Russische koningin-moeder. Allure is trouwens de kracht van Rika Hopper. Zij heeft de grote vrouwenrollen van het internationale repertoire gespeeld: Badeloch, La dame aux Camélias, Nora, terwijl zij in „Opstanding” zulke triomfen vierde, dat men het elkaar in die tijd kwalijk nam, wanneer iemand deze creatie van Rika Hopper niet had gezien. Het is interessant om te memoreren, lat Peter Sja-roff heeft geregisseerd in iet Rika Hopper Theater. Hij heeft haar alenten goed geleid en met alle lof preekt zij nog over deze Rus, aan wie :ij veel te danken heeft. Anderen die :en grote rol in haar l^ven hebben gepeeld, zijn o.a. Willem va-n der Veer, 3irk Verbeek, Bets Ranucci-Beckman, Cine Medema en Hans Tiemeyer. Zij ;to-nd in „Het Geheim” van de FramsDuits-er Bernstein naast Theo Mann3ouwmeester en Louis Bouwmeester reeft haar a-ls jonge actrice geleid op le planken van ons vaderlands toneel. ,Kunst verlost ons va-n de vloek van de illedaagsheid” heeft zij eens tegen mij lezegd. Rika Hopper is in niets allelaags. Maar zij troont ook niet hoog in :en ivoren toren in de Planta-gebuurt. 3e „jongeris van lijn zeven” dragen haar .etterlijk op handen. Haar publiek bracht ha-ar telkens ivation-ele hulde. Een evenement zonder Rika Hopper werd ondenkbaar. In de :estig jaar die zij heeft geleefd in geu•en van schmink, onder de felle lichten ran toneellamaen en met de nervositeit, lie iedere voorstelling met zich brengt, reeft Rika Hopper een unieke plaats in ret kunstleven van ons land veroverd. ,ïk heb veel mooie momenten in mijn even gekend, maar ook van grote iroefheid”i En dan was d-aar de man, lie haar er weer bovenuit wist te helpen, prof. Bolland, bij wie Rika Hopper :olleges liep. In alle drukte heeft zij riet vergeten haar blik te verruimen net bezoeken aan het buitenland. Zij s in Suriname en Ouragao geweest, zij reeft de Verenigde Staten bezocht en laar de onvergetelijke indruk van haar even beleefd tijdens een bezoek aan de loofstom-me en blinde Helen Keiler. Wij wensen Rika Hopper van harte leluk met haar tachtigste verjaardag. 3at zij nog intens mag genieten van ales wat haar boeit en dat wij haar nog raak mogen zien in de schouwburgen ;n op recepties ten bewijze van haar /oortdurende vitaliteit. Wie haar wil gelukwensen kan de ■ece-ptie bezoeken, die morgenmiddag in le Stadsschouwburg wordt gehouden. Vanneer de weersomstandigheden het o-elaten zal Rika Hopper zich van haar voning per open calèche naar het Leidsplein begeven. Bu. Rika Hopper tijdens haar afscheidstournee. --- Het dubbele portret TOT de dingen die in het decor vai} de boekenwereld een niet onaardige afwisseling brengen behoort het gebruik om het omslag van een uitgave met het portret van de schrijver te versieren. Daar is eigenlijk niets tegen. Ten slotte zijn de vervaardigers van letterkundige en andere geestelijke werken, die dezelve in het licht zenden, zoals dat heet, openbare personen, en hun lezers hebben derhalve enig recht te weten hoe zij er uit zien. Anderzijds zijn de uitgevers — en achter de uitgevers, de schrijvers — veelal bereid deze nieuwsgierigheid te bevredigen. Zoals bij alle gewichtige zaken dient hier echter ook met oordeel en smaak te worden gehandeld. Niet alle schrijversfaciën kunnen den volke.worden vertoond. Gezichten met een norse, onvriendelijke, domme, alsmede geblaseerde of ook te intelligente uitdrukking (welke laatste nimmer waar te maken valt, zoals Alain terecht beweert), komen niet in aanmerking. Men dient elk sentimenteel risico te vermijden. Ook. moet de pose, indie de fotogenialiteit aanwezig is, niet te zeer pose zijn, dus niet te glimlachend noch te stuurs, niet bestudeerd en niet achteloos, ongedwongen maar niet onverschillig, in één woord: gewoon, — een gezicht in rust, evenwel merkbaar bereid tot. velerlei spanningen. Voorts mag er niet te kwistig worden omgesprongen met de vertoning van een bepaald konterfeitsel. Alle negentig of honderd boeken van Vestdijk, voorzien van hetzelfde portret, — daar ben ik tegen, want dat wordt vervelend, ook al is het een interessant portret. (Wij hebben er nu al zes of tien, en dat lijkt voldoende). Men zal ook terdege rekening houden met de titel . van het boek. Wanneer in een boekenuitstalling mijn aandacht b.v. getrokken wordt door de titel, in grote letters: Zuster Virgïlia, en daarboven zie ïk het portret van Gerard Walschap, weet ik niet goed wie er eigenlijk voor het lapje gehouden wordt, de auteur of wij, al staat zijn naam, in kleinere letters, ook op het omslag. Deze soort grappen behoren echter tot de uitzonderingen. In het algemeen kiezen de betrokkenen goede, betrouwbare en dus documentaire foto’s, waar de belangstellende lezer zich mee kan verheugen. Nu zou men zeggen dat er met de formule: schrijversfoto op omslag, niet veel te experimenteren valt, behalve wat grootte, kleur, naam- en titelbeschikking betreft. Maar een uitgever heeft het niettemin klaargespeeld iets volslagen nieuws te brengen, namelijk het dubbele portret, d.w.z. een boekomslag dat van voren en van achter precies hetzelfde is. Dus tweemaal de schrijverskop met naam en titel. DEZE originaliteit kan ik evenwel niet waarderen. Afgezien nog van de onaantastbare stelling dat een boek een ding is met een voor- en een achterkant, werkt dat dubbele portret irriterend. Ik weet niet hoe het met u gesteld is, maar ik kan een boek met een gezicht, dat mij voortdurend aanstaart, niet op mijn werktafel laten liggen. Moet,ik het toch bij de hand houden, dan draai ik het gezicht gewooh haar onder. Bij dat nieuwe boek, een pocketboek overigens, verschijnt precies dezelfde facie als je het omdraait en dus moet je er een ander boek bovenop leggen. Goed, dat kan thuis. Maar wat moet VAN HART EN HOOFD men met zo’n portrettenboek aanvangen in de trein en in een koffiehuis? Want u hebt toch wel opgemerkt dat bijna alle treinreizigers en tafelburen in selectieve koffiehuizen erg pieuwsgierig zijn naar wat u leest (ik ook trouwens). Daarom heb ik de gewoonte mijn lectuur, die mij steeds vergezelt, zo min mogelijk aan de censurerende blikken van onbescheiden toeschouwers prijs te geven. Want ik ben erg gesteld op mijn incognito, ziet u. Maar dat boek met zijn Janusuitzicht laat zulk een discretie niet toe. Integendeel, het verkondigt zichzelf overal. Ik vind het gênant en verraderlijk. Nu kunt u wel zeggen: laat het dan thuis, maar dat gaat ook weer niet. Want het is een heerlijk eigengereid boek, zó eentje dat tegelijk tot instemming en tegenspraak dwingt. Geen roman, o neen, maar even boeiend als de beste, hoewel het een verzameling letter- en zedekundige in-, uit- en toespraken is. En het portret, het dubbele helaas, is een goed portret, een sympathiek konterfeitsel van een nog zeer jonge oude man, de meest eigenwijze onder de wijze letterkundigen. De weetgierige lezer heeft stellig al begrepen dat het pocketboek in kwestie niets anders dan het laatste Greshoffje is. --- Advertentie Altijd rake flitsfoto’s met PHILIPS „Photoflux” Het feilloze flitslamp je - 25 ct --- Advertentie DMUMÉni : .■ ■ A ■... / 7 ■ Weer ■ • ’ ■' » . v,v • ■ .. .. ! ' / J.N- -N , ■> weer Davitan azende mfflstrnd HET IDEALE VITAMINE-PREPARAAT FLACONS a 50, 100 EN 500 DRAGÉES ÉÉN DRAGÉE PER DAG m IS VOLDOENDE I ORGANON - OSS S ---