CHRISTEN-WIJSGEER N René Descartes overleed 300 jaar geleden V - een der grootsten onder de groten Metaphysische beginselen een existentiephilosoof waardig Op 11 Februari zal het 300 jaar geleden zijn, dat de Franse wijsgeer René Descartes te Stockholm is overleden. Ook in ons land zal deze sterfdag niet zonder goede reden worden herdacht. De twintig vruchtbaarste jaren van zijn leven heeft Descartes in de Republiek der Verenigde Nederlanden cfoorgebracht. Eerst een half jaar vóór zijn dood had hij zich op uitnodiging van Koningin Christina van Zweden naar dat land begeven om de Koningin in de wijsbegeerte te onderrichten. Al zijn werken, die voor wijsbegeerte of wetenschap van belang zijn, heeft hij tijdens zijn verblijf in de Nederlanden geschreven; de meeste zijn ook bij Nederlandse uitgevers verschenen. De Nederlandse taal schijnt hij behoorlijk machtig te zijn geweest. Op het wijsgerig en theologisch onderwijs aan onze universiteiten heep hij een diep ingrijpende invloed gehad. Wij kunnen deze vreemdeling, die tot de grootsten onder de groten op het gebied der wijsbegeerte behoort, in zekere zin ook tot de onzen rekenen. Toch is het wijsgerig stelsel van Descartes als zodanig, zijn dualisme in de zijnsleer en de anthropologie en zijn ontoereikende realisme in de kennisleer, voor ons louter verleden tijd. De vraag wordt trouwens nog steeds omstreden, of men Descartes in de eerste plaats als wijsgeer, dan wel vooral als beoefenaar van wiskunde en natuurwetenschap moet beschouwen. En hoewel hij als de vader Van het „rationalisme” in de moderne wijsbegeerte wordt aangeduid, lopen ook over de betekenis van zijn „rationalisme” de meningen nog uiteen. Vertoog over de Methode Wat heeft Descartes aan onze tijd dan nog te zeggen? — Zijn „Vertoog over de methode”, een van die onsterfelijke stukken klassiek proza, waar de Franse wijsbegeerte, van Montaigne en Pascal af tot Bergson en Lavelle toe, zo rijk aan is, behoort tot de weinige geschriften, die geen enkele beoefenaar van de wijsbegeerte onder welk voorwendsel ook ongelezen mag laten. Wij mogen er naar het woord van Et. Gilson een persoonlijke belijdenis in zien, welke in de orde van het speculatieve denken even uniek is als van St. Augustinus in de orde van het godsdienstig beleven. Het zou het wijsgerig denken, ook in Nederland, ten goede komen, wanneer men ieder wijsgerig onderwijs mét de studie van dit boek liet beginnen. Er is meer. Op voorbeeld van St. Augus- 1 tinus heeft Descartes aan alle wijsgerige bespiegeling haar uitgangspunt gewezen in i het bewustzijn, en daarmede aan het mo- ' derne denken voor goed duidelijk gemaakt, i dat de wereld voor ons kennen onafschei- ! delijk verbonden is met het Ik, en slechts van het Ik uit kan worden begrepen. Hij ] uccii/ aan uc iixciiöciijjvc geest, UIU mei Louis Lavelle te spreken, het bewustzijn teruggeschonken van zichzelf, van zijn eigen inwendig leven, van de onbeperkte rijkdom en vruchtbaarheid van zijn werkingen. Daarin en niet in de constructie van een systeem ligt de eigenlijke betekenis van Descartes voor de eeuwen. De „philosophie de la conscience”, die aan het bewustzijn het primaat toekent op al zijn objecten, vindt in Descartes haar grondlegger. Van hem uit loopt een rechte lijn over Malebranche, Maine de Biran, Ravaisson, Ollé-Laprune en Bergson tot al degenen, die thans in Frankrijk en daarbuiten voor hun wijsgerige beschouwingen geen ander uitgangspunt wensen te nemen dan de onmiddellijke ervaring van het eigen zijn. Goed bezien is deze „rationalist” de vader van de gedachte, dat een wijsgerig probleem, wil het een oplossing waard zijn, op het concrete Ik moet worden betrokken, en dat alle zekerheid, om een uitdrukking van Ch. Renouvier te gebruiken, een „affaire passionnelle” is. Het Persoonlijk Avontuur Ook voor Descartes is de metaphysische bespiegeling een persoonlijk en individueel avontuur geworden, een existentiephilosoof waardig. Zij heeft hem de bittere en niet minder persoonlijke bestrijding op de hals gehaald van de Calvinistische theologen, die zijn onverschrokken optreden voor de zelfstandigheid der wijsbegeerte als een nieuwe „paapse stoutigheid” meenden te moeten brandmerken. Dat hij daarbij voor „atheïst”, „Jesuiet” of zelfs voor „Jesuitaster” werd uitgemaakt, behoorde tot de stijl van die dagen. Descartes was, zoal niet een vroom, dan toch een gelovig en practiserend Katho- iiciv. xiij ucgun z-ijii ccu/nere mei, een ueuevaart naar Rome in het Heilig Jaar 1625 en verzuimde niet, Loreto aan te doen om de H, Maagd te gaan danken voor de in de wijsbegeerte verkregen inzichten. In ons land, waar een belijdenis van Katholiek geloof in die dagen waarlijk geen voordeel opleverde, heeft hij dat geloof nooit verloochend of verlaten. Hij werd trouwens gedragen door de overtuiging, waarin niemand minder dan Kardinaal de Bérulle hem had bevestigd, dat hij zijn arbeid voor de vernieuwing van wijsbegeerte en wetenschap mocht beschouwen als een werk ter verdediging van God en godsdienst. De hoofdgedachten van zijn wijsbegeerte, op het voorbeeld van Malebranche aangepast aan die van St. Augustinus, hebben dan ook eeuwenlang de grondslag gevormd van het wijsgerig onderwijs in seminaries en kloosterscholen, ook in ons land. Cornelis Broere (1803—1860) is van dit Cartesianisme „a 1’usage du dauphin” in Nederland de meest persoonlijke en oorspronkelijke vertegenwoordiger. Eerst tegen het eind van de 19de eeuw, als de Encycliek „Aeterni Patris” (1879) gaat doorwerken, worden de handboeken van Cartesiaanse inspiratie door Scholastieke vervangen. Zo gedenken wij Nederlandse Katholieken de Christen wijsgeer, die op zijn sterfbed in het hoge Noorden de genademiddelen der Kerk niet behoefde te ontberen, in een vrome herinnering. Zijn stoffelijk overschot rust sinds 1819 in een der zijkapellen van de eerbiedwaardige abdijkerk van S. Germain-des-Prés te Parijs. Zelf zou de wijsgeer moeilijk een meer intellectueel milieu voor zijn laatste rustplaats hebben kunnen uitkiezen. Zijn grafschrift, in het Latijn gesteld, getuigt, dat hij met onverzwakte eerbied voor het gezag van het Christelijk geloof de rechten van de rede heeft gehandhaafd en verdedigd: „nu geniet hij van het schouwen der waarheid, die hij alleen heeft liefgehad”. Dr FERD. SASSEN Errol Flynn „onthult” Filmster Errol Flynn, de koene, de oogverblindende, heeft kan gezien een prinses aan de haak te slaan. Deze verovering past precies in het kader van een zijner laatste films ,,De nieuwe avonturen van Don Juan”, waarin hij Vivera Lindfors als partner heeft. Errol arriveerde gisteren met de „Ile de France” te New York. Voor de schare verslaggevers verklaarde hij, dat hij zich heeft verloofd met de 20-jarige Roemeense prinses Irina Ghica. Mijnheer Flynn verklaarde, dat zij „een aardige dame” is — wij verbazen ons over deze waardering voor een verloofde! — maar dat ze „niet kan koken”. Ook daarover verbazen wij ons bij een prinses. Errols toekomstige gade houdt van Hamburger wostjes en pisang goreng en aangezien Errol zelf daar niet van houdt, zag hij hierin een mogelijkheid voor een toekomstig meningsverschil. Na deze geruchtmakende onthulling zei Errol, dat hij waarschijnlijk in het voorjaar in Parijs gaat trouwen. Met de prinses? Toneelgroep van en voor jongeren Op initiatief van een aantal jongere toneelspelers, Cas Baas. Egbert van Paridon, Hans Tobi en Wim Vesseur, is een toneelgroep opgericht, die de vorm van een stichting zal krijgen. Deze groep, die nog geen naam heeft, maar als ondertitel zal voeren „Toneelgroep van en voor Jongeren”, wil half Sept. uitkomen en heeft zijn plannen voor een voorlopig repertoire reeds vrijwel gereed. Het tableau de la troupe staat grotendeels vast — het zal bestaan uit 10 è 12 afcteurs en actrices. De jeugdgroep is aangesloten bij de Coördinatie van toneelgezelschappen. Hans Tobi heeft de zakelijke leiding. Het ligt in de bedoeling van de groep de jeugd — ook die van de lagere scholen — te interesseren voor toneelspel en op te treden voor jeugdorganisaties. Onder het motto „Een uur toneel” wil het ook fragmenten uit klassieke drama’s brengen. Bij de technische voorbereiding werd veel steun ondervonden van Comedia en het Amsterdams Toneelgezelschap. RENé DESCARTES existentiephilosoof --- Koningin en Frmses zien Gisteravond hebben H. M. Koningin jJuliana en H.K.H. Prinses Wilhelmina, ^ die vergezeld werd door haar hofdame c mevr. L. Th. de Beaufort, in de Stads- e schouwburg te Amsterdam de volksvoor- j stelling bijgewoond van „De moord in de ^ kathedraal”, het toneelstuk van de auteur v Elliot, dat met Albert van Dalsum in de c hoofdrol werd opgevoerd door het Am- e sterdams toneelgezelschap. \ Prinses Wilhelmina arriveerde om twintig minuten voor acht aan de Stads- . schouwburg. Tien minuten later volgde J de Koningin, die alleen was. De hoge gasten namen plaats in de Koninklijke loge. --- Loewenguth-kwartet’ o Goed ensemble, niet meer, niet minder Men zit in de tjokvolle zaal van Diligentia naar het Loewengutfi-ensemble te luisteren. Het begint met het bekende Quintenkwartet van Joseph Haydn, muziek met een blije argeloosheid des harten geschreven, gezond . en nobel. Muziek, welke een expansie vraagt '■ in het dynamische, die te gelegener tijd en c plaats wil juichen: in een forto, een dubbel . forto desnoods. Loewenguth c.s. brengt ze in de sfeer van een raffinement, waarin uit- £ sluitend de mogelijkheden onder het mezzo- y forto worden uitgebuit. Het klinkt daardoor een beetje melancholisch, een beetje zieke- 2 lijk, eigenlijk een beetje vervelend Het c is een speeltrant, die de gehele avond blijft overheersen, welke men eerst aan het slot bij ( Beethoven op. 132 geneigd is te verlaten: , daarom klinkt dit werk voor ons het beste. Oeuvre — duur drie kwartier! — waarin de schier onafgebroken reeks van physieke en psychische moeilijkheden op prijzenswaardige J wijze worden overwonnen. En men komt hier 2 tot de conclusie, eerst hier, dat het Loewenguth-kwartet een goed ensemble is; goed, 1 niet meer, maar ook niet minder. Want aan- 1 vankelijk aarzelden wij met deze diagnose, . gesteld niet slechts op grond van de speel- manier in Haydn, doch tevens gehoord de j wijze, waarop men Borodins Tweede kwartet vertolkte: droog, overbeschaafd, niet profi- 1 terend van de talrijke melodische mogelijk- i heden, die hier voor het grijpen liggen. En waaraan waren die talrijke detonaties toe te 1 schrijven? 1 Doch zoals reeds opgemerkt, de eindindruk , is een goede. B. R. ( Uitreiking Johan Wagenaarprijzen 1 Dinsdag 14 Februari, tijdens een ontvangst 1 ten stadhuize door het gemeentebestuur, zal het bestuur van de Johan Wagenaarstichting aan de componisten Alexander Voormolen en Sas Bunge de hun toegekende prijzen uitrei- 1 ken (Zoals bekend, werden deze beide com- , ponisten in 1949 door de Johan Wagenaar- j stichting bekroond). Bij deze gelegenheid zul- , len drie werken voor piano van Alexander , Voormolen en drie liederen van Sas Bunge ten * gehore worden gebracht. Officiële gasten bij deze ontvangst zijn i voorts de heren Hendrik Andriessen, Henk j Bading, Rudolf Escher, Karei Mengelberg en , Alexander Voormolen (de laatste dus in dub- ’ bele hoedanigheid), die in opdracht van de ■ Johan Wagenaar-stichting een werk compo- 1 neerden voor het het Residentie Orkest. , --- „Bernadette” -regisseur veteraan DE WERELD VAN DE FILM Nieuw werk over wijlen machtig Spanje Regisseursnamen zeggen de gemiddelde bioscoop-bezoeker weinig — het is on bekend. Toch valt hierin een langzame verandering vast te stellen. Voor de oorlo wist het publiek over het algemeen niet eens, dat de regisseur van een film i feite de belangrijkste man is. De namen der sterren betekenden alles. Na de oorlo is hierin enige kentering gekomen. Men treft nu hier en daar bioscoopgangers aai die naast de hoofdrol-vertolkers ook op de hoogte zijn van de regisseursnaam. E zij zullen bij deze wetenschap de ervaring opdoen, dat alleen de regisseur de waai borg is voor een verantwoord filmwerk. Dit geldt echter alleen voor de bezield filmmakers. In de overvolle sector der middelmatigen — ook al zijn ze uitstekend vaklui — moet men rekening houden met ups en downs in de filmverrichtingei Tot deze categorie behoort de regisseur Hénry King, die in zeer brede kring bf kendheid verwierf met zijn film „Het Lied van Bernadette” en binnenkort in Ni öerland „op de markt” komt met een oogverblindend kleuren werk „Kapitein va Henry King begint langzamerhand tot v: de oude garde te behoren. Zijn debuut in ® de filmwereld als regisseur en scenarioschrijver dateert van 1919 en menige 1 acteur en actrice, die thans als ster aan i het filmfirmament fonkelt, heeft onder j zijn leiding de eerste schreden gezet in de 1 studio’s. De grootheden Robert Colman, Gary Cooper en Tyrone Power kregen bij hem hun eerste kansen. Ruim veertig films heeft regisseur King vervaardigd en daarbij kan men zelfs teruggrijpen in het „grijze” verleden van de stomme film. In artistiek opzicht heeft King de wereld niet voor verrassingen geplaatst. Hij heeft echter over het algemeen zijn verantwoordelijke taak zo verricht, dat het resultaat verheugend uitstijgt boven het bekende Hollywoodclichéwerk. Men zou hem kunnen vergelijken me een behoorlijke schrijver van | behoorlijke ontspanningsromans, die over | de gehele wereld met smaak worden ge- | lezen zonder nochtans enige wezenlijke | literaire waarde te bezitten. Wij menen, dat Henry King in zijn 1 loopbaan een hoogtepunt bereikte met f „Het Lied van Bernadette”, een film, die 1 in vele bioscopen — ook in Den Haag — I wekenlang op het programma prijkte en J steeds weer als een reprise her en der- 1 waarts opduikt. Zijn overige films beho- | ren tot het genre, waar men enige uren § met genoegen naar kijkt, doch die men spoedig vergeet. Misschien dat filmbezoekers met een scherp herinneringsvermogen zich nog de films „"State Fair”, l„The country-doctor” (over de Canadese vijfling), „Alexanders Ragtimeband”, „The Black Swan” en „A Bell for Adona” voor de geest kunnen halen. - miii» ui m xjcci uumcimui b *j0 XNUIH •■■MM I Tyrone Power in zijn rol van medeveroveraar in Mexico tegenover zijn superieur (Lee J. Cobb). Links op de achtergrond de nieuwe ster Jean Peters. — Uit „Kapitein van Castilië.” --- Gala-avond ten bate van Studentensanatorium up i ucxoDer iegae n.ivi. ae xvomngm ae eerste steen van het Curagao-paviljoen te Laren en voor de verdere afbouw van het Nederlandse Studentensanatorium wordt er aan de deuren en vooral aan de beurzen geklopt om de door de oorlogsomstandigheden ziek géworden studenten letterlijk en figuurlijk weer op de been te helpen Gisteravond was het ten bate van genoemd sanatorium groot gala in het Gebouw voor K. en W., waar geheel de beau monde van Den Haag en Delft en omstreken present was en een rijk voorziene artistieke dis te genieten kreeg. Van regeringswege waren aanwezig de minister-president, dr W. Drees en de ministers Schokking, In ’t Veld, Götzen, Joekes, Van den Brink en Spitzen. Zeer groot was het aantal vertegenwoordigers van de buitenlandse missies. Tal van ambassadeurs en gezanten of hun plaatsvervangers woonden de gala-avond bij. Wij noemen de diplomatieke vertegenwoordigers van Engeland, Canada, Ver. Staten, Frankrijk, België, Zwitserland, Polen, Spanje, Brazilië, Luxemburg, Turkije, Italië, Australië, Portugal, India, Roemenia, Peru, Egypte, de Unie van Zuid-Afrika en Oostenrijk. Voorts waren er de Hoge Commissaris Mohammed Rum, vertegenwoordigers van het internationaal gerechtshof, de gemeente ’s-Gravenhage en vele andere autoriteiten. De avond werd geopend met het spelen van het Wilhelmus, waarna de presidente van het Haags Comité, mevrouw Boon—v. d. Starp, een kort openingswoord sprak, waarbij zij zich in enige talen tot de vele gasten richtte i Verschillende artisten van naam werkten mee, hetzij op het podium, hetzij tijdens de pauze waar zij de bediening aan de vele bufetten overnamen. Ook de studenten zelf hadden een ruim aandeel in het artistiek gedeelte van het programma, allermeest door de medewerking van de twee studenten-muziekgezelschappen „Semper Crescendo” en „Apollo” onder leiding van Jaap Stotijn, die zich ook als dirigent volkomen in zijn element voelt. Dat bewees hij door een vlotte uitvoering van Brahms nu wel heel toepasselijke Academische Feestouverture en vooral door de weergave van het Concert Champêtre van Poulenc, een charmant echt Frans werk, levendig en verrassend en vol trouvailles en van interessante structuur, waarbij een student de heer J. C. F. v. d. Ben op werkelijk artistieke wijze de niet gemakkelijke pianosolo-partijen vervulde. Alle hulde voor zulk een prestatie in vijf repetities ingestudeerd. Voorts begeleidde het orkest nog een viertal liederen door niemand minder dan Jo Vincent gezongen op de haar bekende prachtige manier; liederen van Schubert, Duparc, Richard Strauss en Mahler. Na de pauze gold het toneel en voordracht. Nel Oosthout declameerde drie fragmenten uit het werk St. Joan van Bernard Shaw en nadien een sprookje van Andersen „De Mestkever”. De prachtige duidelijke dictie en levendige voordracht oogstten groot succes en hartelijk applaus. Delftse studenten speelden een tweetal eenacters, een in het Engels „The maker of dreams” van Oliphant Down, een schets vol aardige romantiek, destijds geschreven voor Amerikaanse studenten die op de Volendam naar hun land terugkeerden, een echt entertaining stuk; voorts een werkje van Tsjechof getiteld „Het huwelijksaanzoek”. Ver na middernacht was het, toen het toneelgordijn sloot, na een avond die een voornaam artistiek en mondain cachet had. The Winslow Boy. — Terence Rattigans The Winslow Boy, De Jongen Winslow, zal op Donderdag 16 Februari door de Haagsche Comedie onder regie van Cruys Voorbergh het eerst worden opgevoerd. --- DE BIJBEL IN HOUT Een goed voorbeeld van \ christelijke volkskunst ] Over Cor Wijker, die op het ogenblik ( zijn houtsnijkunst in Kunst van Onze Tijd laat zien, is voor het eerst geschreven , door Jan Engelman in De Tijd. Dat was in 1938. Kaspar Niehaus kenschetste het een tiental jaar later als Christelijke 1 Volkskunst, maar eerst nu komt Wijker 1 met zijn eerste officiële tentoonstelling, t Deze bouwkundig opzichter van Egmond i aan Ze® is volledig autodidact wat het 1 houtsnijden betreft. Als men er hem om ' vraagt, weet hij zelf niet hoe hij het eigen- 1 lijk doet, hoe hij deze min of meer hoge re- 1 liëfs met bijbelse voorstellingen maakt, nu i eens enkele personen bijeen, groot gezien, i dan weer een tafereel met kleine figuren, i Want taferelen zijn het. Hier wordt op een 1 in zekere zin ongekunstelde wijze, de bijbel l in hout verteld door een gelovig protes- ( tant, eenvoudig, wat de vormgeving betreft, in draperie, gewaad en opvatting tra- 1 ditioneel, maar doorleefd. Men begrijpt, < dat over deze taferelen is nagedacht voor < zij in beuken- of eikenhout werden ge scha- ( pen, dat het beeld tot rijpheid was geko- I men in de geest. ' Men ziet dat in de grotere koppen van i een Christus voor Pilatus, in het tafereel < van de Stranding van de Veerboot Drenthe < af Evacuatie, in de grote figuren van Abra- i hams Offer, in de lieflijkheid van een Ge- 1 boorte, en vooral in die langgerekte snij- s werken, De Gevangenneming van Chris- ï tus of dat curieus mooi in hout vertelde . verhaal van de Zondvloed met de vele kleine figuren, de weelderige bomen. Het werk doet denken aan oude gravures, het heeft soms iets van de stugheid en de stijfheid daarvan, maar het bezit in de uitdrukking der gelaten, in de typering, in ie dramatische opstelling en de verhalende, maar vaak treffende compositie een wezenlijk christelijke ernst en zuiverheid. Men sou kunnen opmerken dat hier toch veel kunst in ongekunsteldheid te zien valt, maar juist de dramatiek, de eenvoud en de Dprechtheid van het doorleefde bijbelgebeuren toont hoe het voortkomt uit een christelijk volksbesef. Zee en bloemen Beneden in Kunst van Onze Tijd toont Et. E. Penning zijn schilderijen. Hij is de schilder van zee, van dieren en bloemen vooral. Hij houdt van een fijne gedistingeerde tonaliteit. Onder zijn portretten vonden we het Zittende Damesportret het nooist. Maar meer dan door de portretten if de grotere schilderijen met honden, wordt men getroffen door de fijnheid van enkele zeegezichten, de bloemstukken of lie kleinere stillevens als Geschenk van Engeland met die lichte levendiger tinten, lie destijds al bij Pulchri Studio opvielen. Wat een totaal andere kunstenaar is Berserik, die bij de Kunstzaal Liernur exposeert. In zekere zin is hij evenzeer een genreschilder. Hij is de man van de grote fi- 1 ’uurschilderijen, waarvan hij er hier een J ;oont, dat niet tot zijn beste behoort, maar , lij is daarnaast de man van de bootjes, het andschap of stadsgezicht. Deze overheersen ( ip deze expositie van reisstudies in de Ri- i viera gemaakt, gouaches en tekeningen ' ’ors en flink opgezet in sprekende lijnen { if in felle soms erg felle kleuren en met . Ie zwier, die van zulk een studie de be- i toring vormt. Met al hun levendigheid is ‘ ïr toch een zekere stilte in dit werk, een 1 lepaalde sfeer, het landschap of de stads- j loek ligt er in de Zuidelijke zon verlaten ( if een enkele figuur beweegt zich over de ’ weg in de stralen der ondergaande zon. Er is iets van het stille overvloedige groeien der natuur, vooral in de tekeningen, bijvoorbeeld in de Wijnboerderij of de Alpes Maritimes. En welk een gloed wordt er gevangen in een gouache als De Blauwe Garage. Tekeningen van een beeldhouwer Uit de tekeningen die in de benedenzaal bij Liernur hangen van Hans Verhuist, een leerling van Jespers, maar een Nederlander, een Steenbergenaar van geboorte, kan men wel dadelijk de beeldhouwer lezen in het aanduiden en het tegen elkaar" zetten van de volumen, in de tekening van de liggende en staande figuren en de grote tekening van de Zittende Man. De wat vervaagde koppen zijn minder sterk en minder sprekend en het medaillon in gips is toch te weinig representatief om iets beslissend te laten vermoeden van het beeldhouwwerk dat men waarschijnlijk over enige maanden te zien zal krijgen. Een Chinees schilder Mao Ping, die in Parijs werkt, laat zijn schilderijen op zijde of papier zien bij de Gebrs. Koch.' Het is een kunst die Europese invloeden heeft ondergaan, maar die toch sterk traditioneel gebonden is. In enkele werken krijgt men zelfs te veel de idee van navolging en wordt men zeer aan onderwerpen herinnerd die veel vroeger al schoner behandeld zijn. Toch is er werk bij, waar men de forsheid, de penseelvoering waarderen kan en de perspectivische suggestie in het Berglandschap bijvoorbeeld, in Avondschemering, de Ooievaar of het bloemstuk met de Pioenrozen. COR WIJKER: De Gevangenneming --- Kunst en Kunstenaars laagse Kunstkring. — Zaterdagmiddag 11 Febr. wordt de tentoonstelling Reisschetsen en Tekeningen van de leden van de Haagse Kunstkring geopend, die tot 2 Maart zal duren. Voorbespreking door Paul Niessing. — Zondag 12 Februari spreekt de Haagse musicoloog, Paul Niessing in het zaaltje van het Kunststudiecentrum, Lange Voorhout 64, over enige werken die de Franse dirigent André Cluytens mét het Residentie Orkest zal uitvoeren. Aansluitend op het Pauzeconcert, dat Paul Niessing onlangs in Diligentia gaf, zal hij spreken over „Programmamuziek”. Hij koos hiervoor de „Tableaux d’une Exposition” van Moussorgsky, die op 15 Febr. in het Geb. v. K. en W. worden uitgevoerd. Voorts spreekt de heer Niessing over de „Symphonie pour cordes” van Jean Rivier, die op het concert van 18 Februari voor het eerst in Nederland zal worden uitgevoerd. >e Ernst van Ernst. — Woensdag 1 en Zaterdag 4 Maart wordt door The Birmingham Repertory Theatre Company Wilde’s „The Importance of Being Earnest” opgevoerd t. g.v. het 30-jarig bestaan van het Genootschap Nederland-Engeland. 'or van der Lugt Melsert heeft met de AVRO een verbintenis aangegaan om met ingang van 15 Febr., voorlopig voor de tijd van een jaar, bij deze omroepvereniging op te treden als algemeen adviseur in programmazaken. Het ligt in de bedoeling, dat hij, met zijn grote kennis van ’t toneel op ’t desbetreffende terrein adviserend kan optreden. Voorts zal hij voor de microfoon een cursus houden in regie en houding voor amateurtoneelspelers, die hij over de essentiële begrippen van het toneelspelen zal voorlichten. Op deze wijze hoopt men een juiste bijdrage te leveren aan het thans zo bloeiende amateurtoneel. Voorts zal de heer Van der Lugt Melsert ook actief aan de programma’s meewerken, o.m. in een aantal één-acters samen met Annie van Ees. ■aurens Bogtman. — De zanger Laurens Bogtman, die gisteren zijn 50ste verjaardag vierde, is dezer dagen in zijn woning te Hilversum teruggekeerd van een tournée van enkele maanden door Indonesië. Na de a.s. trip naar Zwitserland, waar hij o.m. in Davos zingt, zal de heer Bogtman begin Juni weer naar Indonesië vertrekken. Ixpositie Kunstzalen Bennewitz. — Van 11 Febr. tot en met 4 Mrt. wordt in de Kunstzalen Bennewitz aan het Noordeinde alhier een tentoonstelling gehouden van werken door: Le Fauconnier, H. Chabot, Jacoba Surie, Frits Klein, Gerard Hordijk, Ans v. d. Bergh, Jo Bauer-Stümpf W. v. Konijnenburg e.a. auzeconcerten. — In Diligentia zullen de volgende Pauzeconcerten gegeven worden: Op 22 Febr. Paul Kurpershoek, piano; op 1 Maart Haags Blaaskwintet; op 8 Maart Han Rijnbeek dans m.m.v. Hans Schouwman en Johan Wolder; op 15 Maart Cor de Groot, piano, Chopin-progr. Iaria Sobol. — Vrijdag 17 Febr. zal Maria Sobol voor het Genootschap NederlandEngeland een pianorecital geven in het K.L.M.-gebouw aan de Raamweg. 4 --- Mensen en Meningen Het rotsblok van de H. Antonius EEN eenvoudige vertelling kan wonderen doen, niet het minst juist de eenvoudige vertelling over wonderen, over eenvoudige vonderen. Het lijkt een beetje dwaas om over een ;envoudig wonder te spreken; alsof er een ngewikkeld wonder mogelijk zou zijn! Een vonder is strikt genomen altijd eenvoudig, iet is nooit de slotsom van een ingewikkelde berekening en niet vast te leggen in het icadabra van (acadabra voor de leek althans) viskunstige en natuurkundige formules. Ms dat zo was, was het wonder geen wonder neer, maar eerder een soort van heksentoer. En hoe vervelend zou het zijn, daarover te ezen. Stel u voor een levensbeschrijving van ie H. Antonius en het verhaal van zijn preek /oor de vissen; Antonius die, in plaats van talm naar de oever van het meer te treden, loodgewoon beginnende te spreken, eerst op ;en rotsblok ging zitten, een notitie-boekje e voorschijn haalde en langs de wegen van de omhaal van Y en de peiling van Z, le wet berekende volgens welke op dat uur ;n die plaats alle vissen uit het meer zich*, laar het strand moesten bewegen, waarna lij dan door een paar kunstgrepen die wet ot uitvoering bracht. Vermoedelijk zoudt u \ntonius op zijn rotsblok laten en uw heil :oeken bij de vissen. Natuurlijk is dit voorbeeld nonsens. Maar ets van deze nonsens zit toch dikwijls in de leschrij vingen van wonderen, welke we soms mder de ogen krijgen. Eerst hele verhalen >ver bot-lesie, over weefselvergroeiing hier, jezwel daar, kortom een hele anatomie in :akformaat en als een alles-oplossende fornule komt dan het „wonder” achteraan. En iet gevolg is, dat we, om zo te zeggen, het vonder voorbij schieten; het is een ingewikkeld wonder geworden, dat we verlegen ontlekken omdat het er niet meer is en terugkonend op onze schreden vonden we ’t terug als ;en formule, die we niet goed begrepen en ïu een „wonder” blijkt te zijn. Hoe ver zijn we hier af van het kostelijke /erhaal over de man, die liggend op zijn itromat, door het dak werd neer gelaten. Uleen de noodzakelijke mededeling, dat hij rerlamd was; geen omhaal van woorden, niets. Vat kan het ons ook schelen door v/elke ooraken de man verlamd was? En op de indrukvekkend simpele mededeling van de toestand comt de even indrukwekkend simpele beschrijving van het wonder: neem uw bed op :n loop maar. Dat is het volmaakte wonderverhaal. En het is zo volmaakt omdat het :en beroep doet op de argeloosheid van onze nenselijke geloofstrouw. Het epateert niet, iet stalt niet uit, het stelt slechts vast en zo kan men ook alleen het wonder benaderen, iet wonder benaderen we nooit door zeer 'ewichtig van de dingen kennis te nemen. Dat is misschien goed (en noodzakelijk) voor iegenen, die het feit van het wonder tegen >estrijding verdedigen moeten; voor de rest noeten we het ontwapend tegemoet treden, inders plaatsen we Antonius op het rotsblok. Ik weet niet of er nog velen zijn, die in >nze dagen deze argeloosheid ten opzichte ran het wonderverhaal kunnen opbrengen; ,ijn zij met weinigen dan zijn het benijdensvaardige weinigen. En het is het waard er laar te streven hun getal te vergroten. Ik dacht hieraan bij het lezen van een bijonder, aantrekkelijk boekje van de Zwitser lugo Marti: Het kerkje van de zeven wonleren. (Een uitgave van Winants te Heerlen). Iet zijn zeven legenden, waarin even zovele aaien verhaald wordt over een wonderdadige ussenkomst van Maria ten behoeve van in iruk geraakte mensen. Zijn deze wonderen écht gebeurd? Waarchijnlijk niet. Waarschijnlijk wél. Ergens, in en of andere vorm. Het geeft niet. Men rage daar ook niet naar. Hier hebben we en man, die argeloos vertellend — soms zelfs p zeer fraaie wijze — de overtuiging weet e wekken, dat ’t voor ons ook mogelijk is om /eer te ademen in een levenssfeer, waarin et goddelijke en het menselijke vertrouwen/ekkend met elkander verbonden zijn. Dit is e levenssfeer, waarin men een man neerlaat loor een opening in een dak, waarin men ich niet verbaast bij de beginwoorden van e preek van een heilige de vissen naar de ever te zien zwemmen. Dergelijke vertellingen worden niet geschreen terwille van het literair genoegen (al an men dit genoegen er zeker mede aan beïven), maar leiden Antonius van het rotslok naar de plaats waar hij hoort, de plaats an de argeloze en hartelijke geloofstrouw. , DICK OUWENDIJK. --- Advertentie (Advertentie) --- Advertentie UURWERKEN GOUD EN ZILVER (Advertentie) --- Advertentie SJttUur DÉ BETERE SCHOEN VOOR DAMES. HEREN EN KINDEREN (Advertentie) ---