Serawak. 1 * De pogingen , die Sir James Brooke in Engeland aanwendl, om het land, waarover hij Radja is, aan de Engelsclie kroon voor eenige tonnen gouds over te doen , vinden bij sommigen daar te lande ondersteuning. Vooral de mannen van handel en fabriekwezen schijnen in beweging gebragt Ie zijn , ten einde dat streven van den Radja met den door hem gewenschlen uitslag te bekroonen. Het Engelsclie Ministerie schijnt echter riu lot dien koop nog niet geneigd; de Borneosche zaken vinden bij die bewindslieden geen krachtige bevorderaars. Met den aanvang van 1853 werd Sir James als Gouverneur van Laboean door bet Ministerie van Lord Derby ontslagen , om de groote kosten der nederzetting op dal eiland te verminderen; in dit jaar werd ook door bet Ministerie van Lord Derby verklaard, dat, misschien reeds in bet volgend jaar, die nederzetting zou worden verlaten , want zij bad reeds zoo verschrikkelijk veel gekost. Niettegenstaande dien bekenden tegenzin van bet Ministerie, beeft de handelwijze van Brooke, en vooral de bijval dien bij in sommige Engelsclie bladen vindt, ongerustheid bij onze dagbladen verwekt. Men kan wel zien, dat vrees een allerongelukkigst zwak is , want niet alleen brengt bij de lijders aan die kwaal zóó ver van den weg af, dat zij met zich zelf in strijd geraken, maar bij laat ben ook dikwijls een dwaas figuur maken. De bevestiging van die waarheid vinden wij ook dezer dagen in hetgeen onze dagbladen verkondigden. Een daarvan ondernam zelfs den strijd met de Times, de voornaamste bevorderaar van Brooke’s belangen , en bad den moed den handschoen tegen den Engelschen reus op te rapen: is dat niet kluchtig! Maar de zaak is veel te ernstig, dan dat wij bel ridendo dicerc verum bier zouden willen loepassen. Wij willen veeleer op de inconsequentie, die hij begaan beeft, wijzen en de leering, die daaruit kan getrokken worden, ons ten nutte maken. Dezelfde dagbladen , die thans de publike opinie in Engeland met betrekking tot deze aangelegenheid aanvallen, haar van heersch- en hebzucht beschuldigen, en andere eigenschappen toekennen, die wezenlijk niet onder de loffelijke kunnen worden gerekend; dezelfde dagbladen, die nu vreezen, dat de publike opinie bet van de Regering zal winnen en baar zal dwingen tot hetgeen zij niet wil; dezelfde dagbladen willen bij ons ook die publike opinie doen deelen in de heerschappij over Indië en haar het regt schenken, om ook in koloniale aangelegenheden te worden geboord! Of meenen zij , dat die publike opinie in Nederland niet zou doen hetgeen wij van baar in Engeland vernemen ? Zulk een meening zou menigeen, om bet zacht uit te drukken, niet van Nederlanderachligheid kunnen vrij pleiten. Er wordt gewoonlijk beweerd door ben, die aan de publike opinie de uitspraak in liet hoogste ressort over alle zaken willen opdringen , dat bet de pligt van de dagbladpers is, om haar, als men meent, dat zij een verkeerden weg bewandelt, op het regie pad terug te brengen door overtuiging. Waarom hebben onze dagbladen dien weg nok niet ingeslagen ? Als onze dagbladen meenen , dat zij door de Engelsclie bladen gelezen worden , waarom dan niet, liever dan een kluchligen strijd tegen de Times te wagen, baar overtuigd van baar verkeerde zienswijze? wij kunnen die vragen natuurlijk niet beantwoorden , en toch gelooven wij , dat de Times zou kunnen overtuigd worden, als zij ten minste de Hollandsche couranten leest. Een redenering, die ongeveer als de volgende luidde, zou, naar bet ons toeschijnt, daartoe misschien kunnen strekken. liet is algemeen bekend , dat bet gezag in Serawak aan Brooke werd toegekend als leen van de kroon van Broenei, en dat bij dit land, onder bepaalde voorwaarden , ontving uit handen van Radja Moeda Hassim , oom en zaakgelastigde van den Sultan van Broenei. liet is dus duidelijk, dat Radja Brooke aan de Engelsche kroon niet meer reglen op Serawak kan verkoopen , dan bij zelf gekregen heeft. Om dus te weten wat Engeland koopen zal, moeten die regten naauwkeurig bekend zijn , maar of de publike opinie, die tot dezen koop aanspoort, ze wel levendig voor oogen beeft, meenen wij op goede gronden te mogen betwijfelen. Wel weten wij , dat daarop zoo naauw niet gezien wordt (1); maar wij gelooven toch , dat weinigen zóó geheel stomp zullen zijn in bun gevoel van regt, dal zij niet leruggehouden zouden worden van een daad , waarvan het onregl bun wordt aangetoond, vóórdat zij die daad ondernemen. Wij wijzen dan in de eerste plaats op de bijzonderheid , dat de Sultan van Broenei is een mohammedaanse!] vorst, en dat Radja Moeda Hassim ook een mohammedaansche magistraat was, die zijn oom te Serawak vertegenwoordigde: de betrekking van den Sultan tot zijn vertegenwoordiger, die nu overgebragt is op Radja Brooke, moet beoordeeld worden volgens de regels van mobammedaansch staatsbestuur. Die regels, welke ook elders in den Archipel worden opgevolgd, brengen onder andere mede, dal elke nieuwe opvolger in de onderhoorige provincie (bier Serawak) aan den Soeverein (in dit geval de Sultan van Broenei) een zekere hulde moet opbrengen , die somtijds belangrijk genoemd kan worden. In welken toestand zal nu die Sultan komen , als de Engelsclie Kroon de regten van Brooke op Serawak koopt? Zal dan de Sultan die hulde erlangen, telkens als er een nieuwe Gouverneur of bestuurder over Serawak zal worden aangcsteld ? Tot deze en vele dergelijke vragen zou de koop van die regten aanleiding geven, want Brooke zou niet kunnen volstaan met de verklaring, dat zij gewijzigd zijn ('oor zijn overeenkomsten met den Radja Moeda Hassim , al zijn sommige daarvan ook door den Sultan bekrachtigd: daarom gelooven wij, dat onze bladen, die de Times bestrijden, beter zouden doen met baar in te lichten omtrent den aard van de reglen, die zij voorslelt te koopen , dan met baar op algemeene, en wel zeer vage gronden, lastig te vallen. De vraag of Engeland bet regt beeft die regten te koopen, willen wij niet beantwoorden; naar bet ons toeschijnt, is dat door deskundigen beslist. Wij vinden echter eene groote geruststelling in de overweging, dat bet Ministerie van Lord Derby zulk een koop niet nuttig, maar zelfs schadelijk voor de Engelsclie belangen oordeelt. 1) Canning zelfs zeide bij de verdediging van het Iractaat van 1824: It inay perhaps be eipected , that I should explain ihe nature of our tit Ie to th is possession (Singapore). As facts and documents are necessary to a clear title , I individunlly was certainly of opinion , that we could not substantiate our title ; but as all titles in the East are not of a very accurate and defined nature, I thought, it would be a great mistake, to apply to this particolar case the general principles of European policy or any high romantic feeling of morality. --- EScscliaving van de inlanders In Britsch Indië. Allen , die belang stellen in de beschaving vnn de Oosterlingen en in bun ontwikkeling door middel van wetenschappelijke vorming in weslersche geleerdheid, zullen ongetwijfeld met groot genoegen bet volgende berigt vernemen : Met genoegen hebben wij vernomen , dat sir Jamsetjee Jejeebhoy en drie andere parsische heeren , aan welke het bestuur over het Parsi Punchayet-fonds is toevertrouwd, besloten hebben hun landgenooten tot nuttige letterkundige oefeningen op te wekken, door het uitschrijven van de navolgende prijsvragen over gewigtige onderwerpen. De premiën zullen worden betaald uit het sir Jamsetjee Jejeebhoy Translation Pund. De antwoorden moeten in het dialekt van Guzeratte geschreven zijn. I. Een schets van de geschiedenis van de volgelingen van Zoroaster in Perzië en Indië, van de vernietiging hunner monarchie onder de regering van Yezdezere, den laatsten uit de dynastie der Sassaniden , tot op den tegenwoordigen tijd. De eerste prijs op dit antwoord zal 500, de tweede 250 ropijen bedragen. II. Over de regels, die men te volgen heeft voor het ontcijferen van al de wigvormige opschriften, die in Perzië ontdekt, en door sir llenry Rawlinson en andere europesche philologen ontcijferd zijn. Daarbij verlangt men een vertaling van deze opschriften , en de geschiedenis en grammatische constructie van de letters. Prijs 500 ropijen. III. Een vertaling van het leven van Zoroaster, uit het oorspronkelijke perzisch van Zerdost Behram. Prijs 300 ropijen. IV. Een elementair zedekundig leesboek, bevattende omstreeks 20 lessen voor parsi kinderen , waarvan elke les op den tekst of het voorschrift van het gewijde werk van Zoroaster moet gegrond zijn. Prijs 150 ropijen. V. Een beknopte vertaling van het fransche werk //Commentenr sur le Yesna» door wijlen Eugène Bournouf, hoogleeraar in het sanscrit aan de Koninklijke Akademie te Parijs. Wij veroorloven ons een aanmerking le voorkomen, die al ligt, op sclioon schijnende gronden , zoude kunnen worden gemaakt. Er zijn onder ons, die gretig elke gelegenheid aangrijpen, om te smalen op hetgeen door ons koloniaal bestuur gedaan is of wordt en die uitbundig zijn in lof voor hetgeen vreemden , vooral de Engelschen in Britscli Indie, doen; deze zullen misschien uitroepen: «Zie«daar een navolgenswaardig voorbeeld! Ziet «eens welke schoone vruchten de zucht van « de Engelschen , om de aan ben onderworpen «inlanders te beschaven , nu reeds dragen! «Hoe treurig steekt daarbij onze handelwijze «in Indie af!» Tegen zulke uitroepen zouden wij aanvoeren, dat elke vergelijking mank gaat, maar vooral deze. Is bet waar (en wie zou liet durven tegenspreken?) dat de taal bet eenige middel voor den menseb is, om le denken, en dus om in beschaving vooruiL te komen; dan zal bet ook waar zijn , dat een volk, hetwelk een ontwikkelde en goed gevormde taal beeft, spoedig aangebragte beschaving zal kunnen opnemen , en dat een volk, hetwelk zulk een taal mist, eerst zijn taal moet ontwikkelen en vormen, eer dat bet een stap vooruit kan doen in beschaving. Britsch Indie is, langs zijn kusten, bevolkt met volkstammen , die talen spreken, welke reeds sedert een groot aantal eeuwen een hoogen trap van ontwikkeling hadden bereikt. Niemand, al is hij maar nog zoo weinig met liet Sanskritsch (de moeder van het Hindoslani), Arabisch of Perzisch bekend, zal die eigenschap aan die talen kunnen ontkennen. De aangebragte beschaving schoot dus spoedig en gemakkelijk diepe wortelen. Maar de volkstammen, die deze talen spreken , mogen niet vergeleken worden met de bevolkingen van Nederlandsch Indie. Wil men deze met die van Britsch Indie vergelijken, dan zou men moeten kiezen volkstammen, die de binnenlanden van Britscli Indie bewonen, zoo als Beels, Mahratten. Bij deze zal de europesche beschaving evenmin spoedig ontwikkelen, als bij de bevolkingen van ons Indie: wil men echter deze onderling vergelijken, dan, zoo gelooven wij, zouden wij den toets nog wel kunnen doorstaan. Wij hebben gemeend deze toelichting van liet opgenomen berigt te moeten mededeelen , niet alleen om de vermelde aanmerking te voorkomen, maar ook om te doen zien, hoe men dikwijls door vergelijking van heterogene zaken tot verkeerde voorstelling van zaken kan worden verleid. Men leest in het Pasoeroeansch Nieuws- en Advertentieblad van 4 Augustus II. het volgende ingezonden stuk: In het jongst per mail ontvangen Tijdschrijft voor Neêrlandsch Indie komt een artikel voor beginnende: Alle veranderingen zijn geen verbeteringen. Dit is waar, maar ook alle op- en aanmerkingen komen uit geen helder en oordeelkundig brein voort en dit bewijst de schrijver van dat artikel. Wij weten niet wie zich zoo door zijn schrijflust heeft laten overmeesteren om zulke zaamgeraapte nonsens het publiek aan te bieden. Een ambtenaar kan het niet zijn, ten minste geen ambtenaar in eenig verband tot de suikercultuur staande, want wij hebben te veel achting voor de kennis en het doorzigt dier heeren , dan dat wij niet zouden gelooven dat zij meer tot de ware oorzaak doordrongen , waaraan de vermeerdering der productie is toe te schrijven , der door den Criticus genoemde fabrieken ; — een fabriekant is nog minder denkbaar, wie toch werpt zijne eigene glazen in ? Het kan dus niemand anders zijn, dan een philantropische Communist, die zoo gaarne zag dat alle zegeningen in gelijke mate nederkwamen , en hij toch voorat het zijne er ruimschoots van verkreeg. Doch, ter zake 1 Allen die bekend zijn met het bezwarende der vorige contracten, als verbindende om van de geheele productie f aan het Gouvernement te leveren onder uitdrukkelijke bepaling dat dit | zoude moeten bestaan uit n». 18 en 16 en dat de fabrikant over het ter vrije beschikking gelatene ^ var. zijnen oogst slechts mogt beschikken over nummers hieraan gelijkstaande of beneden , zal het beperkende hiervan dadelijk in het oog vallen , te meer nog als zij bedenken, hoeveel bruine suikers van de stroop verkregen worden als men die zoo als thans geschiedt, tot het laatste toe verwerkt; volgens deze bepaling toch, moet de fabriekant voor eiken pikol, dien hij ter zijner dispositie wil behouden, zorgen twee pikols witte suiker aan het gouvernement af te leveren. In de eerste maanden van zijnen oogst durft hij dus niet op kwantiteit te werken , en laat liever zijn tweede en derde stroop weg loopen , steeds in de vrees van voor eiken pikol daaruit verkregen bruine suiker welligt later geen genoegzaam witte voor het gouvernement te hebben, en dus in wanlevering en boeten te vallen. Dit is ook later bij het einde van den oogst het geval; hij verwaarloost dan het goede verwerken zijner stroopen , en alle andere verzamelde vuile suikers in goten en bakken, verkoopt dezelve liever voor spotprijs, dan genoodzaakt te zijn om voor eiken pikol daaruit verkregen inferieure suiker, wederom twee aan het Gouvernement te moeten leveren en tegen den minimum contracts prijs. Het natuurlijk gevolg hiervan was dat zéér veel verloren en veronachtzaamd werd ; men lette zoo niet op elk beetje suiker als thans, nu alles , zoodra men aan zijne verpligtingen voldaan heeft, na aftrek van plantloon en fabriekaat, zuivere winst is; wat toch is grootere prikkel om goed te werken , dan goede wiusten , en gerust durven wij zeggen dat in strijd met het beweren van Criticus als zouden millioenen voor de staatskas zijn verloren gegaan , thans milioenen meerder worden gewonnen ter verspreiding eener algemeene welvaart. Het geld bereikt dus zijne zelfde bestemming, is het niet direct dan indirect. Het Gouvernement beter ingelicht en overdenkende. dan de onoordeelkundige criticus , heeft gehoor gegeven aan dc hieromtrent ontvangen inlichtingen en betoogen , en van het oogenblik dat de zoo gehekelde liberale veranderingen in de contracten zijn gemaakt , heeft de suikerproductie deze énorme vermeerdering ondergaan. Hoe thans van alles partij wordt getrokken bewijzen genoegzaam de aan de markt gebragte suikersoorten. Wie toch wilde vroeger no. 5 , 6 , 7 en 8 maken, als hij voor eiken pic. dezer lage nummers, twee pic. no. 18 aan het gouv. moest leveren; en zie eens na, waarde criticus, hoeveel van deze soorten door de door u genoemde fabrieken is aan de markt gebragt. Weegt het bij u in het minst niet dat de bevolking thans voor eiken picol bruine suiker ook zijn plantloon ontvangt, terwijl dit anders verloren ging, of gaat gij van het idee uit, dat slechts gelden , welke direct in ’s lands kas vloeijen ten algemeenen nutte zijn , of wel beschouwt gij de staatskas als een ligchaam apart, welks bestemming en doel niet het algemeen nut en verspreiding van welvaart is. Verder zegt gij :« die fabriekanten, wier fabrieken op de hoogte van den tijd waren , die altijd goed hadden gewerkt, en goede productie verkregen , maar wier gronden uitgeput geraakten , lieten de contracten zoo als zij waren : zij konden niet rekenen meer te zullen maken en liepen alleen de kans dat zij een minder product zouden verkrijgen. Dan zouden zij schade lijden , als zij hetzelfde getal pic. aan het gouvernement moesten leveren : dezen bedankten dus: Dezen zin , schrijver! hebt gij uit onwetenheid en onkunde geschreven ; zoo niet is het erger en zal ik het liefst niet noemen , doch om uwe dubbelzinnigheid te doen uitkomen , wist ik onder anderen dat de fabriek de Goede Hoop , door u genoemd , toen ik voor ruim twee jaren deze fabriek in eenen allerverwaarloosdsten toestand kocht — wist ik toen dat de gronden daarbij behoorende jaarlijks beter zouden worden? daar was toch waarlijk niet veel hoop op , want in de 22 jaren , dat dezelfde gronden in gebruik waren , had die fabriek eenmaal, slechts éénmaal 49 pikol per bouw le en 2e soort nog wel afgeleverd P Hoe dan durfde ik dadelijk aanzoek om een contract van vaste levering doen ? welligt omdat ik jaren lang als administrateur eener andere fabriek, het schadelijke van het bestaande had gezien , en hieraan en aan geen andere reden schrijf ik den vooruitgang dezer fabriek toe. De andere door u genoemde fabrieken, van Han Siokki, Ngempit, Winongan en Kraton verkeeren in hetzelfde geval. Winongan heeft erkend goede gronden , Ngempit en Kraton het tegendeel, vooral deze laatste, Han Siokki redelijk , en niemand zal betwisten behalve criticus, dat de vooruitgang dier fabrieken is te danken aan het veranderde liberale contract en daaruit voortvloeijende gemakkelijke en voordeeliger werkwijzen. Mogt het gouvernement later bij expiratie der thans vigerende contracten , de fabrikanten weder aan strenger banden leggen , wat hunne wijze en keuze van werken betreft, vooral zoo het in het barbaarsche idee van straften en boeten terug valt, dan z»l men met even snelle schreden de suikerproducten zien afnemen als waarmede ze thans gestegen is, Ten slotte wenschte ik nog wel van u 1 weten , welke fabrieken en fabriekanten het zijn, die op de hoogte van den tijd door u genoemd worden en dus voor de gunstige verbetering in hunne contracten in aller belang, bedankt hebben; men zoude haast zeggen dat juist die niet op de hoogte van den tijd waren, en uit een oude sleur te zeer gehecht zijn aan het motto van u, schrijver , »alle veranderingen zijn geen verbeteringen :» doch laat ik mij niet vergalopperen : welligt bedoelt gij hier het schoone Kawis Eedjo, de eenigste fabriek in de residentie Pasoeroean, welker contract nog niet is veranderd. Ik vermeen thans u genoeg omtrent de waarde van uw geschrijf te hebben ingelicht, en wil ik hopen, dut zoo gij weder iets onder de oogen van het lezend publiek brengt, dit op betere gronden zal steunen , ten einde geene teregtwijzingen te provoceren en oningewijden niet op het dwaalspoor te brengen. Uwe edele bedoelingen in het belang der staatskas worden , helaas 1 maar zelden naar waarde erkend en men is zoo gaarne ge- neigd ora minder edele bedoelingen , als drijfveer tot het plaatsen van zoodanige artikelen aan te nemen. W. H. Von Oven. ---