Geen feestelijkheden op 31 Augustus De particulier secretaresse van H.K.H. prinses Wilhelmina heeft medegedeeld, 1 dat prinses Wilhelmina er heel veel prijs ’ op stelt voortaan haar geboortedag in alle J stilte en zonder uiterlijk feestbetoon in 1 de familiekring te vieren. Mochten er ‘ plannen bestaan telegrammen of brieven 1 van gelukwens te sturen, zo verzoekt zij 1 vriendelijk, in verband met het karakter 1 van de viering van deze dag, deze niet te J zenden. 1 i Veertienjarige jongen bij zwemmen J verdronken ' Een 14-jarige scholier uit Rotterdam is gis- < teren bij het zwemmen verdronken. Na vijf : kwartier dreggen werd het stoffelijk overschot , gevonden. , Klein jubilé bij Fokker Het 200ste militaire vliegtuig werd gisteren \ door de Fokkerfabrieken na revisie af geleverd. . De Nederlandse vliegtuigfabriek heeft zich na de -i 00rl°6 speciaal bezig gehouden met het verrichten van revisie- en reparatiewerkzaamheden aan militaire vliegtuigen van de Nederlandse Belgische en Zwitserse luchtstrijdkrachten. Ook werden vele militaire toestellen tot passagiersvliegtuigen omgebouwd. Competitieindeling Afdeling ■ Den Haag De „Sportkroniek” heeft de indeling voor de gewone competitie van de Afdeling Den Haag van de KNVB bekend gemaakt. Deze luidt voor de eerste elftallen: IA: Gona, HMSH, Wippolder, Tedo, Paraat ADS, Postalia, VDS, CWP, ADO S; 1B: Dodge SV, SVH, Oranje Blauw, Ooievaars, Full Speed, ATVV, WIK, de Jagers, HBS 5, DHC 5; IC: Adelaars, Delfia, Gr. W. II-Vac, Esdo, Valkeniers, Düindlgt, SVT, Terlaak, Laakkwartier 5, VUC 5; 2A: AVV, ODB, Wit Blauw R.K, Sios, HGA, DHB, DHB R.K., GSC, DWO, SHC; 3A: DHBV, Oosterboys, WVS, OranjePjein, Wilsonmeters, Nootd. Boys, R.K. WW, HBS 8, Wassenaar 7; HVV 7; 4A: R.K. SVM, MOA, Vita Nostra, NLS, Juventas, LVSJ Laak West, Yerburgh, VGSV, HDSV. Voor de reserve elftallen: 1D: Naaldwijk 2, GDA 2. te Werve 2, VDV 2, Kranenburg 2, Postalia 2, DHL 2, ATVV 2. Postduiven 2, VUC 6; IE: Blauw Zw (W.) 2, K?va 2. VDS 2, Oranje Bi. 2, HDV 2, R.K. 1 AW 2, Wippolder 2, Terlaak 2, VUC 7, Scheveningen 4; 1F: Westlandia 2, VVP 2, : BTC 2, WIK 2, Full Speed 2, Vios 2, Spoorwijk 2. Archipel 2, ADO 6, Quick 3, Schevenrngen 5; 1G: Rijswijk 3, VCS 3, Celeritas 3, Vios 3. BMT 3, Wassenaar 3, Cromvliet 3. Scheveningen 6, RVC 4, HVV 4, Quick 4. .(Wordt yervolgd) I --- Advertentie isbos^ en strand... 'hij scheert «zich uitsluitend met i (i.K --- Overmoedige poging van Dick Schermer Weerexperts voorspelden mislukking CALAIS. — Ook Dick Schermer heeft een Lanaalpoging gewaagd. Na dagenlang wachten p een gunstig weerbericht, besloot hij gister,vond eindelijk maar de grote stap te wagen, iwemexperts hebben meewarig het hoofd gechud, want het getij was niet gunstig en de weersomstandigheden zouden pas begin Sepember weer zo zijn, dat van een verantwoorde oging sprake zou zijn. De 21-jarige Schermer wilde echter tegen die tijd weer terug zijn i Nederland om zijh studie te hervatten. Hij ad lak aan alle waarschuwingen en zou het ü proberen of nooit. Ruim vier en een half ur hield Dick de strijd tegen de elementen apper vol. Toen kregen de deskundigen elijk. Schermer moest opgeven, na vier uur n veertig minuten in het water te zijn geweest. Trainer Ooms was ’s morgens al uit Amsteram naar Calais vertrokken. Het Kanaal lag op at moment nog in een dichte mist gehuld n de sirene van kaap Griz Nez loeide om 'e dertig seconden om de schepen in de goede oers te houden. ’s Middags klaarde het weer op en tegen de ijd^dat 'S'Chermer per boot van Calais naar et strand van Kaap Griz Nez kwam, om zich aar in te 'vetten, was de zee zeer kalm en tond er een zwakke wind uit het Noordoosten, [et weer was helder. Terwijl Schermer zich invette tegen de koude - volgens vuurtorenwachter Jean Vidal deed iij het veel te dun — werd er druk over de :ansen van de Nederlander gediscussieerd.De rieeste weerprofeten gaven Schermer een goeae Kans, aocn enKeien vuorspeiuen vuui die nacht een woelige zee. Buitenlandse jour- < nalisten werden door trainer Ooms op een ] afstand gehouden. ( Even voor half zeven stapte Dick in de bran- j ding. „Niet opgeven hoor” riep men hem na . en overmoedig lachend antwoordde onze jon- 1 ge landgenoot „maak je niet ongerust. Ik, ga liever dood dan dat ik opgeef”. Vier en een i half uur later moest Dick echter toch aan i boord van zijn volgboot de „Notre Dame de ] Lourdes” worden gehesen. Tijdopnemer Emile , Rancon had zijn derde vergeefse tocht naar 1 Calais gemaakt in één maand. De Cubaan Cortinas en de Belg Ferdinand Dumoulin zijn j verstandiger geweest en hebben hun voorge- ^ nomen poging tot September uitgesteld. Latere berichten melden, dat Dick Schermer 1 wegens koude heeft moeten opgeven. De vetlaag, was niet dik genoeg geweest. Vuurtorenwachter Vidal heeft gelijk gehad. Ondertussen heeft de 18-jarige Philip Mickman zich niet door het voorbeeld van Schermer laten afschrikken. Vanmorgen om half zes startte hij te Calais voor zijn tweede poging van dit seizoen. Achtervolging profs ; wielrennen Twee Nederlanders winnen ; hun serie Hedenmorgen werden te Kopenhagen de i series van de achtervolging der professionals i verreden. Nederland had ingeschreven met < twee renners nl. Van Buk en Van Est. Van Beek kwam in de tweede serie uit tegen de sterke Zwitser Koblet, die echter nog niet geheel hersteld is van een blessure. De Nederlander nam terstond een voorsprong, die vijf ronden voor het einde zelfs 50 meter bedroeg. Op dat moment kreeg hij een lekke band en nadat weer gestart was op dezelfde plaats, waar de pech ontstond, behaalde Van Beek een regelmatige overwinning. Van Est had het in zijn rit tegen de Fransman Le Niserhy wat gemakkelijker. Zonder bijzondere krachtsinspanning won hij met grote voorsprong in 6 min. 39 sec. Britse league begon met zomervoetbal Engelse profs zijn heel wat gewend. Voetballen bij tachtig graden in de schaduw is hun echter te bar Op de hardgekookte velden de- . den zich dan ook op deze eerste competitieZaterdag meer ongevallen, voor, dan zelfs midden'in de winter op bevroren velden het geval is. Vooral de doelverdedigers hadden het zwaar te verduren. Gray van Gateshead brak een rib en ontwrichtte zijn pols, terwijl Merrick van Birmingham een handblessure opliep. Woodhead van Sheffield Wednesday was er nog het ergst aan toe, daar hij een been brak. Ook de toeschouwers bleven er niet „koud onder” getuige het grote aantal flauwvallers onder de 1.140.000, die de wedstrijden bezochten. , Verrassingen bleven niet uit. Zo verloor Birmingham met Chapel en Brennah twee binnenspelers die samen 30.000 pond hebben gekost, kansloos van Chelsea. De nog duurdere Derby combinatie Steel-Morris kon niet tegen de verdediging van Manchester United op en Derby verloor dan ook met 1—0 door een doelpunt van de zeventiijjarige Brian Birch, die vorig jaar nog boerenknecht was. Fulham trof het niet bij zijn debuut in de eerste divisie. Cuphouder Wolverhampton won met 2—1. Ook kampioen Portsmouth maakte geen fout en de 3—1 zege op Newcastle United mag er zijn. Arsenal en Middlesborough misten beide een strafschop na rust en verloren daardoor met de oneven goal resp. van Bumley en Everton. Sw’ift for ever Frank Swift zal zijn oude club Manchester City door de spelersmoeilijkheden heenhelpen. Hij vierde zijn come-back tegen Aston Villa en zijn aanwezigheid inspireerde de Manchesterploeg tot een gelijk spel tegen Aston Villa. Deze maand zal de lange oud-internationaal nog onder de lat staan, dan hangt hij zijn keeperstrui voorgoed aan de wilgen. Het pas gedregadeerde Preston North End stelde in de tweede divisie teleur door zijn eerste wedstrijd tegen Swansea Town te verliezen. De uitslagen luiden: Eerste divisie: Arsenal—Burnley 0—1, Birmingham City—Chelsea 0—3, Blackpool—Huddersfield 4—1, Bolton Wanderers—Stoke City 4—0, Derby County—Manchester United 0—1, Fulham—Wolverhampton Wanderers 1—^2, Liverloop—Sunderland 4—2, Manchester City— Aston Villa 3—3, Middlesborough—Everton 0—1 Newcastle United—Portsmouth 1—3, Westbromwich Albion—Charlton Athletic 1—0. Utrechtse windhonden op Marlot Greyhounds en Whippets hebben elkaar voor een talrijk publiek op de baan van Marlot ontmoet. De hindernisserie voor Greyhounds werd gewonnen door Utrecht, terwijl de vlakkebaanserié voor Den Haag was. De resultaten waren; Greyhounds. Hindernis: 1. Banka, in 24 8 s. (N. C. Teeuwen, Utrecht); 2. Sentosto (Stal Cromvliet, R’wijk) Vlakkebaan, A-klasse: 1. Curley Arjuna, in 23.3 sec. (Stal Cromvliet); 2. Vrinters (A. v. Velzen, Utr.); 3. Sonja (A. Tetteroo, Den Haag); B-klasse: 1. Trewina, in 23.4 sec. (P. Prijs, Utr.); 2. Bill v. Flying Home (A. Heynen, R’dam); 3. Evolina (Mevr. Machielsen, Den Haag). Whippets. A-klasse: 1. Ardat, in 25.2 sec. (W. Hölsken, Den Haag); 2 Sonja (J. Lisman, Utr.) B-klasse: 1 Chandra, in 25.9 sec. (Mevr. Kortekaas, Den Haag); 2. Apollo (A. Sarolea, Den Haag). --- Mevr. Smitt-Avis particulier secretaresse van de koningin : m ver Dana met net aan mej. mr n. a. ■ Sneller op haar verzoek verleend eervol ■ ontslag is met ingang van 1 October tot 1 particulier secretaresse van H.M. de Ko’ ningin benoemd mevrouw N. Smitt—Avis 1 uit Blaricum. Mevr. Smitt—Avis is twëede • secretaresse van de Oecumenische Raad , van Kerken in Nederland. ! Tweede „kinderkist” van | Schiphol opgestegen _ Het tweede „kindervliegtuig” is giste' ren naar Batavia vertrokken. Het was de , PH—TLO met gezagvoerder Zwarthoed. t Aan boord bevinden zich 12 babies, 18 „ kinderen beneden de 12 jaar en 19 moe' ders, De kinderen en hun moeders waren ‘ de eersten, die gebruik maakten van de nieuwe passagehal voor intercontinentale ' luchtreizigers in het stationsgebouw op e Schiphol. \ A. N. Kahrel overleden 2 In het R.K. Ziekenhuis te Groningen is gisI teren na een langdurige ziekte overleden de “ heer A. N. Kahrel, directeur van Kahrels 1 thee- en chocoladefabriek te Groningen. 1 --- Pronk en Bakker winnen hun series achter grote motoren Wielerkampioenschappen te Kopenhagen Onverwachte successen j brengen grote vreugde i in Nederlandse kamp j De Nederlandse kolonie, die met \ gespannen aandacht de prestaties ; van onze wielerploeg op de wieler- ; kampioenschappen te Kopenhagen ; volgt, heeft gisteravond feest gevierd. Want aan het einde van een | dag, die wat triest was begonnen . — onze amateur Kunst reed immers j des morgens een slechte wedstrijd in de achtervolging tegen de Fin Kuusinen — stonden in het Nederlandse kamp twee trotse overwinnaars: de stayers Bakker en Pronk! Zij hadden heiden ’n sprekende overwinning geboekt in hun seriès over 100 k.m. achter grote motoren. En daarmede hebben zij laten zien dat Nederland ook in deze klassieke race een woordje gaat meespreken en dat het niet onmogelijk is dat ons land, dat na de wegwedstrijden van Zaterdag en Zondag sterk op de vóórgrond is getreden, ook nog beslag gaat leggen op de stayerstitel. „Ik reed vanavond erg gemakkelijk”, vertelde Bakker na zijn overwinning. „Vanmiddag had ik wat hoofdpijn, maar vanavond voelde ik mij volkomen fit.” En toen Jan Pronk later naast Bakker stond en de beide stayers elkaar feliciteerden was men in het Nederlandse kamp eigenlijk een beetje beteuterd, want niemand had op zo’n fraai succes gerekend. In beide series moesten 270 ronden worden gereden. In de eerste serie gillen slechts drie renners van start n.I. akker (Ned.), Leliaert (Belg.), en LamDley (Fr.) De Fransman bezette reeds Doedig de tweede plaats achter Bakker, edufende de eerste twintig ronden geeurde er niets bijzonders. Daarna begon amboley zijn aanval op Bakker, welke ij vijf, zes maal herhaalde. Bakker wees em echter telkens weer resoluut af. Het raren voortdurend kleine prikjes, die de 'ransman uitdeelde, maar zelf kon hij ic.h niet zonder veel moeite zijn gangïaker volgen. Tijdens al deze aanvallen at de Belgische kampioen, Leliaert, rusg af te wachten. Tegen het einde van e koers wilde de Belg tot de aanval vergaan, maar zijn gangmaker werkte nvoldoende mee. Zodoende kon de weeldkampioen Damboley zijn tweede plaats ehouden en eindigde de wedstrijd in een olgorde, die de renners reeds na de eerte vijf ronden hadden. De uitslag, werd: Bakker (Ned.) 1 uur 36 min. 53 sec.; 2 .amboley op 30 meter en 3 Leliaert op 0 meter. .evendige tweede serie De tweede serie, waarin Pronk (Ned.), leuleman (België), Bethery (Er.) en iesson (Zwits.) uitkwamen, was heel wat ;vendiger dan de eerste. De tactiek werd 1 spoedig duidelijk. Besson kreeg het in eze serie hard te verduren tegen de drie ndere stayers. Bethery bleef vlak voor ïesson rijden en achter de Zwitser wiselden Pronk en Meuleman steeds van laats. Maar Besson gaf zich zomaar niet ewonnen. Het publiek, dat in grote geile de tribunes bevolkte en niet bepaald erwend is met goede wedstrijden achter rote motoren, had de combine tegen de Iwitser gericht, spoedig door en men museerde zich best bij dit schouwspel, at bijzonder aantrekkelijk was. Toen de latste 35 kilometer ingingen veranderde e Fransman plotseling van tactiek. In laats van vlak voor Besson te blijven ijden, versnelde hij het tempo. In vier, ijf ronden was hij weg, passeerde Meusman, daarna Pronk en joeg nu achter ïesson aan. Maar hij bleek te veel van ijn krachten te hebben gevergd. Toen kwam Pronk terug en 75 ronden oor het einde volgde er een felle aanal van onze landgenoot. Twee ronden mg duurde die strijd en toen moest Beson loslaten. De strijd was gestreden, •ronk lag inmiddels op kop met Bethery p de tweede plaats, Besson als derde en leuleman als vierde. Bethery bleek over Ie meeste reserves te beschikken en 62 onden voor het einde passeerde hjj in een lits Pronk en Meuleman. Vijftien ronden oor het einde vloog Pronk op Bethery if. Even raakte onze landgenoot los, naar hij sprong weer bij en wist de '"ransman te passeren. En deze eerste ilaats gaf hij niet meer prijs. De uitslag luidde: Pronk, tijd 1 uur 3 min. 10 sec., 2. Meuleman op 100 meer, 3. Bethery op 200 meter en 4 Besson p 300 meter. Goed batten van de Free Foresters De uitslagen van Maandag luiden: Eerste divisie: Blackpool—Middlesborough —1, iStoke City—Liverpool 0—0. Tweede divisie: Blackburn Rovers—Huil City —2, Cardiff City—Sheffield Wednesday 1—0, Iheffield United—Swa^isea Town 1—1, TottenLam Hotsp.—Plymouth Argyle 4—1, West Ham Jnited—Leeds United 3—1. De Free Foresters zijn hun twee-en-ttfrtntigte tour door Nederland goed begonnen. In en tweedaagse wedstrijd tegen een Bondsilftal in Amsterdam begonnen zij met het [oede totstal van 229. Aanvoerder Brodhurst — :een onbekende op onze velden — had na een [ewonnen toss batten gekozen en vooral Henlerson 39 (8x4), Bloy 59 (1 x 6; 4 x 4), Brodïurst zelf 56 (2x4; 6x3) en Shuttleworth 41 5x4) toonden snel runnen tussen de wickets :n straften elke minder goede bal meedogenoos af. De overigen werden een willig slacht»ffer van v. d. Vegt, die in 15 overs 4 wickets roor 31 runs nam, en van de jeugdige Haaremse reserve-keeper Honnebier, die drie vaneen achter de palen deed en weer geen extra veggaf. Aanvoerder Arendsen de Wolff ving 5huttle’worth fraai uit in het verre veld. Peler 2—61, H. v. Weelde 2—26. Het batten van iet bondselftal viel tegen. Vooral de slow>owlers Fraser en Henry toonden, dat er in >ns land nog heel wat aan het voetenwerk mtbreekt. Het einde van de eerste dag kwam >p 102 voor 6, waarvan Bart Schuur een zeer ;oede 44 (7 x 4) en Mulder 21 voor Shorto Royal Navy) hem bliksemsnel stumpte. De lagenaars Arendsen de Wolff en v. d. Vegt lieven „overnight not out” beiden met 5 runs ;n mogen dus vandaag hun innings voortetten. --- Van bron van Hollands negotie naar EEN KRINGLOOP VAN DRIEHONDERD JAAR rijk met zelfbestuur ï st Van Heutsz in feite grondlegger van » Pan-Indonesisch nationalisme 3: di (Van een bijzondere medewerker) j; Driehonderd en vijftig jaar geleden kwamen de eerste Nederlanders ™ naar Indonesië. Ze kwamen er als handelaars. In 1599 bereikten ze voor h het eerst het eigenlijke doel hunner verre reizen: de Specerijen-eilanden ^ Op de Banda-eilanden sloot in dat jaar Admiraal van Neck een verbond b van vriendschap en samenwerking met de inheemsen, een verbond dat aangegaan werd op voet van gelijkheid. Sindsdien is de Nederlandse invloed in de archipel gegroeid en getransformeerd. Van vrienden wer- j den de Nederlanders tot overmachtige bondgenoten, toen tot overheer- i sers, daarna tot souvereinen van het land, om nu, na drie en een halve eeuw, teruggebracht te worden tot hun punt van uitgang: vrije samenwerking tot wederzijds belang. Zoals in het verre verleden de eerste Nederlanders, als gasten van Indonesische regeerders, zich op de Spece- J rij en-eilanden met de inheemsen in de vergaderhallen ter conferentie zetten, zo zijn nu de Indonesiërs, als gasten van Nederland, gekomen tot confereren op voet van gelijkheid en tot vorming van een nieuw verbond van vriendschap en samenwerking. ^ l j • • a i ... . • i r\ „Rust en orde” lang het enige ideaal De eerste Nederlandse zeevaarders kwamen in Indonesië om er handel te drijven. Admiraal van Neck rapporteerde aan zijn lasthebbers — de Verenigde Oost-Indische Compagnie was toen nog niet gevormd — dat hij erin geslaagd was, grote winsten voor hen te verzekeren, „niet door onrechtvaardigheid of door tyrannieke onderdrukking, maar door eerlijk handel te drijven met vreemde naties”. Maar de handel was niet vrij en niet veilig. De Nederlanders waren doorgedrongen in een gebied, dat de Portugezen als hun wèttig gebied van alleenhandel beschouwden. De handelsposten moesten daarom versterkt worden en de schepen uitgerust tot de oorlog. De handelsondememingen werden samengevoegd tot een machtige, met souvereine rechten begiftigde Compagnie. Daarmee was echter nog niet beslist, op welke wijze en voor welk doel de wapens gebruikt zouden worden. Zou men zich beperken tot een afweer van het Spaans-Portugees geweld en de betrekkingen met de inheemsen voortzetten op een voet van vriendschappelijke handelsrelaties, of zou men zich ook ten opzichte van de inheemsen met machtsmiddelen een bevoorrechte positie verzekeren? De eerste controverse Deze twee opvattingen zijn op elkaar gebotst in het begin van de zeventiende eeuw. Als verdediger van de meer vredelievende, Strikt commerciële richting trad een tijdlang Laurens Reaal op, die de derde gouverneur-generaal was. Zijn persoonlijkheid en zijn opvattingen moesten echter wijken voor die van de zo veel dynamischer Jan Pietersz. Coen. De grote plannen van de stichter van Batavia zijn nooit uitgevoerd. Hij droomde van de verdrijving der Spanjaarden en Portugezen uit al hun Aziatische posten. Hij wilde door volksplantingen onder Nederlandse leiding de heerschappij der Compagnie over de zeeën van Azië en daarmee over de zeehandel vast verankeren. Deze kolonisten zouden vrij handel mogen drijven op alle Aziatische landen, maar de Compagnie zou zich de uitwisseling der goederen tussen Europa en Azië voorhehouden en de in Azië gemaakte handelswinst in de vorm van kostbare tropische producten naar Europa verschepen. Van vrijheid en gelijk recht voor de inheemsen kon hierbij geen sprake meer zijn. Coen verdedigde de noodzaak voor deze verbreking van het evenwicht door te wijzen op de „trouweloosheid” der Indonesiërs, die de aangegane contracten niet nakwamen. Hij ontleende daaraan het recht tot strafexpedities en uiteindelijk de morele rechtvaardiging (in zijn ogen) voor de bloedige onderwerping van het volkje der Banda-eilanden, dat daarbij te gronde ging. De Nederlanders en Indonesiërs hadden verschillende rechtsopvattingen en kenden niets van eikaars gebruiken en rechtsregels. Eerst honderd jaar later begon bij sommige Nederlanders een vaag besef te komen van het ^ bestaan van een Indonesisch recht, dat I in onze eeuw door Prof. Van Vollenhoven * ter kennis van de wereld gebracht is. De ? twee partijen konden wel een accoord 11 sluiten, maar over de uitvoering ervan v moest onvermijdelijk conflict komen, ” waarbij beide partijen elkaar van wille- ï keur en machtsmisbruik betichtten. Coens plannen zijn slechts half uitge- v voerd. Men verdreef de Portugezen uit g een deel van hun bezit en faalde volko- r men in alle pogingen om de Spanjaarden v uit de Philippijnen weg te werken. Men v trachtte de inter-Aziatische handel te be- e machtigen, maar hield hem in handen vair de Compagnie zelf, zonder vrije me- J lewerkers toe te laten. Naar gebiedsuit- \ breiding werd niet gestreefd, wel naar het n zo ver mogelijk uitzetten der versterkte I handelsposten: van Perzië tot Japan. Gou- v verneur-Generaal Anthony van Diemen g was de uitvoerder dezer politiek en hij li leed het op grootse wijze. Tot de kusten g van Siberië en rondom Australië zond hij t zijn schippers om nieuwe handelsgebieden t: ip te sporen. Waar geen ontwikkelde be- t volking was en waar dus wel verovering t m kolonisatie, maar geen „negotie” mo- v jelijk bleek, liet men het land zonder T' spijt ter beschikking van latere ontdek- E kers. Zo kon Engeland Australië meer v ian een eeuw later nog eens doen ver- v kennen en in bezit nemen. b Van Diemens stelsel van handelsover- ïeersing moest gepaard gaan aan onder- f Irukking van de Indonesische scheepvaart, 1 voor zover ze kon dienen tot het „smokkelen” van kostbare producten, zoals specerijen. En omdat de schepen klein en weinig talrijk waren en bovendien de Europese markt slechts een beperkte £ voorraad van de voortbrengselen van In- o lonesië kon verwerken, besloot men in r Batavia tot stelselmatige beperking der n productie, wat gebruik van wapengeweld v m onderwerping der bevolking meebracht, s Het handhaven van de alleenhandel had, \ tegen de bedoeling der kooplui in Amster3am in, de vestiging van een koloniaal rijk tot gevolg. Eenmaal die weg opgedaan, was er geen terugkeer mogelijk. En toen er een groter stuk van Java onder rechtstreeks gezag der Compagnie gekomen was, kwam ook het streven om in £ lat gebied de productie van waardevolle ^ ■landelsgewassen te bevorderen. Op het / eind der zeventiende en in het begin der achttiende eeuw leefde Batavia een groep Nederlanders, waarvan Johannes Camp- 0 huijs en Johan van Hoorn gouverneurs- ? generaal geweest zijn, die de liefde voor c parkaanleg en plantencultuur, die toen in Nederland groot was, in Indonesië tot ontplooiing bracht. Toen ontstonden de grote landgoederen rondom de Indische hoofdstad. Op die goederen werden nieu- * we planten ingevoerd. Daaronder was ook * de koffieboon, die voor Indonesië van zo’n grote betekenis werd. Hiermee begon een omvorming van de Indonesische economie, die in de twintigste eeuw haar hoogtepunt bereikte. Twee eeuwen na de invoer van de eerste koffieboompjes was het punt bereikt, waarop Indonesië met zijn uit heel de tropische wereld geïmporteerde gewassen een centrum van voorziening voor alle landen werd. Daendels bracht kolonialisme De achttiende eeuwse gouverneurs-generaal breidden het machtsgebied der Compagnie over het binnenland van Java steeds meer uit. Zij zetten susuhunans en sultans af en stelden ze aan, maar formeel bleven ze de Javaanse heersers nog als gelijken en bondgenoten behandelen. Toen kwam de tijd der Franse revolutie, die leidde tot de Franse overheersing en Herman Daendels, eens advocaat in het vergeten stadje Hattem en daarna generaal, tot landvoogd in Batavia maakte. Onder het bestuur der Compagnie was het gezag der Nederlanders in Indonesië geleidelijk gegroeid maar 1 nooit stelselmatig geordend. Voor een j leerling der Franse revolutie met haar rationalisme en voor een bewonderaar van j Napoleon, de organisator van het bestuur ] op militaire leest, en Daendels was beide, was dat een onmogelijke toestand. De In- 1 donesische vorsten werden tot onderge-" schikten gemaakt en de volledige souve- i reiniteit van de Westerse staat werd ge- j vestigd. Uit de handelsposten der Compagnie was een koloiiiaal rijk geworden, i De negentiende eeuw begon met een • tijdelijke overheersing van Engeland. Tho- 1 mas Stamford Raffles bracht nieuwe me- 1 hoden en ideeën naar Java, die hij in ’oor-Indië had leren kennen. Op zijn betuur volgde ’n periode van weifeling, tot ioning Willem I als gouverneur-generaal ohannes van den Bosch naar Indonesië tuurde, die er het later berucht geworen Cultuurstelsel invoerde. De bedoeling ,Tas goed geweest: arbeidsplicht zou de ietaling van belasting in geld vervangen; tieuwe bronnen van inkomen zouden weren geschapen, die de Javanen zo goed als Ie Nederlandse staat tot voordeel zouSen reiken. Maar de voordelen, die het avaanse volk ervan had kunnen trekken, eerden geneutraliseerd door de snelle oename der bevolking en wat ze nog ladden kunnen hebben, werd aan de Javanen niet gelaten door de misbruiken, lie het stelsel bijna onvermijdelijk mee>racht. (Slot volgt.) --- Zwaargewicht Davis komt toch — — — >-*.-**- jvuuj^iucu avis zal toch naar Scheveningen komen, aar hij nog last van een blessure had, werd ;n selectie-wedstrijd georganiseerd tussen em en Schemansky die op de Olympische pelen als tweede eindigde achter Davis. Davis ron en zal nu de Verenigde Staten bij de ereldkampioenschappen vertegenwoordigen. GDA maakt zich gereed Het Loosduinse G.D.A. wil het Volgend seinen goed voor de dag komen. Voor de Druien-nederlaagserie werd tien minuten voor tijd sn 2—1 overwinning tegen Gouda bevochten, ïrwijl het tweede de wisselbeker van de .lphense Boys te verdedigen had. Met succes, rant de reserves wonnen met 4—1 van HBC. Let zesde verloor met 1—3 van Velo 5, maar et zevende won met 4—0 van het zesde van 'elo. De Jagers „Generaal Wagner” tournooi. De agers—HBS 0—0, NAC—RFC 1—2, HBS—RFC —1, De Jagers—NAC 0—1, De Jagers—RFC —4, HBS—NAC 0—1. Nederlaagserie Tonegido. Tonegido—LFC 3-5 aterdagavond om half zeven komt HVV 2 op ezoek. Bevrijdingstournooi VIOS. BMT—Celeritas —1, VCS—Scheveningen 2 3—1, Laakkwartier -Cromvliet 0—2, VIOS—RVC 2—1. Israël geslagen. — Door in Belgrado met 6—0 an Israël te winnen maakt Zuid-Slavië een □ede kans om de voorronde van het wereldampioenschap voetbal te overleven. --- Nederland maakt zich ernstig ongerust over Rijnscheepvaart-verkeer Hoeksteen van Nederlandse economie dreigt verloren te gaan In de „New York Times” is een artikel verschenen van de hand van Sydney Gruson uit Den Haag, waarin hij schrijft, dat . de Nederlandse regering voornemens is een ’ protest in te dienen bij de Ver. Staten en Engeland tegen de nieuwe maatregelen van de militaire regering in Duitsland inzake het scheepvaartverkeer over de Rijn, „een van de hoekstenen van de Nederlandse economie”. Volgens de Nederlanders, aldus meldt Gruson schenden deze maatregelen het beginsel van vrije scheepvaart op de Rijn, dat werd vastgelegd in de conventie van Mannheim van 1868. Van het allergrootste belang is voorts, dat deze maatregelen de toekomst bedreigen van de haven van Rotterdam en in mindere mate die van de havens van Amsterdam, Antwerpen en Gent. Volgens twee verordeningen van het Joint Export Import Agency, waarin de V. S. een overheersende positie innemen, moeten sinds 20 Augustus voor al het nietDuitse scheepvaartverkeer op dat gedeelte van de Rijn, dat stroomt door Duits grondgebied, zowel voor binnenlands als buitenlands verkeer, vergunningen worden aangevraagd bij daartoe aangewezen Duitse bureaux. De Duitsers zijn thans gemachtigd het verkeer van niet-Duitse schepen te beperken, indien hieruit betaling in buitenlandse valuta voortvloeit. Nederland wordt hierdoor wel zeer gedupeerd. De Nederlanders hebben verreweg de grootste Rijnvloot van alle landen. Voor de oorlog was het immers zo, dat 75, % van het totale verkeer in de haven van Rotterdam verband hield met Duits transito verkeer. Van w «11 m • 1 • 1 • alle ladingen, die werden vervoerd was v 80 % bestemd voor Duitsland. De Nederlanders achten het met elkaar -* in strijd, dat Marshall-hulp wordt verschaft c voor projecten zoals het herstel van de j Rotterdamse haven, terwijl tegelijkertijd 1 sedert de oorlog het scheepvaartverkeer e van de V. S. naar Duitsland geleid wordt jvia de Noordduitse havens, aldus Gruson. . De Nederlandse havens zijn bijna geheel C uitgeschakeld, ofschoon het volgens de Ne- f derlanders in bijna alle gevallen goedkoper zou zijn deze havens en de waterwegen van t de Rijn te gebruiken dan de Noordduitse g havens en de Duitse spoorwegen. In Nederland heerst volgens Gruson de mening dat de bezettende mogendheden — in het bij- v zonder de Amerikaanse militaire regering „ — weloverwogen het Nederlandse econo- v mische leven in gevaar hebben gebracht, t uit bezorgdheid over het herstel, van Duits- e land. De Nederlanders hopen, dat deze v houding zal worden gewijzigd, wanneer het li departement van buitenlandse zaken het b beheer over Duitse aangelegenheden overneemt. v --- Still going Strong Hedenavond fluit de bi-jarige neer Hierre ae ^ wedstrijd tussen Escher Boys en een elftal van 1 de Machinefabriek te Leiden. Sedert veertig ' jaar is hij een geziene rechtspreker op de £ velden van de Zaterdagmiddagclubs. Hij wordt c echter nog overtroffen door de heer Hierck, F de secretaris competitieleider van de adspi- * rantenafdeling, die 41 dienstjaren achter de rug heeft. £ \ --- Advertentie u.M.i va --- DETECTIVE FEUILLETON tegen wu en aam )OR H. VöLMER _ ^ J lic Zij had haar stem volkomen in bedwang ni toen zij uit de hoogte informeerde: „Wil Ei je je iets duidelijker uitdrukken?” Klausen negeerde de vraag. „Je bent vc niet naar Teddy Blom gegaan, zoals ik Ik had bevolen”. je Haar hooghartigheid nam nog toe. „Be- la volen? Jij mij?” Ie Hij grinnikte sarcastisch. „Zoals ik had k.t aangeraden, indien dit mejuffrouw pretti- w gër toeklinkt”. „Ik was op weg naar Teddy, toen ik m me bedacht. Het leek me te gevaarlijk, ni Achteraf heb ik gelijk gekregen. De poli- ’t tie liet er geen gras over groeien, en ver- m spreidde je signalement. Wanneer je je it verstand had gebruikt, zat je op het ogen- w blik al een eind buiten Zweden”. x, „En jij kon mooi weer spelen van de dj opbrengst van het halssnoer”. er , Paula schokschouderde. „Ik zie geen q . kans het kwijt te raken, of het moest re l aan de Béringuards zijn. In die richting nl [ heb ik stappen gedaan, ’k Had een onder- sc houd met Solange en bood hem ’t hals- n, snoer voor vijftigduizend kronen te koop aan. Hij kan ieder ogenblik hier zijn”. „Mooi. Vijftigduizend kronen sla ik niet af. Als je ’t geld niet over de balk smijt, ,■ ben je er een paar jaar mee onder de ? ■ pannen. Daarna komt het halssnoer aan t' : de beurt. Heel attent van je, Solange op le de thee te vragen. Zijn duiten incasseer ik, . I maar naar ’t sieraad kan hij fluiten”. sl . „Je praat alsof jij het alleen voor het • zeggen hebt. Ik heb recht op de helft”. ■ „Op geer) öre. Hoe was het mij vergaan als ik je niet in Marvall had ontdekt? Leer om leer, schattebout! ’k Heb twee 7? , uur bfl Teddy Blom zitten wachten. Wie R verscheen, geen Paula Kalarne. ?' Ik begreep welk spelletje je dacht te spe- F len. Met Teddy ben ik overal geweest waar S< ik vermoedde dat je een toevlucht kon el hebben gezocht, ook hier. Overdag moest n ik me van de vlakte houden. Ondertussen w ■ informeerde Teddy opnieuw aan alle Stock- °1 holmse adressen — hij sleet voor niets zijn n schoenzolen. Toen besloot ik nog een kijkje n: te nemen, en ziedaar! Het spreekwoord N werd weer bevestigd: lest best. De dame tc ontvangt me zowaar feestelijk, bij kaarslicht . Klausen stak een hand uit. „Kom : nu maar met ’t halssnoer op de proppen! , En een beetje gauw!” Langzaam schude Paula het hoofd. „Niet 1 voordat ik met Solange zaken heb gedaan. ' Ik verlang de helft van de koopsom. Wil . je hem daarna weer van ’t halssnoer ont- ; lasten — mij een zorg! Ik zal het niet beletten. Wanneer de vijfentwintig duizend kronen in mijn bezit zijn, ga ik mijn eigen weg”. „Niet onverdienstelijk overlegd, Paula, maar er komt niets van. Ik regel de boel, niet jij. In ’t kort zal ik je vertellen, hoe ’t er met je voorstaat. Je kunt met me meegaan. Je weet, dat ik dol op je ben. Ik zal je Lars doen vergeten: ’k begrijp waarachtig niet wat je in hem kon zien. Teddy Blom is een specialist in ’t vervaardigen van valse paspoorten. Hij levert mij er één ten name van meneer en mevrouw Crispi. Met jouw vaardigheid in ’t grimeren en vermommen transformeer je mij makkelijk in een Italiaan, jezelf in een schone Italiaanse. We reizen per vliegtuig naar Amsterdam, vandaar naar Parijs. Als wij er ons een maandje hebben geamuseerd, slaan we onze tenten aan de Riviera op. Na een paar jaar is ’t rumoer om de diefstal van ’t halssnoer verstomd. Laat het gerust aan mij over hoe het te gelde te maken”. Paula zag hem strak aan, haar ogen stonden hard. „Zo, zijn dat je plannen?” „Dat zijn mijn plannen”. „Nu zeg ik, er komt niets van”. „Neen?” vroeg hij op gerekte toon. Heftig antwordde zij: „Neen! Ik ben waarachtig geen heilig boontje. Ik wist, dat jij de aanslag op Gunnar Lundqvist pleegde: het verhinderde me niet, één lijn met je te blijven trekken. Ik zou óók hebben gezwegen, wanneer je Marianne Karlson en August Söderman uit de weg had geruimd. Maar dat je Lars Folmer, een medewerker, naar de Bernadottestraat lokte, hem opwachtte en verraderlijk een mes in de rug plantte, dat vergeef ik je nóóit! Ik zal niet rusten' eer je daarvoor hebt geboet. Nu weet je precies waar je met mij aan toe bent”. (Wordt vervolgd) --- Advertentie TlwitSa/YWi PLEISTER JL Huldkleurig --- Radio-programma iiLun'i /i v Gi’i u Hilversum I. — KRO 6.00 Amus. ork.; 6.20 Wereldkamp. wielrennen; 6.30 Strijdkr.; 7.00 Nws.; 7.15 Wim en Bram Scholte; 7.30 Dit is leven; 7.45 Regerihgsuitz. 8.00 Nws. 8.05 Gew. man; 8.12 Promenadeconc. uit Londen; 8.45 Vragen van deze tijd; 9.00 „Cosi Fan Tutte”, Opera; 10.10 Act.; 10.20 Viool en cello; 10.45 Avondgebed; 11.00 Nws.; 11.15 Gram. Hilversum II. — AVRO 6.00 Nws.; 6.15 Piano 6.30 „Jeugd van Nederland”; 6.45 Percival Mackey en ork.; 7.45 Gram.; 8.00 -Nws.; 8.15 „Wiener Geschichten”; 8.55 Promenadeconc. uit Londen, 2e deel; 9.50 Buit. overz.; 10.05 Verzoekprogr.; 10.25 „De Speeldoos”; 10.45 De wereldkamp. wielreiftien; 11.00 Nws.; 11.15 Gr. Radio-centrale. — Derde lijn: 6.30 VI. Br. Voor de soldaten; 8.00 BBC L.P. Stapleton en ork.; 8.30 Verzoekprogr.; 9.00 VI. Br.; 10.15 BBC L.P. Orkestmuz. — Vierde lijn: 6.00 Fr. Br. Voor de soldaten; 6.30 BBC; 8.00 Fr. Br. Opera „Faust”; 10.15 VI. Br. Jazz; 10.50 Wereldkamp. wielrennen; 11.00 Lux. WOENSDAG Hilversum I. — NCRV 7.00 Nws.; 7.30 Gram.; 8.00 Nws.; 8.15 Te Deum; 8.45 Viool en piano,; 9.00 Voor jonge zieken; 9.30 Muziek bij het werk; 10.00 Symph. ork.; 10.30 Morgendienst; 11.00 Zang; 11.30 Strijkkwartet; 12.05 Ens. Lachman; 12.30 Land- en tuinb.; 12.33 Trio; 1.00 Nws.; 1.15 Orgelconcert; 2.00 Trio; 2.30 Cello; 3.00 Omroeporkest; 4.00 Koor en ork.; 4.15 Voor onze jongens en meisjes; 5.30 Gram.; 5.45 Zigeunerkwintet; 9.35 Metropole ork. Hilversum IL — VARA 7.00 Nws.; 7.18 Gram. 8.00 Nws.; 8.18 Gram.; 8.50 Voor de huisvrouw; 9.00 Franse kamermuz.; 10.00 VPRO; 10.20 VARA Kookpraatje; 10.35 Als de stofzuiger zwijgt; 11.00 Causerie; 11.30 Non-stop; 12.00 Orgel; 12.30 Land- en tuinb., 12.33 Platteland; 12.38 Jan Corduwener; 1.00 Nws.; 1.20 Roemeens ork.; 1.50 Piano; 2.00 Gesproken portretten; 2.15 Kamerorkest; 3.00 De Regenboog; 3.30 Ork. Al Goodman; 3.50 Waar zwerven wij? 4.00 Symph. ork.; 4.15 Voor de kleuters; 4.30 Vragen staat vrij; 4.55 Zo de ouden zongen...; 5.15 Miller sextet; 5.45 Regeringsuitz. Radio-centrale. — Derde lijn: 8.05 VI. Br. Morgenconc.; 9.05 Deuntjes in de morgen; 10.00 BBC; 12.00 VI. Br. Chansons; 12.32 Trio; 1.15 Casino conc.; 2.00 Gram.; 3.10 BBC L.P. Tango ork.; 4.00 NWDR Kamermuz.; 5.00 Kootwijk. Batavia. — Vierde lijn: 8.10 Fr. Br. Ochtendconc.; 9.10 BBC L.P. Verzoekprogr.; 10.00 Lux. 11.00 BBC H.S. Voordr.; 11.30 Orkestmuz.; 12.30 Gram.; 2.00 H.S. Octet; 2.30 Schots ork.; 3.35 Kalundb. Piano; 3.50 Cabaret ork.; 4.15 BBC L.P, Ork.muz.; 5.30 Ork, Geraldo. ---