„Neutraliteit” in Eindhoven v uurponaai van net communisme. Van arbeiderszijde schrijft men aan „De Tijd”: In het artikel van prof. Pompe, waarvan „De G ijd” een vrij volledig overzicht geeft, vindt men ook een waarschuwing tegen de dreigende misvatting, dat „men de zaak van het tegenwoordig kapitalisme en de Kerk vereenzelvigt.” De hoogleeraar acht dit gevaar des te ernstiger, omdat de plutocratie thans wel roacht'g is, oek wel machtiger zal worden, maar toch binnen misschien afzienbaren tijd dieigt ineen te storten. Er zijn trouwens aanwijzingen genoeg, voor ieder die onbe vangen de situatie beziet, dat ook thans he' kerkelijk gezag met de plutocratie geen gemeene zaak maakt. foeh heerscht de veelverbreide meening dat sommige niet-katholieke ondernemers het .katholicisme zouden steunen, omdat het een bolwerk vormt, tegen socialisme en communisme. Met dien steun zouden de kapitalisten ons, terwille van hun eigenbelang comprornitfeeren. Voor dat gevaar echter behoeft men zich in ons land vooralsnog niet erg bezorgd te maken. Vele liberale ondernemers zoeken hun heil nog in het bevorderen van een a-religieuze neutraliteit. D i t gevaar dreigt vooral in het Zuiden. Uit Eindhoven schreef me een katholiek arbeider o.m. het volgende: In „De Tijd” is reeds gewaarschuwd tegen de Philips-scholen voor bijzonder neutraal onderwijs. Het is onbegrijpelijk, dat de directie de gevaren niet inziet, welke verbonden zijn aan het importeeren van de neutraliteitsgedachte. Philips vreest het communisme in erge mate, hetgeen enkele maanden geleden onder heel wat drukte sterk werd gedemonstreerd. Onverklaarbaar is het dan, dat Philips niet inziet, dat door het voorportaal der neutraliteit de arbeiders bij' het socialisme en communisme belanden. Of zou ook hier de leuze zijn: liever Turksch dan Paapsch? Philips heeft blijkbaar slechte raadslieden, zoodat hij niet tot het inzicht komt, dat men niet ongestraft een volk uit zijn natuurlijke en historisch gegroeide sfeer kan rukken. Neutraliteit is bij Philips op elk terrein schering en inslag. Het is of de spot wordt gedreven met de levensbeschouwing der bevolking en met het overgrootste gedeelte van het personeel. Ziet naast de onderwijskwestie de situatie der wijkverpleging. De neutrale wijkverpleging, weliswaar ;geen zuivere fabrieksinstelling, doch een vereeniging, waarvan mevrouw Philips eerepresidente is, geniet den meest mogelijken steun; de R. K. Wijkverpleging van Eindhoven wordt straal genegeerd. Arbeiders, werkzaam bij Philips, lid van de neutrale wijkverpleging, krijgen op een bijdrage a ƒ2.50 een subsidie van ƒ 1.— door bemiddeling van de Directie. Toen de R. K. Wijkverpleging ook een gulden bijdrage vroeg voor de Philips-arbeiders, die bij de R. K. wijkverpleging zijn aangesloten werd dit geweigerd; zelfs wordt van de weekpremie, welke de duizenden arbeiderspers) in het fabrieksziekenfonds storten, op aandrang der Directie een subsidie gegeven aan de Neutrale Wijkverpleging. De R. K. Wijkverpleging kreeg niets. Trots deze miskenning heeft de plaatselijke R. K. Wijkverpleging een zoodanige activiteit ontplooid onder het Philipspersoneel, dat zij er meer leden kreeg dan de neutrale wijkverpleging met haar Philipshulp. Ook op het terrein der geneeskundige behandeling voor arbeiders- en gezinsleden moet Philips geen katholieken hebben. Van de tien geneesheeren, aan de Philipsfabrieken in Eindhoven verbonden, is geen enkel Katholiek. [ Daarbij komt dat er ook niet voldoendt sprake is van vrije artsenkeus. De medische behandeling is als volgt geregeld: De fabrieks-arts is dr. Burger. Deze heeft alleen na te gaan, of de werklokalen, tempo, methoden en omstandigheden zoodanig zijn, dat daaruit weinig of geen ziekten voortvloeien. Naast dr. Burger, die zijn arbeidsveld in de fabriek heeft liggen, zijn negen dokters aangesteld wien elk een bepaald stadsdeel of rayon is toegewezen. Vroeger was elk arbeider of ander gezinslid, die onder de Philips-ziekteverzorging viel, verplicht uitsluitend en alleen in behandeling te zijn bij den dokter, die voor zijn stadsdeel zitting had. Hier was dus absoluut geen sprake van vrije artsenkeus. Alhoewel het nog lang niet in orde is, is dit thans in dezen zin veranderd, dat een arbeider, die geen baat vindt bij zijn wijkdokter, met goedkeuring der Directie, ook mag gaan naar den dokter, die het stadsdeel, wijk of rayon heeft, dat rechts of links vlak naast zijn eigen wijk gelegen is. Dus geen keus tusschen negen, doch onder aangrenzende wijken van drie geneesheeren. Ook in dezen vorm is er geen sprake van vrije artsenkeuze en het meest grievende voor ons, katholieken, is wel, dat wij onze katholieke arbeidersgezinnen per-sé door niet-katholieke geneesheeren moeten laten behandelen. De levensbeschouwing der geneesheeren speelt een al te groote rol bij behandeling van velerlei ziekten en het is een schande, dat de Philips-directie zoo dwingend optreedt, dat duizenden katholieke vrouwen en mannen van de hulp en behandeling van katholieke geneesheeren verstoken blijven. De vraag mag worden gesteld, of hier geen werk ligt voor de R. K. Artsen-Vereeniging ,want deze zaak heeft ook nog een andere zijde. Deze niet-katholieke fabrieksdokters oefenen ook particuliere practijk uit. De tijd zal wel langzaam aanbreken, dat deze of gene fabrieksdokter zijn particuliere practijk uitbreidt, om zich later volledig aan de particuliere practijk te geven. Zoo wordt in een katholieke streek eerst een druk op de R. K. arbeiders uitgeoefend en de R. K. medicus geweerd. Wanneer het boven geschetste in verband wordt bezien met het neutraal onderwijs van Philips, zal elkeen willen toegeven, dat er systeem in zit. Voor ons, Katholieken, een reden te meer, om waakzaam te zijn voor de dingen, die zich in Eindhoven aan het voltrekken zijn. Het geconcentreerd en gerationaliseerd bedrijf draagt in zich al veel gevaren voor het religieuse leven en is in veel gevallen een broeinest voor socialisme en communisme. Wordt daarbij het arbeidersgezin systematisch onttrokken van alles wat een godsdienstigen of principieelen kant heeft en geleid in de neutrale zone, dan behoeft niemand meer te vragen hoe de toekomst worden zal. Uit het bovenstaande blijkt wel, dat de grootste industrieele onderneming in Nederland geen gemeene zaak tracht te maken met de Katholieken en nog minder met de Katholieke Kerk. --- Onderwijs en Opvoeding Examens Handenarbeid. ’s-Hertogenbosch. R. K Ver. tot bevordering van Industrie Onderwijs „St. Anna”. Geëxamineerd 23 cand. Gesl. de dames A. de Natris, H. Lacmann, Valkenwaard: W. Smits, Weert; M. Broeks, W. Kouwets, M. Kouwets, ’s-Bosch; A. Smits, W. v. Groen, P. v. Rijswijk, Goirle; E. Bennink, N. Aalten, A. v. Iersel, A. de Beer, Tilburg; G. Oomen, B. Volman, Oosterhout; E. Hottelet, M. v. Iersel, Nijmegen; A. Nahuis, Almelo; W. IJsseldijk, j. Rlzebroek, Raalte. Examens Hoofdakte. Breda, 4 September. Geëx. 7 cand. Geslaagd de heeren J. A. van Kuijk, Oss en Z. Wijnands, Werkendam. ’s Gravenhage, 4 September. Geëx. 7 cand. Toegelaten mej. M. A. G. J. de Bakker, Poeldijk en de heeren Y. T. Veilenga, Voorburg en A. P. den Hoed, Schiedam. Afgewezen 4 candidaten. Rotterdam, 4 September. Geëx. 5 mnl. cand. Geslaagd de heeren T. van Dommelen, Strijensas, K. L. van den Ende, Hulst, en P. H. van Lieshout, Rotterdam. Eerste Nederl. R. K. ModevakschoolVereeniging. Op het gehouden examen te Roermond van de Eerste Nederl. R. K. Modevakschoolvereeniging behaalden de volgende dames een diploma voor leerares: mej. E. Pelsers te Meerssen; Eerw. Zuster M. Louise te Herten; Mej. P. Gerits te Hoensbroek. Voor Coupeuse: mej. E. Franseloon te Brunssum; A. Triepels te Nieuwenhagerheiie; J. Smits te Roermond; H. Debets te Heerlen; G. Frenken te Nieuwenhagerheide; VI. v. d. Broek te Heerlen; M. Wouters te leerbeek; L. Janssen te Eysden; L. Nijssen :e Maastricht; W. E. v. Kray te Steensel; M. A. Libregts te Steensel; H. M. A. Aben te Echt; E. M. G. Stapper te Roermond. Voor Costumière: Mej. T. Verheyden te Eindhoven en mej. N. Verheyden te Eindhoven; en te Tilburg voor leerares: Mej. A. v. d. Gevel te Waalre en Mej. M. Hinnen te Alnelo; yoor Coupeuse: Mej. M. Staps te Tilburg,' \. Kelner te Vinkel, N. Mjka te Drunen, C. Künst te St. Oedenrode, A. P. v. Dijke te Gud-Vosmeer, G. Kroon te Eindhoven, M. v. Gemert te Eindhoven, C. Haak-Sol te Etadïoven; W. Kregting te Aalst, M. Willems e Aalst; voor Costumière: Mej. R. Schets te Dorilein, P. Kleijnendorst te Dordrecht, C. Caïeel te Eindhoven, H. Veldhoen te Eindhoven, A. Wijgergans te Eindhoven en Chr. v. Gestel te Eindhoven; voor Lingerie: Mej. A. van Santvoort te Eindhoven. Al deze dames leerden volgens methode Ensaid”. --- Kerknieuws Mgr. v. d. Berg bediend. De Prelaat van de Abdij Berne te Heeswijk de HoogEerw. heer H. E. van den Berg is voorzien van de laatste H.H. Sacramenten. --- EEN ORIGINEELE BRUILOFT had als attractie op de Zuiderzeevisscherijtentoon- EEN ORIGINEELE BRUILOFT had als attractie op de Zuiderzeevisscherijtentoon- stelling te Enkhuizen plaats. Weth. Zondervan uit Marken voltrok het huwelijk tusschen Dirk de Waard en Tryntje Peereboom. --- DE ZUIDERZEEVISSCHERIJ-TENTOONSTELLING te Enkhuizen is Woensdag DE ZUIDERZEEVISSCHERIJ-TENTOONSTELLING te Enkhuizen is Woensdag bezocht door H. M. Koningin Moeder. H. M. bezichtigt de visschershuisjes. --- OP ONGEVEER 70-jarigen leeftijd is over- OP ONGEVEER 70-jarigen leeftijd is over- leden prof. mr. D. Simons, oud-hoogleeraar aan de rechtskundige faculteit der Rijksuniversiteit te Utrecht. --- TER GELEGENHEID van het 12½-jarig bestaan der fokcentrale te Roosendaal is TER GELEGENHEID van het 12½-jarig bestaan der fokcentrale te Roosendaal is aldaar een groote fokveedag gehouden. Brabantsohe belangstelling. --- FEUILLETON i De Molen der dooden 4 ’t Was alsof zij den pachter een strik gespannen had, waarin hij, hoe slim hij ook zijn mocht, zich had laten vangen. Toen zij begon met hare hulp aan te bieden, bracht zij Kermoël in een goeden luim om naar het volgende te luisteren. Ofschoon ze brutaal genoeg was, om hem eene bedreiging in ’t aangezicht te slingere,n, wachtte zij op het gunstige oogenblik en hield de voornaamste zaken voor het laatst. „Hebt ge wel eens gelet op de velden van Ligou? Het is goede grond, die slecht bewerkt is, maar die in handen van een bekwamen landbouwer veel zouden opbrengen. Ze liggen naast mijne boekweitvelden, ien ik zou veel lust heben, om daar de eigenares van te worden.” „Koop ze dan,” antwoordde Kermoël op koelen toon. „Dat is ook mijn voornemen, doch er is een bezwaar.” „Welk is dat?” „Het geld ontbreekt me.” „Dat is ongelukkig als men iets koopen wil.” „Maar, hernam La Louvarde, „ik heb 1 eene hulpbron.” i „Ge moet wel vele hulpbronnen hebben.” „Zeker, ik heb ook zoovele lieden aan 1 mij verplicht.” 1 „Verplicht, ja, verplicht!” herhaalde Ker- 1 moël bitter, „en zonder interesten, niet j waar?” „Dat is wat anders. Diensten bewijzen, zonder er eenig voordeel van te hebben, zou eene dwaasheid zijn. De eene leeft van zijn handenarbeid, anderen door hun vernuft, ik voor mij, bepaal mij tot de dwaasheden mijner medemenschen, en ik ben zeker nooit kwade zaken te doen. k heb altijd voor uwe belangen geijverd, Kermoël, en ik hoop, dat ge nu ook de mijne ter harte zult nemen, en mij de tien duizend francs, die ik noodig heb. leenen zult.” „Tien duizend francs!” herhaalde de pachter, „vraagt ge mij tien duizend francs!” ,,Ik ben nog al redelijk”, antwoordde La Louvarde, „ik kon het dubbele eischen.” „Eischen! Eischen!” „Ja,” hernam de oude vrouw, „en ge zult ze mij geven, zooals ge mij steeds gegeven hebt, wat het mij behaagde te vragen.” „Ik ben een domkop, een gek geweest!” riep Kermoël toornig. „Als ik de eerste naai geweigerd had, om aan je eischen toe te geven, zoudt ge mij niet langer met je /ragen vervolgd hebben.” „Wellicht,” sprak de oude, doch daar ge riet zoo gek zijt, als ge het wel wilt voorstellen, hebt ge zeer goed begrepen, dat iet je eigenbelang was om toe te geven.” „Toen waart ge nog redelijk. Ge waart net weinig tevreden, maar ge eischt steeds ïrootere sommen, en, naarmate mijne :wakheid toenam, werden uwe eischen ïooger. Nu zijt ge rijk, La Louvarde, rijker ian ik, en toch blijft ge onvoldaan. Als ik veer toegaf, zoudt ge ten slotte al mijne lezittingen opslokken. Misschien zal ik je er hulp komen, als het noodige je ontweekt, maar ge kunt verzekerd zijn, dat ik e die tienduizend francs nooit geven zal!” „Is dat bepaald zeker?” vroeg La Louvarde. „Ja,” antwoordde Kermoël stampvoetend. „Ons verbond is dus verbroken!” „Ge kunt met den duivel een ander sluiten.” La Louvarde begon te lachen. Op dit oogenbilk eindigde de dans, de jonge meisjes verlieten met hunne dansers het pleintje en men omringde de groote vaten apelwijn, die voor het kermisfeest waren aangestoken. Over het algemeen waren de jongelui minder bevreesd voor La Louvarde, dan de oude lieden. Zij verkocht minnedranken aan de verliefden; jóngens, die den dienst vreesden, verkocht zij amuletten. Zij wist vele middelen om de huid blank te houden en den glans der haren te bevorderen. De meeste meisjes waren bij haar geweest, om uit hare kaarten de toekomst te leeren kennen, en hare voorspellingen warén dikwijls door de gebeurtenissen bewaarheid. Een groot aantal der dansers omringden haar dus met eene soort blijdschap. „La Louvarde, bekijk mijne hand eens'en voorspel mij de toekomst”, sprak een jong meisje. „En zeg mij eens of mijn jongen mij getrouw is,” vervolgde een ander. „Zal ik ,nog binnen ’t jaar trouwen?” vroeg een derde. „Stil, stil, praat niet allen te gelijk als jonge duiven,” zeide de oude, alles heeft zijn tijd. Als ge de toekomst wilt kennen, kom dan naar mijn huis, en ik zal je uwe bestemming doen weten. Hier kan ik je alleen mijn fleschjes met geheime middelen verkoopen en je geschiedenissen vertellen om te doen beven. De middeltjes verkoop ik en de vertellingen geef ik toe. , „O, La Louvarde, vertel dan eens iets waarin komt van spoken,” vroeg de kleine blonde, die vreesde, dat haar minnaar haar niet getrouw was. „Ik weet juist eene verschrikkelijke historie,” hernam La Louvarde, terwijl zij hare scherpe oogen op Kermoël vestigde, „eene geschiedenis van roovers en moordenaars. Die misdaad werd bedreven op de heide, die ik bewoon; ’t is nu ongeever vierentwintig jaren geleden.” Kermoël wendde het hoofd af, alsof hij den blik der oude niet doorstaan kon. „’t Is wel gelukkig,” hernam de oude, „dat ik niet bang ben, want sinds den moord, komt de geest van den vermoorden man eiken nacht op de heide en roept met klagende stem: Wie zal mij wreken? Wie zal mij wreken?” Het was vreeselijk, die moord op den reiziger. Ik heb het gezien en ben indertijd nog voor het gerecht geweest, om mijne verklaringen af te leggen. De vermoorde was een vreemdeling, een rijk koopman, die van eene naburige stad kwam. Hij had zestig duizend francs bij zich, en was zoo dom, om dat te vertellen in de herberg, waar hij zijn avondmaal gebruikte. Toen hij den waard zeide, dat hij nog ’s avonds wilde vertrekken, en wel over de heide, waarschuwde deze hem nog, maar de koopman lachte hem uit en ging.” Jacques Kermoël was langzaam nader getreden en zeide nu met bevende stem: „Die geschiedenis is veel te somber voor deze vroolijke jongelui, waarom houdt ge de meisjes van het dansen af?” „Neen, neen!” riep men luid, „ga voort La Louvarde!” „’t Was een schoone nacht om de sterren te raadplegen en om in de maneschijn kruiden te plukken, ik was dus opgebleven en 1 zat voor mijne deur. De maan was helder als zilver en ik kon gemakkelijk den vreemdeling onderscheiden, ik zag zelfs zijn zacht en vriéndelijk gelaat. Plotseling bewogen zich de struiken, een man kwam er tusschen door, en wierp zich als een tijger op den koopman. Er blonk een mes, en met één stoot drukte de moordenaar het in de borst van zijn slachtoffer. „Genoeg, genoeg!” riep Kermoël. La Louvarde zag hem aan en fluisterde : „Mijne tienduizend francs?” „Ik zal ze je vanavond brengen’’. „Ik wist wel, dat ge redelijk zoudt worden.” Daarop vervolgde zij luid: „Ik zag den koopman vallen, maar op ’t zelfde oogenblik schoof de maan achter de wolken, en, toen zij weder te voorschijn kwam, was de moordenaar verdwenen.” „Dus ge weet niet, wie hij was, La Louvarde?” Ik had wel vermoedens, maar ik durfde niemand beschuldigen en, tenzij, dat er zich iets bijzonders voordoet," zal ik blijven zwijgen.” De dansmuziek weerklonk en de toehoorders verwijderde zich paarsgewijze. Slechts één meisje bleef nog bij de waarzegster : ’t was Rosé Tréguier. Ofsahoon zij niet bijgeloovig was, deed haar angst haar naar een geruststellend woord verlangen. Wel was zij bang voor La Louvarde, maar, daar zij wist, welk een strijd Gildas zou moeten voeren tegen de gierigheid van zijn vader, wenschte zij den sluier der toekomst opgeheven te zien. (Wordt vervolgd). ---