Een overval door Chineesche piraten H Fteportage door E. H. v> d. Sta,dt L-S L_ INVIIK^ > * ' * OORLOGSSCHIP 0 i rv e lieden, die tot voor kort de ware - \—J bemanning van de „Flying Bird” vormi den, waren in hun logies opgesloten. Tot e onze verwondering konden Mabel, John ,1 Baker en ik vrij rondloopen. Kapitein Railr stone was eveneens achter slot en grendel '- gebracht. i, Wij hadden er geen notie van, welk lot ons te wachten stond. De „Flying Bird” P stoomde naar het een of andere onbekende doel, de piraten bestuurden haar. d „Mooi landschap,” merkte Mabel op, ters wijl ze naar de kust tuurde. „Prachtig,” antwoordde Baker en spuwde r op' het dek, juist toen Wright voorbijkwam, e Die deed, of hij niets zag. > „Zegt u ook eens wat, Mr. van der Stadt!” P riep Mabel me toe. Lust tot converseer en had ik niet en ik ie verwonderde mij over de frivole houding :t der gevangenen, die men eenige honderdn duizenden dollars lichter zou gaan maken, n maar om me een houding te geven, zei ik: le „Mooi weer!” Ie Opeens was er onrust aan boord te bespeuren. De jfooveris stieten luid o, onbeis- grijpelijke kreten uit, maar aan hun ge> baren kon men zien, dat er iets bijzonders le aan de hand was. Op de commandobrug stond Wright en naast hem gesticuleerde Mr. Andrade en wees naar de zee. Verre6> kijkers werden op de horizon gericht. „Dat moet een schip zijn”, meende Baker, jp maar we zagen niets. Plotseling ontwaarde in Mabel een zwarte stip. Ingespannen bleven re we kijken. et John Baker haalde met niet geheel verin antwoorde vroolijkheid zijn pijp voor den st dag, stopte hem en stak er den brand in. „Mr. Baker,” zei ik „het staat nog absor- luut niet vast, dat dit een oorlogsschip is, 34 en als dat zoo mocht zijn, dan kan het ai, het weinig beginnen, omdat wij hier aan boord zijn. De piraten sluiten ons eenvoudig op en zetten ons het mes op de keel. Als het oorlogsschip een grooten mond opzet, zijn we er geweest.” „Dat is niet waar,” zei Baker, „dan kent u de methoden niet. Ze zullen de „Flying 21 Bird” van onder tot boven willen door84 zoeken en als dat niet wordt toegestaan en 14 ze weten, dat er hier piraten aan boord zijn, 36 schieten ze onze boot desnoods in den grond 89 met óns er bij. Dat weten de heeren en 11 daarom zullen ze liever vluchten Daar 52 gaan ze al!” 41 Inderdaad keerde zich een jonk van het 86 jacht af, daarna een tweede, tenslotte zeilde 53 de heele vloot weg. 47 „Moet u niet mee?” vroeg Baker spottend 62 aan Wright, die een beetje bleek zag en een sigaret rookte. „We zullen jullie achternazetten en ik zal niet rusten, voor u aan de ht groote ra hangt van het schip, dat daar aanr- komt.” e- „Dat zult u wel laten”, zei Wright, „we il- blijven hier aan boord en noemen ons weer n- uw „Europeesch legertje”. Kapitein Railsto!t. ne kan het bevel weer op zich nemen.” le Baker was een oogenblik perplex, ik voelde Uic ACUi ucn-iuuiu, de schouders op en riep: „Hij wil ons overbluffen, of de angst is hem naar het hoofd gestegen!” „Geen van beide”, zei Wright, „u zult wel zoo vriendelijk zijn aan de militairen te verklaren, dat alles aan boord bij u wei is, dat * de jonken de „Flying Bird” niet hebben aangevallen, omdat het een handelsvloot was.® „Maak dat je wegkomt!” brulde Baker, „anders vervroeg ik de executie.” „Kijkt u, voor u besluiten neemt, even dooi dit toestel”, adviseerde Wright. „De groote jonk legt juist aan en u moet belang stellen in wat er aan boord gebeurt.” Baker werd opeens bleek, rukte Wright de kijker uit de hand na een snellen blik rondom zich te hebben geworpen. De rest laat zich begrijpen. Mabel, die naar haar kajuit was gegaan, was niet teruggekeerd... In ’t eerst leek het of Baker een beroerte zou krijgen. Ik trok den kijker uit zijnhand en richtte hem op de kust. Aan de wal ontdekte ik Mabel, die door piraten omgeven,; zich landwaarts verwijderde. „Miss Mabel zal niets overkomen, als óns niets passeert”, zei Wright, „u moet nu zelf maar weten wat u doet.” Baker was genoodzaakt kapitein Railstone op te dragen de bemanning in te lichten. Éen kwartier daarna was het oorlogsschip zoó dicht genaderd, dat er vlaggeseinen konden, worden gewisseld. De kruiser bleek de „Soenjatsen” te zijn. Hij seinde: „Is er hij u iets aan de hand?” Wright, die zich naast den seiner had opgesteld, beval: „Alles wel.” „Waarom hielden uw radiosignalen plotseling op?” Weer beval Wright: „Installatie licht gehavend.” En de matroos seinde: „Installatie licht gehavend.” „Voor iedere leugen een kogel”, knorde kapitein Railstone in zichzelf. Het volgend signaal van de „Soenjatscn” luidde: „Wacht. We sturen een boot”. Een oogenblik aarzelde Wright. Toen liet hij terugsignaleeren: „Wij wachten op u”. Wright beklom daarop de commandobrug en zei, dat hij hoopte, dat niemand domheden zou begaan. Hij zei tot kapitein Railstone, dat hij den officier van het oorlogsschip maar in de kapiteinshut te woord moest staan en hem een „drink” aanbieden. Niemand antwoordde iets, maar met spanning wachtten we op de dingen, welke zouden gaan gebeuren. E. H. v. d. S. (Wordt vervolgd). --- Advertentie Eventueel© klachten Ïover late ot ongeregelde bezorging van ons blad, gelieve men ons ten spoe^ digste mede te deelen. @ DE ADMINISTRATIE --- Advertentie igevallen-Verzekering bij: levenslange ongeschiktheid f 500: overlijden f500: verlies vee één hand. veel el eng 1200: verlies van één duim 1100: verlies vee één wijsvinger f 60: verlies van eiken anderen vinger 115 - Gewaarborgd deer de Hienwe HA» Bank te Schiedam --- FEUILLETON Een troon zonder koning ] door MAJORIE BOWEN 49) „We zijn niet gekomen om Polen vredesvoorwaarden op te leggen, niet waar?” zeide hij kort, maar wendde zich dan weer tot den kardinaal, zonder op het antwoord van den jongen hertog te wachten. „Mijn strijd gaat niet tegen Polen.” „Wij zijn ons ook inderdaad niet bewust Uwe Majesteit in eenig opzicht beleedigd te hebben.” „Maar uw koning,” zeide Karei, „is een hoogst onrechtvaardigen oorlog tegenover mij begonnen. Hij moet daarvoor boeten.” „Sire,” antwoordde de kardinaal, „hij is niet in staat de voorwaarden van Uwe Majesteit te weigeren.” „We praten nog niet over voorwaarden.” antwoordde de koning zoo mogelijk nog meer uit de hoogte. „Als Uwe Eminentie de woordvoerder van uw land is — heb ik alleen dit te d zeggen — dat ik Polen vrede geven zal, wanneer het een an- h deren koning heeft gekozen.” Geen woorden hadden aangenamer in de ooren kunnen kim- g ken van kardinaal Radziekowski, die een aanhanger der Sobieski’s was en, waar Jakob Sobieski door de herinnering aan n de gebreken van zijn vader te impopulair was om een mogelijk n candidaat voor den Poolschen troon te kunnen zijn, prins Conti tot koning gekroond zou hebben, als hij niet bang geweest was ii voor de Saksische wapens en het Saksische geld. „ G „Gij kunt dit aan uw paladijnen en edelen mededeelen,” Ê voegde Karei er kortaf aan toe. „Als zij vrede willen, weten zij t op welke manier zij dien krijgen kunnen.” G Hij wendde zich van den priester af, om te kennen te geven, s dat hij het onderhoud, hetwelk slechts enkele minuten geduurd r i had, als afgeloopeii beschouwde; de kardinaal merkte er echter \ niets van in zijn blijdschap over het nieuws, dat hij aan geheel Polen mededeelen kon met de vrij groote zekerheid, dat hij \ i August van den troon stooten zou. „Die priester,” zeide Karei tot zijn zwager, „zal ons heel wat ■ moeite besparen. De Polen zullen zelf den Sakser afzetten. ' At sprekend, keek hij naar een der officieren, die gedurende i het onderhoud met den kardinaal in de vensternis was blijven i : staan. Het was een jonge rijkgekfcede man met een prettig, open- t ; hartig gezicht, Stanislaus Uecztnskl b&fetljn van Posen, en 1 - een der eerste Polen, die zich reeds bij Zweden aangesloten baden. Zijn handelwijze werd echter bezoedeld door ondankbaareid jegens August, aan wien hij zijn fortuin verschuldigd was, och tegen wiens verkiezing hij zich had verzet op grond, dat en vreemdeling over Polen mocht heerschen. Karei had reeds groote belangstelling getoond in dezen jongen lan, die, hoewel acht jaar ouder dan hij, in vele opzichten toch log jeugdiger was. Het streelde Kareis trots zijn vriendschap te schenken aan emand, die deze in geen enkel opzicht kon vergelden; en juisl imdat' Stanislaus slechts weinig invloed in Polen had en hem ;een hulp van beteekenis kon verleenen, begunstigde Karei hem ioven de Sobieski’s en Sapieha’s, wier macht hem uitstekende liensten had kunnen bewijzen; Stanislaus had onder August hei tmbt van schatbewaarder bekleed, doch bezat slechts weinig loiitieken invloed behalve dien, welke door welsprekendheid er vermetelheid te verkrijgen was. Tot dezen jongen edelman, die zich zoo vroeg aan het kamr van den overwinnaar aangemeld had, wendde Karei zich thans „Gelooft u, dat August spoedig onttroond zal zijn?” „Ik geloof, sire, dat hij, als hij tot wanhoop gebracht wordt (echten zal,” antwoordde Stanislaus. „Wanneer d-e kardinaal he iltimatum van Uwe Majesteit bekend maakt, zal de keurvors' illes in het werk stellen, om zijn macht te herwinnen. ’ „Wij zullen naar Krakau oprukken,” zei Karei kalm, „en wanleer wij die stad genomen hebben, zullen we over de kroon var Dolen beslissen.” te lijken, glimlachte Karei tegen den jongen palatijn van Poseni en verliet met een korten groet aan de anderen het vertrek. „Hij zal zichzelf koning van Polen maken,” zeide Stanislaus, toen de deur dicht was, „Neen, dat zal hij niet,” antwoordde graaf Piper. „Dat zou iets te gewoons voor Zijne Majesteic zijn.” „Maar wat kau eervoller en heerlijker zijn dan een kroon, die i men afgenomen heeft van het hoofd van zijn vijand, op zijn eigen : hoofd te zetten? En ik,” voegde hij er met oprechte bewondering i aan toe, „zou de eerste zijn om hem toe te juichen in zijn grooti heid, die hij op zoo edelaardige wijze gewonnen heeft.” : „Gij kent den koning niet*” zeide graaf Piper. „Zijn trots is het t de arbiter te zijn over het lot van anderen; hij zou zich niet groo* ; ter wanen als hij een kroon meer had; hij zou zichzelf minachten, ï wanneer hij een defensieven oorlog veranderde in een offensieven. Gij zult zien, dat hij, evenals bij het vredesverdrag met > Denemarken, niets voor zichzelf vragen zal — behalve misschien . één ding.” „En dat is?” vroeg Stanislaus. , „Johann Rheinhold Patkul.” t „De gezant van den czaar!” t „Voor Karei een rebel — en ongetwijfeld was de Lfjflander é hoofdsiynenzweerder in het complot, om Zweden te berooven.” 'v/orclt vervolgd.) --- Ons „prachtig" Ned.-lndië. de heer J. DOUWES Jr, vertelt van zijn reis. De werkelijkheid overtreft alle verwachtingen. De oud-Wethouder van Amsterdam, de heer J. Douwes Jr., die met zijn echtgencote een reis naar Ned. Indië heeft gemaakt, is dezer dagen in het vaderland teruggekeerd en op een verzoek onzerzijds was hij dadelijk bereid ons te ontvangen en een en ander te vertellen van de vele indrukken, die hij tijdens deze reis van 6V2 maand heeft opgedaan. Als wij vragen hoe ’t geweest is, dan antwoordt de heer Douwes met een kort en krachtig: „prachtig”. Natuurlijk had ik — aldus de heer Dou- n et onze uaar venucvciiuc lunuctuu voorstelling van, een gedachte over Ned. li Indië, maar toen ik ’t nu met eigen oogen 1 zag, bemerkte' ik hoe gebrekkig en onvol- j ledig dit beeld was. De werkelijkheid was 1 geheel anders, veel mooier en overweldi- i gender dan ik ’t mij ooit had voorgesteld. < Doel van de reis was allereerst, zooals be- 1 kend, de in Semarang wonende kinderen te 1 bezoeken. Doch de heer Douwes heeft de 1 gelegenheid aangegrepen om zooveel moge- * lijk van Java en Bali (de beide eilanden, ‘ die hij bezocht) te zien en met zooveel mogelijk menschen uit allerlei kringen te 1 spreken. Als wij hem nu vragen naar zijn indrukken van het Javaansche volk en van den economischen toestand daar, stelt de heer Douwes voorop, dat hij na een verblijf van maand in Indië geenszins pretendeert Indië te kennen, een „Indische specialiteit” te zijn. Hij, die gedurende zoovele jaren in Nederland in het publieke leven een plaats heeft ingenomen, had natuurlijk bijzondere belangstelling voor toestanden en omstandigheden en zijn bevindingen en indrukken heèft hij in zijn geregelde correspondentie met zijn in Nederland achtergebleven kirf- , deren vastgelegd, waardoor hij thans, overstelpt door de vele en geweldige indrukken, in het vaderland teruggekeerd, een schat vari materiaal ter beschikking heeft. En gaarne is hij bereid ons daarvan een en ander mede te deelen. Het Javaansche volk. Dan spreken wij eerst over het Javaansche volk, dat de heer Douwes heeft leeren kermen als een volk, krachtens zijn natuur bestemd om onder anderer gezag en leiding te staan, een volk, dat slechts geringe eischen aan het leven stelt en geen spaarzin kent. De Javaan heeft in ’t algemeen weinig energie — de gunstige uitzonderingen buiten beschouwing gelaten. Een huiselijk familieleven kent de Javaan niet, doch wel is er onder de Javanen een sterk sociaal saamhoorigheidsgevoel, dat hem den (b.v. door werkloosheid) in nood gekomen mede-dessabewoner aan voedsel doet helpen. De loonen, die de Javanen verdienen, zijn naar Westersche begrippen laag, doch hetzelfde geldt van de eischen, die aan het leven worden gesteld. Wat den heer Douwes sterk getroffen heeft •— en hoe kan ’t ook haast anders, gezien de wijze, waarop hij zoovele jaren voor de verbetering der volkshuisvesting hier te lande heeft geijverd — dat zijn de veelszins slechte woningtoestanden der Javanen. En — om dan nog een indruk te geven — (wij moeten ons natuurlijk beperken), geërgerd heeft hij zich aan de wijze, waarop de Javanen schier onbeperkte lasten op hoofd en schouders moeten dragen om een zeer bescheiden daggeldje te verdienen. Hier te lande hebben wij — aldus de heer Douwes — de dieren tegen het afbeulen door overmatig zware lasten beschermd, doch in Ned. Indië zou een zoodanige bescherming der Javanen zeker niet minder op haar plaats zijn. De economische toestand. Dan vragen wij naar den indruk van dén ;er Douwes omtrent den economischen estand in Ned. Indië. S ederlandsch-Indië is — zoo antwoordt hij ns — een productieland, dat kerngezond an genoemd worden. Vooral en in hoofdaak wat het landbouwbedrijf betreft, zoowel oor het groot- als het kleinlandbouwbedrijf. [et bevolkings-kleincultuurbedrijf geeft betaansmogelijkheid, evenals de groote culjur-ondernemingen. De bodemgesteldheid en het klimaat zijn rachtig, zoowel voor de bergcultures, die en koelere temperatuur behoeven, als voor ie van het vlakke land, welke meer de roeiende Indische warmte noodig hebben. Hieruit is mede ook te verklaren dat., in ezen emstigen crisistijd, bij het groote verchil door de nadeelige valuta-verhoudingen, e productiekosten van onze land- en mijnouwproducten even laag zijn, zelfs in sommige gevallen nog lager, dan in ieder ander and met dezelfde cultures. Er wordt wel ens beweerd dat ons economisch kunnen .chter staat bij andere productiegebieden, loch dat is een groote onjuistheid. In ons Indië staat het productie-apparaat 'oor het grcotland- en mijnbouwbedrijf techïisch en wetenschappelijk zeer hoog, het itaat ook onder zeer bekwame leiding en jeschikt over een at beidsbevolking, welke n den crisistijd groote aanpassingsbereidleid toont. Zie daar de verklaring, waardoor iet mogelijk is, dat in de jaren van groote iconomische depressie, tegen ongedacht lage :osten kan worden geproduceerd en op de vereldmarkt het hoofd kan worden geboden tan andere produceerende landen met een r.ge valuta. Een overtuigend bewijs ligt wel tierin, dat ons export-volume in de crisisjaren niet is afgenomen — met uitzondering ,-an de suiker — ondanks allerlei belemme■ingen in verschil van valuta en het hooger jptrekken van de tariefmuren. De veerkracht van onze ondernemers, de bekwame eiding van de technici en de aanpassende nedewerking van de inlandsche bevolking, lijn alle aanwijzingen en beloften, dat de inzinking en moedeloosheid overwonnen schijnt te worden en een betere toestand naderende is. Naar het oordeel van de meest deskundigen, is in de jaren van zware depressie een grootere samenwerking en toenadering ontstaan in de bevolkingsgroepen, dan in de drie eeuwen, die aan de crisisjaren vooraf gingen. Ook moeten genoemd worden de velerlei maatregelen door de Regeering genomen ten bate van het bedrijfsleven, en dat in goede samenwerking met de bevolkingsgroepen. Alles tezamen genomen heeft mij de overtuiging gegeven, dat bij een betere verhouding in den wereldtoestand, ons Indië een der eerste landen zal zijn, die in snel tempo zullen opleven. De suikerindustrie, is wel een der mees,t zwaar getroffen bedrijven. In de crisisjaren is de productiecapaciteit teruggeloopen tot een zesde deel van de normale productie. Door regeeringsmaatregelen en de samenwerking van allen bij dat bedrijf betrokkenen, kan 'worden verwacht, dat in 1937 de productie zal kunnen worden opgevoerd tot 50% van vóór de crisis. Dat zou een zeer belangrijke opleving zijn van 1/6 tot 1/2. Uit de statistische gegevens bleek mij, dat voor de crisisjaren in de suikerindustrie, alleen op Java, 50.000 vaste arbeiders, (waarvan 4.000 Europeanen) werk vonden, terwijl bovendien in den campagn'etijd, van Mei tot October, nog 7 a 800.000 arbeiders van de Inlandsche bevolking werk vonden. Wanneer in 1936 de productie weder tot l/2 kan worden opgevoerd, beteekent dat een zeer belangrijke opbloei en werkverruiming. De organisatorische maatregelen van de Regeering en niet het minst de restrictie, zijn van groote beteekenis. In dit verband bracht de heer Douwes lof aan het Departement van Economische Zaken en niet het minst aan zijn zeer bekwamen en actieven Directeur, den heer Hart. De geboden Regeeringsbijstand is voor de bedrijven een levensbelang eveneens voor alle bevolkingsgroepen. Dat op het Departement van Economische Zaken veel werk verzet moet worden en van zijn Directeur de grootste krachtsinspanning gevorderd wordt, bewijzen wel de volgende cijfers: Er zijn 1154 rubber- 344 thee-, en 155 kinacultuurondernemingen, die mede door allerlei Regeeringsbemoeiing instand worden gehouden, waardoor honderdduizenden van de Inlandsche bevolking nog een — zij het ook sober — levensonderhoud vinden en de organisatie van de bedrijven intact kan blijven. Ieder zal overtuigd zijn van het groote belang van het werk, dat het Departement van Economische Zaken verricht — aldus de heer Douwes — en het beleid van de Indische Regeering verdient onze volle waardeering. Het werk der zending. Dan brengen wij het gesprek op het zen- l_^ dingswerk, te meer waar ons juist dezer dagen een zendingstijdschrift in handen kwam, waaruit ons bleek, dat dit ook speciaal de aandacht van den heer Douwes heeft gehad. ’t Blijkt, dat hij zelfs een en ander maal van nabij heeft kennis gemaakt met het w zendingswerk der Geref. Kerken, zoowel te V * Djocjakarta als te Solo, waar de heer en , mevrouw Douwes de gasten zijn geweest M resp. van Ds. Allaart en Ds. van Andel. Sprekende over zijn bezoeken aan Djocja vertelt de heer Douwes met groote waar- uj deering én bewondering van den arbeid in en door het Petronella-hospitaal met zijn 15 hulp-ziekenhuizen en poliklinieken -— dat prachtig stuk medische zending, waaraan de naam van wijlen Dr. Scheurer steeds verbonden zal bijven. En als de heer Dou- ( wes dan daarover vertelt en de. goede outilage van het hospitaal roemt, dan hooren ( wij allerlei bekende namen, die voor den eej breeden kring, welke hier te lande achter dit gt£ werk staat, namen zijn van goede bekenden. ga] Zoo is ’t ook, als onze verteller spreekt pn van de opleidingsschool voor inlandsche i predikers en helpers te Djocja en van de jn Juliana van Stolberg-school, de huishoudschool voor inlandsche meisjes uit den ge- Zn goeden stand, waaraan wijlen Mej. van re. Schelven zich zoo heeft gegeven. Vo Ontroerend is ’t, als de heer Douwes vertelt, hoe hij en zijn vrouw met Ds. Al- d. laart een bezoek hebben gebracht aan een br der inlandsche kerken en daar in de voor- Ve galerij van het huis van den goeroe met de inlandsche leden dier kerk het heilig avond- ov maal hebben gevierd. Bi ’t Is verleidelijk om meer uitvoerig hier- vc op in te gaan, doch de beschikbare ruimte ge dringt tot beperking en men zal ongetwijfeld of in de zendingskringen hier te lande de ge- ee legenheid weten te vinden om de zendingsgemeente in het vaderland te doen profiteeren van hetgeen de heer Douwes heeft mogen zien en ervaren. I Dan zal hij ook wel vertellen van zijn be- sc zoek aan de Chr. dessa-scholen, waarbij hij st . met begrijpelijke verbazing heeft gezien hoe de het schrift der inlandsche kinderen in ’t ml , algemeen veel en veel beter is, dan dat der t;r 5 schoolkinderen in Nederland. d< l En dan na Djocja: Solo. m Solo met het gastvrij huis van Ds. en hi \ mevrouw van Andel, waar men — zoo ver- w telde de heer Douwes — ook al bestaat het ir r gezin slechts uit drie personen, vrijwel al- ve ’ tijd met 10 of 12 menschen aan tafel zit. te Solo, waar het zendingswerk ook zoo gezegend is en waar, evenals ook op andere ui ; zendingsterreinen, het werk steeds meer den V< ; steun krijgt van krachten uit de inlandsche 2( , bevolking zelf. de Solo met zijn ziekenhuis, zijn opleidings- be t school voor inlandsche onderwijzers en on- tc derwijzeressen (waar de heer Douwes in den bi kring der 300 leerlingen een avond zoo echt v< ongedwongen heeft verteld over den school- w ï strijd in Nederland), met zijn internaat voor re inlandsche meisjes uit den gegoeden stand, vl e En als wij dan naar den indruk, als sa- *• f menvatting van het geheel vragen, dan zegt st e de heer Douwes: Ja, het werk is en wordt w gezegend, de zending werkt door, maar de h' i zending staat tegenover een millioenen- volk f. t ® n Groote dankbaarheid is er in het hart van I» den heer Douwes, dat hij dit alles heeft e mogen zien en ervaren. Ons mooie Indië. Java en het in velerlei opzicht zoo buitengewoon belangwekkende £ i- Bali, waar het — ook al is dit gebied nog 1 !- voor de zending gesloten — reeds ritselt t( e van leven j n Och, men kan uren praten met iemand, 'f die dit alles van nabij heeft gezien. n En als de rinkelende telefoonbel ons gesprek stoort, dan komen wij plotseing tot n )U de ontdekking, dat ons bezoek reeds de p 6 grenzen van een normaal gesprek ver heeft r --- Radio-Nieuws. Het omroep-menu. ZATERDAG — 10 OCTOBER. HILVERSUM — 1875 M. KEO. — 8.00 Gr.pl. — 10.00 Gr.pl. — 11.80 Godsd. halfuur. — 12.15 Gr.pl. en orkest. — 2.00 Voor de jeugd. — 2.30 Sport. — 3.00 Kinderuur. 4.15 G’r.pl. — 5.30 Esperanto. — 5.45 Schlagermuziek. — 6.20 Weekoverzicht. — 6.45 Gr.pt. 7.15 Causerie: „De universaliteit van het het christendom”. — 7.35 Gr.pl. — 8.00 Berichten — 8.05 Reportage. — 8.20 Gevarieerd programma. — 10.30 Berichten, daarna vervolg gevarieerd programma. — 11.15 Gr.pl. HILVERSUM — 301 M. V.A.R.A. — 8.00 Gr.pl. VPR.O. — 10.00 Morgenwijding. VARA. — 10.15 Gevarieerd programma:Declamatie Hetty Beek, zang Coos en Polly Speenhoff, orgel en gr.pl. — 12.00 Trio Sam de Gorter. — 12.45 Gr.pl. — 1.15 Vervolg trioconcert. — 2.00 „Hoe de toonkunst groeide”. — 2.20 Dubbel X m.m.v. B. v. Dongen (zang). — 3 15 J. Brautigam: De haven van Rotterdam. 3.30 Gr.pl. — 4.20 T. Gulden: De cohcurrentie-positie Van Nederland. — 4.40 Gr.pl. — 5.40 Literaire causerie A. M. de Jong. 6.00 Oude Nederl. muziek door het V.A.R.A.-Orkest, het Collegium Musicorum en blokfluitensemble „Viva la Musica”, o.l.v. Dr. E. H. Meyer. — 7.d0 Veluwsche uitzending. — 7.40 Francescatti (viool) en D. Wins (piano). — 8.00 Nieuwsberichten. — 8.15 Gevarieeïd programma m.m.v. Z. Francescatt.i (viool), Jan Musch (voordracht), Rosa Spier (harp) en andere solisten. 9.55 Gr.pl. — 10.50 V.A.R.A.-Maandrevue, m.m.v. de Flierefluiters en solisten. — 11.00 Gr.p'l. — 11.30 Orvitropia. --- De depressie in de Zeescheepvaart Prae-adviezen voor de ™ Vereemging voor de Staathuishoudkunde en de Statistiek. rr d NEDERLAND MAAKT EEN SLECHT r' FIGUUR. d e Vi Ongunstige positie van Rotterdam. I h Op de jaarlijksche vergadering van de Vereeniging voor de Staathuishoudkunde en de I Statistiek, welke 2 November a.s. te Rotterdam zal worden gehouden, komen aan de oide prae-adviezen over de volgende vragen: Welke zijn de oorzaken der huidige depressie ^ in de zeescheepvaart? Welke middelen kunnen te harer gene- * zing worden aanbevolen en welke maatregelen van de zijde der Overheid kunnen voor dit doel bevorderlijk worden geacht? o De door de heeren Joh. Brautigam, Mr. " D. A. Delprat en C. J. P. Zaalberg uitgebrachte prae-adviezen zijn thans alle drie £ verschenen. v In een tweetal artikelen willen we een overzicht geven van hetgeen de heer Joh. ^ Brautigam in zijn prae-advies, dat het uitvoerigst is, heeft behandeld, waarna er nog I ^ gelegenheid zal zijn aan te geven in welk opzicht de heide andere prae-adviseurs fnet ^ eerstgenoemde van meening verschillen. ^ E De geschiedenis van de vloot. De heer Brautigam vangt aan met de geschiedenis van de vloot en schetst hoe, om- | i streek 1860, tengevolge van de beschermen! de politiek van de Nederlandsche Handel- I : maatschappij, onze koopvaardijvloot weer ’ tot aanzien was gekomen. Nederland was in de rij der naties de vierde. Deze beschermende maatregelen wreekten zich echter op i het tijdstip, dat met het monopolie der vloot werd gebroken en de Nederlandsche vloot t in vrije mededinging zich een bestaan most - verwerven. De vloot kwam in nood en raakte in verval. In 1874 bestond de wereldvloot voor 74 % 3 uil zeilschepen, voor 26 uit stoomschepen, ï Voor Nederland waren deze cijfers 80 % en 3 20 %, hetgeen tegenover het wereldgemiddelde, waarin ook de achterlijksten waren begrepen, een slecht figuur beteekende. De toestand in het scheepsbouwbedrijf was al i bijzonder slecht. In het verdere verloop der t vorige eeuw is het er niet beter op geworden. Wel nam de Nederlandsche tonnage toe, r maar niet in verhouding tot die der wereld[. vloot. Het percentage, dat voor 1874 nog op j 2.42 was bepaald en toen als hoogst ongunt stig was aangemerkt, liep tot op het eind t der eeuw, 1897, terug tot 1.8. In 1901 was e het gestegen tot 2.1 %. De vierde in rang is ons land ïjooit meer I geworden. De nederige plaats, waarvoor de I enquete-commissie in 1874 klaagde, de acht- I n ste in de rij, heeft ons land behouden tot op dezen dag. De jaren aan den oorlog voorafgaande I . waren voor de scheepvaart voorspoedig. Het percentage steeg van 2.1 in 1901 tot 3.2 in 6 1914. Toch was de grootte van dë vloot in f 1914 nog geenszins beter dan die in 1874. De t tonnage van de Indische vloot is echter bij de Nederlandsche gevoegd. Uit den staat van het percentage der we, reldtonnage van de vloten van de voor- I >t naamste zeevarende landen, blijkt dat de le percentages voor Nederland als volgt wa- I -t ren: 1901 2.1, 1914 3.2, 1926 4.1, 1931 4.6, 1932 4.3, 1933 4.1, 1934 4,1. S Toen de crisis intrad, najaar,1929, ging de aanwas der wereldtonnage door. Eerst in 1932 treedt de keer in. De wereldtonnage loopt terug. Maar langzaam. Bovendien, het eene land verminderde zijn vloot sterker dan het andere. Zelfs zijn er die kans zien juist ïn dezen tijd hun vloten te vergrooten. Hoe het proces, voor de landen afzonderlijk genomen, in de crisisjaren 1931-—1934 verliep, het jaar nemende van Juli tot Juni, j0 geeft de volgende staat aan; J0 r. Toe- en afneming der tonnage in verschillende landen in de jaren: ^ Land. 1931 1932 1933 1934 Engel —135539—631320—970936—915827 >s Duitschl. -f 25366 — 89759 —263568 —210284 Finland — 1048 + 20288 88407 48644 I Frankr. + 35348— 9.221— 44787— 214166 Griek.1. + 6883 + 72282 — 52993 + 90189 e” Italië + 4447 + 54899 —240765 —221411 ae Japan — 40463 — 21327 -f- 3145 —185452 o- Nederl. + 31855—.154330—198383—147441 — Noorw. + 397217 +101333— 87299— 98186 Panama -f- 55903 -f- 7141 +148621 •— 15553 I n- Rusland + 71740 + 81308 +158068+ 99047 40 Ver. St. —403625— 95563—188821—312762 de Nederland een slecht figuur, et )lg I 00 Nederland maakte in dit proces een slecht tti figuur. Tot Juli 1934 is er reeds een achtery’ uitgang van een half millioen ton. De we- I ,'r- reldtonnage liep terug met ruim vier mil;n. ïioen ton of 6 pCt. Nederland zag zijn ton10> nage in dien tijd verminderen met 16 pCt. Sindsdien is de opruiming doorgegaan. De I vorige1 Minister van Economische Zaken moest onlangs mededeelen, dat van 30 Juni 1931 tot April 1935 de Nederlandsche koopvaardijvloot was afgenomen met 581.170 ton, hetgeen een Verminderihg van 19 pCt. beteekent. Daarbij deelde deze bewindsman mede, dat het Nederlandsche percentage in de wereldvloot verder tot 3.8 pCt. was teruggeloopen. . De mogelijkheid om met beleid en bescheiden maatregelen van steun Nederland weder een eerste-rangs zeevaartnatie' te maken, was in de tweede helft der vorige eeuw aanwezig. Het is een verzuimde gelegenheid, die zich niet meer voordoet. Amsterdam en Rotterdam. De prae-adviseur bespreekt dan de positie van Amsterdam en Rotterdam. Het aandeel van de zeescheepvaart onder Nederlandsche vlag te Rotterdam is te klein. Deze haven is te veel ingesteld op het vervoer met vreemde schepen. In de trampvaart, die het massavervoer, te Rotterdam van zoo’n geweldigen omvang, verzorgt, vervult de Nerierlandsche reederij geen groote rol. Slechts 25 «/o der schepen, die Rotterdam bezoeken, voeren de nationale vlag. De Nederlandsche tonnage van het geheel der te Rotterdam binnenkomende schepen is nog ongunstiger; deze beloopt iets meer dan een vijfde. Voor Amsterdam is dat geheel anders. Zoowel schepental als tonnage brengen het grootste deel aan de Nederlandsche vlag. Beide overschrijden de helft. Dit feit, te kort aan eigen reederij te Rotterdam, spreekt ook duidelijk uit de verdeeling van dë vloot over de beide havens. De te Amsterdam thuis behoorende tonnage en het aantal schepen, welke van die haven uit de zea bevaren, is ongeveer even groot als de Rotter* damsche. Toch heeft Amsterdam nog geen zesde van de goederenbeweging van de Maasstad. Een vergelijking tusschen den goederen* stroom van het Noordzeekanaal en dien van den Nieuwen Waterweg geeft nog scherper het verzuim aan van Rotterdam ten aanzien vatt zijn vloot. Te vreezen staat, dat Rotterdam voor deze nalatigheid ernstig zal moeten boeten. Een eigen krachtige reederij is een levensbelang voor de haven. De onvoldoende omvang begint zich nu reeds in dezen crisistijd te Rot* terdam te wreken. Waarom beneden peil? De oorzaken van de slechte ontwikkeling der Nederlandsche koopvaardij in een tijd> waarin het wereldverkeer snel opliep, moet volgens den prae-adviseur, vooral worden gezocht in de politiek van onthouding van bemoeienis, die in de Nederlandsche staatkunde overheerschte. En de zakenlieden van Rotterdam zagen bij de snelle opkomst der haven andere en betere belangen om geld te verdienen, dan in een moeizaam zwoegen in eett reederij. De periode 1900—1914 is voor de scheepvaart niet slecht geweest. Het hoogtepunt ligt tusschen 1911-1914. In den algemeenen. waan: er is tekort aan scheepsruimte is daarna de groote uitbreiding ondernomen, Niet alleen in Nederland. Overal. Toen kwam de inzinking. . De Nederlandsche koopvaardij is over het algemeen uiterst zwak en weinig weerbaar de crisis ingegaan. Deze deed de rest. Het meerendeel der reederijen staat voor een opgeteerden pot. In een volgend artikel zullen in het kort de oorzaken der huidige depressie in de koopvaardij worden aangewezen, om vervolgens na te gaan welke maatregelen naar het oordeel van den heer Brautigam diehen te worden genomen. ---