Flessen, blikken, potjes en...talent! Haagse „hogeschool” voor de verkoop Diploma driejarige S.W.P. garandeert de klant deskundig ivinkelpersoneel (Van een onzer verslaggevers.) Het is maar een gewone houten kast, van binnen beplakt met behang, die in het leslokaal staat. Er naast liggen kris-kras door en over elkaar de kartonen dozen, de flessen, blikken en potjes. Maar over enige uren zullen de vaardige handen van de leerlingen van de school tot opleiding van winkelpersoneel met dit materiaal een etalage in die houten kast hebben opgebouwd. Een etalage, die zo kan worden overgeplant in een levensmiddelenbedrijf, een zaak in schrijfbehoeften of een textielbedrijf. Want dat leren de jongens en meisjes op die school in de De Gheijnstraat, waarvan vele Hagenaars het bestaan niet kennen. Vakkennis komt niet aangewaaid School tot opleiding’ van winkelpersoneel, een naam, die feitelijk foutief is. Wie S.W.P. zegt, denkt aan verkopers en verkoopsters en inderdaad gaat een groot aantal van de leerlingen die richting uit. Maar er is nog een andere groep winkelpersoneel. De etaleur, de reclametekenaar en de inkoper behoren er ook toe. En die richting kunnen de leerlingen even goed uit. Bekijk het leerplan eens. Talen — praktijk, dus conversatie —, warenkennis, verkoopkunde, reclametekenen en -schrift, etaleren, dat zijn de voornaamst? onderdelen. Het lijkt zo eenvoudig. Je gaat achter een toonbank staan, de klanten komen binnen en de artikelen gaan naar buiten. Die tijd is er geweest, maar is nu verleden tijd geworden. Een klant moet bovendien op de verkoper kunnen vertrouwen, hij moet diens raad kunnen inwinnen. Daarvoor is vakkennis nodig. Dat komt maar niet zo aangewaaid en daarvoor is de school. Het gebeurde in een groot bedrijf dat een Amerikaanse dame binnenstapte. Zij had haar mond juist geopend of plotseling stoven de verkoopsters naar alle richtingen uiteen. Grote schrik. De dame sprak geen Nederlands. Een meisje bleef staan. Niet omdat zij zich zo voortreffelijk in het „Amerikaans” kon weren, maar omdat zij op „haar” school voldoende had opgestoken om zich tenminste in het Engels te redden. Een klein maar voornaam onderdeel van de vakkennis, haar bijgebracht op de school, die eerstdaags de meer passende naam van „Vakschool voor de detaunander zat dragen. Natuurlijk zijn het geen volleerde vaklieden, die de school verlaten. Als zij hun diploma hebben — de examens worden door gecommitteerden bijgewoond — moeten zij nog beginnen. Althans met de praktijk, want de keren dat zij al in een ook een zeker talent bij te pas. En dat talent schijnen de Haagse jongens en meisjes te bezitten. Drie jaar is heus niet zo’n geweldig lange tijd om iets te leren, vooral als het iets is, waarvan men bijna niets weet. De stapel reclametekeningen toont, wat in drie jaar kan worden bereikt. Sla het ene vel na het andere om en men valt ook van de ene verbazing in de andere. Verbazing, soms om de krabbels van hen, die van alle talent zijn gespeend, soms’om de prachtige fantasierijke tekeningen van leerlingen uit de derde, maar dikwijls zelfs uit de eerste klas. Onder hen schuilen onze toekomstige reclame-kunstenaars, die etalages zullen maken „als schilderijen”. Tegelijk met die aanstaande kunstenaars groeien in dezelfde school op aldegenen, die tot ’t winkelpersoneel behoren. Negentien jaar heeft de vakschool voor de detailhandel reeds winkelpersoneel afgeleverd. De vrucht van het initiatief van de Kamer van Koophandel en speciaal van de heren M. Kropveld, de oud-direeteur van de Middenstandsbank in Den Haag en de vorig jaar overleden mr. Pal the, de secretaris van de Kamer van Koophandel. winkel hebben gewerkt, toen zij nog op school waren, betekenen toch slechts een aanloop. De leerlingen zijn dan even ver als de jongens die bijvoorbeeld van een ambachtsschool komen; de gedegen opleiding is er, voor de rest moeten en kunnen zij alleen zelf zorgen. En zij worden daartoe in staat gesteld. Twee jaar worden de leerlingen opgeleid voor het middenstandsdiploma. Daarna kunnen zij nog een jaar de avondcursus volgen. Vakdiploma’s moeten elders worden behaald. Maar de bodem is er. Die werd gelegd op de school, waar bijna uitsluitend leraren met M.O.-bevoegdheid les geven. Kunst van en in de handel Sinds 1930 wordt jaar na jaar het winkelpersoneel afgeleverd. En steeds wordt er naar gestreefd hun meer mee te geven. Toen de „leiding” bemerkte, dat het nuttig voor de meisjes is als zij het nodige van handwerken weten, werd prompt — nog niet zo lang geleden — dit vak in het leerplan opgenomen. Beschaafde spraak is voor de verkoper van groot belang,-dus een spraaklerares. Voldoende is dit nog niet. De leraar etaleren en reclametekenen loopt, evenals de directeur, met grootse plannen rond. Nu heeft hij uiteraard slechts een gedeelte van de tijd tot zijn beschikking.. Etaleren is een vak, dat veel tijd vergt en een aparte cursus zou ideaal zijn. Haar ook hier spelen de financiën een grote rol en men heeft nog geen kans gezien dit ideaal te verwezenlijken. Wie gaan naar deze school? Animo alleen is niet voldoende om het | Dozen, flessen, blikken, potjes en.... talent. En vele winkeliers mochten willen, dat hun etalage er zo uitzag.... --- Wie is zalig? TWEE uitersten omvat het Evangelie van de derde Zondag in de Vasten. Nadat Jezus uitvoerig heeft gesproken over zijn verhouding tot de duivel, verkondigt een vrouw de lof van Jezus’ Moeder. Jezus aanvaardt echter deze lofprijzing niet zonder meer en geeft er een noodzakelijke correctie van. De bedoeling van deze vrouw was overigens goed genoeg. Zij wilde op deze wijze protesteren tegen degenen, die Jezus beschuldigden van samenwerking met de duivel. Elke Jood verafschuwde de satan als Gods vijand en Jezus zou totaal onmogelijk gemaakt zijn, indien men kon bewijzen, dat Hij medestander was van deze boze geest. In deze dagen zou men Hem gemakshalve beschuldigd hebben van fascisme. Jezus weerlegt de aantijging op grondige wijze. Het zou een dwaze duivel zijn, die zich door zijn eigen aanhangers liet verjagen en aldus zijn eigen macht vernietigde. Maar men zou kunnen opmerken, dat de duivel krachtens een tevoren gemaakte afspraak zich bij een bezwering vrijwillig kan laten verjagen, opdat zijn uitbanner-partijgenoot een aureool van deugdzaamheid zal verwerven. Jezus beroept zich ter weerlegging daarvan op het gedrag van de Joodse duivelbezweerders, ■ van wie iedereen aanGedachte dat zf Tat ,9ods hulp de duivel uitdrijven. voor de Waarom zou Hij dan ook r, i „ niet krachtens goddelijke uOWWZ) bijstand de duivel' kunJ nen verjagen? waarnr, t , Trouwens, de manier watrffeH-1ZUS d! d“,lvel uitdriJft. is heel bezwop^l1 Ve^dan de methode der andere alleriM t»>f'-De'Ze .maakten gebruik van puL S helmZrInmge formules en maniwanpifiU, I?a?r dezus overvalt de sterkbeHiHiPh6 £Ulvel a,s Een’ die machtiger is. geeft zteh* maar te bevelen en de duivel geeft zich over of vlucht heen. Wenspne*deel,7^Uist degenen die Jezus niet het^mrt%V?ge?’.zljn. tegenstanders van en d,KJ ‘?at Hiï is komen stichten, lopen ^bewerkers van de duivel. En zo ovPertoJ»g'aL.ZIch voorgoed aan hem of geven- ZlJ betreuren wellicht een oi andere zonde, die zij ooit bedreven hebsvnJncpT-6"6? nu do°r tempelbezoek, de rbiif,6?16”!* gebeden voorgoed met zh de M gebroken te hebben. Maar als macht ,^ess"as verwerpen, dan zal de worden d” de -duivel over hem sterker w«den dan ooit te voren. antwnprd,°rdtt jet betoog van Jezus beMoederd n164 de zallgPr«zing van zijn Oosttrs hnfferuPSet°?en vrouw laat op tegemtp'n?ffehjke W1Jze weten, dat zij, in alfppi E g met anderen, Jezus beschouwt ze ffpf??an’,7ervuId van heiligheid, welke echter f8ir?alt , op ziJn Moeder. Jezus is Moeder a4 gek°men om Zichzelf of zijn . spreken d°°r de mensen te horen zaligte ml”’ mlar °m deze mensen zelf zalig minder hnffEr-,daarom antwoordt Hij niet dat dl h°fftIlJk. maar tevens doeltreffend, lhke lZa igheld niet afhangt van natuurwordtb?nden’ maar alleen gewaarborgd denheid °r.e^n bovennatuurlijke verbonhoren d met God’ die bestaat in het aanIn7mlnn..on,derhouden van Gods Woord, en aiir Zbj Moeder, maar ook deze vrouw dnen 6 „ eren aan deze voorwaarde volMpp I en zij zalig z«nMoeder dan aile overige mensen heeft de vnidaeF Van Jezus aan deze voorwaarde overutü' Want wie beeft zich zo volledig hllrS Vail Gods Wil als Zi’ met donr bq3 * Wle baar voorbeeld volgt, kan den geen zeven duivels overweldigd wormrmd611 ™ag verhopen, eenmaal uit Gods vernemen" zaligspreking voor eeuwig te K. J. H. LAUTENSCHÜTZ --- Kituale Romanum in de volkstaal ?’ ^onsregatie der Riten te Rome itrpiLi0estel:nmmg gegeven om in de snmu Va„n Luik, waar Frans wordt gep. Ken het nieuwe tweetalige Rituale rilt anu® f? gebruiken, zoals dit in Frank-L/.eeds is toegestaan. Ook voor Indo,e.ls een Rituale Romanum in de lands* 9 voorbereiding. Reeds is een begin 7 ™,aak‘ met de vertaling in het Maleis, liti • 'ekend> 's het Rituale Romanum het urgische boek voor de priesters, waarin e gebeden en ceremoniën staan, die voorgeschreven zijn bij de toediening der Maenten en sacramentaliën. --- Boekverspreiding van het A.N.V. ue Aia. JDoeKverspreiuing van net Algemeen Nederlandsch Verbond heeft ten doel boeken en tijdschriften te zenden naar onze stamverwanten in alle delen der wereld, om de liefde tot en de kennis van onze en hunne taal bij jong en oud aan te kweken en levendig te houden. In 1948 konden, dank zij een gift van het Prins Bernhardfonds, vele nieuwe boeken, grotendeels van Nederlandse schrijvers, gezonden worden naar boekerijen en Nederlandse verenigingen in het buitenland: Vlaanderen, Zd.Afrika, Frankrijk, Brazilië, West-Indië enz. Geregeld werden elke maand pakjes tijdschriften gezonden naar het buitenland, eveneens naar boekerijen en Nederlandse verenigingen, maar ook naar Zeemanshuizen, Nederlandse boeren enz. Bij gelegenheid van de Jubileum- en Inhuldigingsfeesten werden j tal van extra-nummers van de geïllustreerde | tijdschriften opgekocht. Het Nederlands Cultuur Historisch Instituut te Pretoria ontving verscheidene nieuwe boeken, bestemd als prijzen voor de studenten, ter aanmoediging van verdere bestudering van de Nederlandse cultuur. Ook de studenten in Kaapstad ontvingen dergelijke prijzen. De zendingen naar Vlaanderen werden in 1948 hervat. In Antwerpen is een depot gevestigd in het gebouw van de Vlaamse Toeristenbond. Elke maand gaan daar een paar flinke kisten heen. De heer J. van Overstraeten zorgt voor verspreiding in Vlaanderen. De Universiteit te Leuven, de Koloniale Hogeschool te Antwerpen en tal van andere verenigingen en instellingen profiteren er van. Het Algemeen Nederlandsch Verbond beveelt dit werk ook voor 1949 weer aan voor bijdra| gen in geld, boeken en tijdschriften. --- UIT MET DE MUZE Wij houden eigenlijk niet bijzonder van Ibsen. Hij heeft het toneel geschapen voor de negentiende eeuwse burgerij en haar humanistische idealen, het recht op geluk, de vrije liefde en hij werd zelf somber van al die burgerlijkheid. Hij had echter een profetische geest. Dit bleek ons weer eens bij het poppenspel, waar Mar ja van Bergen zo goed geschakeerd moeder Aase Ingrid, Solveig, de Koboldprinses, en Anitra vertolkte en Henk Zoutendijk de mannen. Henk Zoutendijk was er ook de Knopengieter en vooral deze figuur boeide ons. Was het de stem van de poppenspeler alleen die die sinistere kalmte, die toch vol spanning is, teweeg bracht? Het was nog iets meer. De Knopengieter ontrijst aan Ibsens tijd. Allen, die noch goed noch kwaad zijn doet hij in zijn smeltpot, hij maakt er een massa van, een collectiviteit. Wij allen, die ons laten leiden en gelijkschakelen op ieder gebied, die niet meer begrijpen, dat de menselijke waardigheid alleen maar bestaan kan in menselijke waardigheden, dat wil zeggen in verschillen, die vrij willen zijn en ons zelf steeds meer verstrikken in voorschriften en bepalingen, wij zijn de slachtoffers van de Knopengieter, die de neutrale gelijkheid constateert en straft. De Knopengieter is de somberste en de waarste schepping uit Ibsens Peer Gynt. Hij is het nog meer dan destijds. --- Fiproka ontwikkelt zich voorspoedig Kath. Actie plaatst zich achter dit film-initiatief Deze week is opnieuw het bewijs geleverd, dat het initiatief tot de oprichting van de Stichting „Filmprojectie door Katholieken” — reeds populair bekend onder de naam Fiproka — in wijde kring weerklank en waardering vindt. Het districtsbestuur Den Haag van de Katholieke Actie heeft besloten aan deze noncommerciële onderneming in de ruimste zin van het woord steun te verlenen. Een vertegenwoordiger der Kath. Actie zal in de raad van beheer der Fiproka zitting nemen. Met medewerking der geestelijkheid wordt de Zondagochtend-actie bij de kerken regelmatig voortgezet. Ook morgen zullen wederom de bekende kaarten voor enkele kerken worden uitgereikt. Het aantal donateurs groeit gestadig en van de mogelijkheid voor organisaties om collectief toe te treden is door enkele belangrijke groepen op verheugend spontane wijze gebruik gemaakt. Inmiddels wordt er door de dagelijkse leiding der Fiproka intensief gearbeid om onmiddellijk na de Vasten met een reeks filmprogramma’s te beginnen. Voorts worden er plannen uitgewerkt om te komen tot een vorm, die het voor de donateurs mogelijk moet maken om de nieuwste films te zien. Dit zou gelden voor die films, welke door de Fiproka speciaal worden aanbevolen. De verwezenlijking hangt af van de mate der medewerking die de Haagse bioscoopwereld zou kunnen bieden. In principe staat deze zeer welwillend tegenover dit katholieke initiatief. De samenwerking behoeft echter een basis, waarvan de mogelijkheid in formele zin thans wordt bestudeerd. Daarnaast worden filmprogramma’s ontworpen, die in het Custodia-theater, doch ook in andere zalen van Den Haag, regelmatig door de Fiproka zullen worden gegeven. De leiding der jonge stichting streeft er verder naar om de Fiproka over geheel Nederland uit te breiden, hiertoe gestimuleerd door de weerklank, die dit Haagse initiatief elders heeft gevonden. Het secretariaat blijft voorlopig: Galileistraat 155. --- Opvoering van Goethe's Faust ±iei Lxoeinejaar ia m izcu xxaa& gezet met een uitvoering van fragmenten uit zijn beroemdste stuk „Faust”. Drs. G. J. de Voogd, die de algemene leiding had, liet de samenhang en de bedoeling van het drama zien, zodat de met zorg gekozen fragmenten goed tot hun recht kwamen en de talrijke HlVO-leden in het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen een wezenlijk idee van het stuk kregen. Johan Schmitz als de oude en de jonge Faust en als zijn tegenspeler Mefisto was uitstekend, Aafje Top als Greetje had ontroerende momenten, maar haar spel was over het geheel wat zwakker. Tussen de fragmenten en soms aan het spel deelnemend speelde het Haags Amateur Symfonie-Orkest op verdienstelijke wijze de muziek van Gounod en Berlioz en het HIVO Dameskoor zong met wisselend succes. Voor de scène van de Walpurgisnacht, de poging om Faust beslissend te verlokken werd op Gounods muziek een ballet uitgevoerd door de HIVO Balletgroep, o. l.v. Nelly Hiltman—van Maerlant. Het werd vlot gedanst door deze dilettanten, die nog slechts twee jaar onder leiding staan en deze betrekkelijk eenvoudige choréografie deed het wel. Er werd geestdriftig en langdurig geapplaudisseerd en er kwamen veel bloemen. --- Zwoegers langs grote heirbanen DE FILMBAND ROLT Ook Amerika’s eerste pin-up girl te zien Gekleurd dartelt Betty Grable, Amerika’s eerste „pin-up girl” door de showfilm Sweet Rosie O’Grady”. De klassieke vrouwen-veroveraar, Adolphe Menjou, is ook van de partij, doch ditmaal „neutraal”. Het is Robert Young, die in de film met Rosie gaat strijken. De beste film bij de premières is zonder enig voorbehoud Duistere wegen”, strak en sober geregisseerd door Raoul Walsh. Het vermoeiende leven der truck-chauffeurs op de grote Amerikaanse wegen wordt in deze spannende rolprent treffend geheeld. Peter Lorre ziet ons onverstoorbaar en sinister aan in het Oosterse geval „Casbah”. Verkeerd gerichte vaderliefde vormt ’t onderwerp van de film „Mijn zoon, mijn zoon”. Voor de sterk aangezette dramatischromantische vorm is regisseur Charles Vidor verantwoordelijk. Gelukkig, dat er in de sector reprises-prolongaties nog enkele pakkende films zijn, anders was de oogst deze week niet groot. Geheimzinnig kondigen Rex en Roxy met de titel „Duistere wegen” een goede film aan. Het tegen een achtergrond van liefde en misdaad spelende verhaal over het bestaan der vrachtauto-chauffeurs op de „highways” der Verenigde Staten, is zeer suggestief. De twee mannelijke hoofdfiguren George Raft en Humphrey Bogart spelen voortreffelijk onder de beheerste regie van Raoul Walsh. Het milieu is uitstekend getroffen en het is een weldaad de sfeer van de ruwe ij moeizame arbeid als een realiteit op het witte doek te zien. Zelfs in de opgang naar de happyending, waarbij de film ons voert langs de bekende thriller-paden, behoudt zij door de afwezigheid van sensatie, een behoorlijke dosis filmische waardigheid. „Duistere wegen” is een lichtende film. Hollywood had blijkbaar aan één mislukte verfilming van Duviviers „Pepé le Moko” niet voldoende. Werd drie jaar na deze uitstekende Franse film hetzelfde verhaal door Amerikanen op gladde wijze verfilmd, waarbij bij wijze van compromis de hoofdrollen in handen waren van Europese filmsterren als Charles Boyer, de Zweedse Sigrid Gurie en de Tsjechische Hedy Lamarr, in 1947 maakte Hollywood het nog bonter. Onder de weinig oorspronkelijke regie van John Berrie heeft Pepé thans gestalte gekregen met behulp van de operette-zanger Tony Martin. Het verhaal van de onderwereld van Algiers is omgevormd tot een kruising tussen een operette en een misdadigersfilm, compleet met Peter Lorre. Ondanks enkele goede momenten kunnen wij voor dit tweeslachtige product weinig bewondering hebben. (Metropole). Genoegelijk is het verhaal van de felle liefdesstrijd tussen een beroemde revueactrice en een journalist in de showfilm „Sweet Rosie O’Grady”. Betty Grable en Robert Young zijn in deze kleuren-„rijkdom” de strijdende geliefden. Prettige liederen, gezellige muziek en revue-dansen maken deze film tot een amusante streling voor oog en oor. Irving Cummings regisseerde en de old-timer Adolphe Menjou was ditmaal eens geen vrouwenveroveraar. Het stond hem goed. Asta laat ons al deze opgewektheid zien, die weliswaar oppervlakkig is, doch desondanks amuseert. De navolging van Howard Springs beroemde roman heeft de film „Mijn zoon, mijn zoon” nu niet direct goed gedaan. De filmische verhaaltrant wordt vertraagd en daardoor komt het melo-dramatische element sterker tot uiting. Een verwend kind, een beroemde vader, een en ander doorspekt met veel spontane en moeizame liefde — dit alles vormt de bouwstof voor romantiek in filmvorm. Liefhebbers van dit genre zullen zich niet vervelen in Studio. Wij hebben Donderdag reeds onze mening gezegd over de film „Verborgen stroming” (Passage), waarin twee sterren, die wij lange tijd niet zagen, Katherine Hepburn en Robert Taylor de hoofdrollen vervullen. Valse romantiek met een modern sausje en ontzaggelijk veel overbodig tentoongestelde rijkdom. Nee, dan maar naar het eerste deel van de „Duivels van het wilde Westen” in Flora of naar het tweede deel van „De avonturen van Rex en Rinty” in Thalia. Mariene Dietrich bleef Het is verheugend, dat wij Mariene Dietrich ook deze week nog kunnen aanschouwen in „Avontuur in Berlijn”. Nu niet direct om Mariene, doch om de uitstekende film van Billy Wilder, die haar weer iets van de oude sterrenglans hergaf. Bovendien vangen wij een glimp op van het leven in het huidige Berlijn. Dit tijdsdocument is een gang naar City of Odeon waard. Heintje Davids en Johan Kaart handhaafden zich in Apollo met het tweede na-oorlogse Nederlandse speelproduct „Een Koninkrijk voor een Huis”. Genoegelijk werk, zonder hoog te grijpen, noch naar inhoud, noch naar vorm. De in het buitenland onder Joods protest verboden Dickensverfilming „Oliver Twist” van de regisseur David Lean, wordt deze week in Olympia vertoond. Een genoegelijke, rolprent is „Keizerwals” in Hollywood, waarin Bing Crosby en Joan Fóntaine ons romantisch bezighouden. De „herboren” voor-oorlogse ster Jeannette Mac Donald verblindt ons met rijkdom en geglimlach in „Drie ondernemende meisjes”. Niemand minder dan José Iturbi is haar tegenspeler. Beide beroemdheden staan er in deze technicolor gekleurd op (West-End). Het getal „drie” komt ook voor bij Deanna Durbin, die ons zingende en lachende in verrukking brengt bij de film „De bruid had drie mannen” (Musica). „De slavin van Haroea” is de romantische titel voor een bewogen rolprent met Maria Montez in de hoofdrol. (Capitol). Laurel en Hardy bespelen onze lachspieren in „De Zigeunerprinses”. (Centrum) en hun concurrenten Abbott en Costello doen hetzelfde met „Veilig — Vlug — Voordelig” in Rembrandt. Seinpost brehgt ons in een mysterieuze sfeer met „Ontmaskerd” en tenslotte kunnen we nog 50 minuten naar' Cineac, waar de variatie in het programma als gewoonlijk, weer aanwezig is. Nachtelijke dreiging op de grote weg! — In de cabine George Raft, Ann Sheridan en Humphrey Bogart. — Uit de film: „Duistere Wegen.” --- Katholieke Filmkeuring Premières: ASTA: „Sweet Rosie O’Grady” (volw.) FLORA: „Duivels van het wilde Westen” I (14). METROPOLE: „Casbah" (18). REX en ROXY: „Duistere wegen” (volw.). PASSAGE: „Verborgen stroming” (18) STUDIO: „Mijn zoon, mijn zoon” (volw'.). THALIA: „De avonturen van Rex en Rinty” II (14). Reprises en prolongaties: AMICITIA: „Het spookt! Het spookt!” (14). APOLLO: „Een koninkrijk voor een huis” (a.1.). CAPITOL: „De slavin van Haroea” (14). CENTRUM: „Zigeunerprinses” (14). CITY en ODEON: „Avontuur in Berlijn" (str. volw.). HOLLYWOOD: „Keizerwals” (18). MUSICA: „De bruid had drie mannen” (a.1.). OLYMPIA: „Oliver Twist” (18). REMBRANDT: „Veilig,. Vlug, Voordelig” (14). SEINPOST: „Ontmaskerd” (volw.). WEST-END: „Drie ondernemende meisjes” (a.1.). v > --- Om de schoonheid van dit land laa Uerhardt verdedigt „Europa’s Ooghelijn” Het is niet alleen de toon van wezenlijke verontrusting om het schoon in de natuur en in de kunst, dat het nieuwste vers van Ida G. M. Gerhardt zo ontroerend maakt. Zij weet, dat de tijd tegen haar is, dat in de letteren de „verwording en ontbinding der ziel” steeds meer het enige onderwerp dreigt te worden en dat de schoonheid van ons land bedreigd wordt en vaak volkomen nutteloos geofferd. Het landschap om Kampen, „de laatste plek, die Rembrandts licht behield”, werd door „hebzuchts pletterwals” voorgoed bedorven. • Floris Verster ontnam zich het leven, toen hem Groenoord ontnomen werd voor een doel, dat nooit werd verwezenlijkt en een van de bitterste strofen wijdt de dichteres aan de grote natuurkenner en liefhebber Jacob P. Thijsse toen men die de doctorstitel homjris causa in de biologie verleende: Den minnaar van de blauwe eereprijs, Den grijzen Thijsse, hebt gij naar ’slands wijs — Hoe argeloos stond hij bij uw zwarte hulde — Met eer gekroond, verwoest zijn paradijs. Zij beseft volkomen, dat dit sarcasme en dit verweer weinig zullen baten, maar niettemin verheft ze haar stem en in Kwatrijnen in Opdracht (De Bezige Bij — Amsterdam) krijgt deze een bezwerende, haast profetische klank. Dit vers onderscheidt zich van de meeste lyriek, die op het ogenblik geschreven wordt, omdat het veel eigener, veel dieper geworteld is en toch in dit sterk persoonlijke karakter, een ruimheid bezit die niets te maken heeft met het kleine persoonlijke avontuur of het beperkte psychologische geval. Dit vers is niet volmaakt, het was het niet in Ida Gerhardts vorige bundels, waar in de vaak lange regels wel eens woorden te veel stonden en woorden die, op hun plaats, niet geheel bevredigden. Zelfs in deze kwatrijnen, uiteraard zoveel strakker van vorm, komt dit een enkele keer voor. Over het algemeen heeft het kernachtige van deze strofe de dichteres echter behoed en van de twee en vijftig kwatrijnen zijn de meeste gespannen en vol van een geestdrift en een bereidvaardig verweer dat zeldzaam is in onze huidige poëzie. Ida Gerhardt is zo door en door een Nederlandse en zo door en door vrouw. Zij heeft dit landschap met de zee en met de „eeuwenoude stromen” lief, zij voelt zich verbonden met het verleden en zij draagt het besef in zich, dat men hetgeen men liefheeft behoeden en verdedigen moet en tot volle bloei brengen. Zij voelt zich sterk genoeg daartoe. Mijn vesting neemt ge niet: het blauw bazalt, De kribben, waar het water rijst en valt, — Waar — sterk als ik — doomrank en . , bitterzoet Hun wortels wringen tussen kier en spalt. Wat door Marnix van St. Aldegonde in 1572 te Dordrecht op de vergadering van de Staten van Holland „het ooghelijn van Europa, de bloem van alle landouwen, dat prieel des aardbodems” genoemd werd, is een land aan het worden, „waarover vaalte en dorheid” kwam en de grote dichters, die het liefhadden en die uit hun Nederlanderschap zongen, worden zeldzamer. Het is over een betrekkelijk recent Nederlands litterair verleden, dat Ida Gerhardt in deze vierregelige strofen schrijft, zij heeft het over Gorters Mei, over van Schendel bij de Waal, over Nijhoffs voorspellende verzen van „Voor Dag en Dauw”, over Van der Leeuws poëzie „té schoon, te kuisch voor deze laffe eeuw”, over Leopold, die za overal ziet in de uitgebrande stad Rotterdam en over Marsman „norsch kijkende” bij de Moerdijk. Maar al deze dichters, ook de levende Nijhoff, worden opgenomen in een historie, die aa,n de eeuwenoude stromen verwant is. En dat maakt de betovering van deze verzen uit, stromen en gedichten zijn er een ideaal om te verheerlijken „té kuisch, te schoon”, maar zij zijn tevens zeer concreet, zij zijn, ook de stromen, persoonlijkheden, want slechts het persoonlijke, het op enigerlei wijze bezielde kan zich de genegenheid van zulk een vrouw verwerven. Er steekt een gevaar in deze liefde, die buiten de stroom van de tijd staat. Maar is het niet juist het gevaar dat de vrouw, die liefheeft, nog meer aanmoedigt ? De welput, en de leege emmer daalt; Het water schommelend omhoog gehaald, Een lichtend vlak tusschen de donk’re wanden.,.. Zalig wie de gelijkenis vertaalt! Kwatrijnen in Opdracht zijn soms bitter als alsem, zij zijn van een gestrengheid, die soms, bij een man, een glimlach naar de lippen stuwt, maar hoog en hecht vaart er met de wind, de wolken, de rivieren en de zee dat verlangen door naar een schoner, nobeler Nederland, een verlangen, dat tevens een heimwee is. Soms als ik tot mijn diepste diepte keer. Hergeeft Gij mij het Holland van weleer. Kuisch gaan de kleuren open, en door tranen Zie ik het in de klaarte van Vermeer. JOS PANHUIJSEN --- Expositie Haagse kunstenaars Gisteravond opende wethouder J. v. Zwijndregt in het Gemeentemuseum de derde tentoonstelling van Haagse kunstenaars Hij wees er op, dat deze tentoonstelling reeds een traditie geworden was en hij prees de staf van het Gemeentemuseum, die zo zeer meewerkt aan een actieve cultuurpolitiek. Hij releveerde de tentoonstellingen, die dit jaar zullen gehouden worden en stelde voor 1950 een Franse en Italiaanse expositie in het vooruitzicht. Onder de aanwezigen bevond zich o.a. de kabinetchef van de burgemeester, Jhr mr W. C. Six en de gebroeders Van Velde uit Parijs, die tot de exposerende kunstenaars behoren. --- Advertentie 14 krt. massief goud VUYK BOEKHORSTSTR. 16 . DEN- HAAG —■ i add42 g td M < F « N ] öcjOOl OTHOOPtdOM £e. op het wettig gedeponeerde merk „CONSTANT” |j^ aan de binnenzijde van de ring 1 --- Piano-recital Dorothea Brans we zouaen nier gaarne willen zeggen, dat de Britse pianiste geen muzikale aanleg heeft. Zowel in haar vertolking van de modernen als bij Handel en Mozart waren er gisteravond in Pulchri Studio details te beluisteren welke wijzen op behoorlijke technische scholing en een zeker gevoel voor kleur. Het bleef echter helaas bij details. Daar waar de kunstenaar die boven de middenmaat verheven is, zich dient te onderscheiden, schoot Dorothea Brans te kort. Er zat geen lijn in Schumanns Kreisleriana en in de „Les adieux”-sonate van Beethoven. Naar onze mening kan de pianiste dergelijk oeuvre geestelijk en technisch nog niet aan. Wat dit laatste betreft zou Dorothea Brans bijv. haar pedaalgebruik kunnen herzien en in haar vingertechniek meer souplesse brengen, waardoor de toucher zeker aan poëzie zou winnen. In bepaalde werken van eenvoudiger opzet — zoals bijv. de gisteravond gespeelde Mozartvariaties — bestaat er dan voor deze pianiste de mogelijkheid tot meer dan middelmatig spel. Aan „zware kluiven” dient zij zich voorlopig echter nog slechts in besloten kring te wagen en niet op het podium. Er was prettig veel belangstelling in Pulchri. G. v. L. --- Kruiswegoefening in de Vasten De oefening van de H. Kruisweg, die in de Vastentijd reeds actueel' is, heeft dit jaar tot een tweetal uitgaven aanleiding gegeven, waarvan de actualiteit nog om andere redenen vermelding verdient. Bij J. Pompe in Leiden, een uitgever, waarvan wij nog niet hoorden, zijn twee Kruiswegoefeningen verschenen, die de overweging van het H. Lijden in verband brengen met het lijden van deze tijd. Henri de Greeve schreef er een in opdracht van de Katholieke Actie, waarin hij de vervolging van onze geloofsgenoten in Oost-Europa bij iedere statie betrekt en herinnert aan het onmetelijke leed in concentratiekampen en Tsjeka-gevangenissen. Fr. Raymond van Sasse van IJsselt O.F.M. herinnert in zijn werkje „Met Jezus naar Golgotha” aan de zielen van de duizenden soldaten, die vielen op vreemde slagvelden of verdronken in verre oceanen en die nog dagelijks vallen door de kogels van hun vijanden. Het werkje bestaat uit twee kruiswegoefeningen. In de eerste komt het sympathieke gebed voor, waarin voor de vergeten zielen der gevallenen het eeuwig geluk wordt gevraagd als vrucht van ons kruisweggebed. Het werkje van de Greeve is uiterst eenvoudig gedrukt op dezelfde manier waarop de K. A. ook de liturgische teksten van de Zondagsmis heeft uitgegeven. Het tweede is met bijzondere liefde voor de typografie verzorgd. De vignetten in rood zijn van Jean Nelissen, een Maastrichts emailleur, die in' klein bestek een suggestieve tekening weet te maken, geknipt voor dit doei. --- Kunst en Kunstenaars ,,Prix de Rome”. — Dit jaar zal het examen, bedoeld bij art. 11 der wet van 26 Mei 1870, voorafgaande aan de wedstrijden om de z.g. „Prix de Rome”, beginnen op 9 Mei 1949, terwijl de wedstrijden (proef- en eindkampen) in de vrije schilderkunst en de vrije beeldhouwkunst aanvangen op 7 Juni 1949. Hiertoe «kunnen worden toegelaten Nederlanders van beiderlei geslacht, voorzover zij op 30 Juni 1949 de leeftijd van 20 jaar hebben bereikt, doch niet ouder zijn dan 30 jaar. Aan de wedstrijden om de „Prix de Rome” kunnen ook deelnemen diegenen, die sinds 1943 het examen, bedoeld bij art. 11 van bovengenoemde wet, met goed gevolg hebben afgelegd. Residentie-Orkest voor de B.B.C. — De administrateur van het Residentie-Orkest, de heer J. J. L. van Zuylen, vertrekt Maandag a.s. per vliegtuig naar Manchester om de laatste voorbereidingen te treffen voor de orkestenuitwisseling tussen Den Haag en Manchester. De heer van Zuylen zal eveneens contact gaan opnemen met de B.B.C., daar er plannen bestaan om het concert, dat door het Residentie-Orkest op 19 April te Manchester zal worden gegeven, over de B.B.C. uit te zenden. Nuovo Quartetto Italiano. — Het Nuovo Quartetto Italiano is voor een tournée door ons land aangekomen. Dit kwartet bestaat uit zeer jonge kunstenaars, te weten Paolo Borciani, Elisa Pegraffi, Piero Farnelli en Franco Rossi. Het concert in Den Haag wordt gegeven onder auspiciën van de vereniging Dante Alighieri op Donderdag 24 Maart in Diligentia. Géza Frid. — De bekende pianist Géza Frid, die onlangs teruggekeerd is van een twee maandelijkse tournée door Indonesië, zal op Woensdag 23 Maart a.s. in Diligentia een recital geven. Hij zal werken vertolken van Beethoven, Chopin, Debussy, Bartók en Frid, Gré Brouwenstijn naar Londen. — De operazangeres Gré Brouwenstijn is uitgenodigd om in Londen de sopraanpartij te vertolken in de opera „Rusulka” van Dvorak op 6 en 8 April. ---