DE PERS OVER DEN POLITIEKEN TOESTAND. Vanzelfsprekend geven alle bladen van alle richting hun oordeel over den politieken toestand. Sombere anti-revolutionairen. Dat de anti-revolutionaire pers Colijn door dik en dun verdedigt is van zelfsprekend. En de anti-revolutionaire bladen zijn dan oök buitengewoon somber over de toekomst zonder Colijn aan het roer. De a.r. „Rotterdammer” spreekt van een parlementair waagstuk, dat begaan is en van „politieke roekeloosheid”. „Wie het conflict gaat ontleden komt tot de conclusie, dat het eenig punt van principieel verschil — afgezien van toon en graad — is de aantasting der vaste lasten in de hoofdsom. Het is goed, ook dit van meetaf vast te leggen. Want er volgt onmiddellijk uit, dat het kabinet getroffen is door een oppositie welke de oplossing der nu ontstane crisis niet kan brengen. Een heterogeen gezelschap kan wel breken, maar niet bouwen. Toch spreekt het vanzelf dat mr. Aalberse en zijn — naar buiten — eensgezinde fractie, de verantwoordelijk zal moeten aanvaarden.” „De Standaard” is niet minder som„Waartoe het komen zal, dient te worden afgewacht. Voor de vorming van een nieuw kabinet moet niet op de medewerking der antirevolutionairen worden gerekend. Wij zijn van oordeel dat een antirevolutionair niet zitting kan nemen in een kabinet dat gevormd wordt onder leiding van hen, die het kabinet-Colijn ten val hebben gebracht. Het conflict is gekomen. De roomsch-katholieke Kamerfractie heeft het gewild. Haar verantwoordelijkheid is buitengewoon groot. Wij vreezen dat uit dit conflict alleen schade voor ons volk zal voortvloeien. Een heel andere kijk op de zaak heeft de christ. hist. „N e d e r 1 a n d e r”. Het blad is heelemaal niet geneigd de schuld van de botsing nu zonder meer maar op de katholieken te schuiven. Het gelooft trouwens ook niet, dat op den duur de botsing vermeden had kunnen worden. En het is minder somber ook. Geheel ander geluid. De Nederlander (c.h.) stelt de vraag of het conflict niet te vermijden ware geweest. Want het valt niet te ontkennen dat de regeering hoog spel heeft gespeeld. Wij kunnen ons volkomen begrijpen dat de regeering weten wilde waar zij aan toe was en dat zij daarom vernemen wilde, of zij nog op het vertrouwen van de roomschkatholieken rekenen kon. Maar laat men billijk zijn naar beide kanten. Nu de zaak eenmaal zoo gesteld werd, was er voor de roomsch-katholieke fractie nauwelijks een i andere uitweg. Wie de ontwikkeling van het politieke leven in !en .aatsten tijd nauw- ] keurig heeft gevolgd en wie zich reken- i schap heeft gegeven van hetgeen tr in i roomsch-katholieke kringen leeft, incest begrijpen dat het voor de roomsch-kafho- i ieke fractie toch eigenlijk onmogelijk was, < ia alles wat er was voorgevallen met zoo- < zeel woorden te verklaren, dat zij der re- < peering haar vertrouwen gaf. Dat zou haar 1 ie zag in eigen kring toch wel zeer afbreuk j lebben gedaan. Als de regeering van de ï •oomsch-katholieke fractie verlangd had ; nede het bezuinigingsontwerp in veilige 1 haven te helpen brengen en haar verder haar gang te laten gaan, zou de zaak anders gestaan hebben. Wij althans zijn er niet van overtuigd 'dat de roomsch-katholieken dan de verantwoordelijkheid zouden hebben willen aanvaarden het kabinet tot heengaan te dwingen, ook al bleef het bescheid van minister Colijn op de rede van mr. Aalberse onbevredigend. Maar wat thans van de roomsch-katholieke fractie verlangd werd was practisch, dat zij haar inzichten zou verloochenen. Zoolang dan ook niet vast staat dat de roomsch-katholieken toch in’ ieder geval de regeering zouden zijn afgevallen, kan men dan ook naar onze meening niet zeggen dat de schuld van het conflict uitsluitend bij hen ligt. Het stellen van de schuldvraag heeft trouwens naar ons oordeel weinig zin. Deze botsing was toch vroeg of laat onvermijdelijk geweest. Want het gaat hier niet alleen om devaluatie of consequente deflatie en de varianten daarvan, die tijdens de debatten naar voren zijn gekomen. Op den achtergrond van dit alles staat een diepgaand verschil van inzicht ten aanzien van de taak die de overheid ten opzichte van het oeconomische leven heeft. Dat neemt niet weg, dat het naar ons inzicht ten zeerste moet worden betreurd dat het conflict thans reeds is uitgebroken. Het ware naar onze meening in ’s-lands belang geweest wanneer het nog uitgesteld was kunnen worden. Het conflict komt vooral hierom te vroeg, omdat in de volksvertegenwoordiging een meerderheid met voldoenden innerlijken samenhang waarop een bewind in de richting als door de roomsch-katholieken gewild kan steunen, vooralsnog ontbreekt. Daar staat echter tegenover — de ervaring heeft het nu wel duidelijk bewezen — dat er voor een bewind als het huidige kabinet voorstaat evenmin een hechte meerderheid te vinden is. Dit heeft het kabinet natuurlijk ook heel goed begrepen en het zou ons niet verwonderen als deze Dmstandigheden mede van invloed was geweest op de houding die het heeft ingenomen. Met dat al ware het met het oog op den toestand van een onzekerheid, die thans ontstaat, gewenscht geweest dat het zittende kabinet zijn taak voorloopig nog had