VROUW OP DE SPEELKAART. GALANT FRANKRIJK „Leve de brave kinderen, die dikwijls spelen”. - Een „Dwarskop” roemt liet spel. Spel voor zielszieken koning. DE veertiende eeuw spoedt ten einde. Frankrijk, gebukt onder den last van een oorlog, die een volle eeuw zal duren en waarin voor het eerst in de geschiedenis de donder der eerste „kanonnen” den ondergang der ridderschap zal verkondigen, schijnt tot vernietiging gedoemd, opgeslorpt als het wordt door den Engelschen Plantagenet, die tevens de Franschè kroon der Valois opeischt voor zich en zijn nakomelingen. Karei V, de „Wijze”, is dood. Gevallen is ook de held Duguesclin, die op Calais na het Fransche land heroverde voor zijn koning. Verloren ging al, wat in bloedigen strijd werd herwonnen. Opnieuw staat de Engelschman tot diep in het oude Frankrijk en met hem staan ditmaal, ernstigste ramp van elle, ook Franschen tegenover Franschen. Te gronde is het gericht, het verdeelde, uitgemergelde land der koningen van Valois, nu over Karei VI viel de sluier der krankzinnigheid en Zijn vrouw, de ontaarde Isabeila van Beieren, de teugels van het bewind in handen nam: Want een furie leeft in deze vrouw, voor wie geen misdaad te monsterachtig is, die tiaar man en kinderen verraadt, tegen al wie haar in den weg staan den sluipmoordenaarsdolk Iaat hanteeren en die niet tevreden is, vóór zij over de lijken van 2000 Parijzenaars heen aan de zijde van haar Engelsche bondgenooten en van haar gunsteling, den machtigen hertog van Bourgondië, de veroverde hoofdstad binnentrekt. En met haar doen honger en ziekten hun intocht. Vijftig duizend mannen, vrouwen en kin- -LD1J iUut llO.au L UUOU 1J.V tocht. Vijftig duizend ri tieren vallen aan de , epidemieën ten offer en des nachts sluipen de wolven uit de omgeving de geteisterde stad binnen en vergasten zich aan de lijken, die niemand meer begraaft. Tegen haar krankzinnigen man heeft Isabeila den moordenaarsdolk niet noodig. Deze gekroonde zielszieke is geen partij voor een vrouw van Isabella’s formaat. Papieren poppetjes, waarmee hij zich zit te vermaken, nemen bij hem den tijd in beslag, dien zijn groote vader be- giuubv luuvr o © sleedde voor de herovering van het rijk. Dagenlang kan hij ermee zitten spelen, zonder zich om iets anders te bekommeren. ' Terwijl te. Parijs een Engelsche kindkoning plechtig met twee kronen wordt gekroond, die der Plantagenets en die der Valois. Isabeila heeft medelijden met den gekroonden dwaas, die haar man is en in 1391 of 1393 — precies heeft men het jaartal ondanks alle i moc'te niet kunnen vaststellen — geeft zij aan j den koninklijken schatbewaarder Charbot Poupart opdracht, om „aan Jacquemin Gringon- ‘ Beur, schilder, uit te betalen voor de ver- j vaardiging van drie spellen kaar- : ten in goud en andere kleuren, ter verlustiging van den heer onzen koning. de som van J 56 sols parisis.” Dat de speelkaarten toen in Frankrijk al ge- 1 ruimen tijd bekend waren, ' lijkt reeds uit de 1 simpele vermelding in het kasboek van Isabeila ; van Beieren. En dat ze zelfs al in hooge mate ! populair waren, is duidelijk, wanneer men bedenkt, dat de provoost van Parijs al in 1397 aanleiding meende te hebben, een verbod o.m. ook tegen het duivelsehe kaartspel uit te vaardigen. Op werkdagen, zoo bepaalde hij, mocht , niet worden getennist, gedobbeld, gecricket, gekegeld of gekaart. Het hielp natuurlijk geen zier, evenmin als het door Bodewijk XI uitgevaardigde verbod, dat scherp hekelde „het schandelijke en den Duivel welgevallige kaartspel, hetwelk een ieder ter Helle doet varen, die. er zich aan overgeeft”. Duitsche landsknechten („lansquenets”) namen ze mee naar het Westen, evenals uit Italië terugkeerende krijgslieden ze al veel vroeger mee naar de Provence hadden gebracht. „Ruiten” en „Schoppen” ontstaan. Want hier in Frankrijks Zuiden is het, dat al omstreeks 1330 een zekere Renard, bijgenaamd „De Dwarskop”, op enthousiaste wijze het voor Europa nog zoo jonge kaartspel prijst. En in deze zelfde Provence is hc ook, dat weer de Oriënt nog heel even om het hoekje komt kijken. „Tuchim” noemen de veertiendeeeuwsche Provengalen de vier boeren naar een rooversbende, die de streek onveilig maakte — en „Tu’cham” is niets anders dan het zuiver Arabische woord voor duisternis en kwaad. Nog een eeuw en de kwaadstiebtende Saraceensche boeren zullen ren zullen hebben plaats gemaakt voor vier der beroemdste ridders uit den tijd van Karei den Grooten: Lancelot, Hogier, Roelant en Valéry. Ons teeken voor „Schoppen” ontwikkelt zich uit het oude zwaard der woestijnnomaden van Turkestan terwijl uit de muntschijf der Chineezen en Indiërs de „Ruiten” ontstaan, het ïn der geld- gildeteeken der steaenpouwers en aer.... geldschieters. Aan Julius Caesar was de eer beschoren, op de oudste Fransche speelkaarten als Ruitenheer te mogen prijken. Karei de Groote levert het motief voor Hartenheer. Alexander de Groote en koning David worden als Klaverheer en Schoppenheer vereeuwigd. En waar anders dan in galant Frankrijk had het ooit kunnen zijn, dat ook voor de allereerste maal in de geschiedenis van het kaartspel de vrouw haar intrede doet op de speelkaart? Judith, gemalin van den eersten keizer van het Heilige Roomsche rijk der Duitsche natie, wordt tot Hartenvrouw, Pallas Athene tot Schoppenvrouw. Ook Rachel krijgt haar plaatsje op de speelkaart en als vierde fungeert Argine. Wie deze laatste geheimzinnige dame wel is? Men heeft er lang over getwist, om ten slotte tot de conclusie te komen dat „Argine” niets anders is dan een anagram, een omzetting, van „Regina”, koningin — „La Royne”. zooals zij wat later zal heeten. Als Hartenboer doet na 1430 ook Lahire zijn intrede op de speelkaart, de trouwe beschermer van Jeanne d'Arc, de Maagd van Orleans. Hij was niet erg gewoon aan teerbesnaard damesgezelschap, de kloeke Lahire, en zijn uiteenzettingen waren dan ook een bijna zóó onafgebroken serie van rauwe Lotharingsche vloeken, dat het engelreine gemoed der Afaagd van Orleans tot brekens toe werd geschokt. Hem het vloeken geheel afwennen, was onbegonnen werk, maar wel kon zij van hem gedaan, krijgen, dat hij voortaan nog maar één van zijn vroegere ellenlange vloeken zou bezigen — en dat deed hij dan ook in één stuk door. Is het wonder, dat bij een dergelijke belangstelling voor het spel al in de 15de eeuw een Fransch kaartenmaker, Frangois Arnoux, zijn kaarten voorzag van den jubelkreet: „Vivent les bons enfans, qui jouent souvent” — Leve de brave kinderen,, die dikwijls spelen. Hij had den zin der toenmalige samenleving goed aan gevoeld, deze Frangois Arnoux. Want ook de kinderen van zijn tijd speelden vaak, al waren het, evenmin als de kinderen van onzen tegenwoordigen tijd, lang niet altijd brave kinderen. (Nadruk verboden). VACATURES VOOR BURGEMEESTERS. Vier in 1933 te verwachten. Naar het N. v. d. D. v. N.-I. verneemt, zal de burgemeester van Madioen, de heer R. A. Schotman, in Maart 1933 met pensioen gaan, terwijl de burgemeester van Tegal, de heer D J. Spanjaard, eenige maanden later dit voorbeeld zal volgen. Zooals bekend, zal de burgemeester van Batavia, mr. A. Meyroos, ’s lands dienst in Maart of April 1933 eveneens met pensioen verlaten. Tegen het einde van dat jaar of anders in het begin van 1934, zal de burgemeester van Bandoeng, ir. J. E. A. von Wolzogen Kiihr, ook zijn pensioen aanvragen. In zake de opvolging van deze vier burgemeesters deelt het blad het volgende mede: De burgemeester van Medan, mr. J. M. Wesselink, wordt niet — zooals het gerucht wil in dezelfde functie geplaatst te Batavia, doch zal moeten wachten op de vacature, welke over een jaar in Bandoeng ontstaat. Voor Batavia heeft men de keuze uit een groot aantal candidaten, maar deze is nog niet bepaald en zal ongetwijfeld met vele moeilijkheden gepaard gaan. Het burgemeestersambt van Madioen wordt, met steun van invloedrijke zijden, serieus geambieerd door den eersten loco-burgemeester. den heer W. L. Buurman van Vreeden, administrateur van de Volkscredietbank aldaar, doch er zijn bezwaren om nog meer buitenstaanders in het burgemeesterscorps op te nemen. In ieder geval zullen er ook andere candidaten op den voorgrond worden geschoven, want Madioen wordt beschouwd als een belangrijke stadsgemeente. Tegal zal medio 1933 vermoedelijk onder het bewind komen van een der „reizende” burge- ewind komen van een der „reizende burgeïeesters, die permanent tijdelijk waarnemend ijn. Wellicht is ir. F. C. van Lier dan juist laar met zijn waarneming in Makasser. )E TYPHOON IN HET SERANGSCHE. Groote schrik onder de bevolking. di Van een bezoek aan de beide enkele weken ei ;eleden door een typhoon geteisterde dessa’s g n het Serangsche, vertelt de „Java Bode” o.a.: ^ len bezoek aan de kampongs bij Tanara doet w ien, dat deze voor het grootste deel tegen den B ;rond zijn geslagen. De wind heeft in hoofd- g aak schade toegebracht aan de licht gebouwde e( luizen. Het ergste is Soedjoeng getroffen, waar ti le storm recht doorheen trok. Hier zijn niet ninder dan 206 huizen vernield en werd een ^ omplex van een honderd vierkante meter v ippervlakte geheel met den grond gelijk ge- ^ naakt. In den kampong Tjedajoe zijn 70 en in v Samparwadi 8 huizen totaal vernield. Overal n iggen zware boomen ontworteld en soms door- ^ geknapt. De storm begon in den voormiddag en n verplaatste zich van Oost naar West. Hij duur- 0 le ongeveer een half uur. De schrik onder de bevolking was geweldig, rerwijl de daken, bamboes en pannen rondbogen. zochten zij een goed heenkomen, zonder u iet te vinden, omdat overal de huizen trilden f, in soms in stukken vlogen. Geweldige regens g naakten de ontsteltenis nog grooter, terwijl s le zware hagel, die den regen hier en daar g ifwisselde, de menschen van pijn het eerste het b 3este onderdak deed zoeken. Volgens sawah- n Dewerkers zijn er groote stukken hagel ge- (j vallen. Een sawahbewerker is door den bliksem E ;ijdens zijn werk gedood. Het mag een wonder ïeeten, dat er niet meer ongelukken zijn voor- jrekomen. v . 1 k JUBILEUM BURGEMEESTER VAN * MEERKERK. a MEERKERK, 3 Jan. — Maandag is het voor ie gemeente Meerkerk een feestdag geweest. De burgemeester, de heer G. S 1 o b, ving n.1. ivoor vijfentwintig jaren zijn arbeid als secre- z taris der gemeente aan. Des morgens is de I burgemeester in een speciaal daartoe belegde c raadsvergadering gehuldigd. Bij deze huldi- t ging waren tal van collega’s en genoodigden 6 aanwezig. Wij merkten o.a. op de burgemees- c ters van Lexmond, Leerdam, Hardinxveld, Everdingen en Hagestein, Viahen, De Rijp en v Graft en verschillende secretarissen. Nadat de voorzitter de vergadering had geopend, sprak eerst wethouder Kuypers, die den jubilaris dank bracht voor de uitnemende wijze, waarop hij de belangen van de gemeente Meerkerk gediend heeft. Namens de burgerij bood spr. den jubilaris een ameublement. Hierna dankte de gemeente-secretaris, de heer Bax, voor de vriendschappelijke en vertrouwelijke wijze, waarop de jubilaris met het personeel samenwerkt. De heer Hoeyenbos bracht den jubilaris dank voor hetgeen hij op sociaal gebied heeft tot stand gebracht. Verder spraken nog de heeren De Ruiter, Brakel en Schakel, die hem allen hun oprechte gelukwenschen aanboden. De voorzitter bracht den sprekers allen hartelijk dank. Nadat de officieele raadsvergadering was afgeloopen, vond een receptie plaats, die ’s middags en ’s avonds werd voortgezet. In Meerkerk werd druk gevlagd en honderden inwoners kwamen den jubilaris persoonlijk gelukwenschen. — (V.D.). DIEVEN VAN PAARDESTAARTEN. De stad Temuco in Chili is in rep en roer: de eigenaars van vrijwel alle paarden aldaar zijn plotseling tot de ontdekking gekomen, dat hun viervoeters geen staart meer hebben. Ook in andere steden van Chili heeft men hetzelfde geconstateerd. Men heeft hier niet te doen met de een of andere paardenziekte, maar met het gevolg van de hooge prijzen, welke thans voor paardenhaar worden betaald. Hiervan hebben oneerlijke lieden misbruik gemaakt en het artikel direct van de „producenten” betrokken. Zij maakten zich niet alleen meester van den staart, maar ook van de manen. De arme paarden staan weerloos tegenover, hun schenders, en daarom kreeg de politie opdracht, meer dan gewone waakzaamheid te betrachten Ook de bereden-politie kreeg een soortgelijke instructie, en wat was het gevolg? Dat van ettelijke politiepaarden eveneens de staarten werden afgesneden. Schoppenvrouw van een Fransch kaartspel uit 1440. , 01 Fransche speelkaart uit de 15de j,eeuw: schoppenboer. „I st --- EEN VLUCHT OVER SPROOKJESLAND. DE REIS VAN CAIRO J NAAR KHARTOUM. J h VIEVR. v. d. LEEUW VERTELT. e V De dood van Mlle Angelini. — ^ Over de pyramiden. — Een be-