De dure Kerkgebouwen. (Ingezonden.; Geachte Redactie, Gaarne wenschte ik, naar aanleiding van het schrijven van dr. P. J. Kromsigt, opgenomen in het hoofdartikel van De Nederlander van j.1. Dinsdag, het volgende op! (© merken. Wat betreft de kwestie ©ener ruimere toepassing en eventueel© wijziging van art. 171 der Grondwet, wil het mij voorkomen, 'dat het toch ook beter is, thans niet vooruit te loopen op de resultaten van het overleg te dezer zake van den Minister van Financiën met de verschillende Kerkbesturen. Wanneer de Minister ter zijner tijd met concrete voorstellen komt en men kennis heeft kunnen nemen van de overwegingen, welke daaraan ten grondslag liggen, zal een discussie over dese inderdaad belangrijke zaak allicht vruchtbaarder kunnen zijn dan nü. Er is echter een andef-punt in het betoog van dr. K. dat mij aanleiding geeft tot del hier volgende opmerkingen,, n.1. waar Z.Eerw. schrijft: „Dat men Amsterdam b.v. met zijnl groote, dure, historische kerkgebouwen maar zonder subsidie laat voorttobben nu reeds vele jaren, en zoodoende de -stichting van nieuwe predikantsplaatsen belemmert, is eenvoudig een schande.”Ook het feit, dat liet bezit en het onderhoud dezer „groote, dure, historische kerkgebouwen” zulke groote kosten met zich brengt, voert dr. K. hier dus aan als eer | argument om óók op grond hiervan de verleening van meerdere ondersteuning van Staatswege aan de Ned. Herv. Kerk te bepleiten; m. i. een zeer zwak argument, Waarover ik echter, om de hierboven vermelde reden, niet in discussie wil treden. Wèl echter in een én der verband wenschte ik op dit punt nader in te gaan. Bot betreft hier toch een in onze groote steden op groote, in vele kleinere plaatsen op kleinere schaal, veelvuldig voorkomend verschijnsel, dat, in verband met den tegenwoordige® financieelen toestand, óók der Kerk, al' meer1 het karakter van een misstand gaat aannemen. Wat toch is het geval met die „grootte, dure, historische kerkgebouwen”, b.v. in Amsterdam? Dit, dat er in de oude binnenstad, die ’t mins t „kerksch” is, vier deaer (Hervormde) kerkgebouwen staan, n.1. de Oude en de Nieuwe Kerk, de N. Z. Kapel en de Zuiderkerk — op een onderlingen afstand van slechts vijf a tien minuten gaans! Terwijl dan nog de Westerkerk óók niet meer dan 10 minuten gaans van de Nieuwe Kerk is verwijderd. Nu gevoel ik mèt dr. Kromsigt ook zéér veel voor de historiciteit dezer kerkgebouwen en voor het in eer© houden hiervan. Maar wanneer nu toch de financieel© toestand der kerk zóódanig is of wordt, dat de kosten aan het behoud en ’t onderhoud dezer kerkgebouwen verbonden, zóó bezwaarlijk worden, dat het geestelijk welzijn der Kerk erdoor bedreigd wordt — immers de stichting van nieuwe predikantsplaatsen wordt erdoor belemmerd — ligt dan niet de vraag voor de hand, of het, in deze omstandigheden, dan toch maar niet tater is van, al-was-’t-maar één dezer kerkgebouwen, afstand te doen? Het wil mij toch voorkomen, dat men b.v. de Nieuwezijds Kapel — op 5 minuten afstand van de Nieuwe Kerk en hoogstens 10 minuten van de Zuiderkerk — best kan missen. Maar de historiciteit? ( Wol, men kan toch zéér veel voor de historie der Kerk èn ook deaer kerkgebouw *) Om het bdang dor zaak plaatsen we ook dit stuk on de eerste bladzijde. (Red) | wen met-wat-daaraan-vast-zit gevoelen en toch, de zaak redelijk en nuchter beziende,: erkennen, dat er van do historiciteit der Nieuwezijds Kapel1, sedert het oorspronkekelijke gebouw tot den grond, toe afgebroken en het- tegenwoordige met de moderne winkels er-om-heen (zoodat van de Kerk zélf bijna niets te zien is), geheel nieuw op gebouwd werd — weinig overgebleven is. Slechts de plaats en de herinneringen daaraan verbonden. — maar die zijn, speciaal wat deze N. Z. Kapel betreft, voor de Roomschen van nog véél grooter beteekenis! — spreken ons nog van hetgeen hier in vroeger dagen werd beleefd. Daarom meen ik dat, waar de ïiniancieale nood der Kerk zóó hoog geklommen is, als dr. K. zélf aangeeft, de vraag wèl em’ stig overwogen mag worden, of men een 1 kerkgebouw als dit, dat in zekeren zin thans als een overbodige weelde is te beschouwen, niet beter kan verkoop©n — öf.... ’ Of zou men, gedachtig aan het beginsel, 1 dat aanvaard is voor een. eventueel uittreden uit de Kerk van sommige groepen, dit 1 mooie, moderne kerkgebouw, wellicht ook * kunnen beschouwen als een „goed”, dat door 1 zijn centrale liggi g en zooveel méér, bijzonder geschikt zou zijn om, bij wijae van y schadeloosstelling, b.v. den Vrijzinnigen aan i te bieden, wanneer dezen in Amsterdam, i evenals, hun geestverwanten in Leiden, de ' vraag mochten willen overwegen, of zij de Ned. Herv. Kerk niet „en bloc” zouden verlaten? Zou hiermede misschien ook een . middel gegeven zijn om p 1 a a t s e 1 ij k èn .. p r a c t i s c h tot een begin van oplossing i der zoo ingewikkelde en tegelijk om oplosin g I i schreiende kerkelijke kwestie te komen — > een „hoorn”, om „de kce” bij aan te vatten? i, Want — niu in ’t algemeen gesproken — 5 óók de kwestie der kerk gebouwen is , één kant der groote kerkelijke kwestie; en . wel een kant, waaraan men in dezen tijd, nu immers in MIe Kerken de financieel e s moeilijkheden in meerdere of mindere mate - de zoo noodige, verhoogde geestelijke actie ï gaat belemmeren ook wel méér aandacht - mag gaan schenken. Eénerzjjds toch is voor een gezond en - krachtig kerkelijk leven een voldoend aantal, s op redelijken afstand van elkander gele■ gen kerkgebouwen, zéér noodzakelijk. Maar anderzijds is een tevéél van kerkgebouwen, , op te korten afstand van elkander, een be- lemmering daarvan, in zooverre ni.1. dit te, Véél aan gebouwen — of al is ’t maar ■ van één gebouw — kosten verslindt, welker . bedragen zoo hóóg moedig zijn ter bekosti1 ging van geestelijken arbeid of van arbeids- krachten. ! En zie nu eens de ligging dar (gezameni lijke) kerkgebouwen van de Ned. Hervormde ü en der Geref. Kerk in Amsterdam en elders — moet ge ’t dan niet erkennen, dat die ' ligging, in verband met de behoeften van • de gedeelten der stad of dier plaats, waar die kerkgebouwen staan, hier en daar zéér ■ ön-economisch is, zéér tot schade der kerk (en)? Ein als ge daarbij dan voort? óók ■ denkt aan de behoefte aan gebouwen voor . de verschillende kerkgroepen, welke er zijn 1 of ontstaan zullen bij die oplossing van i het kerkelijk vraagstuk, welke men gevoelt, i dat zoo noodzakelijk komen moet — stemt ; ge mij dan óók niet toe, dat, ter wille van i het geestelijk welzijn der berk als ge1 heel en der verschillende kerken afzonderlijk, ook hierin noodzakelijk verandering en verbetering komen’ moet? Daarom, wat? zich een geval voordoet, als hierboven werd aan gegeven — laat men dan, afgezien van de kwestie der Staatssubsidie. beginnen met de zaak nuchter en royaal onder de oogen te zien en Dachten, de kerkdijk© koe, lastig en onhandelbaar als ae is öf s c h ij n t — op dit punt eens bij de horens te grijpen. Mij dunkt, wie doordrongen is — gelijk ook dr. Kromsigt — van de hooge belangen. die hierbij voor Kerk en Volk op ’t spel staan, moet óók oog en oor hebben voor deze zijde van het kerkelijk vraagstuk en gaarne elke gelegenheid en élk redelijk middel willen aangrijpen, waardoor de oplossing van heit kerkelijk probleem iets nader gebracht en aan de Kerk en dóór de Kerk aan het Koninkrijk Gods een dienst, niet slechts van materieel©, maar indirect wel degelijk óók van geestelijke waarde kan bewezen worden. U, geachte Redactie, dankend voor de verleende plaatsruimte, toeken ik Hoogachtend, ,P. N. DE VRIES. B u s s u m, 22 Januari 1920. --- PERS-KRONIEK. Do geweigerde uitlevering. Aan uitingen in de buitenlandsche pers is de volgende samenvatting nog ontleend. Berst de Franse ha bladen: De T e m p s speurt in het Nederlandsche antwoord alweer een bewijs onzer partijdigheid. De Nederlandsche rege r'ng heeft uitspraak gedaan tusscheo twee opvattingen (die van de Entente over Wilhelm’s verantwoordelijkheid en die van de Duitsche conservatieven. volgen» welke hij een overwonnene is als alle anderen en geen misdadiger, Red.) wat niet noodig was. Zij heeft zich uitgesproken tegen de opvatting van de bondgenoeten. wat niet wenschelijk was. Wjj betreur n het. dat zij haar onriid’gheid niet even stipt- heeft bewaard afe wij verlangend zijn die te eerbiedigen. De vroegere anti-miiitairist Hervé schrijft in de Vietoire. dat met Nederland nie* te redeneeren valt; men zal dus moeten zorgen ,dat Wilhelm op de lijst der do t Dnitschïand ait te le' en misdadigers komt dan zal hij binnen Nederland moeten blti ven. Daarover zo] men zich dan moeten verheugn omdat hij geen martelaar wordt. Iets der gelijks schrijft „Pertinax” in ,de Echo de Paris: Alles welbeschouwd blijft rn niets anders over dan ons met Nederland te verstaan over de int'-rneerin? van den Keizer Wellicht zouden de geallieerden eenige con trole kunnen oefenen op de wijze waarop aan deze interneering de hand wordt gehouden. Petit Journal houdt vol, dat de Nederlandsch© argumenten alleen gelden voor oen gewonen politieleen misdadiger, en toch snijdt Nederland alle discussie af door zich to beroepen op het recht van asyl'. De' zaak is voortaan geen rechtskwestie meer maar een politieke. Volgens de Éclair zal „de houdfiner van de Nederlandsche rege ring stellig ten strengste worden veroordeeld in Engeland, waar de openbare moering hartstochtelijk belang stelt in alles ,w. de bestraffing van den gewezen keizer betreft” Het blad acht economische, pressie mogelijk. maar „Pertinax” in de Echo de Paris merkte op. dat dié niets zal beteekenen. omdat de Vereen. Staten zich er buiten zuilen houden. De Liberté zegt, dat de oorzaak der weigering lig* bij de Geallieerden, die het over de zaak niet een» zijn andere bladen speuren in het Nederlandse!» antwoord invlW van Duitsche propaganda. Daarentegen billijken de La n terne en de Gaulois de Nederlandse!)® opvatting. „Het vervolg van deze worsteling tusscheu geweld en recht kan, zegt de L sn terne, interessant zijn.” ♦» De Engelsche pers beschouwt de zaak nuchterder. De Observer spreekt van het Keizer-fiasco. „Wjj zullen den' Koteer niet krijgen, en als we hem kregen, zouden we geen proces tegen hem kunnen voeren”. Tijdens den wapenstilstand had men bem kunnen terechtstellen (misschien) maar nu ia het vrede, en een vervolging is nu iets gewerden dat geen zin heeft en alleen vervelend is. De Manch. Guard. ziet in de zaak een interessante schermpartij, maar alles bij elkaar kunnen wij vrü zeker zijn, dat de geallieerden het met gelijkmoedigheid zouden beschouwen, als de Hollandsche Regeering het asylrecht voor politieke misdadigers handhaaft. Aan den anderen kant kan een natie zelden een gast gehad hebben wiens vrijwillige vertrek zij liever zou bevorderen dan Holland’s ongenood© gast te Amer ongen. De Star zegt: iedereen die goed ingelicht was, weet dat Llovd George’s belofte apekool is geweest; een proces zónder den Keizer zal het slot zijn dat een groot verkiezing sb oer en b e dr og dekt. De aanvraag voor de uitlevering, schrijft de New Stat esman, heeft vrijwel geen, belangstelling of commentaar in de Engelsche pers veroorzaakt. Duidelijker dan ooit blijkt, dat niemand verlangt, dat de Keizer naar Londen gebracht wordt en dat, indiea de Nederlandsche autoriteiten toegaven, ze iedereen in moeilijkheid zouden brengen. De W estmingter Gazette zegt, dat de Nederlandsche regeering in verheven stijl het antwoord geeft dat verwacht kon worden. Sober denkende Engelschen moeten toegeven dat Holland’g houding juist dezelfde is, welke Engeland zou hebben aangenome** Wij geinoven, meent bat blad, dat het Engelsche volk als geheel za! erkennen, diat Holland geen anderen weg had kunnen inslaan. De Daily Chronicle heeft nu echter een belangrijk hoofdartike!. waarin enkel op interneering wordt aan ge 1 rongen, in een plaats dte minder gemakkelijk bereikbaar is dan A mor ongen. Overigens zegt het blad, dat hét „in de netste plaats een vergissing! is geweest om het denkbeeld op te vatteni van een rechtsgeding tegen den Keizer. Esq rechtsgeding was evenmin ringdijk als tegen Napoleon, dien onze voorvaderen met grooter wijshdd naar St. Heleraa verbanden, om eenvoudige rede ren van politiek. In de tw©éde plaats is do langs tijd. dien mén heeft zien verloopan, een belemmering." De Northcliffe-pers zwijgt over de zaak. Dat sullen wij verder voor heden ook doen. ’t Voornaamste is hier gememoreerd. --- BUITENLAND. ten a»n*ian op trzberqer mislukt. • — Da verj arriaq van ile-n exk-rizer. — Relletjes bij het circus Bosch. — De Ouitsche « ijnwerkers verklaren zie ? voar rten zes-uriqen werkdag. — Zij zullen sc ter niet st ken om de vervuiling van dien eisch af te nwinqen. — W Ison moet met voornemens zijn met de o lossing ioz ke Fiume genoegen Te nemen. De heer Matthias Èrzberger kan tevreden zijn. E«n kogel die hem zoo goed als geen letsel verfy>rzaai!.t.e, op hem af rotonden door 1 een jeugdig heethoofd — hei is de beste reclame, die hij ach wenschen kan. Want inderdaad, er 'zijp meer voorbeelden van. dat politici, wier glorie taande, het er weer een heel eind ophaalden, toen men een aanslag op hen (.leegde. En toen indertijd Tbeodoor Roosevejt bij een zekere gelegenheid — wij meenen op een verkiezingatournée — door een tegenstander aangevallen' en gewond werd, oordeelden do Amerikanen, die van wedden Melden, dat zijn kansen weer zeer waren gestegen. Wat echter niet wegneemt — (dit voegen wij-er volledigheidshalve nog leven aan toe — dat hij' toch geen president meer werd: Dat er op Eirzberger te ©eniger tijd nog eens geschoten zou worden, viel niet anders te verwachten; de minister heeft vroeger zelfs reeds- ïn nog grooter gevaren verkeerd. Nu Helfferich, die er naar verlangd heeft ,dat Eirzberger hem voor de rechtbank zou dagen, zich voor den rechter verantwoorden moet over zift beleedigingen aan het adres van Erzberger, maakt de oudminister, die al1 even geducht vechter is als de onvervuaarde Matthias, van de gelegenheid gebruik het Duitsche volk duidelijk te maliën, welk een verachtelijk man deze Erzberger blijkens zijn „faits et gestes” moet zijn. En dat maakt natuurlijk indruk op hot volk, vooral op -een gedeelte van de jeugd, die in tijden van radicalisme zich of naar do zijde van de uiterste elementen richt of naar die van het meest starre, behoud. En zoo gebeurde heit ook ditmaal v/eer: een jonge vaandrig, die na do voleindiging van don veldtocht weer op de schoolbanken terecht gekomen is, heeft gemeend het Duitsche volk oen dienst ta doen, door op den minister van financiën te vuren. Een van de kogels veroorzaakte een lichte verwonding aan den schouder, de ander ketste op de horlogeketting van den minister af. die juist gereed stond na afloop van de gerechtszitting, in zijn auto te stappen en nog even een praatje maakte met zijn advokaat. Dat is heel het resultaat van den aikeurenswaardigen aanslag althans voor Erzberger, die snel instapte en naar een dokter reed. Maar voior het jonge mensch, de 24-jarige Oltwi von Hirschfeld was de zaak htermedo natuurlijk niet afgeloopen; de menschen in de nabijheid grepemi hem, gaven hem een geducht pak slaag en leverden hem toen aan de politie over. Voordat hij naar de gevangenis werd ovePgebracht, schreef hij1 aan zijn ouders een brief, waarin hij mededeelde, slechts zijn vaderland te hebben wilien dienen. In da gevangenis moge hij nu tot de overtuiging komen, dat de beste wijze óm zijn vaderUand te dienen is, zich rustig to gedra. en en aan de overheid de berechting van misdrijven over te laten. Als Erzberger inderdaad zich aan strafbare feiten heeft schuldig gemaakt, zal hij voor de groep, die hem niet aan het bewind wenscht te zien, een neel onschadelijk man worden, want als het proces 'oorzaak is, dat zijn toch al niet Igroate prestige verloren gaat, kan Erzberger al niet anders doen dan aftreden. Wat nog absoluut niet beteekent, dat het dien kant zal uStgaan, ook al worden er in het proces bepaald voor Erzberger heel onaangename dingen verteld. Te Berlijn heeft rnen weer strenge veiligligheidsmaatregelen genomen Is dat een gevolg van den aanslag op Erzberger? Of verwacht men heden op den verjaardag van den ex-keizer demonstraties? De laatste veronderstelling lijkt ons niet gezocht, wij hebben gisteren reeds medegedeeld, dat in het circus Busch 4000 personen bijeen geweest zijn, om den ex-keizer te huldigen, ©n op den verjaardag zelf zullen er nog wel meer van die vergaderingen zijn. De vergadering van Zondag gaf een aantal onafhankelijken buiten het gebouw aanleiding tot die overmatige inspanning 'hunner stembanden, welke slechts aan kookspecialiteiten ten goede komen kan, doch den bedrijven, waarin deze menschen de allures annemen te werken, noodzaakt weer eenige uren voor doktersconsult vrijaf te geven, alles met behoud van loon natuurlijk. De onafhankelijke hoeren rondom het circus Busch hebben natuurlek hun stemvolume tot de hoogste prestaties opgevoerd op het oogenblik. toen de vergadering geëindigd was. hetgeen natuurlijk de deelnemers aan genoemde vergadering niet onder zich lieten zitten, die al ever» lustig terugkraaiden. Ernstiger dan dit „hoch”- en „Nieder” geroep op den exkeizer was, dat een bende opgeschoten jongens de oude mevrouw Behm, Ud van de Nationale Vergadering, die ook aan de betooglng deelgenomen had, te lijf wilde. Met 1 -* A -P moeite kon men de oude, die van ©on stok gebruik moet maken, als zij loopt, uit de handen der bengels be .Tijden. Ja, de onafhankeüjfien geven veel te doen, tegenwoordig, in Duitse Mand. De radicalen onder de mijnwerkers hebben nu de onmid. dellpke invoering van den zes-urendag g». ëisoht, met de bedoeling natuurlijk om ala de wensch eenmaal is ingewilligd op den vier- en nog later den drie-urendag aan ce werken en niet eerder te rusten vóórdat de nul-uren-dag verkregen is. En van iontere balorigheid over het afmattende „rus. ten,’ zullen zij dan misschien naar gezonde inspanning der spieren verlangen. Daar zijn wij echter thans nog niet aan toe; nü leven wij nog in de periode der ontevredenheid over het veie en te zw ra werk... Op de buitengewone vergadering van net verbond van Duitsche mijnwerxera hebben zij naar geen rede wi]]©n luisteren. Tevergeefs was het, dat ver legen woordigera uit andere streken de gevolgen schetsten ren den kolennood voor hun bedrijven, teve < efs ook was het, dat e n vertegenw <>r ’ r van het Rijksministerie van arbeid verzocht, smeekte zelfs, de invoering nog uit te stelten en thans de koleaproductie te bevonieren,, cl© radicalen hielden vast aan huu ptan: de regeering te dwingen tot invoering vajj den zes-urendag en w nteJd- alle ver niwoordelijküeid van te voren op de regeering af. Gelukkig echter vormden deze opzettelijke dwarsdrijvers de minderheid: de r0M> iutie om dezen eisch met ingang ‘ van 1 Februari door een staking af te dwingen, werd verworpen, maai- het b e g ï n s e 1 werd aangenomen, ook door de algemeen© vergadering van Christelijke mijnwerkers, die Gelijktijdig vergaderden. Men zal nu zeven uur werken, maar het zevende uur moet dan als overwerk worden betaald. Wie nu meent, dat de werkgevers het gewonnen hebben, verheugt izich toen te vr' ©.'tijdig. .,© radicale elementen oneer de amei lers zuilen wel zorgen, dat dit uuri.e goed tietaald word» zonder dat het al te vermoeiend is ©n et voorts een debatteer-uurt'e van triazen. «5» Terwtji_ men uit. Amaril meldt, dat president Wilson veimoedelijk tegen de oplossing is van de Fiume-kwestie, zooals die door de geallieerden overeengekomen is, meldt men uit Belgrado, dat de publiés» opinie geneigd schijnt zich aan te passen bij de eisch en der mogendheden, doch dat de moeilijkheid nog is om de Kroaten en Slovenen van de noodzakelijkheid der aanvaarding te overtuigen. Nu de Zuid-Slavische, tettert)k de Servische regiering met een verlengstuk, gaat inzien, dat het niet anders meer kan. draait zij zich eruit., door te zeggen, dat de Kroaten en Stevenen er niet aap willen. In zulke gevallen is het toch wal gemakkelijk, als een staat uit meerders vrij onafhankelijke volksdeelen lasiaafl . Intusschen acht men het te Belgrado notx. dig nog eenige dagen te. wachten met het antwoord, om ïn dien tijd de Kroaten en Stevenen te kunnen overreden. Met het oog daarop hebben dan ook de geallieerden den termijn met nog vie® dagen verlengd. Als nu de regeering te Belgrado maar weer niet weigerachtig wordt, als Wilson zijn afkeuring laat hooren. Dan is men weer even ver. In de Observer wijst Garvin. de bekende voorstander totnogtoe van interventie tegen de bolsjewisten, op het feit, dat Lenin ©n Trotsky zich meer en meer verzoenen meS de intellectueel©,! ©n nationalisten. En hij voegt er bij: Het bolsjewistisch regime ia de laatste zes maanden een krachtiger en doortastender bewind gebleken dan Rusland te voren 'heeft gehad. De toestand is sedarl dien geheel gewijzigd ©n daarom ligt hel op den weg van de Geallieerden en voorna- melijk van de Engelseke regeering om na te gaan of een hechte vrede met Rusland mogelijk is en tot dat doel onderhandelingen lUe voeren. Deze uitlating bewijst overtuigend, dat er inderdaad in Engeland een kentering gekomen is ten gunste van Sovjet-Rusland. Als dit nu afziet van de bedreiging naar de zijde van Kaukasië, is er inderdaad kans op een overeenstemming, die Rusland wger op (de been kan helpen. Verspreide Berichten. — Retrzië is tot den Volkenbond toegefreden. — Te Boedapest hearsckt weer de SpaanBche griep. Het aantal gevallen neemt dagelijks toe en de ziekte is kwaadaardiger dab den vorigen keer. — Uit Japan komt het bericht, da»t in een orkaan 40 motorbooten zijn vergaan, waarbij 300 visschers om het leven kwamen. — Het Duitsche garnizoen van Dantzig heeft gisteren afscheid van de bevolking genomen. Tal van huizen vlagden haJfstoks. Ook in Flensburg gaf het vertrek der Duit*che troepen aanleiding tot groote manifestaties ten gunste van Duitschland. — Denikin’s legers trekken nog steeds terug. — Schmidt, de minister voor Economie in Duitschland, richt zich in de Vorwarts legen den 6-urendag voor de mijnwerkers. — Japan heeft China voorgns mede dat we voor onzen tegenstand eg-eu het Parlement waren veroordeeld tot ten boete, die voor mij op tweehonderd, 'oor Jack op honderd pond bepaald was. lovendien, ging de kolonel Cotierel voort, lad hij bewijzen in handen gekregen, dat ye een nieuwen opstand in deze streken oorbereidden, om welke reden hij ons als ;evangenen beschouwde totdat hij de tijd lunstig oordeelde om ons vrij te laten. ’t Was barbaarsch, grof, ’t kon nietslech-1'- T» at voerden we in ’t schild? Vreedzaam adden we al dien tijd geleefd, nu moesm ivo op den koop toe boete betalen omat we meenden onzen plicht gedaan ta ebben. Maar we v/aren in hun macht en' ! onze protesten werkten niets uit. Dus leef ons niets anders over dan ons zoo oed mogelijk te schikken. Gelukkig werd m onzen wensch voldaan om onze huisenooten te vertellen wat er was voorgevailn. Minder gelukkig was dat de Rondkop-. i pen tegelijk met deze boodschap een tro© i ruiters naar Dale-Hoeve stuurden, die oi 1 de boete te doen betalen al mijn schaper ossen eu paarden weghaal den, zoodat di arme J cob Trusty buiten zichzelf van spij en woede was. 41 spoedig bemerkten we dat we nis de eenige gevangenen in het kasteel warew want kolonel Cotterol had het wen schel ö' geacht verschillende koningsgezinde® in vei zweerde bewaring te stallen, van wie i ver moeddo, dat »e een tegenbeweging zoude op touw zetten o-f steunen. Ook boeten deeld hij met kwistige hand uit; er waren personen die duizend en drieduizend pond te bèta le® hadden voor hun verknochtheid aan dei koning. Gedurende meer dan twee jaar werdar we op het kasteel gevangen gehouden. Vat onze vrienden zagen of hoorden we niete ; en we wisten dan ook niets van hun gezondheid af. en hoe zij door de Rondkop pen bejegend werden. In dien tijd ontstonc er een beweging onder de Koningsgezinde; tegen de onderdrukkers, die eindigde mei de verrassing van het kasteel. Tijdens onze gevangenschap was er in het kasteel een heer, zekere Morrice, die een avontuurlijk leve® geleid had. Aan beide zijden had hg in dezen oorlog gestreden. In zijn jeugd was hij page van Thomas Wentwortb, graaf van Strafford, geweest en dus was hij in ’s konïngs dienst getreden en had als officier zich onderscheiden. Om een of andere rede®, die niemand precies wist, had hij de koningsgezinden den rug toegekeerd en had zijn diensten aan de Rondkoppen aan- P geboden. Ook daar onderscheidde hij zich a en llfad zich opgewerkt tot den rang van - kolonel. Cromwell mocht hem persoonlijk -* echter niet lijden; die wenschte alleen eent youdige IDden in zijn leger, zoodat Morrice in 1648 op. zeer eervolle wijze uit het t leger genet werd... Hij trok zich terug , op zhn landgoed in YorkBhire en maakte f plannen om wraak te nemen op de parle- mentsleiders door Pontefraet-kasteel te ne- men. Dit ging hem te gemakkelijker af, i omdat ihlg een intiem vriend van Cotterel e was, tiie hem altijd aan zyn tafel noo. digde en op zijn gezelschap hoogen prijs - stelde. Morrice nam deze gelegenheid waar i om dit in hem gestelde vertrouwen zijn eigsn plannen ten goede te doen komen, i Hij trachtte enkele van Co tere I’s manschapi pen te verlokken in zijn eigen dienst over i te gaan en nam al dergelijke schikkingen, die hij meende, dat nuttig konden zijn, • __ De Koningagezlnden vergaderden toonteri tijd bij mr. Beaumont, de predikant van South Kirkby, ee® mijl of vier va® het kaste©!, en voor hen legde Morrice zijn i plannen bloot. Zo werk! Morrice binnen en buiten het kasie u, zou der dat Cettarel er ©enig idee van had, dat Morrice hem bij de eerste de beste gelegeniiéid vérraden zou. Eindelijk, na ee® ontijdige poging, had de overrompeling van het kasteel op den zesde® Juni van het jaar 1648 plaats en kolonel Gottere! werd met zijn mannen die niet waren gedood of gewond, opgesloten in de plaats van de vrijgelaten Koningsgerinde gevangenen. I Weer .waa hei kasteel in handen vam ’s konings vrienden en wij, gevangenen, war re® vrij en hadden vrije keus tusachcn twee dingen: naar huis gaan of zich bij heit garnizoen voegen. Veracheidenan van mijn makkers kozen het laatst», en gingen dadelijk ijverig aan het werk om het kasteel te proviandearen, want er waren nu ongeveer zes honderd man, die Sir John Digby 1 tot gouverneur kozen. Wat mij aangaat, ik verlangde naar mijn thuis en de mijnen. In meer dan twee jaar had ik zoo goed als niets van ze gehoord, en dua verliet ik bet kasteel' en begaf mij dadelök op weg naar Dale-Hoeve. HOOFDSTUK XL. Mijn r®is naar Londen. i Hoe dichter ik onze hoeve naderde, des I te moeilijker viel het mij eea onbestemd < gevoel van angst te onderdrukken. Wat zou i mfj ginds wachten? We waren in het kasteel 1 zoo scherp bewaakt, dat bet aoa goed als i ónmogelijk was geweest iete te vernemen ( over wat daarbuiten gebeurde. Eenmaal ge- i durende de eerste maanden na mijn ge- < vangen neming had ik goede tijding var. Dole < Hoeve gekregen; Ben behartigde mijn za- i ken. Maar na dien tijd had lk niets meer : vernomen, want kolonel Cotterel waakte er < streng voor dat geen brieven werden ver- i zonden of ontvangen, uit vrees dat er iets j in zou worden medegedeeld, dat gevaar kon r opleveren voo-r zijn partij. Ik wist dus biet, ( of h"* allen op Dale-Hoeve goed ging, of er chien zieken waren, of er misschien een _ mijner geliefden was gestorven.,. Menig droef oogenblik had mij dat bezorgd. Het liep tegen den avond, toen ik naderbij trad. Niels scheen er veranderd, voortoover ik naar een vluchtigen blik in f rond beoordeelen _ kon. Ik dacht, terwijl ik bij de poort van den boomgaard stond, dat ik nooit zoo tets moois had gezien ils mijn eigen hoeve, die ik na twee lang* iaren voor ’t eerst terugzag. Het zacht* ivondlicht viel op het huis en de rood* pannendaken van de schuren, de appeiboore® stonden in vollen bloei, de groote s-e'inpen waren beladen met prachtige, jpaarse bloemen en de kamperfoelie, die tegen d* joort groeide, doorgenrde de lucht. Alle* vas stil rond het huis en onopgemerkt kon k door de boomgaard lieenloopen. Bij het •aam va® moeder’s kamertje gluurde ik naar 'innen, hopende een bekend gezicht te zien, lat tot vroolijben lach zich zou plooien, ils het mij zag. Maar de kamer was keg ® ik stond aan het raam het vertrek oplemende en wij verwonderende, dat er niets vas veranderd sedert ik het ’t laatst geiten had. Want daar stond moeders stoei ea ie tafel bij de breeds vensterbank en op ie tafel lag een van haar boeken geopend net er naast breiwerk, dat zij klaarblijkelijk co juist h&d ntorgeiegd, omdat ze voor een >f andere huiselijke bezigheid werd w-egge» oersen. Waarlijk — alles in die kamer was irecies zooals ik het altijd gekend had en noeders tegenw >ordIgheid alleen was noolig om dit ailür.3 leven bij te brengen. (Wordt vervolgd.) ---