VIJF-MINUTEN-INTERVIEW — Deze sonate voor viool en piano is een jeugdwerk. Ik heb haar bedoeld als een weergave in muziek van de stormen, die een jeugdig hart doormaakt. De kleine, grote professor staat druk gebarend midden in de kamer. — Het eerste deel drukt uit de wilde liefdesroes, waaruit dan tenslotte het thema van de reine geliefde opstijgt. Het tweede gedeelte is een klein dansstuk en het laatste is de treurmuziek om de dood van de geliefde, waarin dan, als herinnering, het eerste thema weer terugkeert. Maar beter dan in woorden kan deze kunstenaar zich in muziek uitdrukken. Pembaur gaat achter de vleugel zitten. Emner neemt zijn viool. Ontroerend mooi is het „thema van de geliefde", vol bekoring het dansstuk, heftig het eerste gedeelte Dit werk heeft alle frisse bekoring van een jeugdwerk, het roerende ook. — Hoe bent u beiden ertoe gekomen samen te spelen? — Dat is een heel gelukkig initiatief geweest van het Rijkscommissariaat. Dat heeft- combinaties van Nederlandse en Duitse kunstenaars doen samen stellen. --- Gelden van de Volksdienst verduisterd HAARLEM, 11 Nov. De kantoorbediende H. V was van November 1941 tot Mei 1943 penningmeester geweest van het buurtschap 8 van de Nederlandse Volksdienst. In deze functie incasseerde hij de vrijwillige bijdragen van de bewoners van het buurtschap, die echter niet konden vermoeden, dat V. dit geld in zijn eigen zak stopte. De kantoorbediende moest zich thans voor den politierechter verantwoorden wegens verduistering van een bedrag van f 249.50. Verdachte yertelde, dat hij in Amsterdam een aanbieding had gekregen voor 50 pakjes cigaretten en shag, waarvoor hij bovenstaand bedrag had bestemd. Bij controle aan het station te Haarlem zijn de rookwaren echter in beslag genomen. De rechter vond het een buitengewoon ernstig misdrijf, temeer daar het ggld bestemd was voor behoeftige gezinnen. De officier Van Justitie was van mening, dat de N.V.D. een fout had begaan door dezen man de functie van penningmeester toe te vertrouwen, aangezien V. in 1939 wegens verduistering in dienstbetrekking was veroordeeld. Voorts frappeerde het spreker, dat er niet voldoende controle op V. was uitgeoefend. Het O.M. eiste tegen V., die inmiddels ook uit vaste dienst van de Volksdienst is ontslagen, zes maanden gevangenisstraf. De politierechter legde V. twee maanden op. --- Gouden huwelijksfeest MAASTRICHT, 11 Nov. Onder zeer grote belangstelling heeft het echtpaar Moest-Schepers, alhier, zijn gouden bruiloftsfeest gevierd. Bruidjes en feestcomité begeleidden het gouden paar, dat in een open calèche was gezeten, naar de Sint Lambertuskerk, alwaar een plechtige H. Mis werd opgedragen. Na afloop heeft het buurtcomité het echtpaar thuis gehuldigd. --- Gestolen beschuitrantsoenen werden verkocht HAARLEM, 11 Nov. De Haarlemse werkman J. L. en de eveneens in Haarlem woonachtige koopman W. A. v. O. stonden voor den politierechter terecht wegens heling van een gestolen coupure rantsoenbonnen voor beschuit. Deze rantsoenbonnen — vijftig in getal — waren door een loopjongen van een beschuitfabriek gestolen. De mannen hadden echter de indruk, dat het zwarte handel was. O. had bovendien geld betaald, maar de bonnen voor een sierspeld geruild. De officier vroeg tegen ieder f40 of 20 dagen gevangenisstraf. De rechter maakte er ƒ 30 of 18 dagen van. --- Diefstallen van allerlei aard VELSEN, 11 Nov. Bij de politie werd aangifte gedaan, dat ingebroken werd in een wagenmakerij aan de Hoofdbuurtstraat te Velsen. De dader kwam door een gebroken ruit aan de achterzijde van het perceel naar binnen. Vermist worden enige timmermansgereedschappen. Uit een weiland nabij de Zeeweg te Driehuis zijn twee- schapen ge- : stolen. Het vermoeden bestaat, dat de schapen ter plaatse geslacht zijn, daar bloedsporen zijn gevonden. Aan de Middenduinerweg te Santpoort is tijdens afwezigheid der bewoners ingebroken in een woonhuis. Via het open slaapkamerraam bereikten de daders hun doel. Er werden diverse gouden en zilveren sieraden ontvreemd. --- Een prijsopdrijver AMERSFOORT 11 Nov. — Een Amersfoorter verkocht tweede handsgoederen en textiel veel te duur. Hij werd derhalve geverbaliseerd. --- Pulchri exposeert DEN HAAG, 11 Nov. De najaarstentoonstelling van het schilderkundig genootschap „Pulchri Studio” beantwoordt niet geheel aan de eis, die men zulk een eerwaardig genootschap stellen mag. Maar aan de andere kant zijn er enkele werkjes van jongeren, die fris en prettig aandoen. Paul Schultze komt voor de dag met twee week dichterlijke parkgezichten, die een eigen cachet vertonen, en met een stilleven, waarin heel gevoelig met de kleurwaarden werd omgesprongen. Dan is er Chr Moret, die verrast met een aantal pittige doekjes, stillevens in de huidige, verhevigd realistische trant Het is vooral het kleine ..Perentakje”, dat charmeert door de kleur en de intimiteit. Wij hopen, dat Moret zich in deze, goede richting verder ontwikkelen zal. Een van de krachtigste persoonlijkheden op de tentoonstelling is Filarski met zijn karakteristieke stillevens en landschappen. Men ziet dit bijvoorbeeld waar een landschapje van dezen schilder naast een doekje van Bongers hangt. Het ene vertolkt -een bijzondere, gespannen gemoedsbewe- j ging, het andere een slappe navol- j ging van wat in werkelijkheid zo oneindig veel levender is. Stillevens van Hartman en Verdonk vertonen vel capaciteiten, maar komen toch liet boven het middelmatige uit. Kan de landschappen moeten er snkele vermeld worden, zoals van Louis Bron een duinlandschap, van Bogman een gezicht op een kerkhof, van Jan Bakker enkele vreugdig geinte gezichtjes op een rivier, van Browne een stuk duinweide. Piet van Ftegt kajn ook soms goed voor de lag komen, evenals Ype Wenning, lie in zijn gezicht op een boerderij )p delicate wijze een pastelachtig kleurengamma verwezenlijkt. Een nooi, veroverend doek. waarin nu veer eens een wezenlijk sentiment ;ot uitdrukking komt en dat je wat ,zegt” is het knappe „bomen De:ember” door Sologoub. Het straatje [ van Kees Heynsius vertoont een i ugen constellatie, met een donkere, n haar zwaarmoedigheid overtuigende belichting. , Er is behalve dit nog zeer veel, lat we helaas niet vermelden mogen vegens het gebrek aan ruimte. Van iet grafische werk willen wij echter rog de fijne prentjes van N: v. d. Tagt en de wel wat al te schematische plaatjes van Labberton, die niettemin iets persoonlijks vertonen, signaleren. Beeldhouwwerk is er alleen van Dirk Bur, een niet ongevoeig meisjeskopje. D. V. NIJLAND --- Veehouder vrijgesproken HAARLEM, 11 Nov. De Zaandamse veehouders C. en H. Brinkman hadden schapen verkocht zonder dat zij van de verkoop aantekening in hun veeboekje hadden gedaan. Hun verklaringen, dat hun daarvoor de tijd had ontbroken, leken ongeloofwaardig, maar bij nadere beschouwing achtte het O. M. omstandigheden aanwezig, die dit argument aanvaardbaar maakten. De officier merkte op, dat de mannen gunstig bekend stonden en dat hun handelingen geenszins in verband hadden gestaan met de zwarte handel. De officier vroeg vrijspraak, waarmede de economische rechter accoord ging. --- Heemsteder slachte clandestien HEEMSTEDE, 11 Nov. De los-werkman A. Compier uit Heemstede had zich schuldig gemaakt aan frauduleuze slachting van drie schapen. De economische rechter veroordeelde hem overeenkomstig de eis tot de minimumstraf van zes maanden met aftrek van het voorarrest. --- Zuiderzee als levend landschap Er moet een Zuiderzee-museum komen. In Enkhuizen of in Amsterdam. Dat is de grote vraag. Vooreerst komt er een Zuiderzeetentoonstelling. Daaraan wordt gewerkt. Als vooruitbetalng op het genot, dat die tentoonstelling ons zal bieden, presenteert Holle en Co., Den Haag, ons een boek „Van Flevo- tot IJselmeer”, met een inleiding van Henk Draaisma, fotografie van Femke en Walt Verwey e.a. Dit boek is, ondanks enkele bezwaren. een ietwat te reclame-achtige, album-achtige stof-omslag, enkele typische ansicht-foto’s, niet te rijmen met goede fotografie, een soms wat te populaire, dilettantischjournalistieke stijl met een misplaatste vertrouwelijkheid, een uitmuntend boek te noemen. Het eerste boek. voorzover mij bekend, dat het hele wezen en willen rond en op de Zuiderzee als één groot levend complex van menselijke cultuur tezamen wil schouwen en dat daar ook, voorzover het de zintuigen raakt, in verblijdende mate in slaagt. Er was natuurlijk nog wel dieper te graven en dieper te schouwen in oertijd en heden in de wereld van geest en gemoed, maar wat zich in foto's 'laat vastleggen hier is het! Vissers en boeren Hier hebben de verschillende steden, levende en dode. langs de Zuiderzee hun plaats. Hier komt de visser tot zijn recht, maar ook de boer. Teveel is door sommige romantici, vooral Fred Thomas, de nadruk gelegd op het sterven der Zuiderzee. Thomas is, geloof ik. samen met Volendam vooral, al twintig jaar aan het sterven met zijn ondergaande romantiek. Maar nieuw leven bloeit uit de ruïnen. Tussen het thans na eeuwen weer drooggelegde wrakhout van Vikingschepen of vissersschuiten waait nu het koren en ook daarvan valt een lied te zingen. Voorts: de Zuiderzee wordt in de romantische voorstelling allicht te veel een... zee. Een zee. en zeker die van de Zuiderzee, is vooral: kust. Op de kust speelt zich het menselijk leven af. Amsterdam is bijv. de belangrijkste stad aan de Zuiderzee. De Friese boer hoort ook bij de Zuiderzee. Koeien van het Rode Klif en van het Mirdummer Klif kijken ons aan. waar eens taaie Friezen de hielpezen van de paarden van Hollandse ruiters rpet hun tanden doorbeten, om vervolgens voormelde ruiters geheel te hakken in de pan. Workum met bescheiden, maar toch patricisch-aandoende renaissancegevels, het hoogwaterkanon van Blokzijl, de gedraaide baksteenpilaster van het raadhuis in Kampen, Ens op Schokland, de Vispoort van Elburg, de tandeloze mond van een besje van de Veluwe, verwaaide dennen in het witte stuifzand strand- 1 leven in Muiderberg, de Ronde Luthersche kerk achter het gebouw van de Arbeiderspers, van welks dak wij de stervende zee nog kunnen groeten, de rhythmisch zich rijende pakhuizen van Amsterdam, het water van het Damrak, eens de belangrijkste haven langs de Zuiderzee en waar nu nog een IJsselmeerkrab naar binnen kan krabbelen als hij geluk heeft, voor ook dat water wordt dichtgegooid, Monnikendam, Edam. Volendam met Marken, het levende costuummagazijn, waar eens Amerikanen wilden zien, dat Hollanders visboeren op klompen zijn, de wijdheid van Westfrieslmid, de rijke gevels van Hoorn, Coen, de Drommedaris van Enkhuizen. Radboude kasteel, ziehier het levende of reeds versteende land rond wat men bij overdrijving het hart van het oude Nederland zou willen noemen, ware de vergelijking te verjuisten tot die met het waterig hart van een Waar komt het Zuiderzeemuseum, in Enkhuizen of in Amsterdam? (I) meloen. Want de substantie, het lekkere en mooie van ons land, at rond dat waterig hart, in het vruchtvlees van de kus'ten en in het hardere vlees vlak onder de schil: tegen Duitsland en Frankrijk aan. Getoonde groei Maar zo is Nederland, zoals dit boek ons in een rijke keuze uit een rijkere schat laat zien! En daarom zijn wij er blij mee, vooral ook omdat het in enkele getinte tekeningen iets van de groei laat zien — van ons hele land rond de eerste kleine, later grotere, nog later weer verkleinde waterkem, het water-hart Dit, met enkele fotografische opnamen, die ons laten zien hoe land groit en slijt, breekt en verzinkt 01 opkomt uit de golven, is zeer Instructief. En ook al merkt men hier en daar een tendens — waarom wordt de Grote Kerk in het onderschrift gerekatholikiseerd. waarom verschijnt als enige nieuwe kerk juist een rooms kerkje uit Middenmeer en waarom ziet men niet den stuggen kerkgang van de Staphorsters de kleungste. protestantse processie van alle, die zich elke Zondag een paar maal naar de protestantse kerken beweegt? — men begroet dit boek ais een waardevol document, geschikt om ons het niet verloren, maar veranderde landschap van de Zuiderzee Indachtig te maken. Misschien zou men een positiever Instelling op het nieuwe nog wensen. Een pleidooi voor de bewoonbaarmaking van de nieuwe polders, zoals enkele voorvechters van schoonheid en volkscultuur op een van de laatste Zuiderzee-dagen hebben betoogd. Maar als begin is dit boek goed. M. WOLTEE& --- Moderne muziek Het spraakgebruik heeft zich 1 velerlei opzicht uitdrukking .1 aangemeten, die oorspronkelijk een speciale maar op den duur een algemene betekenis droegen. Zo is het ook met de uitdrukkingen „klassieke” en „moderne” muziek. In beperkte zin is muziek „klassiek”, wanneer men haar ziet als tegenstelling in stijl tot en als voorgangster van romantische muziek; wanneer de uiterlijke vorm en niet de inhoud overheerst. Algemeen wordt ook over klassieke muziek gesproken, wanneer men haar noemt in tegenstelling tot moderne muziek en zo noemt men dan — vaktechnisch ten onrechte — ook beethoven, Brahms e.d. wel „klassiek” Met de uitdrukking „moderne” muziek doet zich iets dergelijks vc 'r. Men kan deze zien als de hedendaagse muziek, waarbij dan rekening dient te worden gehouden met het feit, dat de „muziekmode” gemeenlijk een halve eeuw achter de feitelijke gebeurtenissen in de muzikale vormontwikkeling komt aansukkelen. Zo geldt bij voor beeld jJebussy nog steeds als .modern”. Populair sprekende zou men als moderne muziek dezulke kunnen aanduiden, die zich heeft losgemaakt van de in de muziektheorie steeds als norm gegolden hebbende tonale, harmonische en rhythmische vormen; als het afscheid van de reine drieklank en van de regelmatige maatverdeling; als reactie tenslotte op de romantiek in de muziek. Men kan er een grapje op maken door vast te stellen, dat deze moderne muziek in zekere zin naar de klassieke terugkeert, n.1. wanneer men vasthoudt aan het kenmerk v.er laatste, dat de uiterlijke vorm de gedachteninhoud overheerst. Daarom klinkt moderne muziek veelal — doch veelal ook slechts schijnbaar ! — als meer geïnspireerd c-oor het brein dan door het hart. Wie „nieuwe oren” heeft gekregen de nieuwe klankentaai leerde verstaan, weet beter. Zei niet reeds Beethoven, dat muziek niet slechts orenstreling is? Hij heeft veel miskenning ondervonden, doordat men als niet-vakman r.og niet tot deze stelling was gekomen, en dit maant ons tot voorzichtigheid in ons oordeel over „het nieuwe geluid”. We hebben geleerd, dat we muziek niet maar als een zephir over ons heen moeten laten gaan, maar dat muziek genieten een wisselwerking is, waarin ook de hoorder zijn werkzaam aandeel heeft. Een pionier als Eduard Flipse is ons in deze leer voorgegaan en heeft een Rotterdamse muziekgemeente geschapen, die zich de vereiste nieuwe oren heeft laten aanmeten en vooral een verjongd hart voor haar muzikale genieting heeft geopend. Zo ver is men nog niet overal. Toch dreigt dit streven tot ongewenste uitwassen te voeren; bij het publiek tot een begriploos snobisme vóór hedendaagse muziek, bij de toondichters tot muzikale experimenten, waarvan men voor een oprecht muziekgenot geen heil kan verwachten. Ware muziek wordt nog immer uit oprechte inspiratie, uit een behoefte des harten geboren en ontstaat niet met trekpen, passer en rekenliniaal in de tekenkamer van den „muziek-architect”, al zou men dit aan de hand van verschillende toonscheppingen van deze eeuw anders kunnen leren. Uiteraard s.aat dit meer ter beoordeling van den muziek-vakman dan van den min of meer ontwikkelden leek. Het duidelijkst is vermoedelijk, een voorbeeld bij de kop te nemen, al wekt dit de schijn van onrecht, van een bijzonder stelling nemen tegen de betrokken componisten. Maar het systeem is het radikaalst. Daarom zullen we van een recent voorbeeld uitgaan, n.1. de Symphonie van Anthon von der Horst, dien men kent als een groot bewonderaar van en ijveraar voor Bach. Nu sluiten deze bewondering en ijver geen oor en hart voor „het nieuwe geluid” uit. Bach was tot op zekere hoogte zelf een „muziek-architect”, die zijn technische middelen met de allerhoogste bekwaamheid hanteerde, maar wiens toonscheppingen tjch immer de geest der bezieling ademden. Zelfs een louter als theoretisch opgezet werk als „Das wohltemperierte Klavier” getuigt daar nog van. Maar ook de architect moet door ""n stuwende hogere gedachte dan 1 3 technische onaantastbaarheid v ,n Zijn constructies bezield zijn, wil hij een waarachtig kunstwerk scheppen. Beluistert men nu zulk een stuwende hogere gedachte in de Symphonie van Anton van der Horst? Na tweemaal met aandacht horen van dit werk, kunnen w4j deze vraag niet bevestigend beantwoorden. Dit werk wekt sterk de indruk, dat het geschreven werd om nu eens te demonstreren, dat de knappe theoreticus Van der Horst ook nog wel wat anders kan dan men gemeenlijk uit zijn herscheppende tóonkunstenaarsarbeid ervaart. Het best kunnen we hier misschien onze eerste indrukken van Februari 1942 herhalen: „Ten aanzien van technische structuur stelde deze symphonie zich als een degelijk werkstuk voor, verantwoord als het is van opzet, van instrumentatie en dikwijls ook van klank. Ten aanzien van muzikale üitingsdrang was de indruk echter aanmerkelijk zwakker, om niet te zeggen onverantwoord; men blijft gissen naar de muzikale gedachte, die tot deze partitie inspireerde en men ontmoet hierin een stuk maakwerk, dat misschien de in groten getale opgekomen muziek-adepten, maar zeker niet een naar muzikale lafenis dorstend gehoor dienstig kon zijn. Deze symphonie moge als een verrijking van compositorisch studiemateriaal gelden, een verrijking van het artistieke Nederlandse muziekrepertoire is zij zeker niet.” Het is treffend, dit na het ten tweeden male aanhoren van het werk te herlezen en woord voor woord bevestigd te vinden; niet om het oordeel op zichzelf, dat louter persoonlijk en daardoor van beperkte waarde blijft, maar om de ervaring, dat men tegen beter weten in het publiek muziek van eigen tijd en bodem blijft voorzetten, die daarvoor niet representatief is. Want helaas geldt deze vaststelling niet alleen voor deze symphonie, maar ook voor dergelijke „moderne” muziek van adderen, die meer van brein tot brein dan van hart tot hart componeren. Nu kan men zulke uit wassen wel hun natuurlijke dood laten sterven, maar daarvoor beleven we een te bewogen tijd, waarin een publiek naar voren treedt, dat minder aan de hand van een vertrouwde artistike traditie dan van een spontane reactie op nieuwe indrukken oordeelt. Daarom moeten deze nieuwe indrukken vóór alles zuiver zijn; daarom moet men muziek als de bovenbedoelde afwijzen als schadelijk voor een gezonde ontwikkeling van een argeloze en onbedorven muziekbehoefte. Aan onze muzikale voormannen om deze verantwoording te dragen en — op voorbeeld weer van Eduard Flipse — trouw te blijven. --- Van de toeback sterven de verkens Pijpepakkenmerken Van de toeback sterven de verkens, spotte pater Adriaan Poirters drie eeuwen geleden bij zijn bestrijding van het toebacksuyghen. „Te weten als de bak toe is” liet hij er ondeugend op volgen. De Zonde won het, zoals meestal. Wijl zij aangenaam is. Aangenamer dan de Onthouding. Aan de zonden van het toebacksuyghen danken wij enkele belangrijke vaderlandse industrieën. Bijvoorbeeld die van het pijpmaken. Het pijpmaken werd en wordt voornamelijk beooefend in Gouda. Herhaaldelijk zijn er iu dit blad reportages aan gewijd. Bij de algemene her-inventarisatie van de schatten des vaderlands is dit pijpmaken de laatste drie jaar speciaal vaak beschreven als een oud waardig ambacht. Menige onbezorgde schaatsenrijder, die vroeger bijna gedachteloos ’s winters zijn gekrulde Goudse pijpje in de stroopwafelstad ging halen, heeft er over nagedacht. Vele voetstappen van tot heemkunde bekeerde Nederlanders liggen thans in het aardige oude Goudse museum van den vriendelijken conservator Helbers, die tussen zijn velerlei oudheden en kleiwaren vanzelfsprekend aan de pijpmakerij een ereplaats heeft ingeruimd. Een goed boek over die Goudse pijpmakerij ontbreekt. Het beste wat er over geschreven is, enkele studies van D A. Goedewaagen, den jongen directeur van een kleiwarenen pijpenfabriek ligt begraven in de jaarboeken van „Die Goude” Thans is ook voor den gewonen belangstellende in drie landen tegelijk althans in een deel van deze lacune voorzien, door de litgave van het drietalige standaardwerkje „Goudsche Pypen Goudaer Pfeifen. Pipes de Gouda”, dat bij de uitgeversmaatschappij Altantic in Amsterdam is verschenen. Dit boek bestaat uit twee delen. Het eerste gaat over de pijp, het tweede over de pijpemasersmerken. Over de pijp schrijft D A Goedewaagen: „De geschiedenis van de pijpmakerij te Gouda" G, C Helbers bespreekt „De merken en het merkenrecht, van de pijpmakers te Gouda” en handelt niet alleen over de merken, die afgedrukt werden en worden op de pijpen, maar ook over de merken, waarvan het verpakkingsmateriaal van de pijpen werd voorzien. De nieuwe pijp De Goudse pijp was en is namelijk goed en goedkoop, maar zeer vergankelijk en broos. Boer rn arbeider togen tot voor enkele tientallen jaren Zaterdagsavonds naar den scheerbaas en namen dan voor een paar stuivers een half pond tabak en een nieuwe Goudse pijp mee. Een eerlijk 1 werkman had na een week zwoegen toch wel een nieuwe pijp verdiend. | Zo was de consumptie, bijgevolg ook j de productie van Goudse pijpen groot en er waren sinds de zeventiende eeuw honderden concurrerende pijpmakers, die door pakkende merken op hun pijpen en ook door boeiende merken op hun pakken pijpen een flink deel van die consumptie voor hun prima fabrikaat trachtten te reserveren. Een merk heeft een dubbel doel. In de eerste plaats is een merk een soort blazoen van den burger-handwerksman. Deze eenvoudige poorter leeft daarin dezelfde hartstochten uit als de ridder in zijn wapenschild. Kleurig en bont of in elk geval gekruld en zwierig annonceert de ambachtsman of neringdoende in zijn merk de trots van zijn stand en van zijn familie. In zijn merk symboliseert hij zijn beroep, zooals hij dat — en wel juist door dat „merk” overdraagt aan zijn opvolgend nageslacht. In de tweede plaats is een merk een middel om den koper te verlokken tot het geven van zijn klandizie aan een zó fraai adverterende zaak. Door zijn merk wil de verkoper vertrouwen inboezemen. Deftigheid en huiselijkheid wisselen daarbij af. Brullende leeuwen Brullende leeuwen? Zee zeker: de Gouwenaar, die zijn pijpen verpakte, liet gaarne wat heraldieke woestijnbewoners brullen. Zeer vreselijk rollen op het verfomfaaide papier, waarin eens pijpen staken de kologen van den koning der dieren, onderwijl hij in zijn machtige klauw niet (zoals elders, op het Nederlandse wapen) de zeven pijlen van het vaderlands gemenebest houdt, maar... een pakje echte Goudse toebackspijpen. Het eerste en eigenlijke merk van de pijp stond trouwens op de pijp zei en wel op de hiel. Het was niet N.F. (Nederlandse Fabrikaat), want al werd die eerste Goudse pijp. zoals vanzelf spreekt, wel in Gouda gemaakt, zij was niet het product van een Gouwenaar, maar van een... Engelsman! De pijpenindustrie is n.1. in ons land gebracht door Engelsen. Door lieden, die het in Engeland vrij goed hadden, ook met den gelove, onder Elizabeth . (1533—1603), maar die het onder Maria Stuarts zoon Jacob I van 1566, koning van 1603—1625) kwaad te verduren kregen om hun belijdenis en dus naar Holland weken, waar zij voor een deel dienden in het vrijheidsleger van Maurits, voor een deel later zich ook gingen neerzetten als handwerkslieden. Engelands Elizabeth Het eerste Goudse pijpenmerk werd aldus.,, de Gekroonde Roos van het huis Tudor .Elizabeths geslacht) in 1617 gedrukt in de eerste pijp door William Baernélts, die in Die Goude weldra Willem Barentsz. heette. Over de verdere geschiedenis van de Goudse pijpmakers, die elkaar weldra bestreden en menige „vuile pijp” deden roken in een slotartikeltje, „De keeshond op de pijp der patriotten”. i En nog is het net zo/ Interieur van een Goudse pijpmakerij in 1735. (Foto ill. Goudse Pijpen”) --- Schelfhout III overleden In zijn huls te Amstelveen ls, 62 jaar oud, de schilder Lodewijk Schelfhout overleden, zoon van den schilder en zanger H. Schelfhout, kleinzoon van den beroemden Andreas Schelfhout, den voorvechter van het Nederlandse impressionisme van de 19e eeuw. In zijn jongelingsjaren leerde hij deeoratleschilderen in Duitsland, daarna werkte hij ln Haarlem met Théophle de Bock, daarna in Parijs en aan de Cöte d’Azur, waar hij o.a. invloeden van Van Gogh en Cêzanne onderging. Ook werd hij vooral in het Zuiden van Frankrijk en Corsica graveur. Met architectuur of mensen gestoffeerde landschappen waren zijn onderwerpen. In Holland terug, zocht hij het schilderachtige in Marken en Volendam, De vissers, die op straat het Angelus bidden, vormen het onderwerp van een van zijn bekendste schilderijen. Schelfhout heeft veel voor de katholieke kerk gedaan. Hij versierde kerkruimten met glas-in-lood-ramen en panfflen en had een voorkeur voor bijbelse onderwerpen. Dinsdag om half elf ls de uitvaartmis in de St. Annakerk te Amstelveen; daarna de begrafenis te Bultenveldert. --- Met Pembaur in de pony-tax Door de stille, donkere straten van een Amsterdamse buitenwijk zoeken wij onze weg naar het huis van den violist Jaap Emmer, waarwi] den groten pianist José] Pembaur zullen ontmoeten. De huizen zijn allemaal zwart, allemaal hetzelfde. Hoe vinden wij het juiste? Wij luisteren en horen parelende pianoklanken. Daar moet Pembaur zijn! Even later zitten wij naast hem in de gezellige huiskamer En Pembaur vertelt maar, maakt geestige woordspelingen, maakt grapjes. — Ja, weet u, een pianisten-spreekwoord is: „Als de nood het hoogst is, is het pedaal nabij." Het is prettig luisteren naar deze lage, warme stem, die spreekt met een zacht Tirools accent. — Innsbruck is mijn geboorteplaats. Daar is zelfs een Pembaur-straat, maar die heet niet naar mij, maar naar mijn vader, die was Musikdirektor daar. En dan spreken we over de Pembaur-Sonate, het hartekind van den pianovirtuoos. Pembaur graait in zijn zakken en diept een zegelring op. — Een aandenken van de stad I Innsbruck. Verder bewonderen wij nog een gouden medaille, gewonnen op de muziekschool. — Ja, ik neem tegenwoordig alles maar mee op reis, want men is nooit zeker of men zijn bezittingen thuis nog wel ongeschonden aantreft... Een enonfne vitaliteit bezit deze bijna 70-jarige kunstenaar. Een meester op het klavier, het klavier dat al zijn liefde en zijn tijd neemt. — Voor componeren heb ik bijna geen tijd... betuigt hij spijtig. „Ik moet zoveel oefenen ” Bijna strelend gaan deze handen over de toetsen, een milde glimlach glijdt af en toe over dit vriéndelijke gezicht. Maar ook stormen kan hij ontketenen, klankenstormen. Als deze man achter de vleugel zit, vormt hij daar een vaste eenheid mee. Dan bestaat er voor hem slechts muziek, muziek, die hij vorm geeft door zijn handen, die wonderlijk gevoelige handen. Als wij later met Josef Pembaur naar huis rijden door de nachtelijke straten, klinkt zijn stem in de donkere pony-tax: „Van mijn vader kreeg ik eens op een verjaardag het Wohltemperierte klavier van Bach. Daarin had hij geschreven: „Wees waar en klaar als Bach.” En dat heb ik steeds nagestreefd." En dat is het schoonste wat een kunstenaar als levensdevies kan hebben. PEMBAUR EN EMNER. (Eigen foto.) --- Favorieten blijven winnen Tweede klassers in Noord, Oost en Zuid Tweede zege van Gorredijk Z.A.C. op schot! Slechte dag voor Tielse clubs Wat de tweede klassers in het Noorden van ons land betreft, de tweede plaatselijke strijd, te , Leeuwarden, thans tussen Friesland en F.V.C., bracht laatstgenoemde weer geen winst. Met 3—0 trok Friesland aan het langste kind. Drachten leed op eigen terrein een grote 1—8 nederlaag tegen Frisia; Black Boys moest met 1—2 de winst aan M.S.C. laten, terwijl Gorredijk zijn zege van de vorige week bevestigde door nu het bezoekende De Kooi met 7—2 te kloppen. De stand is: Frisia 8 8 0 0 16 31— 4 Friesland 8 7 1 0 15 37— 7 Alcides 8 6 0 2 12 19—15 Drachten 7 4 0 3 8 22—15 F.V.C. 8 3 0 5 6 11—16 M.S.C. 7 2 0 5 4 12—23 Gorredijk 8 2 0 6 4 17—30 Black Boys 8 1 1 6 3 9—19 De Kooi 8 0 2 6 2 9—38 Emmen toog in de tweede klasse B met vijf invallers naar Hoogezand, maar wist zich toch met 1—0 staande te houden. Bato handhaafde zich op de tweede plaats met een goede 0—5 overwinning op F.V.V. Noordster had van zijn reisje naar G.R.C. weinig genoegen en moest met 3—1 de winst aan de Groningers laten. Woltersum vergastte vriend en vijand met een 3—0 zege op Appingedam, terwijl Helpman hetzelfde deed in negatieve zin. Helpman verloor namelijk met 1—4 van Muntendam. De stand is: Emmen 8 5 3 0 13 45—11 Bato 8 4 3 1 11 24— 8 Appingedam 8 3 3 2 9 15—12 Woltersum 8 3 3 2 9 21—18 Muntendam 7 2 3 2 7 15—14 G.R.C. 8 3 2 3 8 16—16 Hoogezand 8 3 1 4 7 15—17 W.V.V. 8 2 3 3 7 15—19 Helpman 9 2 4 3 8 21—36 F.V.V. 8 2 1 5 5 12—33 Noordster 8 1 2 5 4 13—28 --- Het Oosten De Oostelijke tweede klasse A bracht een surprise: Rijssen Vooruit zette NEO de voet dwars (1—1), ten pleziere van BOrne, dat met 5—2 van Eilermark won en vgn Hengelo, dat met gering verschil (3—2) Achilles er onder hield. Vosta won met 4—2 van Phenix. V>r. stand is: Borne 8 6 1 1 13 37—10 Hengelo 8 6 1 1 13 25—15 Neo 7 3 4 0 10 16— 5 Rijssen Vooruit 8 3 2 3 8 8—17 Vosta 6 2 3 1 7 10—10 Rigtersbleek 7 2 2 3 6 14—18 Eilermark 7 1 3 3 5 13—15 Vogido 6 0 2 4 2 5—28 Phenix 7 0 2 5 2 13—27 De Zwolse elftallen in de tweede klasse B schoten uit hun slof. ZAC behaalde zijn eerste overwinning. notabene op het sterke WVC en dan nog wel met 8—0. Zwolse Boys deed het niet veel minder. Het sloeg met 7—4 Labor dat toch ook niet voor de poes is. Be Quick handhaafde zich aan de kop door met 2—0 Roda te slaan. AZC tenslotte sloeg met 5—0 Robur et Velocitas. Be Quick 8 7 1 0 15 28—13 Sallandia 7 4 1 2 9 20—14 WVC 9 5 2 2 12 16—18 , Roda 9 4 3 2 11 19—24 1 AZC 9 4 2 3 10 21—13 j Labor 8 3 2 3 8 23—15 Zwolse Boys 8 3 2 3 8 17—14 ! ZAC 8 1 2 5 4 13—17 Robur 9 2 0 7 4 12—29 Zutphania 9 0 3 6 3 9—21 In de tweede klasseC was het voor de Tielse clubs een slechte dag. De Nijmeegse clubs waren de Tiele laren de baas. DV8F zag kans TEC dat er na de overwinning op Vitesse niet veel meer van terecht brengt, met 4—3 te slaan, terwijl 3CH door een 4—1 overwinning op Theole, een punt voorsprong nam op De Treffers, die met 2—0 van Doetinchem klop kregen. Vitesse versloeg Veenendaal mm 5—2 en Rheden moest met een bescheiden 2—0 zege op Aalten genoegen nemen. Vitesse 9 7 1 1 15 34— 9 Rheden 9 7 1 1 15 21— 7 Veenendaal 8 5 0 3 10 23—13 TEC 10 5 1 4 11 28—18 Doetincherii 10 5 1 4 11 17—21 Aalten 9 4 1 4 9 19—21 DVSE 9 3 1 5 7 16—22 Theole 9 3 1 5 7 11—33 De Treffers 8 1 1 6 3 12—27 I SCH 9 1 2 6 4 11—23 --- Het Zuiden Na de wedstrijden van Zondag hebben de meeste ploegen in het Zuiden de helft van hun te spelen wedstrijden achter de rug, hetgeen dus zeggen wil, dat de meeste ploegen elkander eenmaal ontmoet hebben en na de Zondag te houden technische dag aan de tweede hrift kunnen beginnen. Hoewel nergens nog iets met zekerheid te zeggen valt, tekent de strijd zich toch meer en meer af en kunnen de punten, die na het verstrijken van de eerste helft verspeeld worden, niet meer ingelo- ■ pen worden. ; In groep C wisten de beide leiders 1 de volle winst te bemachtigen, al kwamen zowel VVV als Helmondia , net met de hakken over de sloot. De Venlose leiders hadden bezoek van , Helmond, dat kranig partij gaf en 1 met de oneven goal geslagen werd, ] zodat zij hun stadgenoten niet dich- ] ter bij de leiders brachten. Helmon- ] dia zelf had een zware thuiswed- < strijd te spelen, daar De Valk op be- 1 zoek kwam, dat definitief uitgescha- 1 i keld werd en zijn vierde neder'aag 1 moest aanvaarden. Behalve dit twee- 1 tal heeft ook VIOST nog een behoor- I lijke kans op de eretitel en de ploeg 1 maakte ook deze dag geen fout en gaf het bezoekende SVB geen schijn van kans, zodat ook deze ploeg haar vierde nederlaag moest aanvaarden en haar laatste kans verspeelde. Intussen blijkt meer en meer, dat Nevelo hier wel de zwakste ploeg is en ook ditmaal moest Nevelo het onderspit delven, daar Tivoli baas in eigen huis wist te blijven. VW 9 8 1 0 17 30—10 Helmondia 9 5 4 0 14 23—10 VIOST 8 6 0 2 12 27—16 SVB 9 5 0 4 10 18—14 De Valk 9 4 1 4 9 25—14 Helmond 9 2 3 4 7 11—14 Tivoli 9 3 1 5 7 13—18 Brabantia 8 2 1 5 5 11—20 Kolping-SDW 8 1 2 5 4 9—28 Nevelo 8 0 17 1 5—28 In groep D had TSC een goede dag en kon weer een punt voorsprong op zijn belagers nemen, daar RKTVV en De Baronie DNL tegen elkander in Tilburg gelijk speelden, waarbij de verdedigingen wel bijzonder zwak bleken te zijn, daar elke ploeg niet minder dan vijf doelpunten kon maken. TSC daartentegen was in Oss bij TOP op bezoek, hetgeen geen beletsel bleek om met 3—1 te zegevieren en de beide punten mee naar huis te nemen. Met TOP zakte ook Schijndel weer af, daar deze ploeg het niet kon bolwerken tegen Zwaluw VFC, dat op bezoek kwam en overwon met het oneven doelpunt en daardoor tot de vijfde plaats opklom. Hero maakte gedeeltelijk gebruik van het falen van Schijndel en TOP, door het gelijke spel tegen SVD, waarbij geen enkel doelpunt gemaakt kon worden, waardoor Hero zowaar op de vierde plaats terecht kwam. TSC 9 6 0 3 12 41—14 RKTVV 8 3 3 2 9 24—19 Baronie DNL 9 4 3 2 11 29—26 Hero 9 3 4 2 10 21—17 Zwaluw VFC 9 4 2 3 10 22—28 Schijndel 8 3 1 4 7 25—20 TOP 9 3 3 3 9 23—19 Kanaries 7 2 1 4 5 10—18 SVD 9 3 2 4 8 17—32 WSC 7 115 3 10—27 In de Zeeuwse afdeling ging geen enkele wedstrijd door en voorzover wij de verkregen resultaten in de loop van deze competitie kunnen nagaan, moet de stand er in deze afdeling als volgt uitzien. waarbij wij Breskens en Terneuzen hebben uitgeschakeld: Goes 4 3 1 0 7 1,7—4 RBC 7 6 0 1 12 33—13 Vlissingen 5 3 0 2 6 16—13 Dosko 4 2 0 2 4 11—15 AU ia nee 2 0 0 2 0 5—16 Middelburg 4 0 13 1 4—13 De Zeeuwen 6 1 0 5 2 15—27 --- Elfjarige knaap stal geld bij zijn familie BREDA, 11 No, Het kleine ventje, de elfjariw . v. H. uit Bergen op Zoom, da n« maar net boven het groene hekje de rechtszaal uitkwam, almaar te huilen en me, een zakduit S het bedroefde maar toch kwajongens achtige gezichtje wreef, kreeg er «n den politierechter flink van lam» voor zijn verregaande ondeugendhrti Op verschillende tijdstippen had hij van zijn moedet geld gestold Hij was begonnen met een rijksdual der weg te nemen. Dit kwam 2 achttienjarigen schippersknecht n V. ter ore Deze maakte het ventlê bang, dreigde alles aan zijn vader te zullen vertellen als hij het geld niet kreeg en zette tevens den kleinm jongen aan om nog meer te stelen hetgeen deze onder bedreiging deed Zo stal hij in totaal een bedrag m f 300. Al huilende vertelde de knaao dat hij ook een briefje van honderd gulden had weggehaald „bij ons Bet boven” Ook dit geld gaf hij den schippersknecht die er snoeperijen en rookwaren voor kocht en zichzelf! te buiten ging aan eer, fles wiin waarvan hij den knaap liet meedfi ken. De schippersknecht werd goed onder handen genomen en de officier vroeg tegen hem een gevangenisstraf van drie maanden. Nadat mr Van Hasselt een geldboete had bepleit deed de politierechter uitspraak en veroordeelde den aanstichter tot ra weken gevangenisstraf. De vader van den scholier v H. kreeg de boodschap mee, dat hij maar eens goed op zijn zoon. die. zoals hij zelf mededeelda van zijn acht kinderen niet de oudste maar wel de „mooiste” was, moest letten en hem niet met oudere jon, gens moest laten omgaan. _ --- Acteurs in perikelen MAASTRICHT, 11 N07, ( Het gezelschap Siem Nieuwenhulj- t zen was in Maastricht gearriveerd om „Baron Kneut” in de Stads- 1 schouwburg te komen opvoeren De 1 weg van het station naar het Ó. L. I Vrouweplein is voor vreemdelingen 1 heel moeilijk te vinden, doch eindelijk na veel vragen en speuren was 1 het gezelschap te bestemder plaatse 1 aangekomen. Doch na al het geploeter door de stad dreigde een nieuwe ramp want een der dames was haar koffertje 1 met toneelkleding kwijt. Overal werd geprobeerd andere costumes te 1 krijgen, doch nergensjcon men hulp bieden. Ten einde raad toog men naar het politiebureau v en toen men daar het geval in geuren en kleuren aan het vertellen was. stapte er opeens een vrouwtje binnen, dat het koffertje gevonden had. --- Uit der dieven dagboek DEN HELDER. 11 Nov. Een veehouder te Jullanadorp deed aangifte, dat uit zijn weiland een kalf ls gestolen Bij een bewoonster van de Kuiperstraat werd ingebroken De dieven hebben kaas, een laken, een paar schoenen, lepels, vorken en een gebakstel tot bult verklaard. Een pensiongast deed aangifte, dat vermoedelijk een der andere pensiongasten hem bestolen heelt voor drie costuums. drie paar schoenen en drie regenjassen. Een bewoonster van de Hartesteej kwam tot de ontdekking, dat men uit haar portemonnaie een briefje van t 10 had gestolen. Bij een winkelier ln de Spoorstraat hebben langvingers kans gezien, elf pakjes margarine te stelen. --- Directeur: H. J. Kerkmeester, Bus- sum; hoofdredacteur: Hendrik Llndt. Amsterdam; plv. hoofdredacteur; ir. A. H. de Haas van Dorsser, Haarlem, binnenland: J. v. Grieken; illustratie en opmaak: R. Kampstra; volkscultuur en kunst: M. Wolters; muziek: G. K, Krop; sport: J. J. Liber; advertenties: A. H. Lammers, allen te Amsterdam. k 113 ---