INPOLDERING VAN DE BIESBOSCH straks een feit DONGE EN 'T OUDE MAASJE WORDEN AFGESLOTEN Brok natuurschoon móet verdwijnen DE eindplannen voor de droogmaking van de Brabantse Biesbosch staan nog niet vast, doch thans kan reeds worden gezegd, dat de inpoldering een feit zal worden. Dit is ons gebleken na uitvoerige inlichtingen, die we bij verschillende tot oordelen bevoegde instanties hebben ingewonnen. De indijking van de Biesbosch is een even grote zekerheid als de droogmaking van b.v. de Zuidoostpolder in het IJselmeer. De Donge en het Oude Maasje zullen afgesloten worden, of, beter gezegd: het water van deze twee getijden viertjes — zij-armen van de Amer en de Bergse Maas — zal gereguleerd worden. Ook hierover bestaat thans wel geen enkele twijfel meer. Uit het feit, dat deze twee afsluitingen er komen, volgt noodgedwongen — uit waterstaatkundige overwegingen —, dat er een zware ringdijk om de Biesbosch gelegd moet worden. Hieruit zou men dus ook met zekerheid kunnen afleiden, dat het werk in en rond de Brabantse Biesbosch voortgang zal vinden en tot een goed einde zal worden gebracht. Deze twee afsluitingen vormen de kern, waaromheen het hele Biesbosch-probleem draait: zonder afsluitingen geen inpoldering en zonder inpoldering geen afsluitingen. Voor de naaste toekomst is het droogmaken van het gebied ten zuiden van de Bergse Maas en de Amer de grote winst, die de indijking van de Biesbosch tot gevolg heeft. Merkwaardig genoeg schijnt dit steeds vergeten te worden door de natuurbeschermers, die zich blind staren op het eventuele verlies van een ongetwijfeld prachtig. brok natuurschoon, dat, zeker in Europa, uniek is. Als zoetwaterdelta, waarin grote verschillen tussen eb en vloed merkbaar zijn, zou men de Biesbosch kunnen karakteriseren als het openluchtmuseum van Nederland en dit dan in de meest letterlijke zin van het woord. In de Biesbosch is zich namelijk, hoewel op kleinere schaal, hetzelfde proces aan het voltrekken als dat, wat het huidige Nederland tot resultaat gehad heeft. In het Biesboschplan is echter een behoorlijke oppervlakte gereserveerd voor natuurvorsing en bodemonderzoek. Elders op deze pagina kan men hierover meer lezen. De droogmaking van het gebied tussen Moerdijk en Waalwijk door het reguleren van de getijdenriviertjes Donge en Oude Maasje en door het leggen van een zware dijk langs de Zuidelijke oevers van de Amer en Bergse Maas, is bepalend voor de ontwikkelingskansen van de Langstraat, een gebied, dat niet alleen vanwege de schoenen lederindustrie een grote toekomst heeft. Om de urgentie van de oplossing even aan te geven: zelfs een verkeerswegenverbetering in de Langstraat hangt met de afsluiting samen, is dus — ook naar de mening van waterstaatkundigen — onmogelijk, wanneer het gebied niet watervrij gemaakt wordt. De Langstraat heeft thans geen enkele goede verbinding met de rest van Nederland. Het hele gebied is voor de vestiging van nieuwe industrieën practisch ontoegankelijk. Alleen de schoenindustrie heeft er zich kunnen handhaven. Door deze industriële eenzijdigheid is de economische bestaanszekerheid van de bevolking natuurlijk uiterst kwetsbaar. Het verleden heeft dit overigens reeds afdoende bewezen. Stormvloeden boosdoeners Maar ook de rechtstreekse schade, die het hele gebied van de wateroverlast ondervindt, is aanzienlijk. Het bovenwater — van de grote rivieren dus — levert geen grote moeilijkheden op. De stormvloeden — in de winter en het voorjaar — zijn de grote boosdoeners. Het hele poldergebied van Donge en Langstraat kunnen ze onder water zetten. De winters van 1940, 1943 en 1944 brachten ueze stormvloeden en. helaas schijnen alleen de Brabanders en de Waterstaatsmensen nog te weten wat voor een schade ze op alle gebied Detekend hebben. Het is slechts een speling der natuur, dat deze stormvloeden sindsdien niet meer voorgekomen zijn en het is ook te hopen, dat ze m de toekomst zullen wegblijven. Hieromtrent Destaat uiteraard geen enkele zekerheid. Wanneer er echter weer eens een winter met hoogwater zou komen en men zou de natuurbeschermers eens een excursie, niet door de ruige Biesbosch, ;Jaar, °o°r de overstroomde noodgebieden van Noord-West-Brabant laten maken — in 1943 fsanon aan Sewassen: ƒ 345.000,—; aan de kaden: iia ui~'' zouden ze, dunkt ons, wel andere gedachten krijgen over de streek, die ze nu bij aanvoeren van hun bezwaren steeds zo angstvallig buiten beschouwing laten. Wij zouden op dit alles niet zo uitvoerig ingaan, wanneer het hier niet ging om de kern van het hele Biesboschprobleem. Gelukkig is thans de hele dijk langs de Zuidelijke oevers van Amer en Bergse Maas gereedgekomen en is het wachten alleen nog op de afsluitingen van Donge en Oude Maasje. De totale lengte van de dijk tussen Moerdijk en Keizersveer bedraagt 21 km. Ongeveer 12 km. daarvan is nieuw; de rest is dijkophoging. In het nieuwe dijkstuk aan de mond van de Donge komt een schutsluis en een uitwatermgsluis. Ook de dijkophoging aan de Noordelijke oever van de Bergse Maas, van Drongelen tot Keizersveer, is gereed. Wanneer het hele werk klaar is zal niet minder dan 20.000 ha. vruchtbare bodem aan het landbouwareaal van Brabant kunnen worden toegevoegd. De bestaande landerijen zullen in een betere conditie komen en grote stukken, die nu een moerasachtig karakter hebben, zullen in goed bouwland kunnen worden omgezet. Daar komt nog bij, dat hier jaarlijks een bedrag van een half millioen bespaard kan worden. Thans moet dit bedrag nog worden uitgegeven aan het op diepte baggeren van de elf haventjes, die in dit gebied liggen en aan het herstel van kaden en dijken. Zoals wij elders reeds hebben aangegeven vereist de afdamming van de Zuidelijke oevers van Amer en Bergse Maas maatregelen ter bescherming van de Brabantse Biesbosch. Zodra het water geen uitweg meer kan vinden naar het Zuiden, zal de Biesbosch meer water binnen krijgen. Dat betekent natuurlijk een directe bedreiging van de daar reeds bestaande polders Zij moeten dus beschermd worden door een zware ringdijk. Bij de thans bestaande waterstanden is het al zo, dat de eigenaren van de polders elk jaar hun kaden moeten ophogen Dat geeft een onderlinge strijd om zelfbehoud. De eigen polder zal namelijk vollopen, wanneer de buurman zijn kaden met enige decimeters heeft opgehoogd. Wanneer er ergens een kade is bezweken zijn de polders, die in de omgeving liggen, onmiddellijk van de bedreiging verlost De getroffen polder loopt onder en door de grote hoeveelheid water, die hierdoor een uitweg heeft gevonden, komt er een einde aan de was. Iedereen is er dus op uit zijn kaden zo hoog mogelijk te houden. Er is zo de laatste 50 jaar in de Biesbosch een wedstrijd in het ophogen van kaden ontstaan, waarvan het einde dan gelukkig toch in zicht komt. De zware ringdijk zal de oplossing brengen. Kustlijn korter Intussen moet men de Biesboschwerken niet zien in het enge verband van het indijken van een gebied tussen Merwede en Amer. dat bij de St Elizabethsvloed in 1421 verloren is gegaan. Men moet deze werken zien in het geheel van de plannen tot het verkorten van de kustlijn, of, directer gezegd: tot het dichtmaken van de zeegaten. Van deze plannen is reeds werkelijkheid geworden de afdamming van de Zuiderzee en de afsluiting van de Brielse Maas. De indijking van de Biesbosch is een volgende stap op de weg naar het ideaal van de 500 km. kustlijn. Er zijn in dit verband wel eens stemmen opgegaan om het Hollands Diep maar af te sluiten. Men meende, dat dit verreweg het goedkoopste zou zijn; een indijking van de Biesbosch zou dan niet nodig zijn. Afgezien nog van de ernstige consequenties, die een dergelijke afsluiting voor de bekende kanaalkwestie zou hebben — ten dele politieke consequenties —, wordt zij door water- . staatkundigen voor technisch onmogelijk gehouden, althans zeker voor de naaste toekomst. Behalve het feit, dat deze afsluiting niets zal afdoen aan de noodzakelijkheid om de Biesbosch in te polderen, levert zij voorlopig welhaast onoverkomelijke moeilijkheden op bij het afvoeren van het ijs, dat van de grote rivieren komt en dat men om begrijpelijke redenen liefst een zo comfortabel mogelijke weg naar zee wil verzekeren. Intussen zijn de vraagstukken omtrent de afsluiting van de zeegaten nog volop in studie en met name hoopt men zo spoedig mogelijk meer gegevens te kunnen verkrijgen omtrent de gedragingen van het ijs op der grote rivieren. Wel kan gezegd worden, dat 't zogenaamde vijfeilandenplan (bezuiden Rotterdam) niet favoriet meer is De Biesboschplannen op zichzelf zijn reeds meer dan 20 jaar lang in bespreking. Eerst in 1941 is men met de eerste uitvoering kunnen beginnen. Dat ging toen uiteraard zonder goedkeuring van het parlement. Er werd ’n stormvloed-commissie ingesteld, die advies moest uitbrengen over de hoogte van de dijken, die aangelegd zouden moeten worden. De commissie is hierbij uitgegaan van de allerhoogste stormvloed, zoals die waarschijnlijk slechts éénmaal in de 300 jaar zal voorkomen. Misschien is de Sint Elizabethsvloed in 1421 wei zon allerhoogste stormvloed geweest. Zekerheid hieromtrent bestaat echter niet. Goede gegevens over stormvloeden bestaan slechts over de laatste honderd jaren. De hoogste bekende stand is de stormvloed geweest van Januari 1916, die overstromingen in Noord-Holland te weeg bracht. De omgeving van Dordrecht die, zo dacht men, te laag is om voldoende veiligheid te bieden tegen hoge stormvloeden, veroorzaakt — en dit afgezien van het al of niet indijken van de Biesbosch — moeilijkheden. Men is daar uiteraard gesteld op een open verbinding met zee. Dordrecht zou nu zeker last kunnen krijgen van hoog water door de dijkophogingen in de omgeving. Bij Dordrecht zelf de dijken ophogen is onmogelijk omdat er huizen op gebouwd zijn. Proeven, die met het Biesboschmodel in het Waterloopkundig Laboratorium te Delft genomen zijn, hebben echter uitgewezen, dat zelfs bij de hoogste stormvloeden de stad niet meer risico zal lopen dan bij het niet-indijken van de Biesbosch. Ook van deze zijde zal men dus geen bezwaren kunnen maken tegen de ontsluiting van de Brabantse Biesbosch. Integendeel: zij levert voor Dordrecht belangrijke voordelen. op. De stad zal door een betonnen hoofdweg, die zal lopen van de Kop van ’t Land, in Zuid-Oostelijke richting door de Biesbosch, naar de Rijksweg Keizersveer-Werkendam-Gorinchem, even benoorden Hank, met het Zuiden verbonden worden. Het veer bij de Kop van ’t Land gaat uiteraard bij de nieuwe verbinding Noord-Zuid een grote rol spelen. Temeer nog, waar het in de bedoeling ligt om midden in de Biesbosch een dorp te bouwen. Over de naam van dit dorp is men het nog niet eens, maar men denkt hierbij aan de namen van de vroeger verdronken plaatsen. Met Marshall-geld Sinds 1950, toen Marshall-gelden voor de Biesaosch loskwamen, kon het werk, dat dus reeds n 1941 was begonnen, en dat van oorlogshandelingen schade had geleden, weer met kracht worden aangevat. Gereedgekomen zijn intussen de haven in Werkendam en een klein gedeelte van de 28 km. lange ringdijk. Er zal nog een schutsluis gemaakt worden Jij de Spijkerboor. Voor de scheepvaart is een litlaatsluis geprojecteerd bij het Gat van de Assen. Verder zijn er door de ingedijkte Bieslllllllllllllllll III111111111111111111111111111II lllllllllllllllllllllliimm bosch drie hoofdwaterwegen geprojecteerd, namelijk het Steurgat — van Werkendam naar de Spijkerboor —; de Noorderklip, die aansluiting krijgt op het Steurgat ën verbonden wordt met de Spieringsluis en de Oostkil, die loopt van de Spijkerboor in de richting van Nieuwedijk. In totaal komen er dus in de Biesboschdijk 3 schutsluizen en één uitwateringsluis. Verder worden er nog gebuwd kleinere kunstwerken, zoals pompstations, uitwateringsluizen, bfuggen en losplaatsen. De hoofdvaarwegen zullen een totale lengte krijgen van 25 km.; de hoofdverkeersweg is 1.1 km. lang. Daarnaast zullen er nog verschillende wegen voor plaatselijk verkeer en ten behoeve van de landbouw aangelegd worden. 3000 ha cultuurgrond Wanneer het hele plan uitgevoerd zal zijn, kan in de Biesbosch ruim 3000 ha. cultuurgrond aan het bestaande land worden toegevoegd. In totaal gaat het hier om ongeveer 9300 'ha. Er zal een boezem overblijven met een oppervlakte van ruim 700 ha. Thans is ongeveer 5700 ha. bekaad. De totale kadelengte bedraagt ongeveer 200 km. Dat is dus maar liefst 35 m. kade per ha. Al die kostbare dijkjes en kaden zullen na de indijking geslecht kunnen worden. Getijverschillen zullen dan immers niet meer bestaan; het waterpeil zal 60 —N.A.P. bedragen. ..Het land zal weer bewoonbaar worden en uit zijn isolement verlost zijn. Landverkeer is hier en daar geheel onmogelijk omdat er geen wegen kunnen worden aangelegd en het verkeer te water wordt belemmerd door de opslibbing der geulen. De kosten voor het onderhouden van de vele dijken zijn haast niet te dragen. Het komt voor, dat in een polder tijdens één enkele hoge vloed de schade even groot is als de normale kostprijs van het land. Aan vestiging van industrieën hoefde men helemaal niet te denken. Bij de Rijkswaterstaat leeft de overtuiging sterk, dat het voortzetten van het werk in een snel tempo, met het doel tot een spoedige voltooiing te komen, zeer gewenst is. Het werk is zeker niet zo spectaculair als bijvoorbeeld de droogmaking van de Zuiderzee, maar het is toch wel even gigantisch en het wordt ongetwijfeld een van de knapste prestaties van de Nederlandse waterbouwkundigen in het algemeen en van de Rijkswaterstaat in het bijzonder. In het Waterloopkundig Laboratorium te Delft, de „reken ■ en meetmachine” van de Rijkswaterstaat, ligt reeds vanaf 1947 in een enorm grote hal een model i, i, . van de Biesbosch en zijn omgeving, van Rotterdam tot Tiet. In de loop der jaren zijn in deze miniatuur-Biesbosch 140 proeven genomen, waarbij nagegaan werd op welke wijze Brabants Noord- Westhoek en ook de Biesbosch zelf het beste watervrij gemaakt zouden kunnen worden. Studenten — zowel dames als heren — zijn er bijna elke dag bezig met het verrichten van metingen en berekeningen. Zij zijn hiervoor, zoals men op de foto kan zien, gekleed in een overall en ze lopen op klompen of in waterlaarzen, want ook deze miniatuurBiesbosch is een waterrijk gebied, waarvan de indijking eveneens om een oplossing schreeuwt. Wat de studenten hier doen onder leiding van bekwame waterbouwkundigen is heus geen spelletje. Op de uitkomsten van de proeven baseert de Rijkswaterstaat zijn plannen en het komt er dus op aan, dat het werk met een grote precisie gebeurt. Ontelbare malen is bij dit model de vloed opgekomen en is ’t ook weer eb geworden. Kaden en dijken zijn overstrootnd, geulen zijn uitgeschuurd, Kreken zijn er dichtgeslibd. Ook stroomvloeden hebben er plaats gevonden en men heeft er de uitwerking van het bovenwater nagegaan. Alles is nauwkeurig geregistreerd en in rapporten vastgelegd. Zo is de Rijkswaterstaat in grote lijnen tot het samenstellen van het plan voor de Biesbosch kunnen komen. De beste uitkomsten van de vele proeven zijn in dit plan gekristalliseerd Wanneer de natuurbeschermers menen, dat de waterstaatkundige gevolgen van de indijking van de Brabantse Biesbosch niet voldoende zijn onderzocht, dan zouden we ze willen aanraden om in deze maand eens naar het Waterloopkundig Laboratorium te gaan. Daar worden weer nieuwe proeven genomen en dat zal zo doorgaan tot alle dijken, sluizen, havens en waterwegen er zijn. Men gaat heus niet over één nacht ijs. Biesboschje in Delft --- Staat is de grootste grondbezitter De Biesbosch is voornamelijk groot grondbezit. Meer dan 85 pet van de grond is in handen van bezitters van meer dan 40 ha. De oorzaak is te zoeken in het feit, dat alleen kapitaalkrachtige eigenaren in staat zijn het risico van kadedoorbraak te dragen. De Staat is de grootste grondbezitter; hij bezit 1700 ha, waarvan er 1300 aan het Kroondomein behoren. Dit grote domeinbezit is een gevolg van de St Elisabethsvloed in 1421. De hierdoor uitgewiste grenzen werden in het laatst van de 16e eeuw zo goed mogelijk gereconstrueerd. Iedereen, die aanspraak op de eigendom van water of opwassen in de Biesbosch meende te kunnen maken, moest daartoe genoegzaam bewijs leveren. Bij gebreke hiervan verviel die eigendom aan de grafelijkheid. Vooral in de 19e eeuw is echter een belangrijk deel van het domeinbezit aan particulieren verkocht. V --- Veertig adressen: twee dagtaken BIESBOSCH, November. — Er blaast een straffe bries dwars over de Biesbosch. Door het riet draaft de wind met wilde sprongen. Het water zwemt omhoog tegen de slijkerige slibplaat, waarboven de verdorde wimpels ritselen aan de lange halmen. „Dat worden buien” had de besteller Verhoeven vanmorgen voorspeld, toen de rode postboot de ochtendmist intjoekte. Hjj sprak met het gezag van veertig dienstjaren op het water en het weerbericht van zeven uur. En nu zet de hemel zijn woorden kracht bij. Het begint te druipen uit de zwarte, volgezogen wolken. Een grote gieter strooit dikke druppels over de griendvelden, waaruit de polderwerkers haastig wegvluchten, over de rietbossen, die te rijpen staan, over het water en het roeibootje in het water. De regen poetst de rubberen mantel van de man in het bootje tot een glimmende oliejas. De regen stroomt over de pet met de letters P.T.T., over de leren posttas, waarin één dag conversatie voor 26 gezinnen opgeborgen is. Buien storten uit de hemel. Dit is het meest karakteristieke panorama van het eilandenrijk aan de Amer. Zwer. men regen waaien alles tot herfst. De knotwilgen ruien angstwekkend. De polders vervuilen tot bagger en soppend grondwater. „Baomes” zeggen de mensen in Brabant, waarvan, aan de overkant van het water, alleen de grote centrale zichtbaar is, die de zwaarste indruk van isolement doorbreekt. „Lekker weertje” Janus Driesprong glimlacht er maar een beetje mee. Hij roeit zijn bootje naar de druipende oever en waadt met zijn heuplaarzen door de yette modder, naar de verloren boerenhoeve aan de dijk, waar men de brievenbus al in de gaten houdt. „De mensen hier kunnen niet buiten post” legt hij uit. „Het is het enige contact met de buitenwereld, buiten de krant en het wekelijkse overstapje naar de wal”. Janus Driesprong loopt en vaart al ruim tien jaar in dit gebied rond. Samen met de oude Verhoeven, die achter het stuur van de motorboot staat. Hij kent het land. Hij kent de mensen bij naam en toenaam. „Je moet hier ’s winters maar eens komen” nodigt hij ons uit. Déérbü vergeleken moet dit hondeweer nog een „lekker weertje” zijn. De wind en de regen van de trieste herfst zijn goed te verdragen als men de winter in aanmerking neemt' de sneeuwjacht over de polders, met schotsen en pak-ijs in de kreken. Als er ijs ligt is het: tippelen. Acht uur per dag lopen over hobbelige spiegelvloeren en bevroren modderkorsten. »Huien” zeiden Verhoeven en de Bilt. Dit is dus „lekker weer”. Zes en twintig mensen wachten op „Janus de post”, veertien kijken er uit naar de krasse Verhoeven. Ze wachten op nieuws van de overkant en op zomaar een praatje. Om acht uur wisten zij, dat de rode postboot de ochtendkou ingestoomd was. Om vier uur 's middags weet de kantoorhoudster van de P.T.T. te Drim. melen, dat zij elk ogenblik de afrekening kan verwachten. Dan weten de kinderen van Driesprong dat vader onderweg is. En Driesprong zelf loopt een stap vlugger, om eindelijk de laarzen eens in een hoek te kunnen gooien. Dan zit er een kleine acht uur sjouwen op, waarvan U tegen het middaguur uw zakken al volgehad zoudt hebben, zoals wij, al wilden we het niet bekennen. Waar de kreken smaller worden stapt Driesprong elke ochtend over in de roeiboot. Hij werkt zich tegen het tij op en dwaalt tussen rietpollen en uitgestorven griendvelden, waaruit soms een eend of een fazant wegklappert. Soms wordt een van de zwarte haken, die op een afstand dreigend uit het water amhoogsteken een aalscholver, he zich moeilijk lósmaakt uit de golven en wegsnort naar een lode boom. De besteller roeit naar de cant. Er is geen landing- steiger waar hij aanlegt. Schurend loopt zijn schuitje vast in het slijk. Een ketting houdt de boot aan een paaltje vast. -Met de zware tas op de rug klautert de postbode tegen de dijk op. Hij neemt de scheidingstakken als een hordeloper. Hij springt met zijn last over een sloot, een andere neemt hij met de polsstok. Hij waadt door de modder van een pas geploegde akker. Modderen en sjouwen in de rimboe. Geen sterveling te zien op ’t land. Als hij weer aan de riemen zit, wijst zijn horloge drie kwartier later aan. De eerste bestelling is achter de rug. Als het goed gaat, kan hij de vermoeiende heslaarzen over een uur of zes uitrekken. Prettig baantje! Het gaat ook wel eens niet goed, als de ebbe het water te snel uit de killen heeft gejaagd. Dat kan je; ondanks elf jaar harde ervaring, nog wel eens overkomen. Dan is er geen spaan uit te steken. De modder zuigt zwaar en geweldig. Stap er maar eens in met je laarzen! Of je bent terecht gekomen in het kruiend ijs. Schotsen die schots en scheef omhoogkruipen tot boven op de boot, die vastgeklemd ligt tussen ijs en ijs. Dat overkwam de mannen enkele jaren geleden met de motorboot. Het ijs had de muil al open en duwde het vuurrode vaartuigje naar de ondergang „Wij waren half bevroren” verhaalt Janus. „Maar we zijn er nog” Dank zij een gelukkig toeval overigens. „Prettig baantje!” denkt tl Maar deze mannen staan voor hun taak. „En als je ervoor staat, is het allemaal zo erg niet” geven zij allebei beslist te kennen. Er zijn ook heerlijke dagen, waarin de zon in dit land, dat nu geschilderd is met vale kleuren van grijsgroen en grauwbruin, een heel spectrum van feestelijke tinten legt. „En bovendien, als je Weet, wat de dagelijkse brieven van familie en kennissen en de berichten uit de krant voor de bewoners van deze lege eilanden betekenen, is het je wel wat waard”. Maar voor de Dienst der Posterijen zal de eilandengroep van de Brabantse Biesbosch wel tot de verwenste gebieden behoren. Voor de veertig gezinnen die dit gebied 'herbergt zijn twee volwaardige bestellers dagelijks in touw. Schat U zelf maar wat dat kosten moet. Ook in de rimboe klepperen de brievenbussen 7 uur zwerven met 40 brieven Elke ochtend, vóór de klok van acht, slaat de motor aan in het stevige lijf van een vuurrode motorboot in de haven van Drimmelen aan de Amer. Dan begint de dagtaak van twee bestellers der Posterijen, in de „binnenlanden” van de Brabantse Biesbosch. Ruim zeven uur duurt hun zwerftocht door een labyrinth van kreken en killen, tussen rietvelden, griendwouden en uitgestrekte polders. Men kan er rondvaren zonder andere schepsels te ontmoeten dan de vogelen des hemels en van het vogelen aes Hemels en van het water. Veertig gezinnen leven her en der in dit eilandenrijk van enkele honderden hectaren in oppervlakte. Gemiddeld twee gezinnen per polder, vele kilometers van elkaar verwijderd De postbode bezoekt hen elke dag. Onze verslaggever vertelt iets van zijn ervaringen bij zo’n tocht door dit „onbevolkt gebied”. Een kop koffie, halverwege de dagelijkse reis Modderen en sjouwen ---