PHILALETHES. Wij leggen voor heden ons hoofd-artikel gaarne ter zijde, om het onder- 11 volgend stuk uit de Amsterdamsche Courant van den 22" dezer, te kunnen plaatsen. Wij zijn van oordeel dat, door het overnemen nu en dan van v producten der Indische pers, in het belang van Nederland met te veel publiciteit kan worden gegeven, aan de wijze, waarop de liberale bladen g ook daar de vrijheid tot het //vrijelijk openbaren zijner gevoelens” in 0 ongehoorde mate misbruiken. ® Men zal daardoor op de hoogte van den // vooruitgang” gehouden worden, en tevens in de mogelijkheid wezen, om, blijft dat zoo, ongeveer ^ te kunnen berekenen, b. v. hoe lang het Nederlandsch gezag daar nog v meester blijven kan. Zulks heeft, hoe ook genomen, dit voordeel, dat men dan op alle zeer gebeurlijke eventualiteiten zal zijn voorbereid, en des noods n de Regering zelve, bij de geestverwanten, die Sidin hier te lande heeft, ? de noodige stappen kan doen, tot het in tijds indienen door hen, van een 1; budget om, voor de toekomst, zonder Nederlandsch-Indie of zonder batig l slot in de gewone jaarlijksche Staats-uitgaven en inkomsten te voorzien! t //Het Bataviaasch Handelsblad, waaruit deoverlandmail-editie, die wij 1 hier ontvangen, getrokken wordt, bevatte nu onlangs, bij de verwisseling des jaars, een nieuwjaars-groet of liedje, dat wel waard is in Neder- s land meer algemeen bekend te worden, omdat er zoo wat uit blijkt, z hoe krachtig men daar aan het werk is, om ons een spoedigen aftogt £ te bereiden. (1) J: Het voert tot titel: j //» Selamat Tahoen Baiiaeoe Kapada Oeang-Besaar (2) t // dook Sidin , c r looper van het Bataviaasch Handelsblad. ” ” c «"Sidin, de couranten-jongen, die zijn beroep met 1 Jan. jl. aan zijn zoon Sidin r II overgeeft, eindigt, wat hij noemt, den zwanenzang van zijne bruine loopers- 2 muse, zoo als bij haar noemt, aldus: : c »" Maar eer ’k voor altoos van u scheide, l Heb ’k nog een wensch en afscheidswoord, c Het is voor de allerlaatste male, s Dat gij den ouden Sidin hoort. Reist spoedig naar nw landje henen, , Al is ’t er kaal en minder warm; ’k Besef uw haast dit oord te ontvlieden, . Uitwendig rijk, inwendig arm. Laat ras uw zonen wederkeeren, 1 Met liefde en zachtheid in ’t gemoed Voor ’t volk, dat met betraauden arbeid 1 U voor een bankbreuk heeft behoed. ï •U meesters! wie ons hart nog lief heeft, Wat hebben wij n toch misdaan, 1 Dat ge immer met uw dwangkultures En lieerediensten voort blijft gaan? Waarom ons altijd opgeofferd l Aan spoorwegnet en batig slot? ] Is dit de leer van uwen meester? , Is dit het woord van uwen God? ( Waarom door opium ons verdierlijkt? ( Waarom het zout zoo zwaar belast? | Waarom de hoofden slecht bezoldigd Terwijl ge zelf u goed vergast? Waarom niet door een weinig vrijheid Onze ontevredenheid gestuit? Maar ’k zou bijna aan ’t morren raken En schel dus nog hij tijds hier uit. Ik ben bij ’t rijmen arm gebleven, Al, wat er afvalt, neem ik meê; Geef dus elk volgend jaar uw fooitje Maar aan mijn zoontje Sidin II.”” «Wat dunkt u, stadgenooten! van dien nieuwjaars-groet, door den Javaan Sidin aan de Regering van Nederlandsch Indië toegezonden? Dat liedje toch houdt, ( als kwam het uit den mond der Javanen zelve, niets meer en niets minder in, ) dan dat de Nederlander daar het volk door dwang-kultuur, heerendienst, ver- , pachtingen en wat niet al, verarmt en uitmergelt, ten behoeve van spoorwegen ) en batig slot; den inlander door opium verdierlijkt en hem de vrijheid onthoudt; ' met den welgemeendeD raad aan de «groote heeren,” hoe eer hoe beter hun ’ biezen te pakken, en naar hun «kale land” te verkassen, dat de Javanen door hun betraanden arbeid nog voor bankbreuk hebben behoed. t «Dat nu, is één uit de duizend proefjes van den kost, van verschillende aard en ; verschillende gehalte, op welken de liberale drukpers daar de goede gemeente vergast, en dien zij haar voortdurend ongestraft schijnt te kunnen opdisschen, want wij hebben nog niet gehoord, dat er tegen de redaktie van het Bataviaasch Handelsblad maatregelen zijn genomen, om haar, eens en voor altoos, te beletten, de marseillaise te zingen, die voor onze landgenooten in Indië, wel eens op een: a la lanterne zoude kunnen nitloopen! 1 * «Ge denkt misschien: «Sidin zingt in het hollandsch, en de Javanen verstaan < er niets van!” Maar als ze dat niet lezen, dan kunt ge er wel zeker van zijn, s dat het eerlang vertaald, gekommentariëerd, vermeerderd en verbeterd, tot hen , komen zal, want het schijnt in dezen tijd op Java aan Javanen-vrienden niet ' te ontbreken, welwillend genoeg om hun den weg te wijzen, dien zij meenen dat wij opmoeten. «Meent ge dat ge op die wijze, als niet eens eindelijk « de koe bij de hoornen wordt gevat,” nog lang uwe ladingen koffij, suiker en verdere j/rodukten uit i Ned.Ind. hier ter markt zult zien brengen; dat ge nog lang op de voor alsnog ] (1) Zie de Nederlandsch bidi'è van 4 Maart jl. n°. 9. (2) Dat is: nieuwjaars-groet van Sidin aan de • groote heeren ” (den gouverneurgeneraal, de verdere leden der Indische Regering en verdere hooge autoriteiten ' in Ned.-Indië.) 1 onmisbare remises uit Indië, op uw veelzijdig vertier cn inwendige welvaart zult kunnen rekenen, als Sidin II het voetspoor van zijn vader volgt, en de elf millioen , Javanen al verder tegen die, fout au plus, twintig duizend christenen, die op , Java zijn (blanke, gele, bruine, zwarte en verder daar tusschen inliggende nuanceringen!) liedjes voorzingt als Sidin I, terwijl de Indische Regering geheel mag- ! teloos schijnt te zijn, dien troubadoer van liberale formatie, daar te stoppen , waar 1 hij op 2 Januarij reeds had moeten zijn? IFij gelooven het niet. Wij vreezen, ’ dat het kluchtspel wel eens in een drama zon kunnen veranderen , en daarom geven ] wij u in overweging er eens bedaard op na te denken. We zouden zoo ongaarne onze handelsbeurs verlaten, en onze dokken ledig zien! Het is maar een vrien- delijke waarschuwing om aan al het moois, dat de liberale Javanen-vrienden en . de voorstanders van vrijen arbeid u vertellen, niet te veel waarde te hechten. 1 Immers Sidin I is, blijkens zijn nieuwjaars-wensch aan het Nederlandsch gezag in Indië gehragt, een volbloed-liberaal, een gedecideerd vijand van betraanden ] arbeid, dieangkuituur, heerendienst, belastingen in Indië cn van spoorwegen ] hier te lande. Hij is daarentegen een vriend en voorstander van vrijen arbeid, van vrije drukpers, en van staatkundige vrijheid voor de Javanen, waartoe de | « groote heeren ” vriendelijk worden aangeraden maar spoedig te verkassen. Eu als ge dan toch, stadgenooten 1 aan het nadenken en overdenken en overwegen zijt, ! of Sidin, de Indische nieuwjaars-zanger, al of niet uw vertrouwen verdient, denkt 1 er dan met een eens op na, of zij, die in Sidin hunnen woordvoerder hebben, 1 die geheel en al met Sidin sympathiseren, daar nog geen hunner bladen of organen , zoo ver wij weten, tegen de leer van dien bruïnkleurigen liberaal is opge- i komen terwijl hij hen alles op emancipatie uitloopt, of, zeggen wij, die geestverwanten van Sidin , het vaderland er op- of cr onder zullen helpen ? «We hebben nn, weliswaar, nog eene Kamer , welke getoond heeft, van Ministers , die met Sidin niet ééne lijn trekken, afkeerig te zijn, maar ook een j nieuw Ministerie en in heide, mannen, die nog wat te verliezen hebben; en het is dns alleen de vraag, of het ook nog te vroeg zou wezen om artikel 110 (drukpers-vrijheid in Indië) eens het allereerst onder handen te nemen, en, vóór dat Sidin II den gouverneur-generaal en raden op zijn misschien overgeërfd dichterlijk talent verder gaat vergasten, « spijkers met koppen te slaan,” vóór dat de « groote heeren” genoodzaakt worden, naar hun «kale land” terug te keeren!” De te benoemen Gouverneur-generaal, indien hij nog altoos op het sterk miswijzend kompas van zijn voorganger (Regerings-reglement 1854) zal moeten varen, zal thans in allen gevalle niet zonder kaart in zee gaan. De koers, dien hij te sturen heeft, is hem daarop nu zoo positief mogelijk aangewezen. Daarbij is wel niet gelet op de gewone moessons en passaat-winden, om, met voordeel van schip en reederij, de reis voortte zetten , terwijl hij zelfs, welligt zonder een extra stel zeilen, zonder borgen op want en stagen, de Kaapsche stormen te gemoet zal gaan ; maar wat heeft dat te beteekenen! Als hij zich maar stipt houdt aan de zeillaadje, hem reeds in de voorbaat voorgeschreven. Immers heeft de vrijzinnige partij , in liberale rijmelarij, deor der mom- «* ir.heorLirgSidin. "rauwkeiing opgegeven, wat de gouv.-gen. doen cn i<» «n moet, om aan boord met de // vrijheids-vriendenvrede te houden. Geen cultuur-stelsel meer, geene heerendiensten, geene belastingen of verpachtingen meer; dus ook geen inkomsten meer, geen producten, geen vaart meer op Oost Indie en vooral geen groot-slapel van die producten meer in Nederland; en in ’t minst van allen, geene spoorwegen! Wanneer hij echter daarnaar niet hooren wil; zou hij integendeel het cultuur-stelsel willen handhaven, en instandhouden wat voor alsnog goed en noodzakelijk is, om de geheele Javaansehe maatschappij niet het onderste boven te zien gekeerd , (alles n. 1. in het belang van den vrijen arbeid en in dat der landgenooten van Sidin!) weet hij dan niet tevens welken weg hij en de zijnen uitmoeten, daar zelfs het //regts-om-keert!” niet onduidelijk, door Sidin is uitgesproken! Bentjdenswaardige positie, die de toekomstige Opper-landvoogd van Nederlandsch-Indië te gemoet gaat! De Vertegenwoordiging komt spoedig bijeen. Wij weten niet, welke de politieke rigting is, die de nieuwe Minister van Koloniën is toegedaan. Dit echter weten wij wèl, dat er zeer velen in den lande zijn, die van de geloofs-belijdenis van Sidin en de zijnen genoeg hebben, en die wensehen dat, ingevalle eens de Regering zelve hetiniatief, tot het daarstellen van een houdbaren stand van zaken, niet nam, het in de Kamer niet zal ontbreken aan vaderlandslievende mannen, die, gedachtig aan het // doe wèl en zie niet om!” er met kracht op zullen aanhouden, om den te benoemen Gouverneur-generaal van beter kaarten en meer bruikbare instrumenten te voorzien dan die gefabriceerd worden in de nieuwmodische ateliers van de heeren Libeeteit & Co. --- Ingezonden Stukken. Eensgezindheid in Handel en Afederlandschc llandel-Haatschappij. Dagbladen, die als stemmen van en voor den handel verschijnen,zich laarvan organen noemen en gaarne als eerste orakels willen gelden om mnne stellingen bij overweldiging of verrassing den boventoon te verchaffen, drukken veeltijds niet het algemeen belang en het algemeen jevoelen uit, maar verbergen menigmaal onder dat voorgeven het belang ■an enkele of bijzondere personen. In het staats-bestuur verlangen zij bij een Ministerraad zoodanige eensgezindheid, dat negen personen aan het hoofd van onderscheidene vakken ;ijn als één man of homogeen. Hoe menigmaal het onuitvoerbare daarvan is aangetoond en door de onder’inding gestaald, zoo moet dat worden volgehouden, al mislukken alle /oorschriften, proeven en dwangbevelen. Eilieve, laat deze organen dat problema eens op den handel, de scheep'aart, den landbouw, de fabrieken en tafrieken toepassen. Dat zij zich zelven lens afvragen of Apol en Ceres, Mercuur, Neptunus en Yulcaan zich ;oo goed met elkander verstaan, dat er een hemel van harmonie of eensgezindheid bij den handel in Nederland’s koningrijk bestaat. Dat zij daarvan de proef eens nemen en ons daarin homogeniteit leve■en, zoo dat Nederland niet slechts behoudt wat het heeft, maar zoo jookuitgaat , dat het meer verkrijgt dan het had. Want wat baat het emaiid, dat hij steeds jaagt naar hetgeen hij niet heeft, en hij laat zich iet verkregene ontstelen. En welk nut hebben wij van eene homogeniteit iij Ministers, indien tusschen de góden van handel, scheepvaart, land< bouw, en nijverheid, de meest mogelijke botsing en verdeeldheid, de ' minst mogelijke eensgezindheid en het minst mogelijk gemeen overeg bestaat. Onze brave Koning Willem de Eerste heeft alle die bronnen van ons volkswezen , die uit de eigenaardigheden der verschillende gewesten en vooral uit de verscheidenheid der toenmalige gewesten van het onver;elijkelijke Koningrijk der Nederlanden voortsproten, wel niet tot eene ïomogeniteit trachten te vereenigen, (want daartoe was die Koning te verstandig), maar hij -heeft ze met elkander in eensgezindheid of harnonie willen brengen. Weinige dagen na het sluiten van het Londensche tractaat van 17 Haart 1824, ’t welk onder anderen onze bevoegdheid erkende tot den nvoer van Nederlandsche waren in Nederlandsch-Indiö, door een hoog regt tegen de Engelschen te beschermen, verscheen in de Staats-Courant iet Kon. besluit van 29 Maart 1824, ’t welk de oprigting der Neder landsehe Handel-Maalschappij aankondigde. De Koning had gezien, dat de Nederlander zoo solide wel is, dat bij zijn kapitaal niet ligt waagt, zelfs niet aan handel, en nijverheid en gaarne althans voor een gedeelte ambtenaart of renteniert. Er werd niet genoeg kapitaal in ondernemingen gestoken, alle takken van den grooten bandel verkregen die uitbreiding en kracht niet, waarvoor zij vatbaaar waren, scheepsbouw, reederijen, fabrijken en trafijken bereikten dien Irap van voorspoed niet, die hun toegewenseht werd, vaart en handel in Indië kwijnden bij gebrek aan onderneming en liepen gevaar te verloopen. Niet de Natie alleen en uit haar zelve wist aan hare roeging te beantwoorden, neen de Regering moest haar levendig houden, hijstaan en hulp verschaffen in transporten en in vrachten. En die hulp was den Hollandsolien handelaren, die overluid klaagden en liever dan met Antwerpen mede te dingen of te eoneurreeren , van Antwerpen wilden scheiden en den grond leggen tot ontbinding van ons schoone Rijk: die hulp was hun op verre na niet genoeg. In het Moederland werden geen voordeelen uit Indië uiigestort. Onze hoofd-bezittingen schenen last-posten te zullen worden, gelijk het nu helaas! nog de zoogenaamde buiten-bezittiugeu zijn. — Om dien kwijnenden staat van zaken te doen ophouden, zelfs den landbonw en de daarmede in verband staande takken van nijverheid aan te moedigen en »alzoo (zoo sprak Wiïxem de Eeeste) onder den Goddelijken zegen // aan de Natie de voordeelen te verzekeren, waarop haar rang onder de »volken, de ligging van haar grondgebied en de belangrijkheid van hare «volksplantingen haar aanspraak geven, werd de Handel-Maatschappij u opgerigt. ” De Regering van dezen Koning zocht daarin geene uitsluitende verbodsstelsels, maar met behoud van triie va . «oor de Nederlandsche vlag en alle andere met Nederland bevriende natiën', eene krachtige en wel bestuurde Vereeniging van toereikend vermogen en gemeenschappelijken arbeid, waardoor een nieuw leven in alles kon worden opgewekt. Dat was gebiedend noodig geworden. Want kapitaal zonder zekerheid was niet te bekomen. En zoodanigen bijval vond deze schepping, dat in plaats van twaalf millioenen en van 24 millioenen, waarop het maatschappelijk kapitaal werd bepaald, er den eersten dag der inschrijving voor 69 millioenen en ƒ 565,230 als deelneming ingeschreven was. Geen sprekender getuigenis van de behoefte en het vertrouwen dan dat kapitaal. Eu dat vertrouwen vestigde zich op het in art. 66 der statuten uitgedrukte doel der maatschappij, ’t welk was: de bevordering van den nationalen handel, scheepvaart, scheepsbouw, visseherij en landbouw, fabrijken en trafijken en zulks door inachtneming harer eigene belangen (de bestaande) voor Nederland voordeelige handels-betrekkingen uit te breiden, nieuwe wegen te openen en door al zulke ondernemingen, welke het vertier der voortbrengselen van Nederlandsche nijverheid konden vermeerderen en bevorderen. Dat was nationaal. — Dat sloot niets uit — dat hielp bevorderen. — Dit beschermde alles naar evenredigheid van deszelf3 behoeften. — Dat was echt en edel liberaal. Zietdaar liberalen, den u voorgestelden President-Minister in der Goden handelsraad — de Nederlandsche Handel-Maatschappij. Zijn nu deze Ministers van alle die opgenoemde takken van volks-welvaart, die niet alleen uit groot-handel kon bestaan, homogeen ? Beproeft daaraan uw vernuft, uwe theoriën over staathuishoudkunde. Gij, die u zoo bij uitnemendheid voor staathuishoudkundig verklaart, liberale economisten! weest daarmede homogeen. Laat die godenraad vergaderen en huldigt dien raad naar uwe constitutionele begrippen en vormen der Nederlandsche Handel-Maatschappij als den naamleener aan die zamenstemming van nationale bedrijven, en jaagt daarbij naar homogeniteit. — Lost dat problema op. —Waarlijk er behoort weinig slaats-beleid toe alles los te laten, alles zijn eigen loop te doen behouden, de natie aan hare eigen krachten en haar inzigt en instinct, gelijk het bijna genoemd wordt, over te laten. Zoo was het in 1824 geworden en daarvan vindt gij het resultaat. Nog tot op den huldigen oogenblik zou men geen drie ton voor een kapitale gewisse onderneming bijeen weten te verzamelen, eene ondervinding van jaren heeft mij Hat geleerd. — Ja, aandeelen van ƒ1000, aandeeltjes van ƒ500, voor eene of andere verzekerings-maatschappij, waarvan 20 pCt. gestort moest worden in termijnen, in liet vooruitzigt van die 20 pCt. terug te zien keeren door de reserve-kas op te drijven, eu jaarlijks 10 of 20 pCt. uitdeeling te ontvangen!! Ja, daarvoor kon men aandeelen van ƒ1000, ƒ 2000 en wonderschoon zelfs van ƒ5000 plaatsen, voornamelijk nog wel als gunst om een bloed- of aanverwant aan een bestaan te helpen. — Maar toen ik, om een voorbeeld bij te brengen, met anderen eene stoomvaart op Amerika poogde aan te leggen en aandeelen van ƒ10,000 in termijnen doch geheel te storten vroeg, kregen wij noode acht ton in plaals van twee millioen. —Voor een der schoonste tin-ontginningen in onze Oost-Indië, kon ik in zes jaren geene drie ton bijeen brengen. Dat was te ver en die risico was te groot! En was er wel tin?? Dat was overal de vraag? Voor de suiker-contracten Ja! geleend kapitaal, goed verzekerd, nadat de Regering de meest aanmoedigende en uitlokkende voordeelen en voorreglen had moeten vergunnen, die later, als favoritisme uitgekreten zijn. Ja, toen door sommige rampen geleerd en de onderneming gelouterd was, toen scheen het, dat men kapitaal zou durven wagen! Toen . . . .! Ja! had de Nederlandsche Handel-Maatschappij hare roeping meer levendig begrepen en ware zij niet gedwarsboomd en ook al bevreesd gemaakt, zou die Handel-Maatschappij, ter bevordering van de nijoerhcid van bijzondere personen, aan bet hoofd hebben kunnen optreden, daarvoor hare kapitalen beschikbaar hebben kunnen stellen en hare presidiale waardigheid in den raad hebben kunnen doen eeren, bemind te maken en gehandhaafd hebben. Door haar toch is al het andere geworden. Zij heeft rijk gemaakt en niet onderdrukt. Zij heeft bevorderd en zij was niet eigenhaatzuchtig. Zij stelde zich niet tegen individuëele ontwikkeling; integendeel zij deed daarvoor de krachten ontkiemen. Zij deed overvloed ontstaan, zij handelde, hielp handelen en liet handelen. Daaraan hadden dan ook de reederijen dien voorspoed te danken, dat hare ontwikkeling en uitbreiding eer getemperd dan aangevuurd moest worden. Daardoor verleende die Maatschappij vrachten, die de zoo moeijelijke en gevaarvolle onderneming van de scheepvaart bemoedigden en gelukkige uitkomsten opleverden om tegen rampen en tegenspoeden te kunnen opwegen. Was dat alles onverstandig, kwistig en gunstbetoon, of is het waarheid , dat de reederijen dit niet konden ontbeeren. En bijaldien dat niet zoo is, gelijk het waarachtig wèl zoo is, waarom dan de Maatschappij niet verweten, dat zij den maatstaf van f 80 niet aanneemt in plaats van ƒ 110, naar de vracht in Oost-Indië — waarom dan zoo in-eonsequent de Maatschappij te betwisten, dat zij ook de bevrachting der uitreis aan zich wil behouden voor die vracht, welke zij wil besteden, daar zij meesteres is hare conditiën te stellen. Neen! de vracht, zoo als zij tot het uiterste was gedaald , is zoo weinig gunst als het loon, t welk men een eerlijk arbeider toekent, omdat hij voor geen mindei werken kan. Of zult gij den Landheer prijzen, die zijne arbeiders zoo laag in daghuur stelt, omdat de mededinging altijd nog lager en soberder werklieden aantreffen zal, zoodat hij_eindelijk goede cier maakt van de verdrukking zijner arbeiders? — Zult gij den rijken landeigenaar prijzen, die den eigen landzaat het noodig loon onthoudt, omdat hij den Westphalenaar voor bedelloon kan bekomen. Welnu, indien gij dat eigenhaatzuchtig noemen zoudt, indien dat onedel, pligtverzakend is, onmaatschappelijk en onstaatkundig, dan is de vracht-vermindering beneden hetgeen waarvoor vervoerd en aangevoerd kan worden, van gelijk gehalte. Dat liberalisten en economisten dit bevorderen, dit prijzen, de klagten daarover vergelijken bij die van hen, die hunne bijzondere belangen en die van hunne plaats voorstaan boven die van het algemeen: dat slaat gelijk met verloochening van de tastbaarste waarheid. De zoodanige weten , dat zij onregtvaardig handelen — zij weten, dat zij een tak van volkswelvaart bederven — zij weten, dat zij de eensgezindheid in den handel breken, het prestige der Handel-Maatschappij weg jagen, zij weten.dat zij eene valsche beschuldiging op die Handel-Maatschappij gelaten hebben. Maar zóó verstaan zij de homogeniteit, dat zij even als in het staatkundige den Minister-President willen doen vallen, na hem in strijd met de belangen van alle andere vertegenwoordigers van het volksbestaan, in den nood te hebben gebragt: zoo ook beweren zij, dat voorzitterschap te doen verlaten, beter is dan zich zelven aan het hoofd van den raad te bevinden, de ondersteuning, de bescherming (zoo gij wilt) aan anderen te doen ontvallen en zijne geheele omgeving homogeen met zich zelven te maken. Er is een handels-staatkunde van den waren staatsman, die het algemeen bedoelt. En er is eene handels-staatkunde van bijzondere personen. De eerste bewaakt aller belangen, bewaart de nationaliteit en voorziet de toekomst. Zij handelt koninklijk vrijgevig, helpt en onderschraagt. De andere, die van bijzondere personen, werkt aristocratisch en nog liever oligargisch. De eerste betracht de algemcene welvaart, de tweede beoogt zich zelven bij uitsluiting. Ww' *" de C'rste eenheid wil bewaren door bot behoud van een vereenigu „...mns-vermogen, dan roept de andere de uiterste vrijheid en de losbandigheid in om door het liberalismus alleen rijk te zijn en als handels-koning of opper-koopman alleen te regeeren. Mo°-e de overtuiging gevestigd blijven, dat de Nederlandsehe HandelMaatschappij nog onmisbaar is en dat zij door trouw aan de beginselen harer oprigting de eensgezindheid in den handel moet bewaren om haar niet van enkelen afhankelijk te maken, om haar verval te voorkomen en het indringen van den vreemdeling te beletten. Rotterdam 22 Maart 1861. Mr. H. J. van Huren. -—-««HBa Dezer dagen kwam in een gezelschap onder meerdere andere zaken de ophouw van een diakonie weeshuis der Ned. Herv. gemeente alhier, ter sprake, en werd bij die gelegenheid de laatstelijk plaats gehad hebbende aanbesteding, welke echter niet gegund is, behandeld. Over het algemeen was men het over de wijze van aanbesteding en opbouw niet eens, en hoorden wij zoovele punten bespreken, dat wij, die geen deskundigen zijn, maar toch gaarne ook iets positiefs over den bouw wilden weten, gaarne de volgende vragen wilden gesteld zien. Mogelijk lokken ze eenig antwoord uit, en dan zijn wij, die nog al nieuwsgierig zijn uitgevallen, bevredigd en zouden dan, wanneer dit punt weder ergens ter sprake kwam, wij een woordje van pas kunnen meepraten. Die vragen zijn do volgende: 1°. Wanneer zal er eene herbesteding plaats hebben ? 2°. Is liet waar, dat het eerste ontwerp en het bestek niet aan het beoogde doel heeft beantwoord ? 3°. Indien dat waar is, hoe is het dan mogelijk, dat de commissie zoodanig ontwerp heeft goedgekeurd; terwijl men ook verzekert, dat een deskundige, ook lid der commissie, na de aanbesteding er de grootste bedenkingen en aanmerkingen op zonde hebben gemaakt? 4°. Is het waar, dat na de herziening of verandering van het ontwerp het zal worden beoordeeld door deskundigen buiten de commissie? 5°. Is het waar, dat volgens de verklaringen van onderscheidene deskundigen, door eene verandering van distributie van het plan en de omschrijving of bepalingen van het bestek, men ongeveer veertig a vijftig duizend gulden zoude kunnen bezuinigen? 6°. Wat reden men toch heeft .gehad het ontwerp op te dragen aan iemand van buiten de stad, daar er in onze stad zoovele bekwame bouwkundigen zijn? 7°. Is het waar dat men dien persoon een tractement van ongeveer ƒ170 per maand heeft toegekend, hetwelk hem nu reeds circa 8 maanden is uitbetaald, niettegenstaande er zich deskundigen hier ter stede hadden aangeboden, om der wille van het doel (ten voordeêle der armen), het ontwerp gratis te willen leveren, en zelfs een, die het gaarne had willen verrigten, als blijk van erkentelijkheid voor zijne genoten opvoeding in het gesticht? 8°. Is het waar, dat aau den bedoelden ontwerper van het plan nog een teekenaar op eene bezoldiging van ƒ50 ’smaands is toegevoegd? 9°. Is het eene waarheid, dat het ontgraven en aanvullen van den grond geheel buiten de bepaling van het bestek is geschied, maar bij onderhandsche aanbesteding, en wel geheel ten voordeele van den aannemer en ten-nadeeie van het-werk? 10». Is het ook waar, dat de hoofd-aannemer van dat werk hetzelve aan onder-aannemers op nieuw had uitbesteed, waardoor liij om niets te doen ƒ1000 zon hebben gewonnen? liet is te hopen, dat de gelden, die met zooveel moeite moeten verkregen worden, nuttig en ten voordeele der armen op de meest zainige wijze worden besteed, en geene herhaling van het nu reeds gebeurde zal plaats hebben. Wij vertrouwen, dat de commissie dat alles naauwkenrig zal overwegen en dringend zal ter harte nemen, opdat zij zich des te gemakkelijker voor de gemeente zal kunnen verantwoorden, waaraan wij trouwens dan ook niet mogen twijfelen. Eenige belangstellenden in den ophouw vau een Diakonie Weeshuis der Ned. Herv. gemeente. --- Advertentie BELANGRIJK BHRIGT. In het tweede kwartaal 1861, dat met 1 April ek. begint, zal DE NIEUWSBODE publiceren eene reeks van Parlementaire Schetsen, voorstellende de voornaamste Redenaars in de Staten-Generaal, sedert 18*48, en geschreven door ---