BINNENLAND. Dit Nummer bestaat uit ACHTfaladzijden ~ JVONDBLA^ s-Gravenhags, 29 April 1909. Kamerverkiezingen. DORDRECHT. — De anti-revolutionaire kiesvereeniging Neerland en Oranje te Papendrecht heeft met algemeene stemmen candidaat gesteld dr. A. Kuyper. Naar de D. Ct. verneemt, zijn van christelijk-historische zijde voorloopige onderhandelingen gevoerd om mr. ds. Ankerman, predikant te Wommels, een candidatuur in dit district aan te bieden. Ds. Ankerman heeft reeds verklaard, een eventueele candidatuur te aanvaarden. Dezer dagen zal een vergadering worden gehouden, waarin over de definitieve candidaatstelling zal worden beslist. ZUTPHEN. — De centrale liberale kiesvereeniging heeft met algemeene stemmen definitief candidaat gesteld den heer F. Lieftinck, aftr. lid, ENSCHEDE. — Zoowel de anti-rev. kiesver. Nederland en Oranje alhier als de christ.hist. partij nebben den heer G. Elhorst eandidaat gesteld. STEENWIJK en MEPPEL. — De Nederlander meldt: Bij het districtsfeestuur der Christ.-Hist. Unie is het bericht ingekomen, dat de Centrale a.-r. kiesvereeniging meegaat in de handhaving van het accoord, aangegaan in 1901 tusschen Steenwijk en Meppel. De Centrale a.-r. gaf tevens als haar wensch te kennen, dat wederom de candidatuur-Knoppers, evenals in 1905, mocht vorden gesteld. De heer Knoppers te Meppel deelde evenwel aan het districtsbestuur mede, in dit jaar voor een candidatuur niet in aanmerking te willen komen; hierna werd aan de kiesvereenigingen de volgende lijst van voorloopige candidaten in overweging gegeven: de heeren B. Berends Azn., lid van Ged. Staten voor Overijsel, te Avereest; W. P. Oavaljé, burgemeester te De Wijk; O. E. van Koetsveld, te Rijsenburg, en mr. W. L. baron de Vos van Steenwijk te Wijhe. Binnenkort zal door de kiesvereenigingen tot definitieve candidaatstelling worden overgegaan. Naar Kath. bladen melden, zal de Provin-. oiale Bcmd van R.-K. kiesvereenigingen in Noord-Brabant op Donderdag 6 Mei a.s. te ’s-Hertogenbosch een vergadering houden, waarop aan de orde zal worden gesteld: bespreking der a.s. algemeene verkiezingen, Auticlericalisme. Be Tijd bevat een heftig hoofdartikel, getiteld „Een oud-liberaal aan het woord”, naar aanleiding van de rede door mr. Ter Spill Maandag jl. in de afd. Den Haag van den Bond van Vrije Liberalen gehouden. Uit die rede is — zegt het R.-K. blad — opnieuw gebleken boven allen twijfel te staan: „dat het anti-cleriealisme in zijn scherpsten vorm een wezenlijk en allervoornaamst bestanddeel is der oud-liberale staatkunde”. De nadruk moet in deze uitspraak vallen op „in zijn scherpsten vorm”. Immers, dat het anti-clericalisme een bestanddeel is van liberale staatkunde, is een zoo oude en bekende waarheid dat zij waarlijk geen herhaling behoeft. En dat het van de erkende beginselen der Vrije-Liberalen deel uitmaakt, vindt men in Art. II van hun program, luidende : Inrichting en werking van het Staatsbestuur behooren onafhankelijk te zijn van eiken invloed van kerkelijke leerstellingen. Nu echter De Tijd voor „den scherpsten vorm”, dien de spreker van Maandag bezigde, ons blad min of meer verantwoordelijk tracht te stellen door de herhaalde vermelding dat mr. Ter Spill redacteur is van De Nieuwe Courant, moeten wij er even op wijzen, dat deze hooggewaardeerde medewerker onze redactie met September 1908 verliet om zich geheel aan de rechtsgeleerde praktijk te wijden. Wij vermelden dit niet om een démenti te geven aan mr. Ter Spill, dien wij als een beginselvasten en strijdbaren geestverwant op hoogen prijs stellen. In sommige opzichten is trouwens de Maandag door hem uitgesproken rede (met name wat hij zeide over de „sckijnvertooning en huichelarij” waartoe de machtsverplaalsiug naar kerkelijke zijde vaak leidt) door De Tijd niet juist weergegeven. Wij willen alleen doen uitkomen dat voor den vorm waarin de spreker zijn bestrijding van het clericalisme verleden Maandag goot, uitsluitend hijzelf, niet wij verantwoordelijk zijn. Sociaal democratische broederschap. In Het Volk lezen wij, dat de Leipsiger Volksseitung het aan den stok heeft met Huysmans, den secretaris van het Internationaal Sociaal-Democratisch Bureau, omdat hij zijn rapport over de ruzie in de Nederlandsche soeiaal-democratie niet aan de Duitsche pers . heeft gezonden; dat die courant het rapport van Huysmans een „tendenzgeschrift van lager orde” noemt; dat zij Vliegen als correspondent voor Nederland heeft „afgedankt”, nadat deze door Pannekoek als revisionist was gesignaleerd — en afgedankt „op de meest onbeschofte wijze”; dat de Neue Zeit (Kautsky) A insgelijks Vliegen als medewerker heeft bedankt, maar op fatsoenlijke manier; en dat men uit dit alles te weten kan komen „waar men de vrijheid van het woord huldigt” ! Ja, kon men dat maar te weten komen, waar, in de sociaal-democratie, de vrijheid van het woord gehuldigd wordt! Misschien kwam men dan meteen op het spoor, waar de internationale broederschap eigenlijk huist, waarover in woord en geschrift zoo hoog wordt opgegeven. --- PLAATSELIJK NIEUWS. Uit de Residentie. Middenstandsbond. Naar men verneemt zullen ingevolge het besluit van den minister van Landbouw, Nijverheid en Handel, om den Middenstandsbond door het verstrekken der noodige gelden in staat te stellen tot voorlichting van Middenstaudsvereenigingen door middel van voordrachten over technische en economische onderwerpen, de heeren J. S. Meuwsen en dr. J. Nouwens de volgende .reek in verschillende plaatsen van ons land voor Middenstandsvereenigingen als sprekers optreden. In de eerste plaats zal ’s-Gravenhage aan de beurt zijn, waar op den 3en Mei a.s. voor leden en genoodigden der Haagsehe Winkeliersvereeniging (waarbij uitgenoodigd zullen worden alle te ’s-Gravenhage gevestigde leden van patroons vereenigingen) heide heeren zullen optreden met het onderwerp de Organisatie en de coöperatie van den middenstand in Oostenrijk-Hongarije. Vervolgens komt Utrecht aan de beurt waar deze voordracht in het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen op Donderdag 6 Mei a.s. zal plaats vinden. In Utrecht zal het de nieuw gestichte Middenstandslbestuurdersbond zijn, die deze vergadering zal lolden. De voordrachten zullen opgehelderd worden met lichtbeelden. Hulpbehoevende kraamvrouwen. In de onder presidium van mevr. Schuyrbeque Boeye—Baud gehouden algemeene vergadering der Vereeniging ter behartiging der belangen /an hulpbehoevende kraamvrouwen werd het jaarverslag over 1908 uitgebracht. Daaruit blijkt, dat meer dan vijftigmaal de z.g. bakeremmers, waarin zich alles bevindt wat in die dagen vereischt wordt, in bruikleen werden gegeven. Aan 95 gezinnen werd tijdens de eerste negen dagen van de bevalling der behoeftige kraamvrouw een hulp in de huishouding gegeven, die haar geheel vervangt en de zorg voor moeder en kind daarbij op zich neemt, zoodat zij gedurende die negen dagen volstrekte rust kan houden. Ook tot het verstrekken van voedsel voor de kraamvrouw zal de vereeniging haar werkzaamheden uitstrekken. Daartoe is echter noodig versterking der geldmiddelen en toeneming van het ledental. Met groote 'dankbaarheid ,?ordt melding gemaakt van een gift groot ƒ 100 van H. M. de Koningin. De rekening en verantwoording sluit met een bedrag van ƒ 1979.93. Prenten veiling;. In de belangrijke prentenveiling gehouden door J. B. J. Kerling (Van Stockum’s Antiquariaat) alhier, werden o. m. de volgende hooge prijzen besteed. Nr. 9 portret van Maria Stuart, gemalin van Willem III, ƒ 75; nr. 20 HareShooting, ƒ 70; nr. 40 portret van Lodewijk prins van Waldeck, ƒ55; nr. 44 Corn Tromp, ƒ 65; nr. 45 Joh. Evertsen, ƒ 80; nr. 75 Joan Maurits van Brazilië, door v. Dalen, ƒ 85; nr. 80 Frederik Hendrik, door W. J. Delff, ƒ 90; nr. 84 Descourtis: Foire de village, ƒ 430; nr. 85 id. Noce de village, ƒ390; nr. 94 Twee bloemstukken, door R. Earlom, ƒ280; nr. 172 The milkwoman, van L. Marin, ƒ 300; nr. 173 The chatrms of the morning van id., ƒ 285; nr. 174 The pleasures of education, van id., ƒ 630; nr. 215 en 216 Twee prenten van Reynolds, ƒ125; nr. 250 Le voyage de Catherine, Infante de Portugal, allant épouser Charles II, ƒ 200; nr. 265 Livre de fleurs van G. Toulouze, ƒ 100; nr. 327 en 328 Twee prenten van W. Ward, ƒ 290; nr. 329 Figures de paysages et d’études de Watteau, alleen het eerste deel, ƒ 315; nr. 334 Kaart van de belegering van ’s-Hertogenbosch anno 1629, ƒ131; nr. 407 Wapenkaart van 1713, kaart der veroverde vaandels, ƒ 106; nr. 475 Gezicht op Grave, 16e eeuwsche teekening, ƒ 130; nrs. 505 en 506 Twee Haagsehe stadsgezichten door La Fargue, ƒ 225; nr. 627 Twee teekeningen van M. J. v. Heemskerk uit 1570, ƒ100; nr. 641 Collectie vogelteekeningen uit de 16e en 17e eeuw in antieke band, ƒ 2200. Onze stadgenoot de heer C. M. Dewald, fotograaf, is door den Nederlandschen FotografenKunstkring afgevaardigd, te) bijwoning van de groote Internationale Tentoonstelling van Fotografie te Dresden. De tooneelvereeniging K. E. A. N. geeft haar derde uitvoering van dit seizoen op Donderdag 6 Mei in de groote zaal van den Dierentuin. Opgevoerd zal worden (voor het eerste in Nederland) De Domste, blijspel in vijf Bedrijven van Ludiwig Fulda, vertaling van M. C. Hofman. Hoogwater te Scheveningen, Vrijdag 30 April, alleen ’s voormiddags 11 u. 33' Gevonden goederen. Aanwezig aan het hoofdcommissariaat van politie, Alexanderplein 15b, en aldaar te bevragen op alle werkdagen tusschen 12Va en 2 uur,de navolgende voorwerpen: een boterhammenzeiltje, twee portems. met eenig geld, een bril in étui, een wandelstok, een portret van een militair, een handschoen, een nijptang, een stukje kant. Aanwezig en te bevragen aan de navolgende adressen: een hondenhalsband met penning, Jac. v. d. Doesstr. 5; een sigarettenpijpje in étui, Amalia v. Solmsstr. 3 ; een insigne, Tasmanstr. 166; een spaarbankboekje, Pr. Hendrikstr. 130; een jonge hond, Dierenasyl, Nieuwe Haven; twee emaille etiquetten voor flesschen, Ammunitiehaven 171; een bruine portem. met geld, Hooikade 21; een kortharige bruine hond, Maasstr. 143; een zilv. dameshorloge, 3e v. d. Boschstr. 17; idem met ketting, Binókhorststr. 141; een zilv. damesremontoir, idem 61; een ring met sleutels, Terwestenstr. 10; een jongenspet, Oudfhoornstr. 40; een duimstok, Brandstr. 4; een zilv. medaille, Pretoriusstr. 38; een portefeuille met papieren, Lage Nieuwstr. 13; een schaar, Passage 19; een sigarenpijp in étui, Bakkerstr. 18. Uit andere Gemeenten. VLISSINGEN, 28 April. Het tegenwoordige droogdok te Vlissingen kan slechts kleinere schepen opnemen. Reeds meermalen is op de wenschelijkheid gewezen van een grooter dok en nu wordt door de Kon. Maatsch. De Schelde onderzocht in hoeverre het marinedok daar? voor te gebruiken zou zijn. Een ingesteld onderzoek heeft evenwel aangetoond dat de sluisdeuren welke deze haven afsluiten in het geheel niet meer te gebruiken zijn om het water te keeren, zoodat wanneer het marinedok voor droogdok mocht worden bestem^, hieraan zeer groote kosten zullen verbonden zijn. --- Staats- en particuliere exploitatie van mijnen. i. Naar aanleiding van de ontzettende ramp die op 12 November van het vorig jaar plaats had in de mijn Radbod bij Hamm kwam in de Sociale Praxis van 26 November d.a.v. een artikel voor van den voorzitter der Duitsche vereeniging van mijnopzichters, den heer G. Werner, waarin deze betoogde, dat voor een afdoende beveiliging van de mijnwerkers staatstoezicht bij particuliere exploitatie onvoldoende is gebleken en derhalve den arbeiders de mogelijkheid moet worden geopend om samen met de directie, welke het werk leidt, te zorgen voor de veiligheid der mijnarbeiders. Mr. E. Fokker te Utrecht, een der vaste medewerkers van Land en Volk, zag door deze uitspraak van een Duitsch vakman koren op zijn molen gebracht ten behoeve van een pleidooi voor Staatsexploitatie van mijnen, door hem gegeven in een hoofdartikel in dat blad (van 25 Februari j.I.) in het bijzonder met het oog op de weldra te wachten tweede openbare behandeling in de Tweede Kamer van het Mijnwetje-Van Kol. Het gansche betoog van mr. Fokker heeft dan ook de strekking, aan te toonen, dat met de particuliere mijnexploitanten in deze niets aan te vangen is, dat zij de door den heer Werner gewenschte directe inmenging der arbeiders niet zullen dulden en, indien zij bij de wet wordt opgelegd, zullen tegenwerken en dat dus op het gebied van mijnexploitatie alleen bij exploitatie van overheidswege afdoende bescherming van de arbeiders te bereiken is. Volgens den schr. bevestigt de ervaring in Duitschland ten volle de juistheid van dit, zijn inzicht en hij tracht dit dan ook door een paar voorbeelden aan te toonen, daarbij o.m. bewerende, dat de jammerlijk slechte verhouding in het Ruhrgebied tusschen de arbeiders en de ondernemers, die als oorlogvoerende vijanden tegenover elkander staan, een sterk contrast vormt met de toestanden in het Saardistrict, waar staatsexploitatie bestaat. Tot dusver bleven deze en meer dergelijke uitspraken in het artikel van mr. Fokker, die ons al aanstonds aanvechtbaar voorkwamen, onweersproken. Thans ontvangen wij echter van een Duitsch deskundige een uitvoerige weerlegging van het betoog van mr. Fokker, van welk artikel wij hier een vertaling laten volgen. De schrijver zegt: De beschouwingen van mr. Fokker in Land en Volk betreffende een vergelijking van het particuliere mijnbedrijf en de Staatsexploitatie van mijnen in Duitschland zijn wel bijzonder geschikt om scherpe tegenspraak te ontmoeten bij de met deze materie vertrouwde vaklieden. Wie deze opmerkingen leest kan dan ook moeilijk aannemen, dat mr. Fokker als deskundige op het gebied van het Pruisische mijnwezen aangemerkt zou willen worden. Wat in de eerste plaats zijn bewering aangaat, dat alleen de Staatsexploitatie den arbeider afdoende bescherming waarborgt, terwijl het particuliere bedrijf den mijnwerker uitsluit van de besprekingen over de veiligheidsmaatregelen, blijkt het mr. Fokker niet bekend te zijn, dat in Pruisen geen reglement van mijnpolitie wordt uitgevaardigd, zonder dat de besturen der „KnappschaftsBerufsgenossenschaft”, waarin de arbeiders de helft van het aantal plaatsen bezetten, over de in te voeren bepalingen gehoord zijn en met hun inzichten en voorstellen rekening is gehouden. Door niets is bewezen, dat de Staat voor de veiligheid van de mijnwerkers meer doet dan de particuliere ondernemer, wiens bedrijf voortdurend aan een uiterst scherpe controle van de zijde der ambtenaren en beambten van het staatstoezicht onderworpen is. Onder dit toezichthoudend personeel bevinden zich een zóó groot aantal z.g. Einfahrer-opzichters die in de mijnen afdalen — dat in het RijnschWestfaalsche mijndistrict elke mijn van eenige beteekenis gemiddeld ten minste twee- tot driemaal per week inwendig wordt geïnspecteerd. Daar deze inspecties zonder voorafgaande aankondiging plaats hebben en telkens weer andere gedeelten van de mijn worden bezocht, is het te eenenmale uitgesloten, dat zooals mr. Fokker meent, de controleerende beambten bij den neus genomen kunnen worden. Deze opzichters toch kennen de onderaardsche gesteldheid der mijn evengoed als de directie of baar technisch personeel zelf, zoodat van misleiding geen sprake kan zijn. Hierbij mag ook wel in het oog worden gehouden, dat ook de Staatsmijnen met betrekking tot het toezicht op de naleving der bepalingen van mijnpolitie onder de genoemde Staatsorganen staan, zoodat zoowel Staats- als particuliere mijnen door dezelfde ambtenaren en naar denzelfden maatstaf worden gecontroleerd. Volgens een uit ambtelijke bronnen geputte statistiek, welke de jaren 1904—1907 omvat, bedraagt het aantal ongevallen met doodelijken ifloop in het Saar-district per jaar 2.384 per 1000 ondergrondsche mijnwerkers, terwijl in ' bet ressort van het Oberbergamt Dortmund, ' lus in het gebied van de particuliere mijn- ! industrie, 2.280 per 1000 man in één jaar . Jen dood vinden door een mijnongeluk. Mr. Fokker schijnt meer resultaat te ver- ' «vachten van de zoogenaamde „vertrouwens- * inatinen”, zooals die b.v. in het Saargebied foor de ploegen van elke schacht der Staatsnntginningszetels afzonderlijk gekozen worfen dan van de door opleiding en practische ervaring voor het mijntoezicht bijzonder geschikte en bevoegde organen van het staatstoezicht. Dat deze „vertrouwensmannen” niet in staat waren de verwoestende grauwvuur ontploffingen in de Staatsmijnen Reden en Camphausen, die het leven kostten aan ton derden mijnwerkers, te ver- j ii o e d e n ; dat zij het uitbreken van eollee- ■ lieve werkstakingen niet konden verhoeden en lat zij niet, zooals mr. F. meent, de bemiddeende, verzoenende band vormen tusschen ' iirectie en arbeiders, schijnt mr. Fokker niet ! te weten. J De schrijver van dit artikel, die de verhoulingen kent en deze in het bijzonder in den ] tijd der parlementaire verkiezingen bes’ uieerde, heeft waargenomen, dat meestal juist ' leze „vertrouwensmannen” de bij de arbeiders 1 iet meest gehate lieden zijn, omdat zij „tus- ' lellen” de partijen staan en voor de belangen 1 Ier arbeiders naar dezer inzichten niet kun- ! a e n opkomen. Het is niet meer dan een sprookje, dat in aet Saargebied louter vrede en harmonie zou- ' ien heerschen 1 Indien mr. Fokker dit waarlijk ! jelooft, dan leze hij eens de rede van den jocialistischen afgevaardigde Leinert in de 1 vergadering van den Pruisischen Landdag van 18 Februari j.1.. waarin beraadslaagd werd ' aver de begrooting van den Staatsmijndienst. Deze zeide daarin o. m. woordelijk; ■ „Mijne heeren, het is een ware vervolging, welke de Staatsmijnwerkers moeten dulden, ; iie noch met den tegenwoordigen stand der be- 1 schaving, noch met de verhoudingen op het : ?ebied van den arbeid zelf vereenigbaar is. Men moet de mijnwerkers in dienst van den Staat, langezien hun bij de wet het recht van verüoniging niet ontnomen is en ook niet ontnomen kan worden, volkomen vrij laten in de uitoefening hunner politieke rechten. En daarom «vil ik erop wijzen, dat juist met betrekking tot de uitoefening der staatkundige rechten het mbeschaamdste terrorisme wordt toegepast.'’ 1 En op een andere plaats, waar van invloed ( Jp de arbeiders met betrekking tot de door j tien uit te brengen stem sprake is: „Mijne heeren, ziehier een terrorisme zóó | mi beschaamd en ongehoord als wij het wezenlijk niet erger bij particuliere bedrijven kunnen lantreffen. Tegen zoodanig terrorisme moet, in iet belang der staatsmijnwerkers, het meest > uesliste verzet aangeteekend worden.” > ( Of nu de zoogenaamde „veiligheidsmannen,” < welke volgens de laatste Mijnwet-novelle bin- < ïenkort ook bij de particuliere mijnonder- 1 lemingen zullen optreden, een zegen zullen sijn voor het mijnwezen zal men moeten af- ] wachten. Dat deze lieden, wien het ontbreekt t ran ervaring en aan de voor de beoordeeling i Ier vaak bijzonder moeilijke vraagstukken 1 uoodige kennis, en die in doorsnee nauwelijks < lun eigen zeer beperkt arbeidsterrein met be- < ;rekking tot de luchtverversching, de gesteld- i leid van het gesteente en de te nemen maat- i •egelen ter voorkoming van ongevallen weten i ;e beoordeelen, niet in staat kunnen zijn om ( !en deel van het gansche outginningscomplex c ils b.v. door een z.g. „Steigerrevier” — een 1 ifdeeling van de ondergrondsche werken die i mder het toezicht van één bepaalden opzich- t er staat — wordt gevormd, te inspe^teeren 1 m te beoordeelen uit nog andere oogpunten, 1 s voor eiken vakman duidelijk. i De geheele instelling der.veiligheidscommislies is dan ook slechts een uitvinding der lociaal democratie, die deze menschen als ' igitatoren tracht te gebruiken en door een ;oodanige verborgen actie haar rijen hoopt te rers*erken. In de vergadering van het Huis van Afgevaardigden van den 17en Februari jl. is "deze langelegenheid ter sprake gekomen en heeft i ie vrij-conservatieve afgevaardigde Freiherr 1 von Zedlitz und Neukirch het volgende merkvaardige en juiste oordeel uitgesproken; 1 J „Maar, mijne heeren, een zoodanige van het jezamenlijk arbeiderspersoneel losgemaakte, egenover de werkgevers bij wijze van toezicht replaatste instelling, als zulke arbeiders-conroleurs vormen, zou natuurlijk zich geenszins , aten verdragen met de tucht, dit hechtste undament van de veiligheid in de mijnen; zij ’ vare uitermate geschikt om de discipline vol- :omen te vernietigen. Zij zou dus niet alleen liet nuttig maar zelfs rechtstreeks schadelijk '■ verken. En dan, M. H., zouden bij een over- ï vegende getalsterkte van de sociaal-democraten i >nder het mijnwerkersgilde zonder twijfel al de ] u beschikbare plaatsen in deze commissies met overtuigde sociaal-democraten bezet worden. En nu ware het toch klinkklare onzin, dat de Staat de noodige geldmiddelen zou verschaffen om sociaal-democratische agitatoren, die den Staat in sociaal-democratische richting willen ontwikkelen, dat wil dus zeggen: hem omverwerpen willen, nog extra te betalen. Dat zou niets minder dan bespottelijk zijn. [mmers, zulke agitatoren zouden niet anders ioen dan de arbeiders tegen dé werkgevers ophitsen en in plaats van naar den socialen vrede aaar den socialen oorlog voeren”. Naar het oordeel van alle deskundigen, die met Ie mijnontginning in de in aanmerking komende beschaafde landen bekend zijn, vindt Pruisen wat betreft het toezicht op de mijnen en Ie arbeidersbescherming zijn weêrga niet m kannen nergens ter wereld, ook zelfs liet door de beste inrichtingen en het meest beproefde contróle-personeel eatastrophen, als ndertijd de ramp in de mijn Radbod, welke ioor hoogere machten worden veroorzaakt, jeheel worden vermeden. Volkomen onjuist is ook de meening van nr. Fokker, dat de particuliere mijnonderïemingen weinig geld zouden besteden voor reiligheidsmaatregelen en haar voornaamste bogmerken slechts zouden zijn een hoog proJuctiecijfer en een belangrijk dividend, terwijl laartegenover de Staatsmijnen voor dit doel neer zouden kunnen doen. Ofschoon voor de verschillende mijndistric;en in Pruisen, in verband met de zeer uitïenloopende gesteldheid van den ondergrond ;een eensluidende bepalingen van mijnpolitie bestaan, zijn toch met betrekking tot de tolenmijnen, de Staatsmijnen zoowel als de particuliere, bij gelijke omstandigheden, zooals lie b.v. in het Saar- en Ruhrgebied bestaan, le mijnreglementen wat hun omvang en inïoud aangaat, vrijwel aan elkander gelijk. Dat in bet bijzonder in Rijnland-Westfalen loor de hoofdinspectie der mijnen (Oberiergamter) de strengste voorschriften welke lenkbaar zijn ter beveiliging van de arbeiders n het ondergrondsche bedrijf zijn gegeven m dat deze door de met de uitvoering belaste ambtenaren zoo nauwlettend nogelijk worden toegepast, behoeft eigenijk geen betoog en dat voor inrichtingen ;en behoeve van de gezondheid en de beveiliging der arbeiders vanwege de particuliere nijnondernemingen op zijn minst evenveel besteed wordt als door den Staatsmijndienst s elkeen bekend, die de toestanden niet van lit zijn studeerkamer, maar krachtens een bnderzoek in loco beoordeelt. Niettegenstaande de winsten in de laatste aren tengevolge van de stijging der arbeidsoonen en de sociale lasten, welke aan de ndustrie worden opgelegd, in belangrijke mate sijn verminderd, hebben toch de grootere en tleinere mijnbouwmaatschappijen in Pruisen, sooals bv. blijkt uit de jaarverslagen der 'jelsenkirchener-maatschappij, van de Harpener 4. G-. en de Hibernia, zeer belangrijke sommen vrijwillig beschikbaar gesteld voor weldadige Joeleinden en dat in weerwil van de aanvallen van de zijde der agitatoren waaraan deze onderlemingen blootstaan. Mr. Fokker hrenge eens een bezoek aan de loor de particuliere mijnondernemingen in het even geroepen mijnwerkers-koloniën, waarvoor lezen om zoo te zeggen tegen den kostenden brijs ruime woningen met tuintjes beschikbaar sijn gesteld, waar eigen scholen, kerken en mtspanningslokalen zijn gebouwd en den arjeiders met hun gezinnen gelegenheid tot ontspanning en ontwikkeling wordt gegeven en hij rergelijke dan daarmee eens de bv. in het Saargebied en in Opper-Silezië vanwege het Staatsmijnbeheer gestichte kolonies. Eerst in len laatsten tijd heeft de Staat, het voorbeeld Ier particuliere industrie volgend, getracht op lit gebied den voorsprong van deze laatste in e halen. Mr. Fokker ga ook eens de mijnwerkerstolonie der veelgesmade Trierer Bergwerktesellschaft, waartoe de mijn Radbod o. m. sehoort, zien en ik ben overtuigd, dat hij zijn ïard oordeel over het winstbejag der parti:uliere maatschappijen aan een revisie zal mderwerpen. Wanneer men in aanmerking leemt, de zware lasten welke aan de nijnen worden opgelegd voor de bij Rijksvet geregelde Ziekte-, Ongevallen- en Ouderlomsverzekeringen, ten behoeve waarvan in le jaren 1885—1907 meer dan 8.2 milliard 4ark opgebracht zijn, hetgeen neerkomt op neer dan 200 Mark per jaar en per arbeider :n op 1 Mark per ton naar boven gebrachte solen, dan zal men de bovenvermelde vrijwilige offers der particuliere mijnondernemingen n dubbele mate moeten waardeeren. (Slot volgt.) --- KUNST. Zaterdagavond 1 Mei halfnegen zal dr. Kossman in een bijeenkomst van den Deut:chen Flottenverein in de zaal van De Twee Steden een voordracht honden over Joh. Seb. Bach als Humorist, met welwillende medewerking van Betsy van Hasselt, Carl Oberitadt en Arnold Spoel. Men schrijft ons uit Middelburg: De Nederlandsche Tooneelvereeniging uit Amsterdam gaf gisteravond in den Schouw- ; mrg een opvoering van De opgaande zon, vaarin o. a. optrad mevr. E. de Boer—Van , Rijk. De afdeeling Middelburg van het Ned. foo-neelverbond, van wie deze voorstelling 1 ïitging, meende niet achter te mogen blijven n de hulde die mevr. De Boer van verschil- 1 ende zijden mocht ondervinden, ter gelegenheid van haar 35-jarige tooneelloopbaan. In de pauze werd mevr. De Boer bij open! doek hartelij'k toegesproken door den secretaris van de afdeeling Middelburg van het Tooneelverbond, den heer Joh. L. van der Pauwen, die dit deed wegens verhindering van den voorzitter. Hij bood mevrouw De Boer namens de afdeeling van het Tooneelverbond een fraai bloemstuk en verder uit naam van vele vereerders van de jubilarisse een geschenk in enveloppe aan. Van de laatste tentoonstelling in Pulchri Studio, 2e termijn, werden nog verkocht no. 3 „Avond hij Napels” en no. 5 „Avond in de campagna” van Etienne Bosch. Vetliug Frederik Muller en Co. Gisteren werd bij Frederik Muller en Co. te Amsterdam een begin gemaakt met de groote veiling, die tot het einde dezer week zal duren. De zitting van den eersten dag werd in beslag genomen door de oude schilderijen o. a. die afkomstig van de verzameling De Nesselrode. Deze zitting gaf aanleiding tot vele .merkwaarlige prijzen, waarvan enkele de verwachtingen verre overtroffen. Besteed werden o.m. de volgende prijzen: No. 118 en 119, twee paneelen van een primitieven meester, bekend onder den naam van „Meester der Magdalene-legende” voor f 6800 sn f 4100; no. 116, het groote portret van een kamerstuk, door enkelen toegeschreven aan de Mabuse, door anderen aan Q. Matsys, flor. 5000; ao. 92. twee interessante paneeltjes voorstellende twee naakte vrouwtjes geknield in een landschap f 2250. De Hollanders der XVHe 3euw behaalden goede prijzen, zoo werd bv. oo. 33, een buitengewoon fraai werk van ien zeldzamen meester Olis voor f 4000 aangekocht voor het museum te Brussel, oo. 14, het groote gezicht op Leiden, door Yan Sroyen, f 8500 ; no. 8, een klein schilderijtje met paardjes, door Cuyp, f 7000; no. 50, offlïiersportret, door Cuyp, f 9500; no. 44, een keurig stuk van David Teniers, f 6100. Er waren in de veiling enkele goede portretten, zoo b.v. no. 48, een manskop, van Ph. le Champaigne, welke metf 1025 werd betaald ;' no. 38, een vrouwsportret van Santvoort f3000; uo. 55, een paai- portretjes, door Nic. Maes, f 2300; no. 65, een portret ten voeten uit, door Th. de Keyzer f 2700. De breedgeschilderde buitenpartij die zoo sterk aan Frans Hals deed denken, werd voor f 8500 toegeslagen en volgde den weg van zoovele der andere schilderijen, het verhuisde nl. naar het buitenland, alsook no. 114, de breed geschilderde kalkoen, van een onbekenden, meester, die f 6800 opbracht. Delftsch Porselein. No. 1037, een zeer groote blauwe pot met een landschap, in de manier van Ten Himpel f830; no. 1042, een eivormig Pijnackerpotje f 760; no. 1069, een paar vrouwtjes f900; no. 1072, een paar^ zeer fraai polychrome papegaaitjes f800. Een merkwaardig stuk was 1123, een rechthoekige plaat, met de portretten van Willem V an diens familie 1789 gedateerd f655; nos. 1136 en 1137, twee Pijnackerbordjes f560. --- Vergaderingen en Vereenigingen. Mond van Vrije Iilberalen. (Afdeeling Enschede.) Men meldt ons uit Enschede, d.d. 28 April: Op initiatief der heeren G. J. van Heek, W. I. Bbjdenstein, H. A. van Heek, E. Jannink Gz., lan B. Blijdenstein alhier en D. W. Stork, D. van Lookeren Compagne en W. Stork te Hengelo werd hedenavond een bijeenkomst gehouien teneinde een afd. van den Bond van Vrije Liberalen op te richten. Ter inleiding hield mr. W. H. de Beaufort een politiek® rede. De oproep tot het bijwonen dezer bijeenkomst was vergezeld van het volgende schrijven: Door deze oprichting meenen wij er toe te kunnen medewerken, dat ons vaderland verder bestuurd worde in een gematigde richting, welke ligt in de lijn onzer historie. Een richting, welke niet aan eenzijdige verlangens wenscht te voldoen, doch welke zooveel mogelijk aan elk deel der maatschappij recht wil doen wedervaren. Deze richting acht het noodig den vrijen handel te behouden, waardoor scheepvaart, handel, industrie en landbouw tot bloei zijn gekomen. Wij wenschen op te komen tegen overdreven staatsbemoeiing op allerlei gebied, welke menscheninstellingen in haar bewegingen bemoeilijkt en voor vele bedrijven, niet het minst in den middenstand, een onnoodige belemmering wordt. Wij wenschen niet mede te doen aan dö vaak grenzenlooze afbreking van politiek of godsdienstig andersdenkenden, zooals al te dikwijls in den verkiezingsstrijd geschiedde, ook in dit opzicht achten wij meerdere pematigheid noodig. Ten slotte willen wij besluit front maken tegen allen, die mededoen aan het voorspiegelen van onvervulbare denkbeelden en stembusbeloften, met het doel kiezers te lokken voor persoon of partij. Zoodanige heloften kunnen slechts tot' teleurstellingen van velen en schade van het land leiden. Na een inleidend woord van den heer G. J (a n Heek, was het woord aan het Kamerid mr. W. H. d e Beaufort, die geen vertiezingsrede zou houden om een candidaat aan e bevelen, doch in grove trekken de staatcundige toekomst wilde schetsen. Zekerheid n deze te voorspellen staat gelijk met het aankondigen van een strengen winter of een vroeg voorjaar. Naar de ter beschikking staande gegevens te oordeelen bestaat er omtrent de itaatkundige verhoudingen geen volkomen ;ekerheid. Deze hangt af van den aard der iverwinningen ter linker- of rechterzijde. Na een korte bespreking van het tijdperk 901—’05 wordt het huidige ministerie geoetst aan de politieke zienswijze van dr. Cuyper. Spr. wijst op de verkeerde leuze der mtithese in verband met de staatkundige waagstukken, zoowel in de practijk als: ia theorie; het mengen van godsdienstige geschnEunten in de politiek kweekt niet alleen schijneiligheid en onoprechtheid, doch doet minachting voor den godsdienst ontstaan. Vervolgens wijst spr. op de groote belangen van het vrijhandelstelsel en vreest, dat protectie en tariefsherziening op den voorgrond wordt gesteld, bijaldien de antithese weer gehuldigd werd. Ook acht hij alsdan uitbreiding mogelijk van subsidieering bij het onderwijs. Spreker wenscht geenszins te verwerpen herziening van het kiesrecht, mits bij grondwetsherziening bepaald werd dat in beperkten zin aan vrouwen dit recht werd toegekend, doch dat ook aan evenredige vertegenwoordiging werd gedacht. Voor grondwetsherziening moet echter het tijdstip bijzonder gunstig zijn, opdat dan meerdere zaken tegelijk geregeld konden worden, bv. het recht van amendeeren moest niet aan de Eerste Kamer worden onthouden — de quaestie der troonsopvolging — een wetgeving voor spoediger rechtspraak. Het tijdstip om in dezen stelling te kiezen moet echter in hooge mate gunstig zijn; laat de val van ’t ministerie De Meester in dezen voor anderen een baken zijn, voegt spr. hieraan toe. Bij het bespreken van de zorg voor ouden van dagen wijst spr. op de bezwaren, welke zoowel het Duitsche als het Engelsche stelsel aankleven. Onder welken vorm ook, zal toch bij elk stelsel een toelage noodzakelijk blijken; laten we ons de opgedane ervaring bij de Ongevallenwet ten nutte maken, daarmede is toch leergeld betaald. De krijgsklaroen, welke op de Deputaten-vergadering geschald heeft, heeft geen onzeker geluid gegeven; te Utrecht heeft men kunnen hooren hoe door dr. Kuyper de noodzakelijkheid van de antithese als een hoeksteen van het regeeringsgebouw is gelegd. En deze zal een nog dieper kloof teweegbrengen in de maatschanpij, waardoor weder een onverzoenbare strijd zal ontstaan, ’t Klinkt alsof men leeft in de tijden der Kruistochten! Dat men zich de vroegere ervaring ten tijde van 1901—’05 herinnere om te weten hoe gematigden gedrukt gingen onder de vanen van den oppersten leider in dijt tijdperk. (Applaus). Vervolgens werd besloten tot het stichten van een afdeeling. Als voorloopig bestuur werden gekozen de heeren W. Stork, Jan B. Blijdenstein en H. A. van Heek. Een 40-tal personen traden als lid toe. Met een woord van dank aan de sprekers maakte de heer G. J. van Heek zich de tolk der aanwezigen. Vereeniging van rentmeesters. Hoewel in ons vaderland het groot grondbezit niet in zoodanige mate op den voorgrond treedt als dit in de naburige grenslanden, ook meer speciaal in Roemenië en Hongarije, om van Eusland niet te spreken, het geval is, is het groot-grondbezit in Nederland met zijn zeer intensieve cultuur toch van voldoende oppervlakte, dat deze bezittingen door ter zake lrundigen worden beheerd en geadministreerd. Het was daarom, dat in November 1903 door eenige heeren het initiatief werd genomen de verschillende administrateurs van groot-grondbezit in een vergadering te Utrecht op te roepen, teneinde de wenschelijkheid uit te spreken van het oprichten van een vereeniging van rentmeesters van groot-grondbezit. Het resultaat van het eerste punt van bespreking was, dat men zich liever kwalitatief dan kwantitatief in deze vereeniging zou aansluiten. Den 27 Maart 1904 werd in een vergadering te Utrecht dan ook definitief besloten tot de oprichting van de Vereeniging van Rentmeesters gevestigd te Utrecht. Het lag uit den aard der zaak zeer zeker niet in de bedoeling van de oprichters en van de toegetreden leden om aan deze vereeniging, zooals zeer dikwijls aan de oprichting van bonden ten grondslag ligt, als doel een verbetering van positie harer leden te verbinden of het werkgebied van de vereeniging te leiden op eenig politiek terrein. Dat dit te eenenmale is buitengesloten blijkt uit artikel 2 der statuten, goedgekeurd bij Kon. Besluit van 3 April 1905 Stbl. no. 307, waarin het doel der vereeniging als volgt is omsehreven: „Het doel der vereeniging is het verheffen van het rentmeestersbedrijf tot een meer wetenschappelijk vak met alle daartoe ten dienste staande wettige middelen. De vereeniging tracht dit doel te bereiken door persoonlijke voeling van gedachten te houden tusschen de rentmeesters, teneinde beheersvragen, die zich vooral bij het groot-grondbezit voordoen, zoo practiseh en nuttig mogelijk, zoowel voor principalen als hun rentmeesters, te doen zijn. Dit kan geschieden door het houden van bijeenkomsten of congressen, het houden van voordrachten, het uitgeven van geschriften enz. De wijze waarop deze middelen zullen ten uitvoer worden gebracht wordt geregeld in een algemeene vergadering van leden.” Langzamerhand mocht de vereeniging zich meer en meer haar weg zien afgebakend en zich in den steun van groot-grondbezitters verheugen. Het bleek reeds spoedig, dat de algemeene vergaderingen diverse wetenswaardige punten aan het licht brachten, die een bespreking overwaard waren. Ook de groote excursie op 25 Juni 1907 door de provincie Zeeland ondernomen, de terrein-opnamen in Juni 1908 op het landgoed De Mookerheide, het bezoek aan de ontginningen van het Gennepsche Veen bij Ottersum en de zeer leerzame tocht door het Duitsche Kijkswald bevestigden meer en meer, niet alleen dat deze vereeniging recht van bestaan had, maar eigenlijk in een groote behoefte voorzag. Ook de door het bestuur uitgebrachte rapporten inzake het beheeren van vaste goederen door de notarissen en het ingezonden rapport aan de afdeeling Landbouw van het departement van Landbouw, Nijverheid en Handel, mocht een gunstig onthaal ten deel vallen. In de laatste bijeenkomst, gehouden op Dinsdag 30 Maart 1909 in Krasnapolsky te Amsterdam en waarbij wederom verschillende administrateurs als lid tot de vereeniging werden toegelaten, werd dan ook de wenschelijkheid uitgesproken van het geven van meer publiciteit aan deze meer en meer in kracht toenemende vereeniging. Na vaststelling van het verslag over den toestand der vereeniging en goedkeuring van de rekening en verantwoording van den secretaris-penningmeester over het boekjaar 1908 met gelijktijdige decharge van dezen functionaris, meende de vergadering in het belang van het groot-grondbezit stappen te moeten doen om te trachten een meer uniform tarief samen te stellen voor verschillende werkzaamheden van den rentmeester. Een commissie werd benoemd, welke na ingesteld onderzoek daaromtrent rapport zal uitbrengen. Ook werd aan het bestuur opgedragen te trachten verschillende beheersvragen uitvoerig te behandelen door daaromtrent mededeelingen te doen welke in een schriftelijk rapport aan de leden zullen worden gezonden. Als bestuurslid werd herkozen de heer Frans van Haaren te Beek (bij Nijmegen). Door den heer C. A. Hiebendaal te Nijmegen, rentmeester van het Bentheimsch Domein, werd een zeer interessante causerie gehouden over het recht van omrijden, d. w. z. de bevoegdheid om pereeelen uiterwaarden te hooien of te beweiden naar een sedert 100 jaren of langer vastgestelden rooster van opvolging, zoodat de verschillende eigenaren van deze complexen, waarie het omrijden usance is, het eene jaar perceel 1 in gebruik ontvangen, het tweede of derde jaar perceel 7 of 10 en zoo vervolgens, totdat na afloop van den rooster de eerste eigenaar wederom over zijn eerste stuk grond de beschikking ontvangt. Het behoeft natuurlijk geen betoog — aldus spr. — dat dergelijke rechten, nog uit den oertijd afctammende, niet anders dan zeer drukkend op het grondbezit inwerken en dat het derhalve in het belang van alle partijen zou zijn wanneer daaromtrent door den wetgever een practiscne regeling Kon woraen getroffen, waarbij de verschillende partijen algemeen bevrediging konden vinden. Vervolgens werd het woord gegeven aan den heer C. H. A. B. Schuurman, te Nijmegen, hoofdagent van de Hollandsche sociëteit van Levensverzekeringen, opgericht in 1807, die een zeer belangwekkende voordracht hield over het verzekeringswezen in den loop der tijden in het algemeen en over de pensioneeriug van jachtopzieners, boschbeambten enz. in het bijzonder. Spr. begon met er op te wijzen, dat tegenwoordig vrij algemeen verlaten is het vroegere, meest eenvoudige en primitieve stelsel van pensioneeren: het uitbetalen van een jaargeld, waarvoor men öf uit zijn vermogen èf uit zijn inkomen de middelen putte. Meer en meer wordt ingezien, dat bij pensioneering in eigen beheer van dienstpersoneel een te groote verantwoording wordt aanvaard en dat het zaak is maatregelen te nemen dat men verzekerd is aan zijn verplichtingen te alle tijde te kunnen voldoen. Zij die pensioen trekken, hebben in het algemeen een bijzonder langen levensduur, hetgeen speciaal te veronderstellen is van de categorie beambten door spr. bedoeld in verband met hun gezonde levenswijze. Hieruit volgt de onbillijkheid om eén volgend geslacht uit eigen middelen pensioen te laten betalen aan hen wier diensten door een voorgaand geslacht genoten zijn. Spr. stelt thans de vraag: hoe moet men de voor het pensioen bestemde gelden aanwenden ? Moet men daaruit een fonds creëeren, waarover men zelf het beheer houdt, of moet men dioK bij een levensverzekeringmaatschappij storten? Spr. zet de nadeelen uiteen van een pensioenfonds in eigen beheer en beantwoordt bovenstaande vragen dan ook in gunstigen zin voor het storten van pensioengelden bij een levensverzekeringmaatschappij. Als de beste verzekeringsvorm voor de hierbedoelde personen, jachtopzieners enz., geeft spr. aan de verzekering in pensioenboekjes. Hierbij kan de pensioenverzekering op zichzelf staan, de kapitaal-verzekering echter niet, deze moet altijd aan de pensioenverzekering verbonden zijn. In dit verband is een correctief gelegen voor het gemis van het geneeskundig onderzoek, dat voor elke andere kapitaalverzekering bij overlijden gevorderd wordt. Een bijzondere concessie van de zijde van den verzekeraar is, dat men tijdstip van ingang van het pensioen en ook van uitkeering van het kapitaal vroeger kan doen vallen dan volgens het boekje als tijdstip is aangenomen. Het denkbeeld van sparen, dat aan het geheele boekje ten grondslag ligt en naar verwacht wordt nuttig zal werken, wordt door de gevonden combinatie — pensioenverzekering en kapitaal verzekering — vervolmaakt, zoodat de verzekerde daardoor nog meer tot sparen wordt opgewekt. Spt. eindigde zijn referaat met het geven van eenige voorbeelden van verzekering volgens het door hem uiteengezette systeem. Na een woord van dank door den Voorzitter aan beide sprekers, werd besloten -de dezen zomer te houden excursie te doen plaats hebben naar de groote ontginningen der Ned. Heidemaatschappij te Bakel bij Eindhoven. Het bestuur van de Vereeniging van Rentmeesters bestaat thans uit de heeren: Fr. van Haaren, te Beek (bij Nijmegen); C. A. Hiebendaal, te Nijmegen ; N. N. Nengerman, te Utrecht; L. A. Buys, te Middachten en D. G. Montenberg, Spoorstraat 5 te Nijmegen, secretarispenningmeester, bij wien nadere inlichtingen te bekomen zijn. Predikanten-Gelieel-OntlioudersVereeutging, Men schrijft ons uit Utrecht: In de gisteren alhier gehouden jaarvergadering der Pred.-Geh.-Onth.-Vereeniging, welke door ds. G. L- v. d. Broek uit Schiedam geopend werd na het lezen van Joh. 4: 7-21 en gebed werd door den secretaris, ds. J. Henri Ledeboer van Breedevoort, het jaarverslag uitgebracht. Hieruit bleek, dat het ledental tot 240 gestegen was. Een gehouden enquête had aan het licht gebracht, dat reeds 480 predikanten geheelonthouders zijn. O. a. was gebleken, dat het aantal onthouders onder de rechtzinnige predikanten in de Ned. Herv. Kerk, dat 5 jaar geleden 170 bedroeg, thans tot 308 gestegen was. Wel een bewijs, hoe de onthoudersbeweging toeneemt. Verder stippen wij uit het jaarverslag aan, dat aan alle kerkeraden toegezonden werd een geschrift van ds. B. J. v. d. Meulen uit Welsum: „De Kerkeraden en het Drankvraagstuk”, terwijl aan alle predikanten de brochure van dr. H. Bervoets: „De Drankquaestie in TropischNederland” verzonden zal worden. Uit het financieel verslag bleek, dat voor het eerst rijkssubsidie ontvangen was, ten bedrage van f 100. Ondanks deze subsidie sloot de kas met een nadeelig salds van f 104,87. De bestuursverkiezing had tot uitslag, dat in de vaeature-Couvée gekozen werd de heer R. Benuink Bolt, te Zwammerdam en in devaeature-Hötte de heer J. de Visser, te Middelburg. De vergadering besloot toe te treden tot de Nat. Commissie tegen het Alcoholisme. Afwijzend werd beschikt op het verzoek der Ned. Vereeniging tot afseh. van alcoholh. dranken, om een adres tot de Bynode te richten over een verandering in het Avondmaalformulier. Hetzelfde lot onderging een verzoek van den Nederlandschen Bond voor Lichamelijke Opvoeding. Naar aanleiding van de gevoerde discussie besloot men op de volgende vergadering een referaat te houden over het gebruik van alcoholhoudenden wijn bij het H. Avondmaal. ---