De Griekse neus van Italie Sicilië en Italiaanse kuststrook eens Griekser dan Attica zelf (Van onze Romeinse correspondent) VOOR LIEFHEBBERS VAN DE antieke beschaving zijn de landen rondom de Middellandse Zee natuurlijk het paradijs op aarde. En Italië, al is het meer bekend en vertrouwd dan Griekenland, Klein-Azië of Noord-Afrika, is toch wel het neusje van de zalm. Het is waar, dat de Romeinse oudheid ons niet zo volmaakte kunstwerken heeft achtergelaten als de Griekse, maar het is nog een open vraag, of men van die laatste er meer in het huidige Griekenland dan wel in Italië aantreft. Wie eens op reis zou willen gaan om Griekenland in Italië te ontdekken — en daartoe is waarlijk één vakantie niet voldoende — zou voor vreemde en prettige verrassingen komen te staan. Te weinig bedenken wij, dat reeds heel vroeg in hun geschiedenis de Griekse stammen, vooral die uit Klein-Azië, uitzwermden naar het westen en dat in de bloeitijd der Helleense cultuur de kustsrook van geheel zuid-Italië en het grootste deel van het eiland Sicilië niet minder Grieks waren dan Attica zelf. Daar komt nog bij, dat de Grieken die zich in Italië vestigden, niet behoorden tot de boerse stammen van Cyprus, Thessalië of Macedonië, maar juist tot de hoogstont- Hoogbeschaafde Hellenen zwermden uit naar Romeinse rijk T\E HOOGBESCHAAFDE IONIERS hebben steden gesticht als Cat; ■^nië, Leontini, Zancle (het huidige Messina), Megara, Hyblea, Sel nunte, alle op Sicilië en op datzelfde eiland danken Syracuse, Camarir en Casmene hun ontstaan aan Corinthe. En andere Ionische koloniste itichtten Cuma en Napels. Tarente, Metaponte, Croton, Sibari en andei steden langs de zuidkust van het Italiaanse schiereiland zijn daarentege Dorische vestigingen. En dat waren alle grote, belangrijke stedei Syracuse deed niet onder voor Athene en Akragas (het huidige Agr gento op Sicilië) met meer dan 200.000 inwoners, wordt door Pindan bezongen als een stad „van ongehoorde weelde”, „de mooiste stad d< II ” Kunstzinnige kolonies Kunsten en wetenschappen, voora de bouwkunst de muziek en de w(jsbe geerte, bloeiden in dat Italiaanse Grie kenland. Eschllos en Pindaros hebbel in Syracuse gewoond, Theocritos is li die stad geboren evenals de vermaar de Archimedes. Akragas telt onder zjji grote zonen een Empedocles. En in Ta rente heeft Aristoxenos in zijn „elemen ten der harmonie” voor alle eeuwei de wetten vastgelegd, waarop ritme ei muziek tot op den huidlgen dag be rusten. Dat grote Griekse verleden van Ita lië zou stellig hëel wat meer beken zijn, indien niet door de eeuwen heej de Italianen om politieke en godsdiens tige redenen al hun aandacht haddei gewjjd aan Rome en de Romeiner Dit neemt echter niet weg, dat e van dat Griekse verleden heel veel ove is en dat het ten zeerste de moeit loont er kermis mee te maken. Dat i ook niet zo moeilijk, althans niet war neer men zich tevreden stelt met wa voor een ieder zichtbaar nog aan dl glorietijd herinnert. Op Sicilië voelt iedereen, dat he Griekse verleden er voortleeft en nie alleen in de grootste tempels, talrijke en beter bewaard dan de tempels i Griekenland zelf, met als enige uitzor dering de Atheense Acropoiis, in de v< ie antieke theaters en in de rijke mt sea. De lucht zelf die men ademt is antiek en Grieks. Het landschap, vooral in de omgeving van Syracuse, is het I landschap van Homerus en op andere plaatsen dat van de idyllische Theocritos. De mensen, de Siciliaanse mensen ‘ vooral in de lagere klassen, staan onu eindig dichter bij de antieke Grieken j dan bijvoorbeeld de Italianen van mid, den-Italië bij de oude Romeinen. Hun levensgewoonten, hun folklore, tal van » woorden in de plaatselijke dialecten (maar dit geldt nog veel meer voor Ca. labrië en Apulië) zijn Grieks en hebben n de bekoring van het klassieke. II Dat alles begint eigenlijk al bij Na- pels. Wie ogen en oren heeft en in staat is achter de moderne, aan het christendom aangepaste levenswijze .- datgene te zien, wat als bezinksel uit d vroegere cultuurperioden is overgeblen ven, wordt telkens weer aan de Griei- ken en aan de grote Griekse beschan ving herinnerd. Want het is misschien i. nog het meest op straat en in het conr tact met gewone mensen, dat men de r indruk krijgt tegelijkertijd in de twintige ste eeuw te leven en in de grijze ouds heid. ie Met één been in oudheid Het is geen wonder, dat een dichter ,t als Quasimodo erin slaagt de tragediën :t van Sophocles te vertalen op een wij:r ze, dat wij ze ondergaan als drama’ s n van onze eigen tijd. Hijzelf, de moderne schrijver, staat tenslotte met één been i- In de Griekse oudheid en hetzelfde geldt voor de prins van Lampedusa, wiens roman „H Gattopardo” (vertaald als „De Tjjgerkat”) doordrenkt is van stoïsche wijsheid en van een Helleense zonnige kgk op het leven. Maar wie daar oog voor heeft, zal dit Griekse ten zuiden van Rome overal aantreffen niet het minst bij kerkelijke plechtigheden. Te Gerace in Calabrië, een stadje, wiens bewoners voor het merendeel afstammen van de oude Grieken van Locri, zijn wij er (diepgelukkige) getuige van geweest, hoe een patroonsfeest diep in de nacht eindigde met een samenkomst van een grote groep jongemannen, in een van de vele ruime „grotten”, die men onder de bebouwde kom van dat stadje vindt. In een soort orgastische vervoering wiesen en baadden zij zich zingend en juichend in de rode wijn. Waarschijnlijk is er niets in onze eeuw, dat zozeer een Dionisisch feest benadert als de patroonsfeesten in Italië’s zuiden! Natuurlijk kan men ook in musea van Italië overal Griekenland terugvinden. Het is maar zaak, dat men vooral een museum niet beschouwt als en stoffig pakhuis van oude dingen. Dat gevaar dreigt steeds, omdat de museumzalen doorgaans te vol zijn. Wil men de geest van de oudheid aanvoelen, dan moet men vooral niet „alles willen zien”, maar zich weten te beperken tot enkele voorwerpen. Het is niet eens nodig, dat dit de meest beroemde en algemeen geprezene zijn. Van vee1 me belang is, dat ze u persoonlijk iets te zeggen hebben. Museumbezoek wordt een genot, wanneer men op één ochtend niet meer dan hoogstens een dozijn beelden of andere voorwerpen op zich laat inwerken, onbevooroordeeld. Weet men toevallig ook nog iets van dat bepaalde beeld af, of is men in het algemeen met de oudheid vertrouwd, dan kan met het genot nog verhogen. Welke musea bevattem de meeste werkelijk Griekse kunstwerken? Waarschijnlijk komt Napels op de eerste plaats. In ieder geval is de verzameling antieke bronzen van dat museum volkomen uniek. Daar kan ook Athene niet aan tippen Verscheidene Griekse originelen vindt men in het Vatikaan, maar ook het hermenuseum te Rome en het stedelijk museum op het capitool bevatten naast talloze Romeinse kopieën verscheidene Griekse originelen. Dan zijn er de musea van Pa archeologisch museum van Florence rente, Paestum en in Noord-Italië Verona, Brescia, Bologna, Ancona, het archeologisch museu.m van Florence en nog vele andere. Originele Griekse beelden zijn zeldzaam, ze zijn dat in Griekenland en ook in Italië. Niet uit marmer Hoe statig de tempels op Sicilië ook geweest mogen zijn — en die van Akragas en Selinunte zijn ruim dubbel zo groot als het Partlienon te Athene — zij missen voor het merendeel de reliëfs en beelden die de tempels in Athene of Delfi sieren. Noch op Sicilië noch in zuid-Italië vindt men marmer. En dat heeft niet alleen tot gevolg, dat de tempels minder rijk getooid waren, maar ook de gebouwen zelf zijn niet als in Griekenland uit marnier maar uit een grover gesteente opgetrokken. In de oudheid verschilden ze minder van de Atheense tempels dan tegenwoordig. De steen immers werd met ’n dunne laag witte stuc overtrokken en daarna op zeer gevoelige wijze beschilderd, op een wijze, die de architectonische structuur recht deed wedervaren. Wat we nu zien zijn tenslotte slechts de geraamten van de tempels, in Griekenland uit wit marmer, op Sicilië en te Paestum (even ten zuiden van Salemo) uit griuwbruine kalksteen. We zeiden reeds dat Italië (Selinunte. Akragas en Paestum) bogen kan op groter en beter bewaarde tempels dan het eigenlijke Griekenland. Hetzelfde geldt voor de theaters: het grootste Griekse theater is dat van Syracuse. Diezelfde stad heeft nog iets volko= men unieks aan te wijzen: een zeer goed bewaard en indrukwekkend Grieks vestingwerk, de „Eurialo.” Wat nog de beeldhouwkunst betreft: * de Italiaanse Grieken waren meesters ' in het maken van beelden en reliëfs uit terracotta en daarvan is heel wat s bewaard gebleven. Verder hebben, zo- . als bekend, de Romeinen Griekenland danig geplunderd, zodat een groot deel van de kunstwerken, die zij evenzeer bewonderden als wij dat doen, overzee naar Italië werd gebracht. En dat de- 1 den niet alleen de Romeinen. Toen de ' Venetianen in 1204 het zo wisten te re- * gelen dat de vierde kruistocht, in plaats van tegen de Mohammedanen, gericht werd tegen het christelijke Oost-Ro- . mëinse rijk en tenslotte Constantinopel plunderden, namen zij vandaaar heel j wat belangrijke Griekse kunstwerken j mee naar Venetië. Het gevolg is, dat het enige Griekse ) vierspan van levensgrote bronzen paar- j den, dat men ergens ter wereld nog kan zien, sedert eeuwen op de voorgevel { van de Sint-Marcuskerk prijkt. Dit is een aardig voorbeeld van de verrassin- . gen, die ons te wachten staan, wan- j neer we Griekenland in Italië gaan opsporen. Die paarden, meesterwerken uit de vierde eeUw v. Chr., afkomstig van het eiland Chios, schijnen een , paar eeuwen in Rome te hebben rond- j gezworven en werden Theodosius H naar Constantinopel gebracht om ten- j slotte terecht te komen in een zo „moderne” stad als Venetië, een stad nog geen dertien eeuwen oud. Venetië bezit ook vier archaïsch-Griekse marmeren leeuwen uit de zesde of zevende eeuw voor Chr. Zij kwamen pas in 1692 naar de Dogenstad en staan opgesteld voor het arsenaal. Griekse vazen Ongehoord rijk is Italië aan Griekse vazen. Dit danken wij aan de Etruriërs die een levendige handel dreven met Athene en vooral vazen schijnen te hebben Ingevoerd. De Etruskische graven zijn er vol van en de Italiaanse musea bevatten ze bij duizenden. Ook de musea in overig Europa en ln de Verenigde Staten danken hun fraaie vazen doorgaans niet aan Griekenland, maar aan Italië. Dan zijn er vele kleinere kunstvoorwerpen, in de eerste plaats de wijngeschenken, tanagrabeeldjes te Paestum en op Sicilië en uiterst fijne reliëfs in terracotta in de tempelschat van Locri (die kunstwerkjes zijn nu in de musea van Reggio Calabria en Tarente) en verder, niet te vergeten, de munten. Athene, Corinthe en de overige Griekse steden hebben mooie munten gehad, maar alles wat men op het gebied van munten kent, zinkt in het niet bij die van de Griekse steden op Sicilië en in zuid-Italië. Sommige zilveren munten van Syracuse, Tarente, Velia, Leontinoi, enz. zijn kunstwerken van de eerste rang. En hier biedt zich de toerist een gelegenheid aan ook ' iets van al die schoonheid voor zichzelf te verwerven. Weinigen kunnen een Rembrandt of een Titiaan kopen, om over een Grieks beeld maar liever niet te praten, maar Griekse munten, ware kunstwerkjes in klein formaat, zijn nog steeds te koop. De allermooiste munten van Syracuse kosten heel wat minder dan sommige oude postzegels die men toch moeilijk • kunstwerken kan noemen. De oorzaak is dat er veel minder verzamelaars van Griekse munten bestaan dan van ' postzegels en een tweede oorzaak ligt daarin, dat er heel wat vervalsingen 1 bestaan. Maar wie in de musea zijn 1 ogen de kost heeft gegeven, weet door! gaans wel de echte van de valse te ’ onderscheiden. En een werkelijk mooie ’ munt die misschien wel door de handen t van Plato is gegaan of, waarom met, 1 door die van een aanvallige Hetaere, 1 is nu eens een reissouvenir, dat zin heeft. Iets van de geur der klassieke - oudheid kunnen we op die manier met ons dragen. Proces te Boston Purser getuigt in zaak Van R. Een vroegere purser van de Utrecht, het schip waarop de in Boston terechtstaande Nederlandse zeeman Van R. • voer, heeft gisteren voor de rechtbank getuigd, dat Van R. hem kort na ' Lynn Kauffmans dood vroeg: „Als , je iemand iets doet wat dodelijk rblijkt af te lopen, is dat dan moord?”. 1 De purser, A. P. van Oosten, zei hierop geantwoord te hebben, dat dit doodslag is. Hij had ook voor hem nagekeken welke straf het Nederlandse strafrecht hiervoor kent. = Voorts getuigden twee Newyorkse re- ( chercheurs over het vinden van Van 1 R.’s jasje in de hut van Lynn Kauff- I man, welk kledingstuk nu als bewijs 1 stuk voor de rechter lag. Nog geen j halve minuut na aankomst van een dér 1 rechercheurs was Van R. de hut van f het slachtoffer binnengekomen en had ( zijn eigendom opgeëist, dat hij zei aan ^ haar gegeven te hebben „omdat ze het misschien koud had”. Op vragen van Van R’s verdediger verklaarde de rechercheur, Amatucci, voorts dat Van R. ook iets gezegd had over Lynn, die had aangeboden „zijn jasje te strijken”. Later legde de 12-jarige Stephanle Spector, een dochter van de Amerikaanse hoogleraar bjj wie mej. Kauffman als secretaresse werkte, een verklaring af. Zij zei dat zy van Rie laat op de middag van 18 september — op 19 september spoeld ehet lijk van Lynn Kaufiman aan op een eilandje in de 1 haven van Boston — jenever had zien J drinken in de salon van de „Utrecht”, j „Daarna gingen wij — mijn vriendinnetje en ik — met hem naar de 1 eetzaal. Van R. was heel rustig. Hij zei niet veel. , Toen mijn vriendinnetje hem vroeg om een foto, zei hij „neen, ik haat mijzelf en ik ben stom. Als ik een spiegel had om in te kijken, zou ik naar mijzelf spuwen”. Stephanie zei voorts dat Van R. een appel uit de fruitschaal had geneftnen en in zijn zak had festoken. Een andere getuige heeft verlaard dat men, na de verdwijning van Lynn Kauffman, een appel in haar hut had gevonden. Concertgebouworkest Dirigentenbenoeming over enkele maanden (Van onze Amsterdamse redacteur) 1 „Er is geen sprake van, dat er 1 reeds één of twee vaste dirigenten van ’ het Concertgebouworkest zijn benoe !. 1 Het is evenmin zo, dat die benoemln1 gen binnenkort te verwachten zijn. De ! beslissing zal eerst over enige maan' den worden genomen.” t Dit verklaarde mr. H. J. Waage, za: kelijk leider van de Nederlandse Or • kest Stichting tot beheer van het Concertgebouw-orkest ons vanmorgen naar aanleiding van hardnekkige gef n iten, die in de wandelgangen van 3 het Concertgebouw en zelfs ver daarr buiten circuleren. 1 Volgens deze geruchten zouden Eugen . Jochum en Bemard Haitink als vaste 3 dirigenten zijn aangewezen. Men heeft :> dit kennelijk afgeleid uit het feit, da,t l Jochum zewel als Haitink de Ameni kaanse toemee van het Concertge3 bouwporkest in 1961 nullen leiden, a Bovendien zouden beiden doende zyn t zich los te maken van respectievelijk 1 de Beierse Radio en het Radio Phil1 harmonisch Orkest. Enige tijd geleden heeft het stich3 tingsbestuur echter meeegedeeld, dat e de opvolging van Van Belnum eerst a over geruim' tijd zou worden geregeld ■ en daarmee bedoelde men na de Amerikaanse toemee. Uit de uitlating, die n mr Waage ons thans deed mogen wij e afleiden, dat de benoemingen reeds it voor deze toernee hun beslag zullen krijgen. De uitstekend bewaarde Tempel van Poseidon (450 v. Chr.) is de meest volmaakte Dorische tempel der wereld. --- Kop vam, Grieks brons in het museum te Napels. Kop vam, Grieks brons in het museum te Napels. --- Huldiging voorzitter iNeaendnusc katholieke middenstandsbond Koninklijke onderscheiding voor de heer Koops (Eigen nieuwdienst) f|p een druk bezochte receptie in het Kurhaus te Scheveningen wen " gistermiddag het feit, herdacht, dat de heer J. A. Koops, voorzitte van de Nederlandse Katholieke Middenstandsbond, 25 jaar deze funeti vervult. Tijdens deze receptie richtte de staatssecretaris van het minis terie van economische zaken, dr. G. M. J. Veldkamp, zich - als vei tegenwoordiger van de regering - tot de jubilaris. Hij dankte de hee Koops voor zijn bijdrage tot een krachtige ontwikkeling van de midden standspolitiek; vJr de stuwing, die hij aan het middensUnd belen heeft gegeven en hij deelde ten slotte mede dat het Hare Majesteit d Koningin heeft behaagd hem te benoemen tot ridder m de orde vade Nederlandse Ueuw, waarna hij de heer Koops de versierselen aa deze orde verbonden opspelde. Als eerste van een lange rij sprekers uit kerkelijke en burgerlijke kringen dankte de heer Th; S. J. Hoog vice-voorzitter van de NKMB, de jubilaris voor het vele werk, dat hij niet alleen voor de bond, maar voor de middenstand in zijn geheel, voor de kerk, de staat en de maatschappij heeft verricht. De bijeenkomst in het Kurhaus betekende tevens officieel het afscheid van de heer Koops als voorzitter, daar h(j te kennen heeft gegeven over enkele maanden af te zullen treden. „Dat onze voorzitter nog enkele maanden wacht alvorens te vertrekken, heeft twee redenen”, aldus de heer Hooij, „de eerste plaats wil hij de bond in zijn nieuwe gebouw zien trekken en op de tweede plaats wacht hij het moment af dat de nieuwe statuten van de NKMB, waaraan al geruime tijd gewerkt wordt, gereed zijn. Pas dan, wanneer de NKMB stevig in de steigers staat, zal hij vertrekken”. Zichtbaar ontroerd was de heer Koops toen een persoonlijke brief van bondskanselier Adenauer, waarin deze de jubilaris zijn gelukwensen deed toekomen, werd voorgelezen. In zijn dankwoord, had de jubilaris moeite om zijn ontroering te verbergen. ,,Ik heb niet zoveel gedaan”, aldus de heer Koops, „ik heb alleen mogtv helpen de middenstand wakker te schudden. We hebben de winkeliers aan hun haren erbij moeten slepen er nu is dit troepje winkeliers uitgegroeid tot een bond van ambachtslieden, die zich mogen laten zien en die mogen aanzitten als er geconfereerd wordt, ook op internationaal niveau”. Onder de velen, die de jubilaris hur gelukwensen kwamen aanbieden merk ten wij voorts onder meer op zijne excellentie minister Van Rooi], van sociale zaken, vertegenwoordigers vai de zusterorganisaties in België, Duits land en Oostenrijk, mr. J. A. Jonkman voorzitter van de Eerste Kamer, mr H. W. van Doom, voorzitter van d( i KVP, oud-minister Algera, oud-minis ter mr. ar. , a D. van der Kwast, directeur-generaal ,. van handel en nijverheid van het mi- e nisterie van economische zaken. t, . r — h --- Duits lourneetheater dit jaar ook in Arnher „Wallensteins Tod” w * m .1. Het „Westdeutsches Toumeetheater I das Schauspiel” uit Remscheid begon r gisteren zijn 8de tournee voor de Nee derlandse schooljeugd onder auspiciën ‘ van de Stichting Wikor, die zich de ■J kunstzinnige vorming en ontwikkeling j van de leerlingen van het voortgezet 1, onderwjjs ten doel stelt. Vorige jaren kwamen de Remscheiders met Goethes „Faust” en Von r Kleists „Der zerbrochene Krug” en nu n wordt Schillers „Wallensteins Tod” gee speeld: negentien uitverkochte voorstel!- lrngen voor in totaal veertienduizend scholieren. Enkele nieuwe steden zijn dit jaar aan de tourneelijst toegevoegd s o.a, Arnhem, waar „Das Schauspiel” ’t ■- eerste Duitse toneelgezelschap zal zijn, is dat er na de oorlog optreedt, ki e De intendant van het gezelschap, Wil•s helm Michael Mund, die zelf de rol n van Wallenstein speelt, zwaaide in een s- gisteren gehouden persconferentie lof 3- toe aan het jeugdige Nederlandse puie bliek en aan zijn leraren, die voor zulk •d een uitstekende taalkundige voorbereiding zorgen. Toen twee jaar geleden „Faust’ Averd gespeeld waren de ren acties van de jonge Nederlandse toec- schouwers dezelfde als die in Duits,e land. )* ji De eerste voorstelling van „Wallens- steins Tod” werd gistexmiddag gege n, ven in de aula van het tweede Vrijr. zinnig Christelijk Lyceum in Den Haag. Ie Gisteravond werd het stuk daar voor s- genodigden gespeeld. --- Bejaarde landbouwer overreden , Dodelijke ongelukken UU/U UIUI De zestigjarige landbouwer F. A 1( *admos uit Bruinisse is gisteravond U lachtoffer geworden van een ver- — ■.eersongeval. Toen hij met zijn brom- K iets de rijksweg tussen Oosterland en R iruinisse wilde oversteken, werd hij ni iangereden door een uit de rich in dj ',ijp ko ende pe sonenauto bestuurd ™ loor de heer M. D uit Oosterland j Iwaar gewond werd de heer Padmos + utar het ziekenhuis in Zier kzee verwerd. Kort na aankomst daar is hij vt rverleden. s< — Bij een botsing tussen een per d( onenauto en een zwaarbeladen truck r n een scherpe bocht fan de Sp 'orweg _ n Roosendaal, is gisteren de 40 jar ge 2leer Kessels uit St. Oedenrode ged od 21 Je heer Kessels, die in de bocht wilde 2•emmen, slipte rioc.r de gladheid van le weg en kwam met zijn auto terecht inder een truck van ‘t expeditiebedrijf IV Jarvi uit Dinteloord, bestuurd door de ïeer O. van E. h Vanmorgen omstreeks half acht ge- g leurde op de boulevard te Zeist, tusiriek een ernstig verkeersongeluk, | ,'aarbij de 20-jang dienstplichtig miliair Berend van Putten uit Epe, geleerd op de vliegbasis Soesterberg. is imgekomen. Van Putten, die als betuurder van een jeep in de richting Seist reed, heeft vermoedelijk een voor