DE NIEUWE LOONRONDE BEDREIGT VOORAL DE EXPORTMARKTEN Uit de Tilburgse wolindustrie Stijgende crossbredprijzen drijven wollen dekens op , ( In de wolindustriekringen vraagt men zich thans reeds af, welke repercussies : de nieuwe loonronde per januari 1964 voor de wolindustrie teweeg zal brengen. ’ Bezien wij de exportcijfers van de Nederlandse wolindustrie ten opzichte van de productiecijfers dan betekent de export inderdaad een belangrijk gedeelte van de productie, zoals onderstaande cijfers aantonen. eerste half jaar 1963 productie export wollen stoffen (1.000 nieter 2) 17.970 ^ dekens (1.000 stuks) 2.240 990 tapijten (duizend meter 2) 4.360 liandbreigarens (1.000 kg) 2.830 ^ ° De volsynthetische deken kan zware concurrente worden Uit dit overzicht blijkt, dat de tapijtindustrie relatief ’t minst is aangewezen op de export en daarom vanzelfsprekend ook de minste nadelige gevolgen zal ondervinden van de verdere aanpassing van de lonen naar het Europees niveau. Wij zijn van oordeel, dat de wollenstoffenseator en met name de sector die zich specialiseert in ’t gewonere genre het meeste nadeel zal ondervinden van de nieu we loonronde. De concurrentie van het Italiaanse Prato is in 1963, zowel op de binnenlandse markt alsook op de traditionele exportmarkten minder hevig geweest dan in de voorafgaande jaren als gevolg van de abnormaal grote vraag naar wollen stoffen en een vraagverlegging in géheel Europa naar het betere genre. Nu men bij de Italiaanse wolindustrie vooralsnog geen aan stallte maakt om de lonen op te trekken naar een Europees niveau terwijl dit in Nederland wel geschiedt, betekent dit dus, dat de kostprijs van de Nederlandse wol industrie ongunstig gaat afsteken ten opzichte van de Italiaanse concurrentie. Op korte termijn bezien zal dit zéker geen ongunstige invloed uit oefenen, omdat op heit ogenblik gesproken kan worden van een bepaalde ondercapaciteit ten opzichte van de krachtig toenemen de vraag naar wollen stoffen. Wanneer de huidige abnormaal druikke bedrijfsbezetting in de gehele Europese wolindustrie met tertijd weer plaats gaat maken voor éen normale bedrijfsbezetting, betekent dit zonder meer, dat de Nederlandse wolindusitrie bij haar kostprijScalculatie, waar in een loonfactor een steeds be lahgrijiker rol gaat spelen, op ’n hoger niveau komt te liggen dan iie van de Italiaanse concurrentie MEER KANS VOOR PRATO Het is zonder meer duidelijk, dat hierdoor de exportmogelijk heden van dat gedeelte der Nederlandse stoffenindustrie, die zich het gewonere genre specialiseert, wordt bedreigd. Wij durven zelfs nog verder te gaan door te stellen, dat de afzetmogelijkheden van de Pratose wolindustrie op de Nederlandse markt hierdoor grotere kansen krijgen, Men moge dan al gaan trachten door verdere diepte-investeiiogen de effiency te vergroten, - hier staalt tegenover, dat de rentabiliteit in de bedrijven die het gewonere genre brengen zulks veel al niet toelast, omdat deze diepte-investeringen hoofdzakelijk ge financierd moeten worden uit de netto winst. Wij menen dan ook in de naaste toekomst veel méér 1 de figuur te zullen gaan waarne- 1 men, dat de bedrijven, die tot c dusverre in onmiddeliijke con- ^ eurenltie lagen met Prato, uit wel j begrepen eigen belang geleidelijk 1 zullen oversohakelen op de fabri j cage van het betere produkt, dat 1 dan kan bestaan uit het betere 1 cardeegenre dan wel uit kam- ^ garens. In de kamgarensector is 1 de bedrijvigheid de laatste jaren ’ optimaal en dit geldt zowel voor ' de bedrijven die de polyester : mengkamgarens produceren als ‘ voor de ondernemingen, die zich specialiseren in de zuivere wol- ; len kamgarens. ( GOEDE KANS i VOOR KAMGARENS , Het is verantwoord te stellen, dat < de vraag naar de polyester meng < kamgarens bij heit grote publiek ( een stijgende tendens vertoont, ; en dit openbaart zich niet alleen i in Nederland, maar in geheel • Europa. Gezien de omstandigheid dat'de kamgarenindustrie als ge- : volg van de in Europa bestaande ; ondercapaciteit over het alge- J meen verre leveringstermijnen ] moet bedingen, - achten wij de verwachting gerechtvaardigd, dat er voor de produktie van kamgaren stoffen nog behoorlijke ex pansiemogelijkheden aanwezig zijn, vooral bezien tegenover de achtergrond van de vraag verleg ging in de confectiemagazijnen ten gunste van het betere genre. Men moge dan al in het midden brengen, dat men bij de afzetmogelijkheden van kamgarens in het buitenland veelal in di- redte concurrentie treedt met het Italiaanse Biëlla. Hier mogen wij echter len, titer trienen wij ^ , gen stellen, dat het een erva- j ringsfeit is, dat de concurrentie op de exportmarkten met ' Biëlla tot dusverre niet zo zeer . een prijskwestie betrof dan wel ■ een dessinaangelegenheid was. In dit verband kan niet genoeg gewezen worden op de verdere ontwikkeling van marktresearch om de smaak en de moderichlting in de verscheidene xportlanden zo nauwkeurig mogelijk af te tasten en de uit te brengen cal- ( lecties hiermede in overeenstem ming te brengen. De laatste vijf jaren heeft men hiervoor in de Nederlandse wolindustrie steeds meer begrip getoond en diepgaan de marktresearch vindt dan ook steeds meer toepassing met in doorsnee gunstige gevolgen. DEKEN-INDUSTRIE Een sector die eveneens de reper cussies zal ondervinden van een nieuwe loonronde, is ongetwijfeld de dékenindusltrie. Wij denken dan in de eerste plaats aan de ondernemingen, die de zgn. rayon dekens en de zgn. halfwollen de kens aan de markt brengen. De eindprijs van deze dekens is rela tief laag en de loonfactor speelt uiteraard bij de calculatie een niet onaanzienlijke rol. De wollen dekens zullen minder last hebben van de optrekking van de lonen, omdat het hier veelal merk artikelen betreft, die door kopend publiek in de eerste plaats gekocht worden vanwege het vertrouwen in het betreffende merk. De Nederlandse wollendekenindustrie heeft in dit opzicht op de exportmarkten een bijzonder goe de naa het Kabinet raar buiten; zo' is de ministerpresident intern en extern de .eider der regering. In kritieke momenten en bij *rote gevaren (oorlogsdreiging bijv.) is hij — na de Koningin — de man waar alles om draait. Voorts is de premier de zorger voor goede functionering van het rijkapparaait en heeft hij inzake de spectaculaire telefoonfluistermogelijkheid bijzondere bevoegd heden. Ook is de premier voorzitter van dé Koninkrijksraad (met Suriname en de Ned. Antillen). Ondanks al deze toch stellig niet geringe bemoeiingen is zijn positie in de Minsferraad geen dwingend-leidendé, maar een nevenschikkende. Zijn collega-ministers voelen zich immers evenveel verantwoordelijk voor de gezamenlijke besluitvorming (eventueel ook bij meerderheid’ van stemlmen) en voor de uitvoering der besluiten. Tenslotte beheert de premier ook nog het departement van Algmene Zaken. Ten aanzien van de buitenlandse politiek heeft mr. Marijnen al bij het begin van zijn optreden .meegedeeld, daarmee méér bemoeiing te zullen hebben dan zijn voorgangers plachten te doen. Op vele internationale conferenties is het inderdaad' al-meer gewoonte geworden, dat niet alleen minister van Buitenlandse Zaken hun land vertegenwoordigen, maar ook de premiers. Onze minister-president is dus ook l op internationaal terrein een I „figuur” geworden! Er zijn Nederlandse staatsrecht kenners die de regeringsleider met meer regelrechte „macht” bekleed willen zien, zij achten dat een eis des tijds. In Nederland heeft gelukkig steeds het verschijnsel gegolden, dat persoonlijke invloed doorslaggevend is voor de macht van leidende staatslieden. Nu moet nog worden af gewacht in hoeverre mr Marijnen erin slaagt, gedurende de thans lopende 4-jarige regeringsperiode de zwaarte van zijn gezag te handhaven. In het parlement is zijn optreden altijd genoeg „niet-politiek” geweest om de positie van rust en vertrouwen brengende figuur te kunnen bewaren. Met zijn jeugdige frisheid in het ronde blozende gelaat, met de open klare blik, geeft hij ons land de glans van nieuwe energie en wil tot vooruitgang en bloei. Noodzaak, hem meer „macht” te geven, gevoelt zeker ons parlement en ook ons volk niet. Zonder natuur lijke gaven zal de Nederlandse regeringsleider het op den duur niet kunnen rooien, al ihad hij op papier nóg zo’n stevige po sitie. Dit feit geeft een waarborg tegen bestuursonbekwaam„heid. --- Wel belangrijk maar niet zo (Va,n onze parlementaire :1 redacteur). i Op die verschrikkelijke vrij- < dagvond met het noodlotsbe- i richt over president Kennedy’s ] gewelddadige dood, verscheen ’ al dicht bij de nacht voor de televisie de minister-president, mr. 'Marijnen. Hij was ijlings toegesneld om te vertolken wat in het Nederlandse volk omging. In zulke momenten treedt dan ineens de regeringsleider op de voorgrond. In het parlement zijn de reacties op plotselinge gebeurtenissen meestal niet zó direct, allereerst vanwege het niet perma- i nent bijeen-zijn. Trouwens, in het praktische : de leiding en is zijn voorzitter in eerste instantie de man, die namens de zijnen naar voren treedt in normale en bijzondere omstandigheden. In ons land' is de functie van minister-president wel eens ernstig in beraad geweest. Hlet was dr. Kuyper die als premier (1901-’05) zijn positie wist te verstevigen door benoeming door de Kroon voor dé eehele ambtsperiode. Toen Kuyper aftrad, haastte men zich de oude toestand weer te herstellen, n.1. jaarlijkse benoeming door de Ministerraad’-zelf, uit weerzin* ;egen een al te ,krachtig” prenierschap. Eerst na 1945 is men jpnieuw gekomen tot benoeming loor de Kroon; de vrees, dat de premier een soort dictator zou worden, was verdwenen. Voor de volksmassa maakt dat trouwens weinig uit en ook in de Kamers is het gewicht van de minister-president eigenlijk nauwelijks iets heel bijzonders. Onder het volk is de „premier” gewoonlijk ook weinig spectaculair. Ministers die met voetbaltoto e maken hadden, of met ambtenarensalarissen, of met krijgsnachtszaken kwamen immers léél wat méér in débat in Kamers en bij het publiek! De minister-president heeft het geluk, meestal dan naar voren te komen als het gaat om representatieve taken, die het enerverend-emotionele vlak te boven gaan. Toch zal men er goed aan doen, deze — het klinkt wat vreemd het aldus te zeggen — „man-op-de-achtergrond” niet te veel alleen te zien als de waardige redenaar bij super-officiële gelegenheden. Hij neemt initiatieven, coördineert, stimuleert, pacificeert in de Ministerraad, is in bet bijzonder belast met de verbindingen met de Koningin. --- De vagebonden DOOR: MARIA LODI 167 Een ieder die ze onder weg tegenkwamen en die nog niet op de hoogte was kreeg het gruwelijke woord te horen „Apachen!” Dan zetten ook die anderen het op een hollen. De kinderen schreeuwden, de honden renden, opgewonden door al die drukte, zinneloos in het rond. Roll Peters, de burgemeester, was die ochtend toevallig niet thuis. Onwetend van het drama dat zich op de markt afspeelde en van de lynchpartij die daar werd voorbereid had het oostelijke • deel van San Angelo een rustige ochtend gehad. Peters, die zijn akkers placht te bewerken wanneer hij niet op het gemeentehuis behoefde te zijn, wist nog van niets. Om een uur of tien kwam een klein negerjongetje, dat de werklieden hun boterhammen placht te brengen de weg afgestormd, al schreeuwende: „Ze willen mevrouw Dor ophangen! En het huis van Grote Bill brandt als de hel!” Roll werd rood v*n kwaadheid want hij dacht dat het jocn hem beet nam. Die zwartjes deden niets liever dan zich interessant maken en om dit doel te bereiken, schuwden zij geen enkel middel. Maar door zijn tranen heen bleef het kind koppig herhalen: „Ik zweer u dat het de waarheid is, meneer de burgemeester, ik lieg niet, ik spreek heus de waarheid...” „Als die schurken dat werkelijk gewaagd hebben, zwaait er wat!” raasde Roll Peters. Met een sprong zat hij in zijn rijtuigje en legde de zweep over het paard. Toen hij de hoofdstraat bereikte, zag hu dat hel nsgetjocfcie de waa& 1 heid had gesproken: de salon stond inderdaad in brand. Een paar mensen i liepen bedrijvig heen en weer met - emmers. Grote, tegen de blauwe he! mei haast onzichtbare vlammen lek- ten aan de muren. Rookwolken spoten t te voorschijn uit de ramen op de bei gane grond en belemmerden het blus! singiswerk. Roll dacht: „Wat bezielt die gekken - om de tent van die ouwe Dandy in de • fik te steken. Het ding brandt als een i lier en als er maar even een zuchtje i wind komt, gaan de aangrenzende hui ï zen er ook aan...” : Hij legde opnieuw de zweep ovei ! het paard. Hij bereikte de brandende 3 kroeg precies op het ogenblik dat de losgeslagen menigte kwam aangolven t uit een zijstraat. Roll hield automa. tisch zijn paard in. In een oggwenk i was zijn rijtuigje aan alle kanten door 1 mensen omringd. Ze schreeuwden al1 lemaal door elkaar heen: „De Apan chen! Ze vallen de stad aan. Bek scherm ons, meneer de burgemeesi- ter!”. Roll Peters keek omlaag in de van angst verwrongen gezichten, naar de - verdwaasde vrouwen, wier haren oni- der ’t harde lopen los waren gegaan ij en nu om de schouders zwierden. p „Wat willen jullie me nou wijsmaken?” brulde hij wcedend. „Wat is !, dat nou weer voor een idioot veris haalï’’ „Er moeten noodzakeijjk maatregelen worden getroffen, meneer de burgemeester,” zei plotseling een bedaarde stem vlak bij hem. „De Indianen maken inderdaad aanstalten de stad aan te vallen. Daar valt niet aan te twijfelen. James heeft de horde zien oprukken. Er moet dus iets gebeuren en vlug ook”. Er viel een dodelijke stilte waarin aller ogen zich angstig vasthechtten aan het gezicht van de oude burgemeester. Roll Peters had Céline en de brandende zon volkomen vergeten; het afschuwelijke bericht had hem zo plotseling getroffen, dat hij niet onmiddellijk woorden kon vinden. Hij wist dat ze allemaal in ademloze spanning wachtten tot hij iets zou zeggen, dat ze zonder voorbehoud hun volle vertrouwen stelden op hem. Hij vertegenwoordigde de openbare orde, de regering. Wanneer er gevaren dreigden, zocht de stad haar toevlucht bij hem. En wat had hij hen te bieden? Wat kon hij voor hen doen? Niets. Hij stond volkomen machteloos. Ze hadden geen enkele voorzorgsmaatregel getroffen. De Indianen hadden zich sinds jaar en dag in de streek niet geroerd en dus hadden de bewoners van San Angelo het verleerd onafgebroken op hun hoede te zijn; ze hadden hun vrees afgelegd. Ze leidden ’n rustig en behaaglijk leventje, met open deuren. Van de vroegere terreur was ternauwernood een herinnering te gebleven, maar nu herleefde plotse- al ling de tijd van een jaar of twintig b: terug, toen er iedere nacht wacht ge- jt lopen moest worden, toen er geploegd z: werd met het geweer in de hand. Ze waren die manier van leven verleerd, v Zijn blik gleed over de menigte op z: zoek naar iemand die hem zou kun- ri nen bijstaan. Hij vond niemand. Hij r, ontmoette niet de bedaarde koele ir ogen van Johnny Riee, noch de vuri- ji ge van Dick. Hij ontwaarde noch Ken z: neth, noch de dokter. zi „Wat moeten we beginnen, meneer de burgemeester?” Hij richtte zich ” plotseling op, zijn gezicht werd hard. „De vrouwen en de kinderen begeven zich naar de kerk”, beval hij. „Een o groep mannen gaat mee om de in- E gang te verdedigen. De rest kiest stel- o ling in de eerste huizen van de stad 1, en probeert de aanval te keren. Geen n barrikaden opwerpen, dat heeft geen n zin, dan worden we allemaal afge- n slacht. Snelheid is het eerste gebod”, n De menigte dromde in de richting i: van de kerk. De vrouwen klemden de e kinderen angstig tegen zich aan. Do- c minee Sisley ontving de vluchtelingen £ op de preekstoel staande. t „Broeders en zusters laat ons bid- * den”, riep hij. „Laten we God smeken om vergeving voor onze zouden. Laten we hem smeken ons leven te redden, zo er nog tijd is”. Hij hief de handen ten hemel: „Broeders en zusters, laat ons zingen”. Ze hieven een psalm aan, aarzelend eerst, maar geleidelijk harder, als sctiapen samengedromd om de bleke man met de extatische ogen. „Ophouden!”, brulde de burgemees ter buiten zichzelf. „Willen jullie met alle geweld die wilden op de hoogte brengen van deze schuilplaats? Als jullie dan beslist bidden, doe het dan zachtjes!” „Meneer de burgemeester..,” begon verontwaardigd de dominee. „U kunt zich strakjes bezighouden met de redding van onze zielen”, brulde Roll, razend van woede. „Voorlopig heb ’k mijn handen vol aan het redden van jullie huis. En daarom heb je je gezicht maar te houden, als ik dat zeg!” „Moge de vloek des Heren niet over onze hoofden worden gebracht door uw oneerbiedige woorden”, zei de dominee strak. Op de ranch van Monta was tol op dat ogenblik alles rustig geweest. Eva was naar de markt. Carlo was op de binnenplaats bezig met het uitleggen van maiskolven, die in de zon moesten drogen. Mario had het druk met het repareren van een hek. De negers stonden in een kring rond Pamela graan te dorsen en herhaalden in koor het refrein van een eentonig en klaaglijk liedje, waarvan zij de coupletten zong. Alles was rustig en in volmaakte harmonie met de natuur. Alleen Franca beleefde binnenshuis haar gebruikelijke kwellingen. 0 N S F E U 1 L L E T O N ---