Nog eens de „Statendam”. In ons nummer van 29 dezer hebben wij een beschrijving gegeven van het schoone stoomschip Statendam der Holland-Amerika ljjn en daarbij hulde gebracht aan de firma ö. P. Mutters Azn., Koninklijke Nederl. -Meubelenfabriek alhier, voor de uitnemende uitvoering der salons en overige binnenbetimmering en decoratie. Intusschen zijn wij over een enkel onderdeel, dat aan die scheepsversiering een eigenaardig cachet van oudHollandsche degelijkheid geeft, wel wat vluchtig heengegleden: wij bedoelen het geschilderd en gebrand glas, waarvan ontwerp en uitvoering door de heeren Mutters werd opgedragen aan den heer E. W. F. K e r 1 i n g, oud-hoofdleeraar van onze Academie, die thans sedert een paar jaar een eigen atelier heeft in de Zoutmansstraat alhier, waar onder zijn leiding glasdecoraties worden uitgevoerd, die de fraaie werken der oude glasschilders naar de kroon steken. In de salons van de Statendam werden de werken van het beglazen, beschilderen en branden van de lichtramen door den heer Kerling tot groote voldoening van de principalen en van de reederij uitgevoerd en trok deze kunstindustrieele arbeid zeer de aandacht van de talrijke bezoekers, die dezer dagen het trotsche Nederlandsche stoomschip bezichtigden. --- Leger des Heils. Naar wij uit goede bron hebben vernomen, zal de Liefdadigheids-Tentoonstelling, die van wege de Toevlucht van het Leger des Heils, Zeestraat 24 alhier, wordt gehouden, geopend worden op 10 Oetober, en wel des namiddags om 2 uur, door stafkapitein De Wilde, secretaris van het Maatschappelijk Werk, bijgestaan door Ensigne Ketelaar, directrice van het Reddingshuis alhier, chef Wansink en meer andere officieren. De tentoonstelling zal allerlei artikelen te zien geven van wat in de verschillende inrichtingen van het Heilsleger gemaakt wordt; „ook zal de landkolonie door enkele voortbrengselen vertegenwoordigd zijn, en voorts vele artikelen, die door particulieren zijn ingezonden en nog dagelijks in ontvangst genomen worden. Mochten nog meer begunstigers der Toevlucht gevonden worden, die genegen zijn ook «iets bij te brengen tot steuning van het Maatschappelijk Werk, dan houdt de chef der Toevlucht zich ten zeerste aanbevolen. --- Derde Congres voor Openbare Gezontiheidsregeiing. De tweede zitting van het te Utrecht vergaderd geweest zijnde derde Congres voor Openbare Gezondheidsregeling werd bijgewoond door den Minister van Binnenlandsche zaken. Behandeld werd het rapport over het woningvraagstuk, dat achtereenvolgens de eischen aangaf, te stellen betreffende de bewoningsverordening, de verordening op de onbewoonbaarverklaring, de onteigening, de afbraak van onbewoonbare woningen en den bouw van nieuwe woningen, en het toezicht van Rjjks en Gemeentewege. Elk dezer eischen werd afzonderlek in behandeling genomen, en lokte breedvoerige bespreking uit. Bij de behandeling van het Rijks- en Gemeente-toezicht gaf kolonel Van Zuylen den wenseh te kennen, dat een particuliere vereeniging werd opgericht, die toezicht zal houden op de woningtoestanden. Dr. Blooker, van Amsterdam, vestigde de aandacht op het woningtoezicht in de hoofdstad en meende, dat dit wel als voorbeeld genomen kan worden voor hetgeen men thans van Rijkswege wenscht. Dr. Ruysch achtte het niet gewenscht om het toezicht op de volksgezondheid te onttrekken aan het Geneeskundig Staatstoezicht, doch hij gaf als zijn oordeel te kennen, dat dit lichaam gereorganiseerd moet worden, daar het thans te eenzijdig is ingericht. Bovendien moet de Regeering worden ter zijde gestaan door een gezondheidsraad. In de middagzitting werden de stellingen nader toegelicht door de rapporteurs en met enkele wijzigingen aangenomen. Voortst hield de heer M. H. J. P. Thomassen, leeraar aan de Rijksveeartsenijschool te Utrecht een voordracht over het besmettingsgevaar der verdunde melk van tuberculeuse dieren, waarbij hij er de aandacht op vestigde, dat tuberculeuse melk nog gevaarlijker is dan tuberculeus vleesch. Na afdoening van enkele huishoudelijke zaken deelde de Voorzitter o. a. mede, dat dr. Guldensteeden Egeling te Zeist zich bereid had verklaard om als secretaris op te treden van de commissie voor de watervoorziening. Besloten werd voorts den arbeid der woningcommissie in het op te richten Tijdschrift, waarvan dr. Ruysch mededeelde, dat het voornamelijk de bespreking van de openbare sociale hygiëne ten doel had, op te nemen. Aan de orde was nu de aanvulling van het bestuur, door het overlijden van mr. J. Heemskerk Azn., waarvoor aanbevolen werden de heeren dr. Schaepman en prof. Drucker. Voor de vacature-Overbeek de Meyer, (die binnen eenige dagen naar Java vertrekt) werden aanbevolen de heeren dr. Tellegen en de heer Van Zuylen. Gekozen werden de heeren Drucker en Tellegen. Beide heeren namen de benoeming aan. Op voorstel van den heer Wintgens werd als plaats voor het volgend congres Maastricht aangewezen. Na de gewone plichtplegingen werd hierop het Congres door den Voorzitter gesloten. --- AGENDA voor Zondag 2 en Maan da g 3 Oetober. Zondag.* Kunstmuseum Princessegracht. Kosteloos open van 1—4 uur. Boschmusiek, 3 uur. Ptdchri Studio. — Tentoonstelling van schilderijen van werkende leden. Open van 10—4 uur. Fransche Opera. — „Les Huguenots”, 8 uur. Sportterrein. — Wielerwedstrijden, l‘/j uur. Gebouw voor K. en W. — Gezelschap Prot. Spectacle varié, 8 uur. Maandag. Koninklijk Kabinet van Munten, Penningen en Gesneden Steenen. — Open van lCf—4 uur. Pulckri Studio. — Als Zondag. Westlandsche fabriek van verduurzaamde levensmiddelen. Jaarvergadering, 3 uur. Haagsche Kunstkring. Fransche Opera. — „Mireille”, 8 uur. Men zie onder de Advertenties Be Grande Magasins du Printemps van Parijs. --- Academienieuws. Promotiën en Examens. LEIDEN. Candidaatsexamen geneeskunde de heer A. Rypperda Wierdsma. Tweede ,natuurk. examen de heer S. J. Ph. Regensburg. Candidaatsexamen rechten de heer E. L. Elias. UTRECHT. Theor. geneesk. examen II de heeren A. van Aelst, F. Dagevos, J. Cahen en H. I. Gerritsen. Doet. examen geneesk. I de heeren H. van Barneveld en M. Ketting. Prop. examen geneesk. de heeren E. C. Tuinzing (met lof), F. W. Sikkel en G. M. Versteeg. Cand. examen rechtswetenschap de heer H M. Moll. .AMSTERDAM. Tweede natuurk. examen de 'beer H. Kerbert. ri --- Kerknieuws. neroepen tot pred. bij de Ned Herv gem. te Veenendaal ds. N. P. E. G. van Uchelen, j te Renswonde; — te Aalsum ds. C. de Vries, te Hellendoorn. Aangenomen het beroep naar de Ned. Herv. gem. te Westterschelling door ds. G. Vossere, te Sellingen. Bedankt voor het beroep naar de Ned. Herv. gem. te Huizen door ds. A. Renier te IJselmuiden. Door het kiescollege der Ned. Herv. gemeente te Middelburg is — ter voorziening in de vacature SibmacherZijnen — een viertal voor predikant opgemaakt, bestaande uit de heeren: dr. J. R. Slotemaker de Bruyne, te Beilen; dr. E. J. W. Posthumus Meijjes, te Heinenoord; D. G. Postma, te Zaandam, N. J. C. de Minjer, te Sexbierum. Hieruit blijkt dus dat dit college nietwenscht te voldoen aan het verlangen der heeren mrs. P. J. Callenfels en E. P. Schorer, om een modern predikant te beroepen. Tot leden van het provinciaal college van toezicht op het beheer der k e r k e 1 ij k e goederen en fondsen van de Herv. gemeenten in Z.-Holland zjjn herbenoemd mr. H. A. Nebbens Sterling en ds. P. H. Keiler van Hoorn en als zoodanig benoemd in de plaats van wijlen prof. J. J. Prins, jhr. mr. D. G. van Teijlingen, raadsheer in het gerechtshof te ’s-Gravenhage en in de plaats van wijlen mr. C. A. van der Kemp prof. W. C. van Manen, hoogleeraar te Leiden. --- Onderwijs. Het college van curatoren van het Gymnasium te Breda heeft voor de betrekking van leeraar in de oude talen op de voordracht geplaatst de heeren doctoren De Jong, De Vries en Baale, allen te Amsterdam, en dr. van A n r o o y te Utrecht. --- Rechtszaken. BUlLETISi. — liooge Baad. Maandag, 3 Oetober. Kamer van Strafzaken. Conclusie O. M.\ M. C. Th. c.s., tegen een arrest van het Hof te Arnhem. — Pleidooi: de Ambtenaar van het O. M. bij het Kantongerecht te Haarlem, tegen een vonnis in zake A. H. Lzn., bij welk vonnis de gerequireerde is vrijgesproken ter zake van het versperren van een openbaar voetpad. Rapporteur-Raadsheer mr. Clant van der Mijl], Advocaat voor den gerequireerde mr. H. Ph. de Kanter te Haarlem. — C. P., tegen een arrest van het Hof te Arnhem, waarbij hjj is veroordeeld tot een hechtenis van 3 dagen, ter zake van het door schuld veroorzaken van zwaar lichamelijk letsel. Rapporteur-Raadsheer jhr. Laman Trip, Advocaat mr. H. de Ranitz te ’s-Gravenhage. * Door den Hoogen Raad werden gisteren verworpen twee beroepen in cassatie betreffende het kiesrecht, ingesteld door den Proc.-Gen. bij dien Raad, in ’t belang der wet, tegen twee vonnissen van den Kantonrechter te Middelburg. Twee aspirant-kiezers waren door B. en W. van Middelburg op de kiezerslijst geplaatst, ingevolge hun aangifte: dat zij over het jaar 1897 in hun dienstbetrekking hadden genoten een inkomen de een van „meer dan”, de ander van „minstens” f400. * Na een afwijzende beschikking van B. enW. op gedane verzoeken door jhr. mr. L. Schorer, Burgemeester van Middelburg, om de namen der twee kiezers van de kiezerslijst af te voeren, verzocht genoemde Burgemeester den Kantonrechter verbetering van de kiezerslijst, die de afvoering der namen van de kiezerslijst heeft bevolen. De Hooge Raad acht de beslissing van den Kantonrechter juist, daar art. 17, le lid, der Kieswet voorschrijft een opgaaf van „het bedrag” van het in het laatstverloopen jaar genoten inkomen, d. i. van het bepaald bedrag, zooals, ingeval van het 2e lid, indien het inkomen geheel of ten deele heeft bestaan uit een vast week-, veertiendaagsch-, maandof jaarloon „van het periodiek bedrag”, waarmede overeenstemt het bij Kon. besluit van 28 Nov. 1896 (Stbl. no. 176) vastgesteld model V van aangifte voor plaatsing op de kiezerslijst krachtens art. Ié, 2o. le gedeelte, volgens hetwelk „het bedrag van het inkomen” moet worden opgegeven. Hieraan beantwoorden de door de aspirantkiezers gedane onbepaalde opgaven van „meer dan” (minstens”) zeker bedrag niet, terwijl al is dit laatste bedrag ook dat, hetwelk voor de Gemeente, waar de aangever woont, kiesbevoegdheid geeft, de beoordeeling of zulks het geval is, blijkens art. 25 en vlg. der wet aan B. en W. is opgedragen, doch niet aan den aspirant-kiezer, van wien slechts gevraagd wordt opgaaf van „het bedrag” van het door hem in het laatstverloopen jaar in zijn dienstbetrekking genoten inkomen. * De Rechtbank te Middelburg heeft uitspraak gedaan in de zaak tegen J. H. B., ontslagen postdirecteur te IJzendijke, beklaagd van het plegen van verduisteringen tot een belangrijk geldelijk bedrag, in genoemde betrekking gepleegd. Hjj werd veroordeeld tot twee jaren gevangenisstraf. De beruchte Leo Miloen, die in de gevangenis zit wegens kippen diefstal en 2 jaar straf moet ondergaan, werd wegens een poging tot ontvluchting veroordeeld tot 2 maanden gevangenisstraf. --- Sport. Uit de ambtelijke lijkschouwing is gebleken dat een bij Kreuznach gevonden fietser tengevolge van een aanval van hartzwakte flauw van zijn wiel is gevallen en toen een schedelbreuk heeft gekregen. --- Kunst en Letteren. MUZIEK. Programma's ter MuzieMyoerinpn. Nieuwe of Litteraire Sociëteit. — Zondag 2 Oetober, des namiddags te 3 uren, Muziekuitvoering door de Kon. Militaire Kapel van het regiment Grenadiers en Jagers, onder directie van den heer N. A. Bouwman. — No. 1. Harmoniemarsch, v. d. Linden; 2. Ouverture: „Oberon”, v. Weber; 3. Neu Wien, Walzer, Strauss; 4. Cavatine, Raff; 5. Frühlings erwachen, Bach; 6. Intermezzo, Verhuist; 7. Réveil du Lion, Caprice (arr. Dunkler), De Kontski; 8. Jagermarsch, Latour, Kurhaus. De laatste avonden van het seizoen waren als gewoonlijk druk bezocht, vooral de tweede Wagner-avond, de solisten-avond en de afscheids-avoud van gisteren, Vrijdag (1). Op de solisten-avond ontvingen de heeren Buchtele, Krasselt, Van Leeuwen en Muller ieder een krans. Het laatste concert bracht als programma: Einzug der Gaste in die Wartburg uit Tannhduser, de met veel entrain gespeelde Frey»c/ïrëte-ouverture van Weber, waarvan wij alleen het begin bijzonder langzaam gespeeld vonden, het Largo van Handel — o wonder, niet gebisseerd — en Ultava van Smetana, Berlioz’s instrumentatie van Weber’s Invitation ii la Valse, de eerste Peer Gynt-Suite van Grieg. Eine Rhapsodie van Liszt en tot slot het Wien Neerlandsch bloed. Twee nummers zonderden wij uit, om apart te noemen: de Huldigingsfeestklanken van kapelmeester Rebicek, die zich bij elke herhaling zeer goed houden en hem alle mogelijke succes brachten, stormachtige toejuichingen, terugroepingen en een unaniem bis voor het met zooveel effect aangebrachte Wilhelmus \ aan ’t slot, waarbij het publiek ook tweemalen opstond en volkomen instemde met Het was er zoo geweldig dichtvol, dat de menschen op de gaanderijen tot den muur stonden en op de trappen zaten en lagen als was de concertzaal in een bivak veranderd. 1 de hulde hem gebracht door het aanbieden van een fraaien lauwerkrans met rozen. Bij het Wien Neerlandsch bloed herhaalde zich natuurlijk de nationale betooging. Voor concertmeester Anton Witek was de eer weggelegd nog dezen avond als solist op te treden; hij speelde de brillante A-dur Polonaise van Wieniawski met nog meer warmte en losheid dan gewoonlijk, kreeg een krans en een bloemenstrauss en kon aan de algemeene toejuichingen, die op zijn voordracht volgden, bemerken, hoe hoog hjj hier staat aangeschreven. Moge hij nog lang een sieraad van ’t orkest blijven. Behalve de gewone oplaag van het programma waren er nog 1200 gedrukt, die op alle fauteuils en besproken plaatsen gelegd waren, en in het Hollandsch het dit seizoen weder zoo trouw opgekomen publiek een afscheidsgroet toeriepen en een wederzien in het volgende jaar. * Op een der concerten van de Hofkapel te Berlijn zal onder andere nieuwe zaken een werk voor 24 alt violen en 8 gamba's* van Johannes Brahms worden gespeeld. In den loop van de maand Oetober wordt in het Concertgebouw te Amsterdam onder leiding van Mengelberg, de eerste uitvoering verwacht van de symphonie L'adieu. VAbsence et le Retour van onzen landgenoot Smulders, prof. te Luik. * K i e n z 1 wordt te Berlijn verwacht in de volgende week voor de laatste repitities van Bon Quixote, die in het begin van Oetober wordt gegeven. Dan volgen Briseis van C h abrier, die Abreise van d’Albert en het ballet Vergiss mein nicht van Goldberger op één avond, dan L o r t z i n g’s Regina en Euryanthe van Weber, ook een opera van Stenhammer Fixfing, die de generaal intendant bij zijn bezoek te Stockholm bij gelegenheid van de inwijding van het opera gebouw, heeft verworven. De vijftigste voorstelling van der Eeangeliman van K i e n z 1, zal plaats vinden tijdens zijn aanwezigheid te Berlijn en door hem worden gedirigeerd. * De eerste opera van B e r 1 i o z, die te Karlsruhe is opgevoerd, Beatrice et Benedicte moet onder Felix Mottl’s leiding grooten bijval hebben gevonden, en vooral de zangeres mevr. M o 111 moet hebben uitgemunt. * Nikisch is naar Buda-Pesth gegaan, naar men zegt om over een engagement te handelen; bij zal toch geen plan hebben, om bij zjjn werkkring te Berlijn en te Leipzig ook nog Buda-Pesth te voegen, ten minste men denkt zulks niet. --- TOONEEL. Koninkl. Vereen. „Het Nederlandshe ïoonee 1.” „De Vrek,” Blijspel in 5 bedrijven uit het Fransch „1’Avare” van Molière vertaald door Taco H. de Beer. Daar ik de eerste voorstelling van bovengenoemd stuk niet kon bijwonen wil ik omtrent de tweede, op gister avond, eenige opmerkingen maken. Op 9 September 1668 werd Molière’s „Avare” het eerst te Parjjs op het theater van het Paleis Royal gespeeld, zoodat de wederopvoering te Amsterdam in de afgeloopen maand nog al aardig samenvalt met het 230 jarig jubilé van dit stuk. Ofschoon dit blijspel in fijne karakterteekening zeker niet op ééne lijn te stellen is met de „Femmes savantes”, „Misantrope” en „Tartuffe” van den beroemden Molière, heeft het zich toch op ons tooneel met laatstgenoemden Tartuffe het meest gehandhaafd. Nu is dat niet te verwonderen, want èn gierigheid èn huichelarij zijn ondeugden, die, hoewel zeer algemeen, door de publieke opinie het sterkst veroordeeld worden. Zelfs zij, die er zichzelven erg aan schuldig maken, schreeuwen er het hardst tegen. Daarbjj is het voor de nietbezitters zoo’n pikant schouwspel om hen die niet heel vlug afschuiven eens flink aan de kaak te zien gesteld. Ziedaar een voorname reden, waarom „de Vrek” (ik zou het woord Gierigaard wèl zoo verkieselijk vinden) altijd zeer in den smaak der nietruim bedeelde schouwburgbezoekers vallen zal. Men moet dit stuk beoordeelen volgens den geest des tijds, waarin het geschreven is, die veel overdrijving eischte. Het gewone schouwburgpubliek was wat minder beschaafd dan het tegenwoordige en daarom werden de zaken, die men hekelen wilde, ook wat ruwer aangepakt. Maar dit vooropgezet, geloof ik tegelijk, dat men in onze dagen die charge op de gierigheid eer dient te verzachten dan aan te dikken en — het spijt me dat ik het zeggen moet — maar bij de voorstelling op gisteravond vond ik integendeel verbazend veel overdrijving. De heer Bouwmeester maakte van Harpagon in kleeding, houding en manieren een volslagen caricatuur, waardoor hij de lachers natuurlijk op zijn zijde had, maar de ware en daardoor treffende schildering der gierigheid benadeelde. Ik betwijfel zeer of Molière met zijn Harpagon een half krankzinnige, een compleet onmogelijk mensch bedoeld heeft. Als men eens bedaard nadenkt, hoe de levensomstandigheden van dien man zijn, dan valt dit dadelijk in het oog. Is hij eenburgorman, die als een halven schooier in een klein huisje woont ? Antwoord : neen ! Integendeel, hij schijnt op een tamalijk grooten voet te leven; hij houdt er een intendant (Valère), twee lakeien, een kok en koetsier (in één persoon) en nog een vrouwelijke dienstbode op na. Bij zoo’n dienstpersoneel kan men toch niet als een bedelaar door zijn huis loopen. Nu geef ik gaarne toe, dat dit bij Molière ook al vrjj onnatuurlijk is, maar door die ongelukkige overdrijving wordt de zaak nog veel erger. In vroeger jaren heeft men vaak gelachen om de zoogenaamde valsche rollen op ons tooneel. Sommige acteurs verwierven daar groote vermaardheid door. Zoo’n valschaard zag er dan uit, om hem geen dubbeltje toe te vertrouwen. Dat dit onnatuurlijk was, valt niet te ontkennen, want de ondervinding leert, dat groote schurken zich meestal bijzonder aangenaam en nobel weten voor te doen. En nu vraag ik: waarom kan Harpagon er ook niet als een gewoon mensch uitzien ? Hjj kon wel mager en niet heel fraai gekleed zijn, maar behoeft daarom nog niet zoo dwaas te loopen enz, Ik geloof dat zjjn gierigheid veel treffender zou zijn, wanneer die door zijn spreken meer ongezocht en als van zelve voor den dag kwam. Een öénig mooie passage had de heer Bouwmeester aan het einde van het 4e bedrijf, als de cassette met goudstukken hem ontstolen is. f(pt verwonderde me niet, dat hij toen driemalen werd teruggeroepen, maar juist die scène bracht een zekere tegenstelling aan het licht. Vele toeschouwers, door al het lachwekkende in Harpagon meegesleept, wilden uitbundig lachen, doch een deel van het publiek hield het tegen. Hier was Bouwmeester werkelijk groot en liet uitkomen, hoe ongelukkig en deerniswaardig die man met al zijn rijkdom is. Ook het terugvinden der cassette (dat bij Molière ontbreekt) werd uitstekend gespeeld. Maar zooals gezegd, Bouwmeester miste zijn effect bjj de groote massa door de overdrijving, die hij vooraf had laten gaan. Dat aandikken van het komische element was telkens zichtbaar, zooals bij de grappige kaarsenscène in de 5e acte, want in het origineel blaast Harpagon eenvoudig een der kaarsen uit. Ook begrijp ik niet, waarom de regisseur Chrispijn de dienstbode Claudine met een bezem in de kamer laat komen, terwijl er toch maar van het afstoffen der meubels sprake is. Hoe dit zij, alles was heel kluchtspelachtig en dus het best voor een Zondag-avond-publiek geschikt, maar voor het prestige van de Kon. Vereeniging ware hot gewenscht, dat zfj de volgende opvoering van VAvare in het Théatre Francais eens ging bijwonen. Van de overige vertooners mogen de dames Róssing als de slimme Eroslne, Holtrop—v. Gelder als Marianne en Rud. Scheffer als Eiise met lof worden vermeld, Niet minder de heeren Schulze als Jacques (kok-koetsier), i Tourniaire als Cléant en Chrispijn als Valère. j Het vrij talrijke publiek toonde zich zeer i voldaan. De bekende letterkundige Taco de Beer s heeft ons een vloeiende vertaling van VAvare i gegeven. : 1 Oetober. D. F. v. H. t TooneelkundigCongres. , _ Het vanwege den Bond van Ned. Toonee, listen te houden le Tooneelkundig Congres . zal plaats hebben op Zondag 9 Oetober a.s. l in de groote zaal van het Gebouw Odéon, Amsterdam. Reeds hebben zich als sprekers doen inschrijven de heeren: Renri van Kuijk, , S. J. Bouberg Wilson, jhr. mr. H. Smissaert, Taco H. de Beer, André Jolles en L. H. Chrispijn, terwijl men van verscheidene heeren en waarschijnlijk ook van enkele dames de toezegging wachtende is. De opening is ’s morgens te 10 uur. Behalve aan tooneelisten zullen ook aan een groot aantal bekende voorstanders van het tooneel uitnoodigingen tot bijwoning van dit congres worden gezonden. --- BEELDENDE KUNSTEN. Kunsthistorisch Congres. Amsterdam, 30 Dept. Het kunsthistorisch Congres zette heden zijn werkzaamheden voort. Door den voorzitter werd medegedeeld dat in een gisteren namiddag gehouden huishoudelijke bijeenkomst besloten was, het volgende Congres in Antwerpen te houden. De heer Haverkorn vanRijsewijk besprak de plaatsing en de belichting van de Nachtwacht van Rembrandt in het RijksMuseum en trad in een vergelijking van de plaats waar het kostbare doek thans tijdelijk verwijlt. Hij gaf den wenseh te kennen, dat het Congres aan het Gemeentebestuur van Amsterdam een verzoek zou doen, dit meesterstuk niet meer naar het Rijks-Museum terug te doen keeren, voordat de Regeering toezegging gedaan had, dat het korporaalschap van Banning Koek voor ’t vervolg in een betere omgeving worde geplaatst. De Voorzitter was van gevoelen, dat de buitenlanders in deze quaestie niet mochten ingrijpen, waarop de heer Haverkorn als zijn gevoelen te kennen gaf, dat deze aangelegenheid geen staats- of stadszaak, maar een der kunst geldende was. Hierop zeide de Voorzitter, dat de buitenlanders, die het doek maar zelden zagen, moeielijk konden oordeel en over een stuk, waarover de Nederlandsche kunstbroeders zelve het nog niet eens zijn. Het resultaat van deze bespreking was, dat het Congres zich met deze quaestie niet zal inlaten, maar dat men ook in het buitenland pogingen zou kunnen aanwenden om steun en medewerking te verkrijgen voor het denkbeeld van den heer Haverkorn. De heer Schmarsow te Leipzig, deed hierna eenige mededeelingenover het Instituut voor kunst-historie te Florence. Voor de studie der verschillende kunstperioden en de overgangstijdperken achtte spr. het van belang, dat bv. in het centrum van Duitschland, Nederland en Frankrijk een instituut werd opgericht. Dr. Heinrich Brockhaus, directeur van het Instituut te Florence, gaf eenige belangrijke mededeelingen aangaande het Instituut dat 1897 werd geopend. De bibliotheek bevat thans reeds 800 boekdeelen en 4000 afbeeldingen. Over deze mededeelingen waren de congresleden zóó voldaan, dat zij door applaus dank brachten voor de mededeelingen. Hierna gaf de heer Schmarrow nog eenige mededeelingen over de financiën van het Instituut, die minder gunstig waren, niettegenstaande de subsidiën. De heer N e u w i r t h, Praag, gaf als zijn meening te kennen dat het Instituut van het Congres gescheiden moest blijven, met welke meening de vergadering het eens was. De heer A. Pit, directeur van het Nederl. Museum voor geschiedenis en kunst hield vervolgens een voordracht over onze vaderlandsche kunst van houtsnijden in de middeleeuwen, waarvan in de Musea alhier en Utrecht nog zeer merkwaardige kunstwerken aanwezig zijn. Spreker trad hierbij gedurig in een vergelijking dezer kur.st tusschen Noord- en Zuid-Nederlanders beoefend. Prof. Max. Schmid, uit Aken verstrekte enkele korte mededeelingen over het onderwijs in kunstwetenschap aan handelsscholen in Duitschland. In zijn duidelijke echtpractische uiteenzetting van dit onderwijs deed spr. vooral uitkomen, dat dit onderricht niet enkel een klein onderdeel van het programma was, maar zelfs daarbij een belangrijke plaats inneemt, ja zelfs noodzakelijk is, omdat het moeiljjk is uit te maken hoe diep kunst- en kunstwetenschap in het leven ingrijpt. Spr. wees daarbij op den bouw van bruggen en velocipèdes, waarbij nl. in de eerste plaats op stevige constructie maar dan ook op de sierlijkheid gelet wordt. Te 2 uur bezochten de Congresleden de Oranje-Nassau-Tentoonstelling in het RijksMuseum. Zij zijn heden-avond de gasten van jhr. B. W. F. van Riemsdijk. --- LETTEREN. Het öe internationale rerseongres’ n. (i) Van den Nederlandschcn afgevaardigde te Lissabon, dd. 26 September. Heden hebben wij dan eindelijk onze eerste zitting gehouden. Doch ook ditmaal heb ik vooraf een paar andere bijzonderheden te vermelden. In de eerste plaats een zeer misplaatste propaganda van de Alliance Frangaise. Een der vele Fransche congresleden, de heer Gandolphe (die, naar mij werd verteld, ook te Amsterdam in de Alliance zal komen lezen), heeft van do gelegenheid gebruik gemaakt door een dezer dagen in de congreszaal een lezing te houden over Daudet, waartoe alle congresleden werden uitgenoodigd. Daar zou niets in steken, wanneer niet de heer Gandolphe tevens op zeer indringerige wijze, zoowel in zijn voordracht als door het verspreiden van strooibiljetten, propaganda maakte voor de Alliance. Bij de andere nationaliteiten is daardoor veel ontstemming gewekt. Van aangenamer aard is een tweede mededeeling, nl. dat de Nederlandsche gezant alhier, baron van Heeckeren van Keil, gisteren de leden der Nederlandsche Congresdelegatie tot een déjeuner in het Hotel Braganza heeft uitgenoodigd. Deze eenvoudige, allergezelligste bijeenkomst, waar onze gezant zich ons aller sympathieën heeft gewonnen door zijn aangenamen eenvoud en ons aller achting door zijn ruim oordeel over verschillende zaken, zal ons allicht langer heugen dan menige groote feestelijkheid. Dat een Nederlandsche gezant, zonder op het voorbeeld van anderen te wachten, spontaan zóó representeert — en dat nog wel tegenover journalisten — is vooralsnog te zeldzaam om het niet te releveeren. Ook heden bij de openingszitting behoorde onze gezant tot die leden van het corps diplomatique, die hun land kwamen vertegenwoordigen. De zitting was curieus genoeg. Zij werd gehouden in de groote zaal van de Sociedade de Geographia. Deze is gelegen in het nieuwe gebouw van het Genootschap, dat eerst in Juli jl. is geopend. Oorspronkelijk was dit gebouw bestemd voor bals, concerten, tentoonstellingen en voor de exEloitatie van een circus, doch het daarvoor ijeengebrachte kapitaal van 2 millioen fres. ging geheel op aan bouwkosten en aankoop van terrein, zoodat men blij was dat de Sociedade, zoekend naar een nieuw vereenigingspunt, het gebouw overnam. Wel is waar is het Genootschap niet zoo heel rijk, in weerwil van zijn Staatssubsidie, maar het heeft heel wat obligatien van de uitgegeven Ieening weer teruggekregen en bovendien dekt zij de kosten van onderhoud door de exploitatie van het circus. Zij heeft nu een waarlijk vorstelijk paleis tot haar beschikking, dat voor Lissabon een centrum van geestesleven oplevert, zooals weinig andere steden bezitten. (1) Zie Bagblad van 1 Oct. le blad. Het best kan men dit gebouw vergelijken met dat van Artis in Amsterdam. Ook daar zit men, wanneer er in de Koningszaal een conferentie wordt gehouden, evenals hier omringd door wetenschappelijk materiaal. Ook daar bevindt men zich in een vereeniging, die zich ver buiten den streng wetenschappelijken kring heeft uitgebreid. Maar Artis, hoewel zijn ethnographische verzameling minstens met die van de Sociedade gelijk is te stellen, mist de ruimte waarover laatstgenoemde te beschikken heeft en die haar in staat stelt om, behalve de groote Portugal-zaal, nog tal van kleinere zalen en kamers in te richten tot leessalons, biljartzalen, speelzalen, rookkamers, vergaderzalen enz. De bibliotheek bevat 25 000 deelen. In de Portugal-zaal, zoo groot ongeveer als die van Tivoli in Utrecht, met twee gaanderijen boven elkaar, heeft heden de opening door den Koning ons nog geen half uur bezig gehouden. Kwart over vieren kwamen de Koning en de Koningin binnen, terwijl het Portugeesche volkslied werd gespeeld (een vroolijk maar nog al onbeduidend deuntje) en het was nog geen kwart voor vijven toen dezelfde tonen Hunne Majesteiten uitgeleide deden. In dien tusschentijd was het Vorstelijk paar met een klein gevolg binnengekomen, was gaan zitten, kalmpjes en genoegelijk en onmiddelijk, vrij onverwacht, las de president van het internatinale persbureau, de heer W. Singer, een begroetingsrede voor. Hij was nog niet lang bezig of door de geopende vensters klonk een helsch muziekgeschetter en het was vermakelijk om de lijdzame, maar zeer oorwurmelijke uitdrukking op zijn gezicht te zien verschijnen toen hij, zoo buitengewoon afkeerig van alle poeha, zich moest onderwerpen aan deze stoornis. Het was de broeder des Konings, die wat laat kwam en haastig, als een beschaamde schooljongen, naast den Koning ging zitten. Op de rede van den heer Singer antwoordde de Koning, zittend natuurlijk, wat stijfjes maar met een zekere flinkheid toch, in een zeer correct Fransch speechje, waarin wel aardige vondsten waren. En toen was het uit, de Koninklijke familie ging heen (vooral de Koningin zeer toegejuicht) en iedereen liep naar iedereen toe. De Koning, een jonge, nogal gezette, rosblonde man, maakte een indruk van groote eerlijkheid en biedere goedhartigheid. Anders niet. De Koningin, een groote, welgevormde, licht gebogen gestalte, brunette, niet bepaald mooi maar met heel lieve, verstandige en zachte oogen, is een meer representatieve figuur. Voor iemand, die om zoo te zeggen pas uit de Amsterdamsche Nieuwe Kerk kwam, was de gansche „plechtigheid” alles behalve plechtig. Er was een gebrek aan vorm zoowel als aan geest, dat aan het geheel een komischnuchter tintje gaf. Van avond hadden wij een receptie vanwege de stad Lissabon in het Stadhuis. Net als andere recepties, behalve dat er, in plaats van ropden wijn, thee werd geschonken en in plaats van champagne de nationale drank van Portugal — water. Dit deed mjj denken aan zeker tooneel uit den Bettelstudent. Maar toch: Gelukkig het land waar het water volksdrank is. Er was echter inderdaad nog iets dat deze receptie van andere onderscheidde. Om tien uur gingen de lichtjes der illuminatie plotseling uit, zoodat men op het plein (waar hier en daar bedenkelijke taptoetooneeltjess werden afgerans.... pardon: afgespeeld) een lange rij brandweermannen zag aanrukken. Ze stelden zich op tegenover een huis, waarin de brand was besteld en bleven een poosje wachten, totdat de „lichte laaie” zich zich wel zou willen vertoonen. Eindelijk werden dan ook brandende fakkels uit verschillende vensters gestokeD, hetgeen, met en benevens een vervaarlijk gegil en gefluit, (wijselijk gebruikte men zoo min mogelijk vuur en zooveel mogelijk lawaai) wel erg ijselijk was. Vervolgens vertoonden de brandweermannen hun behendigheid in het beklimmen der gevels met brandladders en het redden van personen langs touwen of door lange linnen kokers, waarin ze werden neergelaten. Hierin waren ze werkelijk wel handig. Onnoodig te zeggen, dat er langzamerhand een bluschmateriaal ter plaatse was gekomen, o. a. vier stoomspuiten. Binnen hoeveel tijd men waaldijk water kan geven, is bjj zulke vooraf bestelde branden natuurlijk niet uit te maken. Het was een niet onaardige afwisseling, al kunnen wij in onze steden precies hetzelfde zien. Ik merk intusschen, dat deze brief veel langer is geworden dan ik had verwacht,zoodat ik mijn bevindingen over de stad ook ditmaal weer in de pen moet houden. Van het Woordenboek der Nederlandsche Taal is verschenen van het 11e deel de 3e aflevering, bevattende de woorden „Op—Opdrinken”, bewerkt door dr. G. J. Boekenoogen. Van Hemel en Aarde. Geïllustreerd Zondagsblad, No. 39. De Morgenstond (van Jan Luyken). — Door Mij regeeren de Koningen (dr. S. D. v. Veen). — Verwante zielen {slot), door W. van Nes. — Levensdoel. — Nabetrachting. — Het achtste gebod. — De eeuwige last. — Een afgeluisterd gesprek. — Losse gedachten. — Van verre en nabij. — Toelichting bij de platen. --- Wetenschap. De bekende oeconomist Charles G i d e, hoogleeraar te Montpellier, zal den nieuwen leerstoel voor sociale oeconomie bezetten, ingesteld door den graaf de Chambrun, stichter van het Musée social, bij de juridische faculteit te Parjjs. Gide zal daar alle sociale instellingen van de verschillende landen behandelen en vergelijken, welke ten doel hebben de stoffelijke en zedelijke levensvoorwaarden der werkliedenklassen te verhoogen. Het jongste nummer van La Semaine medicale bevat een artikel van prof. dr. C. H. H. S p ro n c k te Utrecht over de cultuur van de bacil van Hansen en de serodiagnostiek van de lepra. Prof. Spronck is tot de conclusie gekomen, dat de bacil van Hansen gecultiveerd kan worden en zich gemakkelijk in opvolgende cultures voortplant. Hij heeft gevonden, dat het serum van het bloed van lepralijders veel sterker deze bacillen samenkleeft dan het serum van gewoon bloed en ziet in dit verschil een middel om de aanwezigheid van melaatschheid kort na het ontstaan te ontdekken. (N. R. Ct.) --- Ingezonden Stukken. [De plaatsing van ingezonden stukken brengt niet mede, dat de Redactie met den inhoud daarvan altijd instemt.] Landgenooten ! Naar aanleiding van de achterstaande „Bede om Hulp” van Regenten van het Willem Barendsfonds, te Terschelling, kom ik met een ernstig woord tot u. Dat fonds, met Koninklijk goedgekeurde statuten, werd in 1882 gesticht, met een kleine som voor de oprichtingskosten. Door krachtige hulp van eenige menschenvrienden kon reeds in het stichtingsjaar eenige hulp worden verleend aan een vijftal weduwen, moeders van talrijke gezinnen. Thans is het aantal ondersteunden in den vorigen winter reeds gestegen tot 58, allen hoofden van gezinnen, maar aan verscheiden hulpbehoevenden moesten Regenten eiken steun weigeren uit gebrek aan fondsen. Vele oude zeelieden en visschers hopen nog op eenigen onderstand en inderdaad, als hier de menschenliefde niet ter hulpe komt, ziet het er recht treurig uit. Voor de mindere zeelieden toch bestaat er geen kans op pensioen op den ouden dag, daar de premiën voor hun verdiensten veel te hoog zijn; voor hun eventueele weduwen en weezen dan ook geen ander vooruitzicht dan armoede lijden, te meer nog, daar een verzekering tegen ongevallen voor hen om dezelfde reden evenmin kan bestaan. En de kustvisscher ? Met zijn vaartuig verdient hij niet altijd een karig stukje brood, zoodat het onderhoud der schuit Yeel te wenschen overlaat, wat het gevaar op zee voor hem grooter maakt. Voor zjjn ouden dag houdt hjj geen cent over. Hij vaart één of twee (meestal bejaarde) knechts op aandeel; hun lot is al even treurig als dat van den schipper. Deze kan geen verzekering tegen ongevallen voor zijn knechts sluiten, evenmin als voor zich zelf; aan een premie voor een uitkeering op zekeren leeftjjd of voor eenig pensioen valt niet te denken. Oud en afgeleefd, door den moeilijken arbeid op zee wellicht eeader dan bij een geregeld leven aan wal, kan hij aan boord bijna niets meer uitrichten en geen arbeid, geen loon ! en weldra doet de armoede haar intocht in de nederige woning van hem of haar, die zich lang met weinig wisten te behelpen. Het Algemeen Armbestuur, de Kerk en de Staat — hoeveel ze ook doen — zouden bezwaarlijk in de eerste behoeften kunnen voorzien. Daarom werd ons weldadig fonds gesticht; daardoor werd het al jaren voor velen een ware zegen. Gaat de kustvisscherij nog meer achteruit, dan zal het aantal gebrekkige kustvaartuigen wel verminderen, wat een geluk zou zijn; doch de zeilvaart vermindert ook jaarlijks; de vraag naar matrozen en stuurlieden wordt dus minder en de gages zjjn laag. Voor de jonge zeelieden en visschers is een plaats op de haringvloot een ware uitkomst ; die weg staat niet meer open voor de meer bejaarden. Voor dezen en voor da weduwen en weezen blijft dus zulk een fonds noodzakelijk, ja is het onmisbaar. Hoe meer men doordringt in het vraagstuk „Armenverzorging”, hoe meer men begrijpt, hoe heilzaam de liefdadigheidsfondsen werken, als de belangstellenden, zooals hier, zelven medewerken om ze te stichten en te vergrooten; ze zijn voor hen een spaarpot, waarin ieder goede vriend of vriendin mede zjjn of haar geschenk stort; ze zjjn een spaarpot ook voor latere geslachten. Wie thans een gave kan schenken, gelieve Regenten daarmede te verblijden! Der Redactie mijnen welgemeenden dank voor de opname van dit schrijven. P. J. WICHERS, Seer et. van het Willem Barendsfonds. Terschelling, Oct. 1898. --- Gemengd Buitenland. Met het oog op de Nederlandsche Inhuldigingsfeesten en de hartelijke ontvangst hierbij betoond aan de Belgische journalisten wordt in België verspreid een groot aantal circulau-es in het Hollandsch en Fransch gedrukt. „De Helden van 1830” bevat aanhalingen van eenige bekende historici over den opstand van 1830, waaruit blijkt, dat de vereering van den Schepen van Onderwijs der stad Brussel L. Lepage voor het Martelaarsplein volstrekt geen nationaal karakter kan en mag dragen. „Geef niet langer aan onze schooljeugd het anarchistisch voorbeeld van miskenning der wet. „Bedel niet langer haar weinige spaarpenningen af, om Fransche tooneelspelers of door eigenbelang verblinde Belgen op ta hemelen. Gebruik liever het geld dat gij thans verkwist in misplaatste betoogingen, om aan de arme schoolkinderen in den winter warmere kleederen ef wat meer voedsel te verschaffen. „Laat over een pijnlijk en roemloos verleden den sluier der vergetelheid hangen door de wet van 1880 daarover gespreid. „Drukken wjj, in het belang van beide volkeren, de broederhand welke ons van over de Noordergrens toegestoken wordt,; boezemen wij onzen kinderen gevoelens van hoogachting en vriendschap in jegens onze beste geburen sn natuurlijke bondgenooten.” Door een Keizerlijk edict worden alle Gouverneurs van Provincies in China uitgenoodigd de beste geneesheeren naar Peking te zenden, daar de ziekte van den Keizer verergert. Op het gerucht als zou dit een voorbereiding zijn voor het volk op den dood van den Keizer merkt de Times op, dat de troonopvolging reeds geregeld is en dus de gang van zaken hierdoor niet gestoord zou worden. De Times ontvangt uit Hongkong het bericht, dat de geleerde Kang-Ju-Wei in Kanton geboren en 40 jaar oud is. Tien jaar geleden was hij onderwijzer in Kanton, en ging toen naar Peking, om de Keizerin-Moeder hervormingen te verzoeken; maar hjj slaagde niet totdat hjj onlangs een gehoor bjj den Keizer kreeg. Het gezin van Kang-Ju-Wei is uit Kanton naar Macao gevucht, daar Hongkong onveilig bleek. De opstand in Kwang-si neemt toe, ondanks de vele terechtstellingen. Jung-Lu is te Peking aangekomen. Hij is nog Onderkoning van Tsji-li. Jung-Lu’s oom Kwei-Tsun is tot Onderkoning van een andere provincie benoemd. Over een aanslag door een anarchist op den Koning van Rumenië schrijft de Budapesti Naplo, dat de politie te Orsowa een lid van deze internationale vereeniging gevangen genomen heeft, die naar Rumenië gestuurd was om den Koning te vermoorden. De gendarmerie te Orsowa kreeg van een politie-autoriteit in het buitenland een beschrijving van den persoon, en nam hem gevangen aan boord van een schip, dat uit Semlin kwam. Hjj noemde zich eerst Milan, maar men vond een pas bij hem, waarop de naam Milos Demetovic stond. Aanvankelijk weigerde de man elke inlichting, maar later verzekerde hij reeds lang gewenscht te hebben Hongarije te leeren kennen, en om dit waar te maken beriep hij er zich o. a. op behalve zijn moedertaal, het Duitsch, nog negen talen vloeiend te spreken. Tot dusver heeft men nog niet kunnen uitmaken tot welk land hjj behoort. Men vond op hem in een doosje een fleschje vergif, twee dolken en enkele verroeste spijkers. Voorloopig bljjft de man te Orsowa in hechtenis. Peter Mindorff te Leipzigtot 5 jaren tuchthuisstraf veroordeeld wegens spionnage, is in 1862 te Reichsdorf, in het groothertogdom Luxemburg, geboren. Hjj houdt te Verviers een herberg. Onder dè getuigen bevonden zich de zich in hechtenis bevindende onderoff. Habnenbruch en Kirsche, de waschvrouw Heidendoel uit Verviers, de verver Arens, eveneens uit Verviers, de badknecht Gerards, de onderoff. Trummes, de politie-assessor Simeon, allen uit Aken, en de „Polizeirath” Zahn uit Straatsburg. „Gedachten en Herinneringen”, de memoriën van Prins Bismarck zullen in November uitkomen. De uitgeversfirma Cotta te Stuttgart heeft de laatste aanvullingen ontvangen. Bij het door Bismarck zelf nog gecorrigeerde dictaat heeft Prof. Horst Kohl een inleiding en korte toelichtende aanteekeningen gevoegd, en het zal. afgescheiden van kleine verbeteringen van onjuiste datums, namen, enz., onveranderd en onverkort hei licht zien. Het eerste huis van papier in Rusland is dezer dagen op een landgoed in Ssarinofka in Podolië in gebruik genomen. Het huis is in New-Vork gebouwd, heeft 16 kamers en kost 80000 roebels. De Amerikaansche ingenieur, die het in Ssarinofka heeft gemonteerd, verzekerde dat het langer zou stand houden dan een steenen. Het heele ameublement is ook van papier. '1 mms** V ^ r S. ---