Nadere beschouwingen over de handelingen der op positie in de Tweede Kamer en haren uitge- storten geest in sommige dagbladen. Een der laatste weerhanerijen van de papo-Thorbeckianen, was het voorstel van eenige leden der Tweede Kamer, tot afschaffing van den accijns op het geslagt. Aan het hoofd zag men, met verbazing, den man staan, die bij eene vorige gelegenheid eerlijk verklaard had, dat zoodanige verligting van lasten, in het wezen der zaak, voornamelijk de bemiddelde ingezetenen, maar geenszins de mindere klassen zou baten, zoo als het zich oppervlakkig liet aanzien. Deze toch, waarin bijna twee millioen menschen zijn begrepen, waren reeds buitendien van het nuttigen van rund- en kalfsvleesch verstoken, en voor hen was derhalve eene vermindering van den prijs met den af te nemen accijns, vrij onverschillig. En hoe kwam nu dat zelfde lid der Volksvertegenwoordiging er toe, om deel te nemen aan een voorstel, dat de afschaffing van dienzelfden accijns tot onderwerp heeft? De oplossing van dit raadsel ligt voor de hand. Het staat bij de doordrijvende partij ,r die zich op de wenken van haren eerzuchtigen leider beweegt, vast, dat zij de Regering op allerlei wijzen moet bemoeijelijken en struikelblokken voor de voeten werpen. Daartoe strekt het onophoudelijk misbruikte regt van initiatief en amendement, uitsluitend aan de Tweede Kamer toegekend. Vooral werd het in den laatsten tijd veelvuldig aangewend , om finantiële wets-ontwerpen van de Regering op zijde te schuiven, met daartegen indruischende voorstellen, uit den boezem der Kamer in te dienen. Van het oogenblik af dus, dat de Regering oordeelde niet meer met afschaffing van accijnsen, het stokpaardje der papoThorbeckiaansche factie, te mogen voortgaan, maar thans ook eens wijzigingen in den maatstaf van sommige directe belastingen te moeten brengen, waarmede eene billijker verdeeling van lasten zou worden verkregen en tevens de hulpbehoevende gemeenten in hare netelige omstandigheden bijgestaan, scheen verzet hiertegen, per fas et ne fas, het gegeven wachtwoord te zijn. Blijkbaar vöelde de oppositie zich geknakt, dat men haar niet toomeloos wilde laten voortsnellen op de hellende baan, die, met onverpoosde afschaffing ven verbruiks-belastingen, tot de door haar beoogde income-tax kon leiden. Zij zag op die wijze hare geveinsde volksliefde, hare schijn-meêwarigheid met den voortdurend donker gekleurden druk der lagere standen, in de schaduw verdwijnen, en zij begreep dat er geen tijd te verliezen was, om haar met verzakking bedreigd terrein wederom op te hoogen. Het was aan de oppositie tot hiertoe tamelijk gelukt, hare onbegrensde zucht tot mede-regering bot te vieren. De haar toegedane dagbladen boogden er op, dat het Ministerie aan den leiband van de meerderheid in de Tweede Kamer liep, die, door het amenderen der ingediende wets-ontwerpen, het stelsellooze onvolledige werk der Regering (zoo als zij het noemden) in een doelmatig geheel moest herscheppen. Het ijverig streven der Regering, naar een opregt gemeend wederzijdsch overleg voor de regeling van belangrijke aangelegenheden, werd als gemis van zelfstandigheid uitgekreten, en het Ministerie deswege dagelijks tentoon gesteld. De Provinciale Friesche Courant verkondigde het onbewimpeld, dat het beleid der Regering in handen der constitutionele leden van de Tweede Kamer was overgegaan en voegde zij er, als ernstige waarschuwing, bij — zoo lang bij hen zoude berusten, tot dat er een Ministerie uit hun midden zou opgetreden zijn. Niets natuurlijker dan, dat telkens, wanneer het Ministerie vasthoudendheid van stelsel toonde, waardoor de kans voor de optreding van een Thorbeckiaansch gekleurd Bewind verflaauwde, de partij, die er naar hunkert, zich onverwijld dapper weerde, om de Regering te dwarsboomen. De gelegenheid bood zich hiertoe gunstig aan in de behandeling der ontworpene wetten tot wijvan het stelsel der belastingen. Op deze moest boven alles de tegenstand toegepast worden; vooreerst waren zij afkomstig van een Minister, die, gelijk de laatst afgetreden Minister van Oorlog, zich als een ijverig aanhanger van den monarchalen constitutionelen Regeringsvorm, en een vriend van het Koninklijk Stamhuis voordeed, en daarom, niet minder dan zijn voormalige ambtgenoot, van den ministeriëlen zetel moest worden verdrongen; ten andere zou aan de voorgedragene verbetering van het belasting-wezen, eene opbeuring van de gedrukte gemeenten, ten opzigte van hare geldmiddelen, verbonden zijn, cn dit laatste kon niet worden aangenomen, zonder zijdelings te erkennen, dat de oorzaak, welke die ongelegenheid aan de gemeenten berokkende, nit de gestelde regels bij de gemeentewet op de plaatselijke belastingen is voortgevloeid, sedert nog verzwaard door allerlei uitgaven, krachtens die wet, aan de gemeenten opgelegd. Eindelijk zoude de tegemoetkoming dier gemeenten, onder anderen, de hoofdstad uit hare finantiële moeijelijkheden redden, en dit alleen was reeds genoeg, om hevigen tegenstand op te wekken bij de staatkundige partij, wier leider eens openlijk die stad schamper durfde noemen een hartader van Nederland, die flaauw klopte. De veldtogt tegen het Ministerie zou alzoo, volgens een blijkbaar beraamd plan, nog gedurende het eerste tijdperk der zitting van 1857—1858, worden voorbereid door de bedenkingen van de afdeelingen der Tweede Kamer, tegen de wijziging van sommige directe belastingen, en door het onverwachts daar tusschen geworpen voorstel van negen leden dier Kamer, tot afschaffing van den accijns op het rund- en kalfsvleesch. Na den afloop van het winter-rCCes werd de herziening van het belasting-stelsel, in de van wege de Regering aangebodene voorstellen begrepen, het eerst onderhanden genomen^, en de gang der beraadslagingen bragt duidelijk aan den dag, wat de vereenigde radicale en ultramontaansche partij in het schild voerde, en welk lot aan gezegde voorstellen was toegedacht. Naar gewoonte zorgde de Arnhemsche Courant, dat dit lot, ook voor hen, die niet geregeld nagaan wat in de Tweede Kamer voorvalt, geen ondoordringbaar geheim behoefde te blijven. Zij verkondigde dat de wapenstilstand tusschen de Regering en de Vertegenwoordiging ten einde was, en thans de strijd hervat zoude worden bij de openbare behandeling van de voornaamste finantiële wets-ontwerpen, betreffende de wijziging van de personele belasting. In geval het eerste artikel der daartoe strekkende wet, waarbij het Regerings-stelsel, tot herziening van het belasting-wezen, naauw betrokken was, door de Tweede Kamer mogt worden afgestemd, zoude — volgens het inzigt en zeker naar den vurigen wensch van de Arnhemsche zuster, maar vooral der heerschzuchtige ultra’s van de politiek-vereenigde Katholieken en liberalen, wier wegwijzer en tolk zij beurtelings wil zijn — het laatste uur voor het tegenwoordige Ministerie verschenen, en de tijd gekomen zijn, dat de leden van dit Kabinet zich terugtrokken en van hunnen arbeid gingen rusten. Bij name wees zij op den Minister van Rappard, van wien haar de verwezenlijking der gegevene wrenken, vooral onvermijdelijk toescheen, na den weinigen voortgang met de maatregelen, die tot den aanleg van spoorwegen moeten leiden. --- Ingezonden Stukken. Wie HADDEN IN MAAS IN WAAL DE BIJZONDERE SCHOLEN DEK Eeesïe Klasse behooken op ie rigten ? Een enkel woord dient de beantwoording dezer vraag vooraf te gaan. Er bevinden zich in Waas-Maal vele zoodanige scholen, ais: te Batenburg , Appeltern , Maasbommel, Alphen , Druten en Bergharen, terwijl in de gemeenten, waar ze nog niet zijn, zoo als hier en elders, vroeger of later er mede komen moeten. Men moet de bedoelde scholen niet verwarren met sommige, welke elders in ons Vaderland zijn opgerigt. Daar toch ontstonden zij door eenig verschil in denkbeelden tusschen de Hervormden onderling — hier echter zijn zij geboren uit een’ strijd, uitsluitend met de Roomschen, hetwelk aanstonds duidelijk genoeg worden zal; zoodat de bijzondere scholen in Maas en Waal nagenoeg gebleven zijn, hetgeen zij als openbare waren, alleen met dit onderscheid, dat er nu gebeden en gedankt wordt, Psalmen sn Evangelische Gezangen worden gezongen , de Bijbel gelezen en de Bijbelsehe Geschiedenis onderwezen wordt. Bovengestelde vraag lezende, vraagt men welligt ook nog: // maar is ■/ de oprigting dier bijzondere scholen dan zoo noodzakeiijk ?” Het, is opmerkelijk genoeg, dat de oprigters zelve altijd hebben beweerd , dat de gescheidene scholen onnoodig waren, nademaal op de bestaande openbare scholen zelfs niet de minste aanstoot aan eenige godslienstige overtuiging gegeven werd en dus ook niet wensehelijk, omdat dj onvermijdelijk onnoemelijke kosten moesten veroorzaken. In al de idressen, welke de Hervormde kerkbesturen, over de sehoolzaken, hebben laugeboden aan den Minister van Binnenlandselie Zaken, aan den Commissaris en aan Gedeputeerde Staten van Gelderland, hebben zij er zich op reroepen, dat nooit éénige klagt tegen liet onderwijs der Protestantsche mderwijzers was uitgebragt en het dringendst gewaarschuwd tegen alle veranderingen , in hetgeen sedert eeuwen bestond, alléén om het ultranontaausch geschreeuw, daar zulks niet dan verwijdering, beroeringen mdragelijke lasten voor de ingezetenen zou aanbrengen. Neen lezer , het zijn niet de Hervormde kerkbest uren, die de scheiding lebben gezocht, maar de Regering heeft dit gedaan; ook dat zal aanstonds blijken. Hier evenwel zij reeds gezegd: het is de Regering geveest — dezelfde Regering, die, terwijl zij opentlijk niets dan de genengde scholen verdedigde, met de Roomschen in Maas-Waal instemde , lat het onbillijk en hard was, dat Roomsche kinderen bij een Protestantschen mderwijzer ter school moesten gaan. En wie ziet nu niet, dat hier juist Ie grond ligt der scheiding, de grond der bijzondere scholen? — De legering tóch , die toegeeft, dat het hard en onbillijk is, dat Roomsche anderen door een’ Protestantschen onderwijzer onderrigi ontvangen, moet iet inmiddels ook toegeven, dat het nog veel harder, nog veel onbilijker is, dat Protestanten hunne kinderen bij Roomsche onderwijzers noeten school jenden, dewijl zij —• om van niets anders te spreken — laardoor genoodzaakt zijn, hunne kinderen tehuis te houden op de vele oogenaamde heilige dagen en hij andere gelegenheden, welke met de toomsche kerkdienst iu verhand staan. Met één woord , niet de Herormden in Maas-Waal, maar de Regering heeft het sein tot gescheidene cholen aldaar gegeven. En nu komen wij eindelijk tot de vraag: //wie hadden in het gegeven geval, in den boven reeds eenigzins ontwikkelden toestand, de bijzondere scholen hehooren op te rigten ?” Waren de Protestantsche gemeenten in Maas-Waal tot op de daartelling der bijzondere scholen vreemd aan het openbaar onderwijs? Neen, n, daarjuist ligt het onverantwoordelijke van de handelwijze der Regering! Er zijn van het jaar 1600 af, in die gemeenten openbare scholen gefeest; maar, die inrigtingen van openbaar onderwijs waren al dien tijd u dus méér dan twee eenwen — liet bepaalde eigendom der Herormde gemeente. ue nervormae gemeenten liebben al het mogelijke gedaan , om dezelve m wezen te roepen en in stand te houden. — Zij veréénigden vóór eeuwen het ambt van onderwijzer met dat van koster, en zorgden alzoo voor woonhuizen, school-lokalen, en zooveel mogelijk , voor traotementen en inkomsten, en, let wel! Zij dachten er nooit aan, om de kinderen van Roomsche ouders van deze hunne eigene inrigtingen te weren! • ^eSer*nD heeft ten allen tijde deze inrigtingen ook als een bepaald eigendom der Hervormden erkend. Zij keurde daarom steeds de door de kerkbesturen gedane benoemingen van onderwijzers goed. In de wet van 1806 met liet daaraan verbonden huishoudelijk school-reglement van Gelderland werden die regten ook ongeschondeii bewaard, en, zelfs het ongelukkige besluit van 2 Januarij 1842 durfde die regten niet voorbij te zien. Immers iu artikel 8 van hetzelve lezen wij: // Door onzen Minister van Binnenlandselie Zaken zullen, na gehouden n overleg, voor zooveel noodig, met de Departementen van Eeredienst, " aan ons maatregelen worden voorgedragen tot het doen ophouden (voor " zooveel zulks behoudens alle verkregene regten kan geschieden) van de " verpligte vereeniging, waar die nog bestaat, der onderwijzers-belrek« king met kerkelijke bedieningen.” En ieder onpartijdige nu, die let op den oorsprong der openbare scholen m Maas-Waal, en op de verdiensten den Hervormden aan dezelve, - - zal die met moeten zeggen: //, het is voor het minst onbillijk , den Hervormden //deze openbare scholen op fiéze wijze te ontnemen?” Denkt echter niet, lezer, dat wij hier het oog hebben bijzonder op traotementen of toelagen, néén, die kan de Regering intrekken, maar, den Hervormden van hunne eigenaardige instellingen te vervreemden, dat stond, onzes bedunkens, der Regering niet vrij; zóó behoorde da Regering de Hervormden niet, ten voordeele der Roomschen, te benadeden. Het ware de pligt der Regering geweest, den ondankbaren Roomseheu op hun geschreeuw toe te roepen: // Wilt gij Roomsche onder//wijzers, wel nu, rigt dan gij zelven scholen op; dc Protestanten jagen //wij hunne openbare scholen niet uit, om er u in te zetten!” Zeo-, is // strikte onpartijdigheid niet de éérste pligt eener Regering?” Maar wat heeft de Regering gedaan? — Zij heeft eerst door kunstige beweringen zoeken te bewijzen, dat de Hervormden geene regten hadden op de openbare scholen, en daarop heeft zij met één pennestreek liet regt van aanstelling van onderwijzers de kerkbesturen afgenotuen en aan de gemeenteraden gegeven. — Deze daad, zoo onregtvaardig, zoo strijdig met den geest en de letter der wet van 1897, werd voorafgegaan door de stelling: //Godsdienstige belijdenis mag in Nederland bij de bege//ving van posten niet in aanmerking genomen worden,” en gevolgd door een besluit: // dat de onderwijzer zou zijn van die godsdienst, welke de // meerderheid der ingezetenen beleed.” En zóó kwam men eindelijk op het gewenschte standpunt. — Men hield nu voorts, voor de leus, een vergelijkend examen; op de Protestantsche sollicitanten, ook als zij verro boven de Roomschen uitmuntten, werd niet meer gelet, maar overal waar dit maar kon, werden er Roomschen benoemd, en in de eigendommen en erven der Hervormden gevestigd. En welke zijn nu de gevolgen van dit alles geworden? Daar de Regering het - sein tot scheiding gegeven had, zoo ligt het in den aard der zaak, dat de Hervormden bijzondere scholen oprigtten. Hiertoe gingen zij te eerder over, omdat woningen, school-localen en eenige traotementen, hunne onvervreemdbare eigendommen waren, in welker bezit zij op sommige plaatsen ongestoord bleven, op andere door regterlhke vonnissen werden bevestigd of hersteld. Doch nn vraagt welligt iemand: //maar, wat hebben de Hervormden » dan meer te wensehen ? — Zij hebben dan toch nu hun eigen onderwijs ?” Het is waar, zij hebben thans weder hunne eigene scholen, schoollokalen en onderwijzers, doch waarvan ook de zorg geheel op hunne schouders rust. — Maar, luister nu verder, hoe ver het onregt zich thans uitstrekt! — Nadat deiftRegering de Hervormden hunne instellingen van openbaar onderwjjs ontnomen en aan de gemeentebesturen gegeven had, zijn deze laatsten onderwijzers-woningen en schoolloealen gaan bouwen, sommige van 710,000, en hieraan moeten de Hervormden mede betalen! Er zijn in die kostelijke woningen Roomsche onderwijzers geplaatst met gemeente tractement; daaraan moeten de Hervormden mede betalen! Er wordt gesproken, dat die traotementen nog verhoogd zullen worden, dat is al weder mede ten laste der Hervormden! Er wordt van de gemeente geld gegeven tot schoolverwarming. Die prachtige woningen moeten onderhouden worden. De Roomsche onderwijzer heeft vrijdom van eenige grondslagen in de personele belasting; en aan dat alles moeten de Hervormden niet alléén merfebetalen, maar daar zij het meest gegoed zijn, het grootste aandeel geven, zij, die van dat openbaar onderwijs niet genieten en, niet genieten kunnen!!! Het is hetzelfde, alsof men iemand zijne zaak of fabriek uitjaagt, hem noodzaakt eene nieuwe zaak op te zetten, maar tevens dwingt óm da oude zaak te onderhouden en krachtig te ondersteunen! Hadden de Hervormden willekeurig, zonder noodzaak, bijzondere scholen opgerigt, wij zouden zwijgen, maar nu, nu zij daartoe gedwongen zijn, nademaal de Regering hun ontnam, hetgeen zij eeuwen lang bezaten, nu vragen wij: // is dit onderdrukking ja of néén ?” Indedaad, wat men er ook van zegge, dan had de Regering onpartijdig gehandeld, wanneer zij de Hervormden (des noods met intrekking van alle toelagen) in hunne regten had gelaten, en den Roomsöhen de vrylieid had gegeven, om op hunne eigene kosten bijzondere scholen op te rigten. Immers Roomsche scholen (deze openbare scholen verdienen geen anderen naam) met Roomsche onderwijzers en dat voor het. geld grootendeels van de Hervormden, zulks klinkt zóó liberaal, dat men er niet ligt aan, zal kunnen gewennen, en dat zekerlijk méér al'keer verwekken°zal, boa meer het bekend wordt bij aHe[(welgezinden in ons Vaderland. Meen echter niet, lezer, als wij spreken van de Regering, dat wij dan de tegenwoordige Regering, de tegenwoordige Ministers bedoelen ! — Neen , der tegenwoordige Regering brengen wij opentlijk onzen dank. Zij heeft getoond het gepleegde onregt te begrijpen , ja zelfs dat Ie willen verbeteren, wat vroeger bedorven is. Indedaad, zóó ontstaat er geene rust en tevredenheid, wanneer men de Hervormden — alléén om den Roomschen genoegen te geven — ondragelijke lasten oplegt; wanneer mende Hervormden, voor hun onderwijs, alle hulp ontzegt; ja, als ware het, met eene tergende onachtzaamheid, hunne onderwijzers zelfs aan een ongelijk zwaar patent regt onderwerpt. Néén , die rust en tevredenheid zouden zijn wedergekeerd, wanneer men den Hervormden, ook door éénige sub- TV - ' sidio van’ Rijkswege, ware te gemoet gekomen, of zoo men, zonder verder bezwaar voor het Rijk of de gemeente, lninue bijzondere scholen, onder eenige gunstige bepalingen betrekkelijk de aloude regten van aanstelling door de kerkbesturen , tot openbare had verklaard. De toestand, waarin de Hervormden in Maas-Waal zich thans bevinden, is te wijten aan die zoogenaamde liberale mannen van vroeger, en aan hen, die destijds, uit vrees en eigenbelang voor die mannen bogen en met hen instemden. Ja, het is zeker,-dat met den dag een strenger vonnis over hen zal worden uitgesproken, ert,c',dat het spoedig algemeen tal worden erkend, dat ook tij, -die onlangs tegen- dBeRsorgestelde subsidien aan bijzondere scholen stemden, de kaart, vanhun land niet genoegzaam kenden en zonder begrip van zaken handelden. Wij wenschen dat dit geschrijf in dit blad zal worden opgenomen en zulks in d.e hoop, dat de handelingen van hen die de regten der Hervormden niet handhaafden, er door zullen worden openbaar gemaakt en dat de welgezinden eindelijk mofeds genoeg zullen hebben, om krachtdadig de partij der verongelijkten op te vatten. Inzonderheid wenschen wij, dat deze regelen mogen komen onder de oogen van Z. M. onzen geëerbiedigden lioning en van lid. Ministers, en dat zij naar hunne wijsheid middelen zullen beramen, om de plagen te heelen ofte verzachten, welke de Hervormden in Maas en Waal, door onverstand of partijzucht, reeds zóó lang zijn en nog worden toegebragt. X. ---