Kunst en Letteren Naar een orkest voor Brabant DE VOORUITZICHTEN VAN HET OOGENBLIK. Marius Monnikendam, die in de Maasbode de muziekbeoefening in Brabant aan een bespreking onderwerpt, komt naar aanleiding van velerlei meening die hem kenbaar zijn gemaakt, tot vrij optimistische conclusies over de mogelijkheid van een orkest voor Brabant. Tilburg lijkt den heer Monnikendam, mede om zijn centrale ligging, de aangewezen stad van Brabant om een eigen provinciaal orkest te formeeren. Hoe het mogelijk is, dat nog niets blijvends is tot stand gebracht? Het gemis aan een sterken man, een leiding-gevende figuur, een krach''ge muzikale persoonlijkheid, dit gemis is een der oorzaken van de huidige crisis. Maar zelfs indien deze persoonlijkheid hadde bestaan, wan dit niet voldoende geweest om Noord Brabant datgene te geven, waarvan het thano het gemis zoo dringend blijkt te gevoelen. Breda, Den Bosch en Eindhoven voorzien momenteel in de behoefte door het engageeren van een U.S.O., A.O.V. of zelfs het Concertgebouworkest. Uit den grooten toeloop waarin deze concerten zich mogen verheugen blijkt reeds hoezeer goede orkestmuziek wordt geapprecieerd. „Het is inderdaad niet zoo”, kunnen we met drs. L. Michels getuigen, „dat de volksaard hier voor muziek ongevoelig zou zijn. Op den ondergrond van de liefhebberij, zooals die zich uit in een groot aantal muziekgezelschappen, behoort een gebouw te worden opgetrokken, dat aan een meer veredelden smaak beantwoordt Vandaaruit kan dan weer een gunstige invloed op het andere uitgaan.” Dat er in Noord Brabant wel degelijk een breede belangstelling bestaat voor het bezit van een eigen orkest bewijst o.m. de uitvoerige enquête die in 1929 gehouden is. De enquête, welke destijds werd gehouden, kwam tot de conclusie, dat de oprichting en instandhouding van een Provinciaal Noord-Brabantsch Orkest, geëxploiteerd door de grootere .gemeenten gezamenlijk, gesubsidieerd naar rato van het aantal te geven volksconcerten in de kleinere gemeenten en met de inkomsten, verkregen uit medewerking bij uitvoeringen van particuliere vereenigingen, sociëteiten e.d. gesteund eventueel door een bijdrage uit de provinciale kas, zeer zeker mogelijk moet worden genoemd. Het is echter m.i. niet voldoende dat men in Tilburg oi elders een orkest opricht, zooals dat bij Philips te Eindhoven is geschied met krachten die voor het belangrijkste deel uit het Noorden zijn betrokken. In dat geval zou men maar over ’n bepaalde subsidie of garantie behoeven te beschikken om aanstonds naar gelang de draagkracht der middelen, orkestmusici uit alle windstreken een engagement te bezorgen. * Een Brabantsch orkest zij gevo.md uit eigen midden, gedije uit eigen bodem. Indien uit dezen bodem tot nu toe niet de stoffen aanwezig waren om tot zulk een bloei te geraken, dan bezinne men zich over de vraag, hoe deze bodem is rijp te maken voor een muzikalen bloei als bedoeld. En hiermede kom ik tot de quintessenct van het vraagstuk. In Tilburg zijn de elementen aanwezig om een orkest te vormen dat voor Brabant dezelfde positie inneem als het Maastrichtsch stedelijk Orkest voo: Limburg. Indien men in eerstgenoemde pro vincie niet blijft ronddraaien in den vicieu zen cirkel van het elkander (de stedei onderling) betwisten van de bevoegdheii om een orkest te herbergen, indien men af stapt van het bijzondere belang voor Dei Bosch, Breda, Eindhoven of Tilburg, dai kan men onder nog gunstiger omstandig heden dan in Maastricht werken, wijl Lim )urg naast zijn hoofdstad geen steden bedt van dergelijke beteekenis als voornoem Ie Brabantsche centra. Ieder dezer steden bezit toch gemengde ;n mannenkoren, die gaarne de medewerking van het orkest zouden aanvaarden, indien dit niet finantieele offers zou vragen zooals van verre komende orkestvereenigingen, die eischen. Zij-zouden hun repertoire kunnen wijzigen en kunnen brengen op het hooge niveau, waarop zich zusterverenigingen in het Noorden kunnen bewegen. Men zou m.a.w. oratoria, cantates en andere vormen van lyrischen koorzang in verbinding met orkest niet langer de Brabantsche gemeenschap behoeven te onthouden. In Maastricht om bij „het” voorbeeld te blijven, heeft het stedelijk ' "stuur destijds begrepen, dat de vorming van een orkest een noodzakelijk verband moest vormen met de muzikale opleiding aan de stedelijke muziekschool. De oprichting van orkest en school is daar ook gelijktijdig geschied! De muziekschool was daar echter niet ontaard, zooals de meeste muziekscholen, in piano-onderwijsinstituten waar terloops ook nog in enkele andere muzikale vakken onderwijs werd gegeven - doch zij was een school — en is dat in haar rijperen vorm van heden nóg — waar het onderwijs in het bespelen van blaasinstrumenten bovenaan stond. Dit heeft ten gevolge gehad dat in heel Limburg thans instrumentalisten zijn verspreid, die meestal uit pure liefhebberij ertoe bijdragen om de orkestmuziek op hooger peil te brengen. Maar ook het Stedelijk orkest van Maastricht zelf beschikt over een blazersgroep die uit eigen omgeving is voortgekomen en getogen. Men kan dus in den vollen zin des words spreken van een eigen orkest. Een andere omstandigheid, die er veel toe heeft bijgedragen om orkesten en koren te vormen, is wel de klasse voor orkest- en koordirectie, eveneens aan de Stedelijke muziekschool. We hebben destijds reeds gelegenheid gelegenheid gehad op dit uniek verschijnsel in het vakonderwijs in Nederland te wijzen en daarbij de bijzondere verdiensten van Henri Hermans als leider en initiatiefnemer van dit alles in het licht gesteld. Het geeft overigens wel een eigenaardigen kijk op het z.g. Conservatoriumonderwijs in de groote steden, dat nog nimmer iets van dien aard is ondernomen geworden. Maar al te duidelijk blijkt in deze dagen van dirigentenkeuze voor onze symphonie-orkesten waar de schoen wringt...! Indien men nu in Tilburg, waar het muziekonderwijs een bijzondere toekomst schijnt voorbehouden, aan dit voorbeeld zich zou spiegelen ware men verder wellicht tot de oplossing van de Brabantsche orkestkwestie gekomen dan dat met louter materieele middelen (Eindhoven) een dergelijk ensemble te hooi en te gras wordt bijeengegaard. --- Gemengd Nieuws ERNSTIGE ONTPLOFFING IN EEN SPRINGSTOFFENFABRIEK IN SCHOTLAND. Hevige brand uitgebroken bij Nobels Explosive Works te Ardeer. — Zes dooden en twaalf gewonden. Gisterenmiddag even na vier uur heeft een hevige ontploffing plaats gehad bij de Nobels Explosive Works te Ardeer in het Schotsche graafschap Ayrshire. Volgens de eerste berichten zijn zes personen om het leven gekomen en werd een twaalftal personen gewond. De ontploffing was zóó hevig dat de huizen van het plaatsje Irving, dat op een afstand van vijf kilometer ligt, op hun grondvesten schokten, talrijke vensers sprongen. Huizenhooge vlammen stijgen op uit het arsenaal en de geheele streek is in dichte rookwolken gehuld. De Nobels Explosive Works te Adeer in tyrshire waar gisteren tengevolge van en ontploffing 5 mannen en een jong neisje werden gedood en ongeveer een do:ijn anderen werden gekwetst is voor Schotland wat het arsenaal van Woolwich roor Engeland is. Er werken voor de Imrerial Chemical Industries ongeveer 300 nan en het is één van de grootste fabrieken r&n zware springstoffen in de wereld. Dat het aantal slachtoffers betrekkelijk nering is is te danken aan het feit, dat de Dnderd.eelen van de fabriek zijn ondergeDracht in verschillende gebouwen. De ontploffingen ontstonden in een gebouwtje, waar op dat moment de zes arbeiders en het meisje bezig waren patronen te maken. Zij zijn allen omgekomen. De ooggetuigen, die zich in de nabijheid van de fabriek bevonden, zagen eerst een vlam hoog opschieten, hoorden daarna de twee explosies en zagen toen een zware rookkolom. Voor de poorten der fabriek, waar omstreeks drieduizend personen werkzaam zijn, ontstond een gedrang onder de huisgenooten van hen, die hun bezigheden op de terreinen der fabriek hebben en die van alle kanten toegesneld waren. De fabrieken behooren aan de lmperial Chemical Industries and Nobel’s Explosive Company Ltd. en zijn speciaal gebouwd voor de vervaardiging van ontplofbare stoffen. Bij den bouw van de fabriek heeft men met de mogelijkheid van ontploffingen rekening gehouden, door de verschillende afdeelingen in kleine gebouwtjes onder te brengen, die over het geheele terrein verspreid staan. Ongetwijfeld is de omvang van de ramp dientengevolge nog betrekkelijk beperkt gebleven. De onmiddellijk na de ontploffing ontstane brand woedde nog langen tijd voort en verspreidde over de geheele omgeving een dikken zwarten rook, die nog duizenden naar de plaats des onheils deed optrekken. INSTAPPEN EN UITSTAPPEN BIJ DIESELTREINEN. Aan ordemaatregelen zal streng de hand worden gehouden. e Het komt den laatsten tijd bij herhaling 8 voor, dat rezigers, die met de Dieseltreinen rijden, zich niet houden aan de aanwijzingen, die overal in deze rijtuigen te vinden e zijn omtrent de gelegenheid tot het in- en uitstappen. Bij den dienst van exploitatie van de Nederlandsche poorwegen zijn hierover klachten binnengekomen, zoodat thans het personeel er nogmaals op gewezen is, ^ dat het flink de hand moet houden aan de ? bestaande bepalingen, die beoogen het ver- x laten en instappen van de treinen zoo vlug e en ordelijk mogelijk te doen geschieden. ( Wanneer steeds reizigers door de uitgang < naar binnen willen, of omgekeerd door de ( ingang de treinen vyillen verlaten, ontstaan ] opstoppingen in het verkeer. Er zal licht i stagnatie ontstaan. De conducteurs moeten , de reizigers op tactvolle wijze attent maken op te hunnen gerieve genomen maatregelen en de verkeerd loopende passagiers terugsturen. Blijkt er, dat iemand zich desondanks niet voegen wil in de ordemaatregelen, dan kan tot verbaliseeren worden overgegaan, waartoe, zooals men weet, de conducteurs bevoegd zijn. DE VELUWSCHE INBREKER GEVONDEN. Haarlemsch spanjolet-kunstenaar verdacht De politie te Apeldoorn heeft gisteren den 41-jarigen D. v. L. uit Haarlem, gearresteerd die ervan wordt verdacht den laatsten tijd op de Veluwe en omgeving een groot aantal inbraken te hebben gepleegd. Over zijn werkwijze is al reeds dikwijls gemeld, i De politie arresteerde hem, terwijl hij i rustig in een café te Apeldoorn wat gebruikte. De man js op het politiebureau opt gesloten doch hij ontkent de gezochte te : zijn. De omgeving van Haarlem zou hij reeds eerder met „spanjolet-inbraken” hebben on- l veilig gemaakt. c ERNSTIG ONGELUK. Een bok gekanteld. Men is bezig met het sloopen van een oud stoomgemaal aan Tuindorp Heyplaat te Rotterdam. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een bok met takel, die goedediensten verleent bij het uit den grond trekken van de einden buis. Gisterenmorgen was men weer met dezen | bok in de weer, toen plotseling het ongeveer 200 kilogram zware gevaarte ging hellen en omsloeg. De 58-jarige aannemer G. v. d. Heuvel van den Dordtschen straatweg kon niet vlug genoeg uit de voeten komen, zoodat hij den bok in de zijde kreeg Aet vrij ernstige inwendige kneuzingen is le man per auto van den geneeskundigen lienst naar het ziekenhuis aan den Cool,ingei vervoerd waar hij is opgenomen. ONDER WIELEN VAN AUTOBUS VERPLETTERD. Noodlottige val van wielrijder, die zich door een auto liet trekken. Op den Deventerstraatweg te Holten is gisterenavond de 24-jarige wielrijder Luboersen, die zich door ’n 6-wielige vrachtauto liet trekken, komen te vallen en onder een passeerend autobus terecht gekomen. De wielen van de bus gingen den man over het lichaam met het gevolg dat hij op slag dood was. GEMARTELD DOOR HOOFDPIJNEN. Nu altijd even fit. „Ik werd gemarteld door hoofdpijnen; I dikwijls werd ik er zelfs duizelig van. Na >en serieuze proef met Kruschen Salts werd ik ^chter een ander mensch. De hoofdpijnen en duizeligheid verdwenen. Ik ben nu 58 jaar èn voel me altijd even fit, vervuld van energie,"Sdie me het leven tot een plezier maakt.” \ G. F. te C. Hoofdpijnén beginnen meestal wanneer Uw afvoerorgflnen onvoldoende werken en zoodoende Uw Organisme niet vrij houden van afvalstoffen. De zes zouten in Kruschen Salts zorgen voor één geregelde, gezonde werking Uwer inwendige organen, waardoor U spoedig vrij zulKzijn van hoofdpijnen, vermoeidhe'd en allerlei kwaaltjes, ontstaan door onzuiver bloéd. Kruschen Salts is verkrijgbaar bij alle apothekers en erkende drogisten a ƒ0.40, J0.7S'-en ƒ1.60 per flacon. Let op, dat op het etikeÏKxip de flesch, zoowel als op de buitenverpafeking de naam Rowntree Handels Mij., A’tfkpi voorkomt. 6710 --- UIT-OUDE-PERSARCHIEVEN Een curieuse wagen. Leipzig. 10 Mei 1733. In Berlijn heeft een zeer hoogstaand persoon, in dienst van den koning van Pruisen, een zeer curieuse wagen uitgevonden die, zoodra men daarin gaat zitten, zonder paarden of iets gaat rijden en naar men wil snel of langzaam, ook rechts of links of in een boog omdraaiend en daarbij komt geen veer of ressort te pas. Men weet dan ook niet hoe dit vernuftig rijtuig voortbewogen wordt. (Hamburgische Correspondent). Fanatisme ! Posen, 13 Juni 1733. In een dorp in de omgeving der Poolsche stad Posen woonde een schaapherder, die in de laatste maanden vele zijner dieren op eeij onbegrijpelijke wijze dood in zijn stal gevonden had. Een oud wijf gaf hem toen den raad een Lutheraan dood te slaan, daarvan een oor en de neus af te snijden en die onder zijn stal te begraven; dan zou van dat oogenblik af geen schaap meer sterven. De man geloofde deze prachtraad en toen de herder op de heide een beeldhouwer ontmoette die Luther aanhing, sloeg hij hem dood en zooals gezegd sneed hij hem een oor en de neus af en begroef die in zijn stal. Maar de zaak kwam uit en de kerel werd voor ’t gerecht gesleept en veroordeeld om gevierendeeld en in stukken aan de galg opgehangen te worden. Het oude wijf heeft men nog niet gevonden, maar dit is veroordeeld om in brandende olie te sterven. (Vossische Zeitung). Een schijndoode! Parijs, 24 Juni 1733. Op ’t kerkhof Hopital de la Charité is een man, die al gezonken was en wiens graf de doodgraver al bezig was te vullen, op zijn hulpgeroep en het schoppen tegen de kist uit zijn doodskist verlost en gezond en wel naar huis gebracht. (Journal). Wonderbloemen Luik, 31 December 1733. ; Uit het naburige Maastricht wordt een i groot wonder gemeld. Een gestorven Capucijnermonnik die als zeer heilig bekend was, had men in de kloosterkerk opgebaard S en duizenden stroomden toe. Den tweeden dag na zijn dood bloeiden uit zijn neusï gaten twee prachtige natuurlijke bloemen - op, uit het rechter een witte roos en ut zijn de beginletters van British Intelugence Service. De brief, die in de enveloppe ontbrak, was bestemd vóór mejuffrouw Eva Spencer. Slaler- de assistent-purser. heeft me meegedeeld, dat u hem gisterenavond inlichtingen over een juffrouw Spencer gevraagd hebt. Hij heeft daarbij sterk den indruk gekregen,'dat er u bijzonder veel aan gelegen was. met die dame in connectie te komen. Uw manier van optreden vond hij in hooge mate zonderling. Ik heb u daarom hier ontboden, mijnheer Melsom, om mij de noodige ophelderingen omtrent uw gedrag te geven; ’k heb het recht, die van u te eischen. U begrijpt, dat ’k uw bewering, als zou u de vermoorde vrouw niet kennen, niet zonder meer aanvaarden kan.” Eva Spencer!... Opnieuw wierp Aortiake een onderzoekenden blik op de jonge vrouw, die roerloos op 't bed uitgestrekt la