’s Gravenhage, 10 Februarij 1862. Reeds eergister verspreidde zich het gerucht dat de heer Stratenus < zijn ontslag als tijdelijk Minister van Buitenlandsche Zaken had 1 gevraagd. 1 Ook ons kwam dat gerucht ter oore, doch het scheen ons zoo * ongeloofelijk, dat wij den moed niet hadden er in ons Blad van te ( gewagen. Was het toch denkbaar, dat een Minister, die nog geene f acht dagen in functie was, reeds aanleiding kon gevonden hebben ( een Kabinet te verlaten, dat, volgens Handelsblad en Nieuwe Rotterd. Ct., op zijne zamenstelling zóó lang heeft doen wachten, alléén omdat men zeker van de personen en nog zekerder van de homogeniteit van beginselen wilde wezen ? 1 Wij hebben getracht met zekerheid te weten wat er is van het gerucht, en, zoo het waarheid bevatte, wat daarvan aanleiding en 1 oorzaak is geweest. Aan het feit zelf, dat de heer Stratenus den Koning verzocht heeft ontheven te worden van zijne betrekking, schijnt niet meer te 1 mogen worden getwijfeld Het wordt ons van onderscheidene, allezins 1 geloofwaardige zijden bevestigd. Maar aanleiding en oorzaak ? 1 Daarover loopen de lezingen vrij wat uit een ; doch wij gelooven ons niet te vergissen, wanneer wij daaromtrent het volgende rnededeelen: Nadat de heer Stratenus de portefeuille van Buitenlandsche Zaken '■ per telegralische depêche had geweigerd, werd hij herwaarts ontboden. : Ondanks den embarras du clwix, waarin volgens de Arnhemsche Ct. de lieer Thorbecke zich bevond, moet de aandrang op den lieer Stratenus zdd sterk zijn geweest, dat hij eindelijk verklaarde het aanbod van de portefeuille in overweging te zullen nemen. Volgens onzen berigtgever zou de heer Stratenus echter, tot zijne verbazing, alvorens de bedenktijd was verstreken of door hem eenig bepaald antwoord was gegeven, zijne benoeming tot Minister van Buitenlandsche Zaken in de Staats-Ccmrant gelezen hebben en dat nog wel, onder de bijvoeging van // tijdeljtV’ Hierop zou de aandrang, om toch maar in deze opdragt te berusten, zijn verdubbeld en de heer Stratenus, ofschoon verstoord en regtmatig zich gekwetst gevoelende, zou dan ook geëindigd hebben, zich dit te laten welgevallen. Over deze handelingen zou echter in den Ministerraad van voorleden Donderdag eene warme woordenwisseling hebben plaats gegrepen. Bij die gelegenheid kwamen ook de, door het nieuwe Kabinet te volgen regerings-beginselen ter sprake; want het schijnt zeker, dat zelfs over de te nemen maatregelen en de te volgen gedragslijn betreffende cardinale onderwerpen a priori niets voor goed was vastgesteld. Niet zoo zeer de heer Thorbecke zelf als wel onderscheidene andere leden van het Kabinet moeten zich omtrent die beginselen in zóó radicalen en zóó overdreven zin hebben uitgelaten, dat de heer Stratenus, — waarvan het trouwens bekend was, dat hij geenszins tot de radicale rigting behoorde — ter zake van deze vereenigde redenen besloten zou hebben zijn ontslag te vragen •—- en dit ook werkelijk heeft gedaan. Hier treft ons, met betrekking tot de wijze, waarop dit Ministerie is zamengesteld , de gelijkenis van het beeld, door den heer Thorbecke ons geschetst in zijne laatste n Bijdrage tot de herziening der Grondwet” (bl. 1—13). Wanneer wij daarheen verwijzen, wij doen het onder het inroepen van de eigen woorden van dezen Staatsman: // Men neme //de herinnening niet kwalijk; zij wil geen wrevel gaande maken, // noch goedgezinde personen, die zich eene ondankbare taak hebben ’ u getroost, hard vallen; maar zij kan leiden tot nationale zelfwaardering.” Wij besluiten met een on-dit, nl. dat ook nog zou zijn ontstaan een verschil tusschen de overige Ministers en den heer Thorbecke: niet zoo zeer rakende beginselen, maar met betrekking tot de etiquette, waarover nader! Hoe schitterend blinkt nu reeds de // nationale kracht ” uit! De kiesvereeniging Orde te Rotterdam, heeft dezer dagen een hoogst merkwaardig voorbeeld gegeven, dat werkelijk der navolging waardig is. Met het oog op de aanstaande verkiezingen heeft men candidaten gesteld, deze uitgenoodigd bij de vergadering tegenwoordig te zijn, en daar, ten aanhoóre der kiezers, eene zekere staatkundige geloofsbelijdenis af te leggen. Dat voorbeeld is goed en verdient navolging. De kiezers behooren te weten, wat zij te wachten hebben van mannen, in wier handen zij met vertrouwen de zorg voor de hoogste belangen van het vaderland nederleggen ; de kiezers behooren vooraf te vernemen, welke gedragslijn hunne gecommitteerden zich voorstellen te volgen, wanneer de gewigtigste vraagpunten , waarmede het belang der ingezetenen van Nederland zoo naauw is verknocht, in ’s lands vergaderzaal zullen ter sprake worden gebragt; de kiezers behooren te kunnen oordeelen of die mannen, welke zij als Volksvertegenwoordigers zullen afzenden, ook op de groene banken getrouw blijven aan hetgeen tijdens hunne verkiezing van hen werd verwacht. Maar om daartoe te giraken is eene openhartige, ronde, duidelijke, onomwonden politieke geloofsbelijdenis noodig. Niet een zoodanige, die zich oplost in groote woorden en magtspreuken, welke in de kiezersvereeniging ganseh anders kunnen worden opgevat , dan in de vergaderzaal der volksvertegenwoordiging — geen groote woorden van veel omvattende en dus voor allerlei verklaringen zich leenende beteekenis — groote woorden, die zoo treffend gelijken op de oude orakelspreuken, welke de raadplegenden tevreden stelden, en toch zoo dubbelzinnig waren dat ze goed uitkwamen, wat er ook voor het vervolg mogt gebeuren. Stemmen wij dus in met het beginsel door de Rotterdamsche kiesvereeniging aangenomen, dan willen wij aan de wijze waarop het in toepassing is gebragt geenszins onze bewondering schenken. Waarom is men blijven stilstaan bij de dubbelzinnige en in groote i woorden zich oplossende verklaring van den heer Eransen van de ! Putte ? Waarom heeft men niet — uitgaande van het ware beginsel dat een ieder de beste uitlegger zijner woorden is — hem ronduit I ifgevraagd, hoe hij dacht over het zoo gewigtige, het alles beheer- 1 schende vraagstuk der particuliere teelt in Indië ? Waarom heeft ’ uen hem niet doen verklaren of hij door de particuliere teelt ( Indië wil openstellen voor de exploitatie door Nederlanders en : vreemdelingen en zoo ja, hoe hij dan wil //waken voor het rustig en i mrtdurend bezit van die koloniën”, hoe hij het //materieel belang” ( van het moederland daarmede in overtcnJ ernming wil brengen, en hoe i [lij dan het cultuurstelsel gelijk de wet gebiedt wil handhaven ? Of hij niet meer eenstemmig denkt met den heer Loudon, dat onder die omstaniigheden biunen korteren of langeren tijd het cultuurstelsel en de voor- ( ieelen, die de Staat thans uit Indië geniet, voor dezen verloren zouden raan? Waarom hem de bedoeling en den zin niet gevraagd van die tot nu toe steeds onverklaarde woorden // dat men eiken maatregel lien men neemt, eerst en vooraf toetse aan de belangen van de schatkist” — woorden welke zóó rijk van beteekenis moeten zijn, lat de heer van Hoëvell, die ze —- nog op 29 Nov. jl. in de Tweede j Kamer —- bij herhaling uitsprak, (1) nog niet den tijd on de gelegenheid heeft kunnen vinden — zelfs ondanks de krachtigste inter- ‘ pellatien, nog op 27 November 11. van den heer Wintgens — om ze duidelijk en juist te verklaren. Waarom thans , terwijl de heer Eransen van de Putte die uitdrukkingen van den // leider der koloniale appositie” tot de zijnen maakte, niet, bij hem aangedrongen op de ontwikkeling van het stelsel, welke de heer van Hoëvell met de niets beteekenende verzekering, dat de tijd daartoe nog niet was gekomen sn met kwinkslagen zoo zorgvuldig heeft vermeden? Waarom hem niet afgevraagd of hij zelf niet op Java eene zoogenaamde vrijwillige tabaksondememing op zeer groote schaal bezit, en hoe hij, wanneer ' 3it het geval is, dan met betrekking tot dit »voor het algemeen en hem zelf zoo belangrijke, ofschoon voor beiden ganseh tegenstrijdig belangrijke vraagstuk zal kunnen worden beschouwd als een onafhankelijk en een onpartijdig Volksvertegenwoordiger? Ziet, daartoe stond thans de gelegenheid open , en men heeft die laten voorbijgaan, en men weet thans evenmin als vroeger of dè heer Eransen van de Putte met de slooping van het cultuur- en consignatie-stelsel, met de bevordering der particuliere teelt, die het cultuurstelsel moet onder- , mijnen of vervangen, aan Nederland het rustig en voortdurend bezit van Indië en de daaruit vloeijende // materieële voordeelen ” kan verzekeren; •— men weet thans evenmin als vroeger, welke maatregelen hij in Indië genomen wenschte te zien, hoe hij die aan de belangen der schatkist wil toetsen en wat hij onder //de belangen der schatkist” verstaat. Inderdaad, die rekbare woorden gelijken weinig op een programma, of op een staatkundige geloofsbelijdenis — ze hebben i ietwat van een slechte daguerréotype, waarin men na lang zoeken 1 wel eenige gelijkenis met een bekend voorwerp kan vinden, maar i waaraan de krachtige lijnen en scherp geteekende onttrekken ontbreken. ! En als nu die groote woorden van den heer Eransen van de i Putte gelijkenis hebben, dan is het met het stelsel van den heer van Hoëvell, wiens uitdrukkingen hij, gelijk wij zeiden, woordelijk < tot de zijne heeft gemaakt; maar dan weten wij ook, dat wij hoogst waarscltijnlijk de verklaring dier uitdrukking van die zijde te goed zullen moeten houden, zoo als wij die sedert jaren te vergeefs van den heer van Hoëvell hebben verwacht. // Dat beginsel, zegt nu het (oude) Dagblad, ondersteunen wij met warmte, het is dat, door den heer Loudon voorgestaan (!); het is eene leer, die, wat men ook zegge, inderdaad in strijd is met de beginselen van de partij des heeren van Hoëvell.” Het // sedert kort polemiserende Dagblad en dat niet alle geschriften, sedert jaren over Indische zaken uitgekomen, kent,” kent, naar het schijnt, die befaamde stelling van den heer van Hoëvell ook niet, ofschoon hij ze in November jl. nog verkondigde: want is het aan te nemen dat men met een stalen voorhoofd zou durven loochenen, wat met duidelijke letters in het Bijblad op de rekening des heeren van Hoëvell is gedrukt? Of zou men werkelijk daarbij eene wanhopige poging willen doen om de beginselen van den heer Thorbecke over Indische zaken, af te scheiden van die van den heer van Hoëvell ? Zou men willen trachten de natie diets te maken, dat de heer Thorbecke niet tot de radicale rigting met betrekking tot Indië behoort? Die poging zou werkelijk wat al te stout mogen heeten; het leveren van het betoog daarvan, beschouwen wij als een Herculischen arbeid. Men zal toch wel van den heer Thorbecke niet willen beweren, dat hij, aan het bestuur gekomen, zijne antecedenten, ja, zijne onmiddellijk voorafgaande handelingen zou verloochenen? Men zal dien Staatsman, die zich juist meerendeels door consequentie onderscheidt, toch niet liet plan willen toedichten om te breken met het voorledene, om het jongst gedane ongedaan te maken? Welnu, isoleer dan, zoo gij kunt, den heer Thorbecke, die de portefeuille van Koloniën aan den heer Duymaer van Twist wenschte opgedragen te zien, van den heer van Hoëvell en diens stelsel; cijfer dan weg de door den. heer Thorbecke openlijk in de Kamer afgelegde verklaring, waarbij hij zich den bondgenoot van den heer van Hoëvell noemde. Doe het zoo ge kunt, maar bewijs dan^ eerst dat er tusschen de heeren Duymaer van Twist en van Hoëvell in hunne beginselen omtrent Indië geene homogeniteit bestaat. Zoolang dat onmogelijke bewijs niet is geleverd, zal het streven naar het betoog, dat de rigting van den heer van Hoëvell niet aan het bestuur is gekomen, niets zijn dan // la poudre aux yeux ” van de natie — van die natie, voor welke de heer van Hoëvell persoonlijk niet mogt optreden, omdat daarmede van het eerste oogenblik af aan de anti-nationaliteit van het Kabinet onherroepelijk zou zijn geconstateerd. Wat beteekent nu de sympathie van het (Oudé) Dagblad voor die woorden van den heer Fransen van de Putte, omdat zij niet zouden overeenkomen met het stelsel van den heer van Hoëvell? Waarom wordt dit in het (Oude) Dagblad uitdrukkelijk gezegd, terwijl de heer van de Putte de eigen woorden van den heer van Hoëvell reproduceerde ? Voorwaar, liet moet öf eene verregaande onkunde zijn, welke aan het (Oudé) Dagblad alle gezag op dat terrein ontneemt, öf een loopgraaf om een verborgen vijand in de vesting der Tweede Kamer te doen binnen dringen. Opmerkelijk is in de tweede plaats eene nieuwigheid welke de kiesvereeniging Orde heeft ingevoerd cn in alle opzigten aan te prijzen. Zij heeft namelijk bekend gemaakt hoevele leden ter kiesvergadering waren opgekomen. Zij waren ten getale van drie en vijftig!! Drie en vijftig van de vele honderdtallen, die binnen Rotterdam bevoegd(1) Zie Bijblad, 1861—62, II, bl. 272. beid tot kiezen hebben. Op die wijze kan de verkiezing worden, wat zij behoort te zijn, — waarheid : leering voor het volk, dat ien oorsprong zal kunnen inzien van de beginselen, welke als de uju^ worden verkondigd, opwekking tevens om door zijn opkomst :er stembus te doen blijken of de candidaten van de meerderheid der irie en vijftigen ook zijn de candidaten van de natie, welke zij mders gezegd worden te vertegenwoordigen. Volgens den Haagschen correspondent van de Arnhemsche Courant s // de volslagen bedorven meerderheid ” der Tweede Kamer thans toch eigenlijk zoo bedorven niet. De schuld daarvan lag aan de elkander opvolgende kabinetten: r tegenover stelsellooze en slingerende regeringen, was zij somtijds zwak ui achteloos en slechts bij tusschenpoozen gaf zij teekenen van leven 3n sympathie voor verwaarloosde of verkeerd begrepen landsbelangen.” Maar nu //tegenover een Ministerie van beginselen” zal zij wel//van xarakter veranderen!” En waarom? //Omdat zij zich niet zal wagen lan een beroep op de natie tegen eene Kamer die zich ten doel zou stellen een ministerie, dat handelen wil en kan, het handelen onmogelijk te maken.” Dus niet omdat de meerderheid der Kamer uit ivertuiging de beginselen zal aannemen van het tegenwoordig Kabinet, aiet omdat zij in die rigting het heil des volks en liet waarachtig du welbegrepen belang van het Vaderland ziet, niet omdat zij begrijpt, lat het handelende ministerie ook goed en volgens hare inzigten en oieeningen handelt — neen! omdat zij zich // niet zal wagen ” aan Den beroep op het volk, omdat zij liever hare overtuiging dan haar zetel zal opofferen. Zou die meerderheid, die het Kabinet steunde amdat zij zich //niet zou wagen” aan eene ontbinding der Kamer, aiet te regt en meer dan ooit //een volslagen bedorven meerderheid ” moeten worden genoemd? Trouwens, dat iutivnidatie-stelsel gaat niet Dp. Want dan alleen zou een // bedorven meerderheid” uit vreeze voor eene ontbinding en het verlies harer zetels, tegen overtuiging Dn beginselen aan het Kabinet moeten steunen, als reeds ware uitgemaakt dat de uitkomst van een beroep op de natie zou toonen, dat tiet bewind , hetwelk // handelen wil en kan ” een nationaal bewind is. Zou die //bedorven” maar thans //minder bedorven” meerderheid laarvan zoo zeer overtuigd zijn? De correspondent van de Arnhemsche Ct. moge het gelooven! Het eerste der finantiëele plannen van den heer Eould is thans, voor zoover een tak van de Wetgevende Magt in Erankrijk betreft, tot wet verheven: hef Wetgevend Ligchaam heeft Zaturdag met 226 stemmen tegen 19 aangenomen het wetsontwerp tot facultatieve conversie van de pCts. rente, benevens van de trentenaire obligatiën. Volgens den Moniteur zou het wetsontwerp heden aan den Senaat worden aangeboden om, bij aanneming door dat Ligchaam, reeds morgen te worden afgekondigd. Zonder bestrijding is de voordragt niet gebleven en de Kamer heeft, in weerwil van den aandrang daartoe door de Regering gedaan, de zaak niet in overhaasting behandeld. Zij, die zich tegen den maatregel verklaarden, voerden onder meer aan, dat hij schadelijk was èn voor den Staat èn voor de particulieren; voor den Staat in zooverre het kapitaal zijner schuld zou worden vermeerderd, waartegenover slechts eene schadeloosstelling van honderd millioen stond; en voor de particulieren, omdat, daar de 4§ pCt. stukken meestal in handen waren van kleine kapitalisten, deze in de noodzakelijkheid gebragt werden een saldo te betalen, waarvoor zij meestal de contanten niet bezaten. Wel heeft men gezegd , dat tusschen de verschillende termijnen van remboursement een groot tijdsverloop zou worden gelaten; doch dit zal den op hen gelegden last niet verminderen. De Kamer heeft intussclien — zooals onze Parijsche correspondent te regt opmerkt — niet genoeg aangedrongen op de toekenning van de bevoegdheid aan de rentehouders tot remboursement. Wat zal het Gouvernement doen, vragen wij met hem, zoo de kleine kapitalisten, die hunne belangen kennen, niet tot de conversie opkomen? Waarmede zal het dan terugbetalen? En hierbij komt weder als van zelf ter sprake het berigt, dat de Eransche Regering te Londen eene leening van 4 millioen pond -sterling had gesloten. Men weet, dat dit door den Moniteur is tegengesproken. Volgens onzen correspondent ïntusschen is de heer Jules Pelletier, secretaris-generaal bij het Departement van Einantiën, met eene zending naar Engeland belast. Dit mededeelende, voegt hij er echter dadelijk bij, niet te weten of deze reis in verband staat tot de finantiëele qusestie. Wij vestigen hierbij wèl de aandacht op de mededeelingen op dit punt van onzen Engelschen correspondent, die zelfs de namen noemt van de firmas, welke aan de leening hebben deelgenomen. Bij de behandeling van het adres van antwoord op de Troonrede in de Engelsche Kamers is van alle zijden hulde gebragt aan de nagedachtenis van Prins Albert. Lord John Russell heeft de beginselen van den overleden Prins op politiek terrein tevens in herinnering gebragt; aan die beginselen, door hem toegepast, zoolang hij de eerste raadsman der Koningin was, schreef die staatsman de heilzame veranderingen toe die onder, de tegenwoordige Regering tusschen volk en Kroon, hebben plaats gegrepen. Bij gelegenheid der discussie over het adres van antwoord is tevens de blokkade der Zuidelijke havens in Amerika ter sprake gekomen. Men wil dat eene partij uit liet Huis de Regering zal trachten te bewegen die blokkade op te heffen. Een Parlementslid heeft dan ook nu reeds verklaard het gouvernement eerlang over deze zaak te zullen interpelleren en daarbij door stukken aan te toonen dat de blokkade niet dan op papier bestaat. Wat de Mexicaansche aangelegenheden betreft, wordt door een half-officieel Oostenrijksch blad beweerd, dat geen verband bestaat tusschen de plaats te grijpen gebeurtenissen in Mexico en de Italiaansche aangelegenheden. Daarentegen wordt door den Morning-Post volgehouden, dat de candidatuur van den Aartshertog Maximiliaan wel degelijk betrekking heeft op den afstand van Venetië en dat deze slechts afhangt van het bedrag der schadeloosstelling, aan Oostenrijk toe te kennen. Volgens berigten uit Vera-Cruz van 11 Januarij waren al de troepen der expeditie ontscheept. Met den’aanvang der operatiën zal echter gewacht worden tot dat de generaal Lorencez zal zijn aangekomen en de verschillende Gouvernementen nadere instructien zullen hebben toegezonden. Dit zal dus wel tot het einde dezer maand duren. Wat Mexico zelf betreft, moet de publieke opinie daar aan den eenen kant tot weerstand geneigd zijn, terwijl men aan de andere zijde de onmo- gelijkheid ducht om een langdurigen strijd tegen zulk een sterken vijand vol te houden. Inmiddels worden door de Regering toebereidselen tot de verdediging gemaakt. Reeds hebben wij medegedeeld dat de Italiaansche Regering op krachtige wijze het verwijt van zich heeft afgeworpen dat zij de vijandelijke demonstratiën tegen het wereldlijk gezag des Pausen aanmoedigde. Door haar is thans een andere maatregel genomen: de Minister van Binnenlandsehe Zaken nl. heeft aan de prefecten aangeschreven al hun invloed te doen gelden om dergelijke manifestatiën als te Florence hebben plaats gehad, te voorkomen. Intusschen heeft te Genua eene nieuwe volks-demonstratie plaats gehad, terwijl te Milaan eene dergelijke werd voorbereid. De gemeenteraad is hier echter tusselienbeide gekomen en heeft eene proclamatie uitgevaardigd, waarbij aan de ingezetenen werd te kennen gegeven dat de Italianen van hunne gezindheid niet meer door manifestatien behoeven te doen blijken, en hun de raad werd gegeven eene verklaring te teekenen, houdende erkenning van den Paus als hoofd der kerk, maar van Rome als hoofdstad van Italië, met een enkelen Koning: Victor Emmanuel. — Dit -besluit is daarop onmiddelijk met tallooze handteekeningen bedekt. In de Pruissische Kamer is, naar men weet, het voorstel aangenomen tot wijziging der Keurhessisehe constitutie van 1831. Bij die gelegenheid is met eene meerderheid van slechts twee stemmen verworpen een amendement, waarbij bepaald was dat men die, des noods, door kracht van wapenen en tegen het gevoelen van den Bondsdag, zou trachten te verkrijgen. --- Advertentie IË u: Q& I <>» rJT. Gisteren is verzonden liet Derde Nommer van de MAIL-EDITIE dezer Courant. Prijs, franco Java, per jaar, bij vooruitbetaling , f 30. ---