Een wakende wachter voor ons landschapsschoon Prachtig werk doet „Het \ Geldersch Landschap ” i ( (Van een onzer redacteuren) TT, die in de lente erop uittrekt om, te genieten van het wonder van ] O ket tere groen op het Arnhemse Warnsborn, of die op mooie zomer- , dagen zwerft door de koele bossen van de Düno met de vergezichten op de Rijn en in de herfst haast niet genoeg kunt krijgen van de pracht der laaiende kleuren in het Bronhuizerbos onder Ubbergen, l vindt het tcaarschijnlijk heel vanzelfsprekend dat U zo maar naar hartelust kunt ronddolen in deze ongerepte natuur. Toch spreekt dit zo vanzelf niet. Want weet, dat als de dingen liun „normaaV' verloop gehad zouden hebben, V daar op Warnsborn of de 'ihino of op Bronhuizen hoogstens nog Uw pad had kunnen zoeken tussen de afrasteringen van villatuin naast villatuin en dat Uw oog al heel gauw verzadigd zou zijn bij de aanblik van alsmaar snoezige bloemperken en grasgazons. Dat de dingen .niet hun „normaal verloop namen, dat dus die bossen en landgoederen niet verkaveld werden tot villaterrein, dat dankt U aan het mooie en belangeloze werk van Het Geldersch Landschap, dat dit jaar zijn 25-jarig bestaan herdenkt. Reden temeer om U eens iets van het doen en laten van deze Stichting te vertellen. Zoals bekend bestaat in Nederland . de Vereniging tot Behoud van Na- ■ tuurmonumenten, welker doelstelling uit de naam voldoende spreekt. De arbeid dezer vereniging is veelomvattend. zo veelomvattend, dat zij het alleen niet aan kan. Daarom stimuleerde zt) reeds tientallen jaren geleden de oprichting van provinciale stichtingen, welke een gelijk doel zouden nastreven. In elke provincie ontstonden zodoende de provinciale landschappen en in Gelderland zag in April 1929 Het Geldersch Landschap het licht. Feitelijk zou het jubileum dus reeds een maand geleden gevierd moeten zjjn, maar men heeft het passend geoordeeld om dit te doen tijdens de jaarlijkse zomerexcursie op 9 Juli a.s. Grootste landschap. In alle provincies werden de commissarissen der koningin voorzitter van deze provinciale landschappen, in Gelderland dus de toenmalige commissaris der koningin, mr. S. baron van Heemstra. Als we het wel hebben ls Gelderland niet de eerste provincie geweest waar zo'n provinciaal landschap gesticht werd. Maar wel trof men hier in de persoon van baron Van Heemstra een natuurbeschermer btf'Uitstek, die met enthousiasme zjjn schouders onder het werk zette. En zeer zeder is het aan baron Van Heemstra te danken, dat Het Geldersch Landschap, het mag dan al niet het eerste zjjn opgericht, zich met zijn bezit van 2300 hectare met gepaste trots het grootste der landschappen mag noemen. Bekijken we dit bezit, dat we doordat het zo vrij toegangkelijk is, eigenlijk ook zo’n beetje als ons aller bezit mogen beschouwen, eens iets nader. i- of in o" arann p"pl-cn- Hoe is de stichting eraan geKomen? Door schenking, legaat en aankoop. De stichting heeft bv. cadeau gekregen Het Hoge Erf, de voorhof van Warnsborn, de Duno, Klooster Hulsbergen, het Huis te Eerbeek en zo pas nog het Velderse bos bij Warnsveld. Twee keer ontving de stichting een schenking van een gemeente, n.1. een stuk van de Lochemse berg van 30 hectare en een deel van de Tongerense heide in de gemeente Epe, ter grootte van 33 hectare. Deze schenkingen geschiedden onder voorwaarde, dat Het Geldersch Landschap het geschonkene zou verdubbelen in oppervlakte. Nu, Het Geldersch Landschap heeft ruimschoots aan deze voorwaarde voldaan, want het bezit van de Lochemse berg bedraagt nu 100 hectare en dat van de Tongerense heide 175 hectare. Strijd om een landgoed. De rest van de bezittingen van Het Geldersch Landschap werd door aan' koop verkregen. Zo is b.v. het natuurschoon tussen Arnhem en Oosterbeek in étappes verworven, waardoor voorkomen werd, dat Arnhem en Oosterbeek aan elkaar groeiden, zoals b.v. Arnhem en Velp. Het begin der bezittingen hier vormde het landgoed Warnsborn. Dat was in 1929 aangekocht door een maatschappij, die er een villapark van wilde maken. Het Geldersch Landschap heeft toen gedaan gekregen, dat ln de Kamer een speciale onteigeningswet ls gemaakt voor Warnsborn. Dit was wel een bijzonderheid, want het was nog nooit eerder voorgekomen, dat onteigening geschiedde op verzoek van een particuliere instelling. Tevens hield deze onteigening een erkenning in van het natuurbeschermingsbelang. Die strijd om het landgoed heeft overigens een paar jaar geduurd, want pas in 1932 werd het bjj wet aan Het Geldersch Landschap over. gedragen. Later is deze bezitting uitgebreid door aankoop van de landgoederen Lichtenbeek, Vijverberg, Mariëndaal en het Hoge Erf (door -legaat). Dit complex van landgoederen vormt een zeer belangrijke kern van de bezittingen van Het Geldersch Landschap. Natuurlijk moeten ook de Duno en de Hoog Oorsprong (die aangekocht werd bij Oosterbeek) niet weggecijferd worden. Het eerste landgoed, dat verworven werd, was het landgoed De Dellen bij Heerde, eens eigendom van de bekende patriot Daendels, die de woeste grond ontgon en er een bos van maakte. Thans is het een bezitting van 435 hectare. Dan noemen wij nog Brugchelen bij Beekbergen, dat 400 hectaren groot is. Behalve deze grote bezittingen heeft ie Stichting nog allerlei klein en allerkleinst bezit, zoals b.v. het Bronïuizerbos bij Nijmegen (Ubbergen) en ie kasteeltuin in Wychen. Die is maar 3 hectare groot, maar voor het dorp betekent het heel wat, dat die tuin in het bezit van Het Geldersch Landschap is, want stel je voor, dat die verkaveld zou worden! Een bezitting met een zeer apart karakter is de eendenkooi bjj Batenburg, die 7 hectare groot is. Die was voormalig Duits bezit en is aangekocht van de staat voor de symbolische som van 1 gulden. Om de winst behoeft men die eendenkooi niet aan te houden, want /ij levert maar bitter weinig op. Dat komt omdat er hoe langer hoe minder eenden komen, naarmate Maas en Waal ontwaterd wordt. Maar het is ’n prachtig stukje natuur daar bij die kooi, die natuurlijk door de rust die er heerst ook allerlei andere vogels aantrekt. De kooiker heeft een klein pensioentje en dat mag ook wel, want overigens levert die eendenkooi net genoeg op, dat ze van de opbrengst onderhouden kan worden! Dit is overigens de enige bezitting van Het Geldersch Landschap, die niet voor het publiek toegankelijk is; verder kan iedereen over dat bezit van ruim 2300 hectare uitzwermen naar hartelust. Vanwaar het geld? Hoe komt, zo zal men vragen, de vereniging toch aan het geld voor al die aankopen? Want die lopen natuurlijk aardig in de papieren en er is meer mee gemoeid dan wat u gemeenlijk in uw vestjeszak heeft zitten! In de eerste plaats dan wordt grote steun ondervonden van rijk, provincie en gemeenten. Wanneer het b.v. woeste gronden betreft, of zandverstuivingen, die toch nooit iets op zullen leveren, verleent het ministerie van Onderwijs een subsidie en de Stichting vindt dat natuurlijk prachtig, want zo'n subsidie hoef je nooit terug te geven! Zijn er terreinen in het geding waarvan wel opbrengst te verwachten is, dan lenen provincie en gemeenten een bepaald bedrag tegen een lage rente van b.v. 2 procent. Rente en aflossing worden dan opgebracht door die landgoederen zelf. Verder wordt er dikwijls in de exploitatiekosten van zo’n landgoed een Rijkssubsidie gegeven. Dit alles brengt echter nog niet genoeg in het laatje en daarom wordt bij voortduring een beroep gedaan op de pai’ticulieren om te steunen door giften en contributies. Op het ogenblik telt de Stichting rond 1000 begunstigers, die minimum ƒ 2.50 per jaar betalen. Gelukkig echter storten velen jaarlijks een groter bedrag. Zelf zal men wel beseffen, dat een aantal van 1000 begunstigers eigenlijk veel te gering is. Vooral wanneer men in aanmerking neemt hoe er door talloos velen voor niks en niemendal van de bezittingen der Stichting genoten wordt. Denkt men er wel eens over na, dat de Stichting helemaal niet te laken zou zijn, als zij haar landgoederen eens alleen tegen betaling ging open stellen? Hoe wordt deze stichting bestierd! Er is een heel groot bestuur en een kleiner dagelijks bestuur, waarvan mr. S. baron van Heemstra voorzitter is. Met de dagelijkse leiding zijn belast een directeur, de heer D. J. G. Buurman en een rentmeester,, de heer S. H. Frederiks. Voor de natuurliefhebbers is het te hopen, dat het Geldersch Landschap nog tot in lengte van jaren mag voortbestaan en dat het, inede dank zij de steun van zeer velen, nog steeds meer aan zijn bezit zal kunnen toevoegen. Want de natuur is toch per slot van rekening de bron waaruit wij de rust en de evenwichtigheid putten om ons dagelijks werk naar behoren te kunnen doen. — Minister Cals heeft aan het comité tot restauratie van de Grote Kerk te Almelo epn subsidie verleend van 50% van de kosten van de restauratie van het • kerkgebouw, die op ƒ 275.000 worden geschat. Welk .een rast gaat er alleen al niet van de aanblik van dit plaatje uit. Het is de boerderij „Het Hoge Erf" bij Warnsborn, een van de bezittingen van Het Gelders Landschap. Deze prachtige boom, (zo op het eerste gezicht is het een beuk) groeit op Klooster Hulsbergen, een van de bezittingen van Het Gelders Landschap. Wij sullen er maar niet over mediteren of hij misschien geplant is door de monniken, die zo’n slordige 300 jaar geleden deze streken bewoonden, maar wij vinden het alleen maar fijn, dat wij, dank zij Het Gelders Landschap, van zijn aanblik genieten kunnen. --- BotersmokkeM&eemt toe Het smokkelen van boter i'n westZeeuws-Vlaanderen schijnt toe te ne- . men. In de nacht van Woensdag op , Donderdag kon de Belgische vliegende brigade onder Aardenburg na een wilde jacht een auto, die tengevolge van een lekke band niet meer verder kon, ( i'n beslag nemen. De auto bleek boter te bevatten. De smokkelaars ontkwamen door het land. Zij hebben met een, naar later is gebleken, vermoedelijk gereedstaande auto hun weg vervolgd. Donderdagmiddag reed een smokkelauto achter de Nederlandse douanepost langs naar de doorlaatpost Schepenburg bij Sluis. Met vol gas passeerde zij de post. De Belgische douane loste schoten, doch de smokkelaars ontkwamen. --- Brand in station te Delft Vanochtend vroeg heeft In een vleugel van het stationsgebouw te Delft een korte, felle brand gewoed, waarvan de gevolgen echter tot een minimum beperkt zijn gebleven, dank zij het feit, dat de brand snel werd ontdekt en dus onmiddellijk kon worden ingegrepen. Doordat de vuurhaard zich nabij een trap bevond, die toegang geeft tot het woongedeelte, zaten twee gezinnen opgesloten. In totaal moesten tien personen, waarbij zich een kind van anderhalf jaar bevond, door de brandweer over het dak in veiligheid worden gebracht. Van dezen bleek alleen de 56jarige W. Jonker, pachter van de stationsrestauratie, brandwonden aan handen en voeten te hebben opgelopen. --- Landbouw hunkert naar water Afsluiting zeegaten de oplossingr TAe landbouw in het Zuid-Westen des lands hunkert naar water. , Afsluiting der zeegaten kan uit- , komst brengen. Dat is, vrij vertaald, de conclusie van de „agrarische commissie rampgebied”*, die onder presidium van de oud-directcur van de Cultuurtechnische Dienst, dr. ir. F. P. Mesu, ten behoeve van de „commissie ruimtelijke ordening” in de landbouw een studie over dit onderwerp heeft gemaakt. Uitgangspunt van deze studie zijn de toenemende verzilting van de landbouwgronden op de Zuiclhollandse en Zeeuwse eilanden, het Westland en Westelijk Noord-Brabant en het daarmee gepaard gaande groeiende gebrek aan zoet water, dat zich in verdroging uit. » In het zeekleigebied ondervinden 7000 hectare tuinbouw, waarvan 1000 in het Westland en 26.000 hectare grasland ernstige schade van verzilting. In dit gebied liggen voorts nog 70.000 hectare bouw- en grasland langzaamaan te verdrogen. De verdrogende zandgronden in Moord-Brabant verhinderen een verantwoorde gewassenkeuze. Een bruto.oogstdepressie” van 15 tot 30 percent, ais gevolg van de verdroging, is in dit gebied vastgesteld op 27.300 hectare bouwland en 28.000 hectare grasland. De ontwikkelingsmogelijkheden van de kleine bedrijven bleven beperkt. Naast de 7000 hectare tuinbouwgyond, die van verzilting te lijden heeft, ondervindt 4500 hectare tuinbouwgrond hinder van verdroging. Hiervan ligt 2600 hectare in het Noordbrabantse zandgebied. Indien men, naast genoemde factoren, de kosten neemt van de afvoer van land- en tuinbouwproducten van de eilanden, welke kosten de prijzen dezer producten benadelen, dan meent de commissie hiermee de voornaamste redenen, die de landbouw kent om naar het afsluiten van de zeegaten te verlangen, te hebben weergegeven. Door het ontzilten van de gronden zullen alleen al voor 8000.000 gulden meer land- en tuinbouwproducten groeien, met inbegrip van de kostenbesparing op de bestaande kunstmatige zoetwatervoorziening. Het normaal bevloeien van de thans verdrogende landen tuinbouwgronden zou de opbrengsten aanzienlijk doen stijgen. De commissie schat het voordeel op rond 40 millioen. Het afsluiten van de zeegaten zal vooral de oester- en mosselcultuur en de kreeftvisserij ernstig aantasten. De heroriëntatie weet de commissie op het ogenblik geen afdoende remedie. --- Ex-ambtenaar zou adresboek uitgeven Hof heeft hem vrijgesproken Conform de eis van de procureurgeneraal heeft ’t Arnhemse gerechtshof gistermorgen de ex-ambtenaar van het ministerie van Justitie, zekere M. N„ afkomstig uit Apeldoorn, vrijgesproken van het hem ten laste gelegde. De Zutphense rechtbank had N. veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf, waarvan 7 maanden voorwaardelijk. N. was ervan verdacht, dat hij een arts en enige drukkerspatroons had opgelicht, onder voorwendsel, dat een Europees zaken- en adresboek zou worden uitgegeven waarvoor een N.V. zou worden gesticht. De dokter die het verhaal geloofde, ging een schuld aan van ƒ 100.000, zijnde 40 pCt van het totale bedrag aan obligaties, gebruikte zelfs zijn auto, huis en effecten om aan geld te komen. Bovendien voteerde hij ƒ 23.000 voor dit adresboek. De drukkerspatroons hadden zich voor ƒ 30.000 garant gesteld. — --- Ds. W. BARNARD Ds. W. Barnard verzoekt on:, meae te delen, dat berichten in de pers als zoij hij voornemens zijn, ’t predikambt neer te leggen, uit de lucht gegrepen zijn. --- Belgische regering krijgt vertrouwen van Senaat liet programma van ue iucuwcdcijische regering-Van Acker, die bestaat uit socialisten en liberalen, is gisteren met 87 tegen 69 stemmen, bij drie onthoudingen, door de Senaat goedgekeurd. Alle katholieken stemden tegen. --- Brits koninklijk paar in Engeland terug Koningin Elizabeth van Engeland en de hertog van Edinburgh zijn Donderdag even voor middernacht van hun reis van zes maanden door het Britse gemenebest in Engeland teruggekeerd. --- Zelfmoordbriefjes ter sprake in de Berkelse strafzaak Sensationele verklaring van verdachte, incident tussen president en verdediging (Van onze Haagse redacteur) TAe president van de Haagse rechtbank opende de gisteren voortgezelte " zitting in de zaak tegen de Berkelse arts met de mededeling, dat de rechtbank verdachte zou verhoren over de gevonden briefjes, welke afkomstig heten te zijn van zijn vrouw en waarin zij van haar voornemen zelfmoord te zullen plegen kennis gaf. Deze mededeling wekte enige verrassing. Eindelijk zouden dan de in blokschrift geschreven documenten ! omen, welke bij het vooronderzoek zo’n grote rol hebben gespeeld en zelfs tot een dramatisch conflict tussen de officier van justitie en e<*n der verdedigers, mr. Huvgens, aanleiding hebben gegeven. Verdachte O. was even verbluft als zijn verdedigers. Hij was opvallend bleek. Toen de president het briefje voorlas dat aanvangt met „Lieve John” en waarin mededeling wordt gedaan van het „suïcide-voornemen” en als z.g. verklaring tot de wanhoopsdaad wordt gegeven „het is niet om jou of om de kinderen maar omdat ik me een wrak voel”, viel een stilte in de zaal. Met gebogen hoofd luisterde O. naaide inhoud. Volgens het epistel zou mevr. O. vergif innemen onverwacht en gelijktijdig.met haar medicijn. Verdachte verklaarde dat het z.g. suïcidebrief je op een avond in Juni bij het opruimen van correspondentie is ontdekt. Het zat verborgen achter een foto, welke in een mapje zat. President: U bsnt op 27 Sept. 1952 gedetineerd en u hebt pas 9 maanden na uw detentie het briefje ontdekt. Waar had u dit mapje opgeborgen? Verd.: Eerst in mijn colbertjasje en later in mijn overjas. Pres.: Dan zult u toch wel eens eerder in het mapje hebben gekeken? Verd.: Ik deed dat sporadisch. Pres.: Dan begrijp ik niet dat u het briefje in het fotomapje niet eerder hebt ontdekt. Verd.: Ik wou het mapje opruimen en toen kwam van achter de foto het briefje te voorschijn. Pres.: Waarom wilde u het mapje opruimen? Het beschermde toch de foto van uw kinderen? Trouwens dit is weer iets geheel nieuws. U hebt dat nooit eerder beweerd. Verdachte wera scherp ondervraagd over het feit waarom hij zijn verdedigers, ' die om vergelijkingsmateriaal van het handschrift vroegen, niet onmiddellijk een andere foto, eveneens in zijn bezit, heeft laten zien waarop ook blokschrift stond, volgens O. "ook afkomstig van z(jn vrouw. Verdachte antwoordde hierop dat de verdedigers hadden gezegd dat ze de zaak zouden onderzoeken. Hij Wilde de tweede foto (die waarop het blokschrift voorkwam) onder geen beding missen. Daarom, zo verklaarde hij, wilde ik de foto niet afstaan. Pres.: Ik begrijp maar niet, dat u, die van een zo vreselijk feit wordt verdacht, niet tijdelijk een foto hebt willen afstaan die voor j van het grootste belang moet worden geacht. Wat u nu allemaal beweert is volkomen krankzinnig. Als alles zuivere koffie was geweest had u dc foto wel laten zien. Een der rechters maakte de opmerking dat mevr. O. nooit in blokschrift schreef. Dat is komen vast te staan uit het vergelijkingsmateriaal. Verd. zei dat zijn vrouw hem altijd in blokschrift schreef. Dit was een gevolg van een opmerking, welke hij had gemaakt toen zijn vrouw hem terwijl hij in militaire dienst was, een briefje had geschreven in vrij onleesbaar schrift. De Officier van Justitie zeide nog het vreemd te vinden dat als men naar manchetknopen zocht dan daarom een inspectie in een platte portefeuille instelt. De verdedigei lichtte toe hoe minutieus de verdediging het handschrift heeft laten onderzoeken o.a. door een grafoioog. Verdachte kwam toen met een verklaring welke de nodige sensatie verwekte. Hij zei dat hij het suïcide-broefje al eerder had gezien en het later weer in het fotomapje had teruggevonden. Pres.: Jat is toch wel een canard, die u thans lanceert verdachte! Dit is geheel iets nieuws. Nooit hebt u tegen iemand ook maar gewaagd in het begin van het onderzoek van dat briefje iets af te weten. Eli nu komt u daar plotseling mee op de iroppen. Ik wil de rechtercommissaris hierover wel eens horen. Mr. Stoffels: Ik heb met verontwaardiging van deze verklaring kennis genomen meneer de president. Uit en te na is verdachte erover ondervraagd. Maa, nooit heeft hij gezegd van het bestaan van het briefje dat hij in het fotomapje heeft gevonden, iets af te weten. We hebben er alles aan gedaan om een verklaring te vinden voor het feit hoe het briefje zo ineens te voorschijn is gekomen. Ik mag me niet boos maken, maar... De spanning in de zaal steeg merkbaar na deze volkomen onverwachte opmerking van O. Verdachte plukte zenuwachtig met zijn vingers aan zijn kleding Hij vertelde' van de eerste poging tot zelfmoord, weikp zijn vrouw zou hebben ondernomen met morphine- poeders, mj piuucciuc vciwanu w gen tussen deze eerste poging en het briefje. Ook op dit punt van die eerste zelfmoordpoging (welke niet is bewezen) kwam hij met een voorstelling van zaken, welke op. tal van détails volkomen nieuw is. Zo zei hij nu dat zijn vrouw hem meermalen om een morphinespuitje heeft verzocht. Pres.: En dat aües zegt u nu. Bij het vooronderzoek zweeg u daarover. Verd. (met stemverheffing): Maar laat u mij nu eens rustig uitvertellen. Zijn uiteenzetting was echter zo verward, dat men zijn verhaal alleen zou kunnen volgen als men het dossier zou kennen. Toen ineens viel de president uit, nadat ook de verdediger mr. Van ’t Iloff S oik poogde de verklaringen van verdachte aannemelijk te maken: Dat begint allemaal op verdacht spul te lijken, meneer Van ’t Hoff Stolk. Mr. Huygens (zich richtend tot de waarnemend deken mr. Telders): Moeten we dat nu nemen? Mr. Telders: Ik geloof meneer de president dat een dergelijke uitdrukking toch wel iets te ver gaat en door de verdedigers moeilijk geaccepteerd kan worden. Mr. H.: We doen beter ons maar te stellen onder de raad van tucht en de verdediging neer té leggen. En jij ook (dit tot mr. Van ’t Hoff Stolk). Mr. Telders, die zoals hij zelf zei de zitting 'bijwoonde ter verdediging van de verdediging, was van mening dat dit incident de gestelde grenzen te buiten ging, waarbij de gemaakte opmerking verdenkingen uit tegen de verdediging. Hij verzocht de president zijn opmerking terug te nemen. De president wilde de gemaakte opmerking terugnemen. Hjj besloot het incident met de woor• den: „Het getuigt van weinig openhartigheid in ieder geval van de beide advocaten dat zij nagelaten hebben de rechter-eommissaris of de rechtbank over een en ander in te lichten. Vervolgens werd als getuige gehoord een 53-jarige tante van verdachte O., mevrouw H.-O. Zij gaf allereerst een persoonsbeschrijving van de overleden mevr. O., die zij als slordig en hard* handig voor de kinderen beschreef, --- Advertentie r f i f ] I KING SIZE 9 WmÊmm door de originele - 84 mm. - Amerikaanse King Size lengte ^ door de originele Amerikaanse vulling J difeiiWi-Xv: | elke sigaret nooit te slap, nooit te hard ^ door de originele Amerikaanse melange van de fijnste en rijpste tabakken ^ door de originele Amerikaanse fabricage volgens het authentieke recept van de Wallbrook Tobacco Co. inc., Goldsboro, North Carolina, U.S.A. ---