Advertentie linze geldprijzen, enz, Deze week*bes1aat bet te zoeken woord nlt vier letters, die weder tn een viertal advertentien uitsluitend op de vierde pagina van ons blad voorkomen, ' — --- NUMMER EEN. ue geest van uitsche belangen in gevaar brengen, onder den duim te houden. ' Len-in en Trotzki zulien dus over een i soort van militair .orgaan beschikken, ■ LH-'. - i uil. _L... i"i eschiktheid 1500; bij overlijden f 500; bij verlies v 11imi ii- mmw—Li.. - ii mwmirmmiM1 natuurlijk in hun stijl, een verzameling ^ van officieele vrijbuiters, Russische san..(l culottes, wier diensten met grof geld ge* ia- kocht zijn) en bestaan uit de ruwste elementen. En deze heeren vani syndicalistiwm schen, hyper-dem-ooratisch-en bloede, uitgedost in de militaire uniform of waarschijnlijk in roode costuums, want hunJ 'er vlag is rood en zij heetfen Roode Gardes, in" vervullen de eervolle rol van politie-agenten, binnenlandsohe ,,orde”-ibewaarders, en om dé Bolsjewikische ,,orde” te beschere' men tegen aanrandingen van het „corntra'*'v revolutionaire gespuis” vant grootvorst .tot lw boer, en in die kwaliteit hebben zij het meest te stellen met gewezen soldaten, en met, zooals ze genoemd worden, Tsoh-eiet oho-Slowaksciie oproerlingen1. Het optre^e" den der Tschecho-Slowakem was de oorzaak van de afkondiging van den staat van beleg in Moskou. De Tschechó-Slowaken kregen in Maart van) de volkscomf missarissen verlof, gewapend en wel via ïds Wladiwostock naar het Eransche front te m‘ vertrekken. On der weg bleven zij echter steken pn zetten zich langs den Si-berischen 1,en' spoorweg op vele punten! vast en brachten verschillende plaatsen in hum macht. Zij a*s belemmerden alzno dem voedsekoevoer em m" brachten Groot-Ruslan-d in nood. Zij ar" vormden bovendien een bedreiging voor lde de macht van de Bolsjewiki. Daarom werden de Roode Garden er op afgezonno‘ den, die, volgens Trotzki, de Tsch-echo7an Slowaken reeds zoo goed ais geheel onderworpen zouden' hebben. Als het waar is, an" dat het hier gaat om 150,000 mam, dam -zullen de Roode Garden er echter niet zoo spoedig mee klaar zijn. Maar het is 'I'1 n-iet zeker, of die Tsoliecho-Slowaken dezelfde zijn als de 150,000 mam gewezen 10 Oostenrij-k-Honigaarscbe troepen-, waartÊ van de „Nordd. Allg. Ztg.” dezer dagen ; y sprak, en die, na in Rusland uit hun L' krijgsgevangenschap ontslagen te -zijn, naar de Russen overliepen, waarna de Entente zou gevraagd hebben aan Leninen Trotzki, om over die 150,000 man, 'r die eigenlijk van Slavischen én Russfcchen net oorsprong zijn, te mogen beschikken voor het Westelijk front. P°" ■ Men ziet, dat een.en andeir allesibeh-alve , duidelijk is, en we gelijk hadden met te in° .eggen, dat de toestand zoo helder is als an~ koffiedik. Maar het onderwerp is van belang, omdat uit de Russische troebelen van liedep een toestand kan geboren wordien» die van aanmèrkelijk-en invloed is op de algemeene gebeurtenissn. In de :eel1 centra van het oude Russenrijk, hebben naar gemeld wordt, groote manifestaties plaats gehad', die een beslist pro-Czarist-isch karakter dragen. In troepen van mam duizenden is het hongerende en- ontevre? den volk door de straten van Petrograd getrokken, plakkaten meedragendl met aië, opschriften als: ,,Wij zijn bedrogen)I” dijk „Leve de Czaar I” „Wij willen den Czaar terug 1”, terwijl met dweependen hartstocht het keizerl-ied: „God bescherver me den Czaar”, gezongen werd. De Roode Gardes richtten hun mitrailleurs op de ’ menigte, die uit alle klassen der bevolking bestond, en joegen- ze zoo uiteen, * * * reroe- „De vijand werpt nog de eeme divisie be- na d-e andere in den muil van den onverlga, zadiglijken Moloch, die hen in zijn -g-loeiat”, en-den oven verteert.” sger „Hardnekkig en geen offers schuwend, ewi- zette de vijand,zijn vergeefsche aanvallen ani- ten Noordwesten van Chateau-Thierry inks' voort. Zijn herhaalde stormloopen werden 'bili- in bloed gesmTOrd.” gijn, Dergelijke zinnen zijn schering en van inslag in de Engelsche en Eransche raptoe- porten over de gebeurtenissen aan het eac- Westelijk front. Als het Engelsche en s in Fransche volk niet den indruik krijgt, So- dat bijkans het -geheele Duitsch-e leger aan s de Aisn-e em Ois-e afges'lacht wordt en lanigon- zaam doodbloedt onder het moordend vuur der Geallieerden, dan ligt bet niet een aan de Fransche en Engelsche berichtgeken, ving. iaigaa>B»MgEn»»WE!a«BawManwpaaMi«HMi« De berichten over de geweldige Duit- 1 ,che verliezen wrnrden bevestigd, zoo zegt :en telegram uit Parijs, door gevangenen, scj lie verhalen, dat de Fransche kanonnen tis erv Z. O. van- Mortemer d-e opruk-kende ha 'ijandelijke bataljons -tot stilstand brachen voor hoopen Duitsch-e lijken, waar- ste >ver zij niet den moed hadden1 om heen 6!: e klimmen. Een Duitsch-e kolonne werd J prrrz ioor het vuur gegrepen in een nauwe tergengte bij Neuvi'lle en smolt weg als n een smeltkroes. Fransche artilleristen seggen, dat het bloedbad onder die Duittchers erger was dan bij Verdun.. Uit I lader bevestigde verklaringen van, gevan- on. Jenén zou blijken, dat h-et meerendeel van ie Duitsche rgimenten op len eersten dag ^an het offensief veertig tot vijftig pro- da tent van hun sterkte verloren. Een afdee- Ya -ing vlamspuitgasten, die in het rti-acliinei- lnJeweervuur van, de Fran-schen kwamen, da sverd geheel vernietigd), toen hun res-er- bis roirs in brand' geraakten en henzelvert m tot brandende fakkels maakten: ^a' Te vreemder is het nu, dat de Duit- me schers, ondanks die naar het heet zoo ver- wo schrikkelijke verliezen en ondanks ook dien verwoeden weerstand der Fransohen, die alles op haren en snaren zetten, om den vijand tegen té houden-, toch nog maar rei steeds meer vordering-en maken1 en deze ^ intussohen uitstrekten tot circa 18 K.M., doordat zij de Fran-schen terugwierpen rei op de linie BaiUy-Tracy-le Val. Dit, werd bs gisteren gemeld door het Duitsche stafbericht en liet wordt heden bevestigd door . bet Fransche communiqué. kiDoch ook voor dit tegenstrijdige vindt va een Engelsoh blad een gemakkelijke verklaring. „Ze moeten wel vooruit, zegt gtj het. Thans stil te staan zou beteeken-en, dat de wereld een eerste klas mislukking mi te aanschouwen lcreeg. En daarom moest deze slachting plaats vinden en werden vq waarschijnlijk in, d-e laatste 24 uren omstreeks 100,000 man in ’t vuur gezonden.” ee Het zal wel waar zijn, ctat de Duitr qj schors groote verliezen lijden. Doch dit zal zv niet aan Duitsche zijde alleen- zijn. Aan te heide kanten worden in- d-ez-en wanhopigen strijd ontzettende offers gebracht. En h-et stemt tot verslagenheid-, dat door de dt stroom-en bloed's die zij vergieten en' het w: matelooze leed, dat zij stichten, de ooriogyoerende volken nog niet tot het j-> juiste besef komen van het gruwelijke, ze krankzinnige en mensohonteerende m-oor- o( denaarsbedrijf, dat zij m-et elkaar verrich- “1 ten, zoo gezegd) alles in n-aam van de schoonste beginselen, ja zelfs met een w beroep op God. C Zal dan nooit bet licht doorbreken in ir dezen duisteren oorlogsnaoli-t ? Zal de jr mensch-h-eid dan blind blijven voorthollen ie naar haar verderf ? Eenmaal moet toch L de stem der rede, die God dén ® l( rnensch schonk, de stem der m-ensche- ^ lijkheid, zich boven dezen universeelen a waanzin verheffen. Gave God, dat bet t< spoedig ware. Dat is de bede van honder- S den millioenen. p VERSPREIDE BERICHTEN, ï Met bet oog op de algemeene duurte tengevolge van den oorlog, door welke ü ook de kosten voor de hofhouding aan- k merkelijk,, gestegen zijn, zal zoowel i-n g Oostenrijk als in Hongarije een w-etsont- g werp worden ingediend) tot verhooging cl van het inkomen des keizers, dat op v het oogenblik voor elk der beide rijks- n helften 11.300.000 Kr. bedraagt. I ’l Bij de Roemeensche verkiezingen voor I het parlement zijn voor de twee se- j naatscollegeg- 107 aanhangers der re- t geering en drie onafhankelijke camdi- g daAen gekozen. Voor drie Kamercol leges J werde-n 163 regeeringscandidaten gekd- s zen. r , . t De Oostenrijksche minister van bm- r ncnlandsche zakein, Toggeinburg, heeft [ .zijn ontslag ingediend en -is vervangen t door von Gayer. r D-e Duitsche centrale voor oorlogsbe- ^ noodigdheden heeft aam de tabaksfabrikanten medegedeeld, dat voor levering c gen aan het léger geen beukenbladeren ' meer gebruikt mogen worden bij het c vervaardigen van tabakssurrogaten. [ én duim f 100; bi] verlies van één wijsvinger i 60 Het Oostenrijksche pa-ntsbrschip „Szert v ïstvam”, ©en- der grootste sche- 7 der Oostenrijksche vloot ©en linie- k schip van 20,000 ton, is in de Adri-a- v tische Zee getorpedeerd door een Italiaansche torpedoboot en gezonken. 7 Prinsé9 Arnna van Pruisen, het oud- ^ ste 113 van het Huis Hohenzollern is ^ gisterea op 82-jarigen leeftijd.na smarte- ^ lijk lijde-n overleden. --- UIT DE PARTIJEN. m. Lohman aan het woord. Vrije Onze Zeeuwsclie Medewerker schrijft ons d.d. 11 dezer uit Goes: _ Sind< Hedenavond trad Mr. De Savornin • ‘ Lohman op voor de Chr. Hist. Kiesver. ^ >”■ te Goes, het middelpunt van het district, . ‘ dat hij gedurende zulk een lange reeks rp van jaren met eere vertegenwoordigd heeft tj “ in ’sLands vergaderzaal. ^ j Er is iets ia de figuur van dezen meer y£ dan tachtigjarige, dat onwillekeurig eer- ' bied afdwingt, en toen we hem daar zoo . in ongebroken kracht voor de slampvolie ^ zaal zagen staan, bezield van een vuur, t t dat menig jongere beschaamd maakt, j1 moesten we onwillekeurig denken aan het \ L woord van den Psalmist: „In den grijzen te][te] ouderdom zullen zij nog vruchten dragen. Zij zullen Vet en groen zijn om te ver- . t kondigen, dat de Heere recht is”. teeke De spreker heeft uiteengezet om welke r>-reden er een scheiding is gekomen tus- u .3 schen de twee groote Ghr. partijen en onmc w'aarom deze scheiding voortduurt. . • Spr. begon- met te herinneren aan zijn 1 rj 1 rede „Doe recht”, die als afscheidsrede 1 bedoeld was, en zétte uiteen, wat hem heeft , 3 bewogen het politieke leven niet vaarwel ^00Q( te zeggen. To • Spr. staat nu anders tegenover de kiezers dan vroeger, toen hij candidaat van beide groepen was, iNu is dut niet .• zoo; tceli gelooft bij zich onder vrienden ^ -te . bevinden en niet tegenover tegenstanders. . , Hij is naar Goes gekomen, omdat hij ‘ , . - meent, dat door „De Standaard” een • ' onjuiste voorstelling is gegeven van dén prac) ' stand van zaken in het district Goes. Deze P-•. ! voorsleliing wordt uitvoerig weerlegd. Jg j De heer Lohmau heeft nooit begeerd ^ > een scheiding te maken, omdat hij al (lie scheidingen niet in liet belang van het ' Ghr. beginsel acht. Da kiezers van Goes 1z 1 zullen nu moeten kiezen, of ter eene ot „:„er 1 ter andere zijde. “ t Spr. komt nu tot da oorzaken van de , -• 0 ' scheiding. u.1? 1 Spr. is in de politiek gekomen zonder ziJ ï dat hij daartoe neigingen gevoelde, doch 1 a t waartoe iiij gedrongen werd door den j schoolstrijd. Spoedig kwam hij met 11 r. • • Kuyper in aanraking door Groen van *D t Pnnsterer. Dat was in het laatst van de j. , zeventiger jaren. Een tijd laiig is er zeer ,. ' . goede samenwerking geweest, niet het minst tengevolge van den grooten eerbied, ®j.an,' die spr. ha 1 en nog heeft voor Dr. 1°a 3 Kuyper'sbuitongewonj gaven. Die samen- val1 i werking strekte zich ook uit in het ijart Centraal Comité. do^.r Toen was Dr. Kuyper wèl voorzitter, z0°” maar niet de man, die de absolute leiding zegg e in het Centraal Comité had. In verschiln lende vraagstukken is er tusschen spr. en *la,' ^ Dr. Kuyper volkomen overeenstemming _,u=s' geweest, b.v. dienstplicht, schoolstrijd en z,oaten deele ook het kiesrecht. Ook in den ?? r y kerkelijken strijd van 1886 heeft spr. H ®, n aan zijn zijde gestaan. Ai deze feiten fy :t toonen genoegzaam aan, dat er destijds geen principieels verschillen bestonden. scua Ook bet partijprogram had sprekers volle 3f)r' instemming, wat niet anders kon, omdat nl,p behalve Dr. 'K. en prof. Gratama, spreker x’ er zelf aan had meegewerkt. sA,r' :e Zoo is het gegaan tot bet Kabinet ;e Mackay optrad. Eigenlijk- waren er al 1. kort voor dien tijd enkele moeilijkheden , ,n gerezen. Dat kabinet is vreeselijk lastig . . t- gevallen door de Liberalen, maar ook q g door De Standaard” 1 Dit blad heeft • , -p vaak zeer scherpe critiek op het rechtsche s- ministerie geleverd, welke vooral minister Keuchenius trof. Ook de Schoolwet van , ' ’89 had Dr. Kuyper’s instemming niet. >r Evenwel had er nor geen breuk plaats. ‘ e- Toen kwam cie Indische politiek, welke . e- het struikelblok voor Minister Keuche- ^ i- nius werd. Deze trad af. Ziju zetel werd cs ingtnomen door minister Mackay terwijl . j d- spr. in diens plaats optr ,d om loyale ^ j uitvoering van de Schoolwet te kunnen j bevorderen. Dit is spr. „kwalijk” geno- oye] men en het gaf een schok aan het ver- ^ ri- trouwen, dat hij bij een zeker deel van “ “ ;n het volk had. Toen ging _Dr. Kuyper qnaar Amsterdam, spr. bleef in Den Haag' jeuz c_ het centraal comité was uiteengevallen. ^ ^ Toen is de scheiding gekomen door | |. de kwestie van het huismanskiesrecht, jn ( waarbij men toen in Anti-Kev. kring ^ e|. I ook het meervoudig stemrecht wilde. wee | Dr. Kuyper heeft toen tuiten welen rfc van spr. contact gezocht met Mr. Tak v -e- 7. Poortvliet. Deze kwam met zijn be- te- kende kieswet, die zeer naar den smaak a- van „De Standaard” bleek te zijn. k a- Dit handelen buiten do eigen geest- \ verwanten om, heeft spr. toen afgekeurd, p , wat zijn recht was, doch wat hem door t: . Dr. K. werd kwalijk genomen. Toen 15 bleek al dat Dr. K. de leiding alleen in s e" handen wilde hebben, door middel van h „De Stand.” Wie in het partijverband b H was, mocht zich tegen die leiding niet verzetten. g Tenslotte werd het verschil van inzicht zoo _ groot, dat spr. zijn positie aan de e Vrije LJniversiteit moest opgeven om d vrij mm te blijven en ten slotte moest 1 1 uittreden uitbet Anti-I\ev. partijverband. • Sinds dien is er een voortdurende wrija ving geweest tusschen spr, en. Dr. K. üok het ITnierapport had Dr. K’s in- d r * stemming niet en werd aangevallen, e Tegenwoordig echter speelt Dr. K. het h ' 1 ITnierapport uit tegen het rapport van s de Bevredïgingscommissie. Dr. K. is hier — gelijk ook in andere gevallen — n ' * van opinie veranderd. Dat neemt spr. d 1, hem ook niet kwalijk, maar laat hij het k 6 dan ronduit erkenuen inplaats van heden v tot principe te verheffen, wat gisteren d ■ werd afgekeurd. Zoo is ook geschied met de oedskwestie. Dr. K. deed het dan b telkens voorkomen als zouden de Chr. e ' • Historischen zijn afgeweken van de d ' ' rechte lijn, die door Groen was afge- n - teekend. _ h Bi-j zulk een oppositie en wederkeerige r p bestrijding was nauwe samenwerking g ea onmogelijk en was het beter in eigen 7 • partijverband georganiseerd te blijven. n •-p De strijdpunten zijn echter niet van d blijveaden aard en worden op den duur g , toch opgelost, De partijprograms ver- d toonen geen wezenlijk verschil. 7 1 Toch meent spr., dat het op ’t oogen- p ? blik beter is geen kunstige samensmelting •a, te forceeren, maar dat ieder van beide 1 16 partijen op eigen beenen moet blijven i m staan. 'a* Het eigenlijke Verschil is feitelijk een t - • • opvatting van antirevolutionair staats- 7 ‘ recht, waarover dr. K. en spreker in c ;.a principe gelijk deuken. Maar in de o [ a practische toepassing blijkt er een tame- t iz0 lijk groot verschil van inzicht te zijn. i i Spr. zet dit uitvoerig uiteen. o ' • De groote vraag is: In wien zullen de r . kiezers vertrouwen stellen. Zal de kiezer v regeeren over de volksvertegenwoordiging 3 ? of zal deze vrij zijn om overeenkomstig t 0 eigen inzicht te handelen, De kiezers c j moeitÊn vertrouwen hebben in de maünen, z 6 uie zij afvaardigen. Dat kan wanneer i 1 zij mannen van beginsel kiezen. De af- \ , gevaardigden moeten echter niet aan 1 I banden en voeten door de kiezers gebon- 2 Ja den blijven. Zij moeten bij verschil van \ ‘ inzicht vrij zijn om te kunnen stemmen . overeenkomstig hun overtuiging. Zoo is '■ altijd de opvatting van Groen geweest, u - Dr. Kuyper staat echter op geheel ander ecj standpunt. Hij meent dat de atgevaarD ' digden onderworpen zijn aan de eischen enJ van de partij. Als zoodanig moet de llej partij ook en bloc stemmen, gebonden ( door het partijprogramma. Dr. Kuyper ] - , zegt, dat de leider van de partij moet j in sr zeSSén, hoe over de zaken beslist zal ] worden. De partij is dan feitelijk in j ” haar leider belichaamd. De leider staat . ■ tusschen de kiezers en de kamerleden, j e° Zoo gaat de zelfstandigheid van de Ka- ( 4en merleden verloren. De gewichtige kwes- i ties van ’s lands bclaug worden zoodoende ■ ten eiseRhih uitgemaakt buiten de Kamer, iids uu ten opvatting van het leider- 1 jgn schap en het Kamerlidmaatschap, die ■ olie 3^r‘ eu ^lem -Historischen j . niet kunnen deelen. (l Ter illustratie van zijn betoog herinnert spr. aan de bekende starrentritsen tegen , Mr. Heemskerk. , . .. 1 • al Ge liberale groepen staan thans feitelijk I op hetzelfde standpunt als Dr. Kuyper, ,e-n wat de opvatting van het leiderschap f* betreft. TI Sterk is dit uitgelcomen bij sprekers che i°n=ste salaris-ontwerp. Dat is afgestemd A. door leden, die er persoonlijk wel vóór 3 ®r waren, maar die gebonden waren door ; ? hun mandatarissen, De Anti-Kev. loopen ‘ gevaar denzelfden kant uit te gaan en a|ké ^us fritelijk.op de revolutionaire lijn te Ju komen, j Dit verschilpunt is natuurlijk van in• vloed op de wijze^ van dcoatvoering in w r de Kanjer. Verschillende leden gebruiken rale de Kamer als een tribune om te spreken aen voor bun kiezers. Men wil zich niet laten ïu0' overtuigen; de stemmen zijn van t evoren ver‘ gesteld. Daarvoor mag de Ghr. politiek ^an nooit te vinden zijn. Ten slotte-is er nog een verschil. Qroen's F3® Jeuze was steeds: „Tegenover de Revolutie jen‘ het Evangelie.” Dr. Kuyper schuift voor Bovendien heeft deze methode nog het : groote voordeel, dat men voor gasberei: ding niet meer uitsluitend steenkool behoeft te nemen, doch men allerlei minder* ■ waardige producten kan aanwen den, zoo* l a s turfstrooisèl, turfmolm, zaagsel, hout* afval enz. i. < m ~ —I - ■ ■ 1 ■ ~ TT— Inwisseling van ingetrokken zilverbons I Bij Kon. besluit is bepaald, dat tot en \ met 31 December 1919 de in Maar /11915 ingetrokken zilverbons va,n f 1 ei fïz.jo (beide ouden vorm) en vain f5 ('ten kziu'ore van het Agentschap vat ■ het Ministerie van Financiën te Am. ■ sterdam tegen wettig betaalmiddel zul 1 len kunnen worden ingewisseld. „De Nieuwe Kamer”. Bij drukkerij Libertas te Rotterdam zal van de hand van den heer J. Willeboordse, deurwaarder bij do gemeente. belastingen, aldaar, verschijnen een boek„De Nieuwe Kamer”, bevattende een overzicht vain den loop der verkiezingen, • het toaal der uitgebrachte stemmen par- tijgewijze en kieskringgewijze verdeeld, , benevens een volledig register van dé 1 gestelde ca-ndijdatten met vermelding : van het aantal stemmen op ieder uitge; bracht en verdere belangrijke overzichj ten. --- FEUILLETON. II —IHLIMTOI I, I I Het einde der wereldvreugd is het be’ffin der. eeuwige pijn. De wraak eener Christin, ' J-) t(Nadrulc verboden.), '• X ‘ HOOFDSTUK I. In Brabant. Tiet licht der Hervorming, door Dr. Maarten Luther ijl Wittenberg ontstoken, Tiad binnen weinige jaren zijn- .stralen in alle landen van Europa verspreid, i Overal wekte het nieuw leven en naarmate dit licht overal werd bestredten, baande het zich krachtiger een weg tot -jn-enig hart, dat lang in duisternis van ‘onkunde en bijgeloof verzonken was geSveest. -De predikers yan het heerlijk Evangelie der genade God-s in Christus, uit de schooi van Luther voort-gekom-ern, verkondigden, niet alleen in Duitschland, maar ook in ons land, met vrijmoedigheid de jjvan vele dwalingen gezuiverde leer, zoofdat van uit Wittenberg een groote zegen, ,in alle richtingen, onder verschillende volben werd verspreid'. f Luther werd in zijn hervormingswerk 5n andere landen krachtig ondersleun-d en al_ bestond er in de opvatting van som, uiige leerstukken der Heilige Schrift on- nraroiTiwfiWWinnnfJi'i-ii der de groote Hervormers Luther, Zwing» li en Calvijn eenig verschil, zoodat er van k-erk-elijke eenheid on-der d-e belijders der nieuwe leer geen sprake kon zijn op den duur, ja, er zelfs- in -den loop der tijden ond'gr de kerken der Reformatie strijd! en verbittering ontstond, in dit ééne pu-nt' waren allen het eens, dat de zondaar o m niet wordt gerechtvaardigd1, door het geloof in J ezus Christus, den ©enigen Koning Zijner Kerk. In de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden breidde de Hervorming zich, ondier de regeering van Keizer Karei V, krachtig uit. Vooral de stad Antwerpen bleek al spoedig h-et uitgangspunt te zijn voor menigen prediker des Evangelies, die Noord- en Zuid-Nederlan-d doorreizende, bedektelijk of meer openbaar, naar gelang van omstandigheden, de leer der waarheid, zooals -ze door Calvijn van Genève werd onderwezen, aan het volk bekend maakte, Het aantal belijders breidde zich, in alle stilte, bij dén d-ag uit. Alle luidruchtigheid werd verm-edén, uit vrees voor de vijandschap van- zoovelen-, die met alle kracht zich .verzetten- tegen wat men de „nije leer” noemde, ofschoon deze niets anders bleek te zijn dan d'e leer der Apostelen en Profeten en door Jezus zelf Zijn discipelen onderwezen. Door d-e Overheid werden maatregelen genomen om den voortgang der Protestantsche leer te stuiten. Keizer Karei V, vreezende voor het uiteenvallen van zijn rijk en beducht voor d-e schade, welke de oude Katholieke Kerk zou lijden, wanneer, de Hervorming in zijn reusachtig gebied de overhand mocht verkrijgen, kondigde ah spoedig gestrenge plakkaten af, waai in de verbreiding van den nieuwen godsdienst, zooals hij hem beschouwde, en het lezen van Gods Woord strafbaar werden gesteld. Deze plakkaten verspreidden wel schrik in dien lande, -doch vermochten niet de Hervorming in haren loop tegen te houden. Strijdensmo-ede en zonder zijn doei te hebben bereikt, legde Karei in 1555 kroon en schepten n-ed'er, d!e taak van de uitroeiing der ketterij, zooals ze genoemd werd, aan zijn ac-hterdochtigen en dweepzieken zoon Ellips II overlatende. Onder dé regeering van koning Filips begon men zich in beide Nederlanden meer en meer te verzetten tegen allen dwang in godsdienstzaken en zich krachtiger dan oo-it oprde aloude privilegiën te beroepen. Tal van voorname edellieden verhieven luide hun stem en namen zelfs een dreigende houding aan, waardoor de landvoogdes, Margaretha van Parma, gedwongen werd' meerdere toegevendheid te betoenen. Het volk, door vele aanzienlijken gesteund, werd gedurig vrijmoediger. De godsdienstoefeningen der Hervormden, die nog altijd in het -geheim werden gehouden, namen gaandeweg een meer openbaar karakter aan en moesten op onderscheidene plaatsen oogluikend worden toegelaten. Het was een tijd van- gisting en' werking, van verandering, en vernieuwing. Het reusachtig gebouw, d'at zich eeuwen lang met zooveel pracht en trotschheid liad verheven, werd' in. zijn grondvestengeschokt. De eerbied des volks, die het als een beschermende maciit had omringd', was verdwenen en men durfde de onheilspellende opmerking ui ter., -dat de gebinten vergaan waren en het fundament onhoudbaar was. Duizenden waren afkeerig geworden van de heerschende Kerk. In die -dagen van woeling en strijd op 'godsdienstig gebied woonde er in een kleine stad, niet ver van Antwerpen, in Brabant, een winkelier, met name Jacob van Bergen. Met zijn vrouw en twee zoons, Hendrik en Johan, leefde, liij eenvoudig, als rustig en eerzaam burger, m-et dankbaarheid aan God zijn dagelijksöh brood genietende. ** j,;; iw»*-—- *»;jn ' /AIS HUiava^w. v -.i-ij ii nU IV huisgezin en al werd liij niet onder de rijken geteld, zijn verdiensten waren ruim genoeg om op onbekrompen wijze te kunnen leven en iedereen het zijne te kunnen geven.. Er was zelfs vooruitgang in zijn zaken merkbaar, cioor der, zegen Gods, welke op zijn bedrijf rustte. Bovendien genoot hij de genegenheid en achting van velen in ziin omgeving yanwege 4in eerlijkheid • mÊsmmm ^ÊÊÊÊmmam — mmm ■ ***.**.? en godsvrucht, welke duidelijk uitkwamen in zijn handel en wandel. Heit huisgezin van Jacob van Bergen was gelukkig in den vollen zin van het woord, niet alleen door de uiterlijke omstandigheden, door den voorspoed, waarin h-et -zich mocht verheugen, maar bovenal door den vrede des harten, welke zoowel -h-et deel der ouders als der kind'eren was. Op welke wijze waren zij dien vrede des harten deelachtig geworden ? Op -dezelfde wijze als zooveel anderen in zijn dagen dien hadden verkregen. Jacob vam Bergen 'had1 m-et zijn gezin eerst slechts, als zoovelen, uit zek-ere nieuwsgierigheid de prediking van sommige Hervormde leeraars bijgewoond', maar was eindelijk een vurig aanhanger der „nije leer” geworden. Dit had' natuurlijk tengevolge, dat menigeen, die vroeger onder zijn vrienden werd geteld, hem in meerdere of mindere mate vijandig, werd. Onder zijn vijanden behoorde in de -eerste plaats een zekere Rein-ier Mar ten Sï, een man , die in- zijir JSügu VOSi' den geestelijken stand' was bestemd en een siren-gs kerkelijke opvoeding had) ontvangen en daardoor een- doodelijken haat tegen alles wat door zijn leermeesters met den naam van ketterij werd bestempeld, had opgedaan. Hij ging in zijn afkeer van de nieuwe leer zelfs zoover, dat hij alle ketterij een werk des duivels noemde. Reinier Marlensz was zeer*ingenom-eni met de maatregelen, welke van Overheidswege werden aangewend om de vorderingen der Hervorming tegen te gaan en hij zou zich zeker hebben' verblijd', wanneer het den vervolgers der Protestanten gelukt was, dé Hervorming met wortel en tak uit te roeien. Volgens hem kon het onkruid, dat tuss-chen de tarwe gezaaid was, nooit met ta veel ijver worden uitgeroeid, opdat het niet den geheelen akker mocht overweldigen. » \ Hij oordeelde, dat er alleen in den weg van volkomen gehoorzaamheid aan de voorschriften der R.-K. Kerk, volkomen zaligheid' was Le verkrijgen en dat elke afwijking van die voorschriften m-et de meeste kracht moest worden onderdrukt. In deze zienswijze stond Reinier Martensz volstrekt niet alleen. Duizenden m-et hem deelden- zijn gevoelens en hij zelf had deze gevoelens ontleend aan h-et* geer) hem door de priesters en ijveraars voor dén R.-K. godsdienst was geleerd. Zoo ver zelfs ghi-gen zijn haat en afkeef teyen a[ wat mst 4-èi'r -naam van k-Sttefil werd bestempeld, dat hij het betexrn-en van medelijden en zachtmoedigheid' jegens de afvalligen als zonde vöor God beschouwde, (Wordt vervolgd.X — «*■ 9 ♦ -r —— ---