DE EERSTE REDEVOERING. Niet-Offieiëel Gedeelte. ESI! dit notsmer behoort een BIJVOEGSEL ’» Ctravenhage, 2? April. Te Sorento vertöeft öp dit oëgënblik iemand, die zeker heden met een gevoel van groot leedivezen aan den Haag zal denken. Onze Haagsche Afgevaardigde, mr. W. Wintgens, namelijk, zal het stellig, afgescheiden nog van de redenen welke er oorzaak van zjjn, in de hoogste mate betreuren, niet tegenwoordig te kiiiineh Zijn bij het debat, dat als deze regelen het licht zien in de Tweede Kamer zal zijn aangevangen. Steeds met groote voorliefde, in zijn hoedanigheid van Volksvertegenwoordiger, Ejjti aandheht gewijd hebbende aan de koloniale aangelegenheden, daarbij altijd met hand en tand de sloopersrigting hebbende tegengestaan, moest het streven om de agrarische revolutie op Java door te drijven, Wel ia dë hoogste mate zijn belangstelling ghande houden. Hij deelde dan ook met den heer van Nispen de eer van het ernstig protest, door de minderheid der Commissie voor de Oonversie-zaak tegen dat drijven ingeleverd. En wij weten hoe bezorgd hij zich in het najaar maakte, dat de zaak aan de orde mogt komen öp esn óogënblik dat hij veï'hinderd zou zjjn, ban de diSottssiën deel te nemen. Die vrees is ongelukkigerwijze verwezenlijkt; maar toch heeft hij zich het voorregt niet willen laten ontnemen, er de eerste redevoering over uit te spreken; in geschrifte, namelijk, zooaÏ3 zij onlangs bij Grebf. van Cleef, hier ter stede, het licht heeft gezien. Dadelijk na de verschijning hebben wij reeds de aandacht gevestigd op dat degelijk advies; heden, nu het Conversie-debat is ftangevhngen, zij er hogmaals onze etjfts der erkentelijkheid aan gebragt. k Hierdoor oo nog eenigen invloed op de aanstaande beslissing te zullen uitoefenen, daarmee vlejjea wjj ons niet; te minder omdat Wij niet eefl der leden van de Tweede Ka titer Willeh belèedigen met de onderstelling, dat hij deze redevoering ongelezen zoh hebben gelaten. Maar nu de Tweede Kamer weldra zal steiiimen vóór Öf tegen de Corlversie, ntt moet dfe natie nog eenmaal hooren, waarvoor en waartegen dat wezen Zal. Wij laten het den heer W. zeggen. Hij omschrijft het op bladz. 5—7 zijner brochure aldus: » Het geldt hier een strijd, die sedert Bijna twintig jareu ÜSor de Bslangkekbendeu bjj fa particuliere industrie de Javaausche Maatschappij wordt aangedaaa, tfen einde van het regt op den grond, dat zich sedert eeuwen or:bewegelijk heeft gevestigd in de dörp-g&iü'eénschappcn, die men déssa’S noSmt, een verhandelbare zaak te maken, door de gïonden op de individuele leden dier gemeenschappen, in ërfelijk bezit, te doen overgaan, waaruit demogelijkheid zal geboren worden, om dat individuen verkregen rejjt ook later weder non tndëiTn te kunnen overdragen. bMbü tiioge daarbij luide doen klinken dat de inlandscbe bevolking volkomen vrij blijft om voor haar grondbezit "den vorm te kiezen ', waaraan zy de voorkeur schenkt ; — doch indien het in werkelijkheid te doen WMê óm aéZè vrjjheid te eerbiedigen en te handhaven, dan kon zóódanige verklaring gcrustelyk achterwege blijven. «En als daarbij verder wordt gevoéld één anrldtaHg óp tenc Algemeene Ver'ördeniiig, Waiirby "de uitoefening dier t*6ge 'wordt mójdijk gemaakt en geregeld!', al móge zulke gesehieden onder aanroeping van de beginselen van «eene goede Staatkunde en Kegtvaardigheid”, dan is dat toch tégenover die kinderlijke Javaanscke bevolking niet wel anders te beschouwen dan als eena zeer stellige vingerwijzing van liet Oppergezag, dat zij zich op deze Agrarische omkeering of revolutie hebbe Voor te bereiden. «Van alle omwentelingen zijn zeker de meest ingrijpende en de gev.iarljjkste die, welke de regten op den grond ten doel hebben. Zij zijn nog oneindig meer bodcnkelijk dan Bolitieke Revolutiën, omdat zij niet den regeringsvorm maar de maatschappij in haar allereerste on vöornaaülstS grondvesting, het sociale ligefiaam in den hartader — het regt en de vestiging op den bodeth — aantasten. '"Zoo zag men reeds in de grijze oudheid, boete Rome Agrarische Moeiten werden uitgevaardigd om de akkers of laaderijen onder de proletariërs te deelen. Zoo ziet men in onze dagen hoe evenzoo de Land-liga, in Ierland eiséht dat er maatregelen zullen worden genomen, cin de regten der grondbezitters, ten bate van de pafthtérs in te korten, roo al niet geheel en al t.e vernietigen. Ook daar beriep en beroept men zich op het volgen eener »goede Staatkunde en liegt vaardigheid". Ook daar wilde en wil men «een ander 'grondbezit mógelijk maken en regelen". Het verschil is alleen hierin gelegen, dtó daar de Agrarische Revolutie kwam en komt van onderen op. De wensch naar een «spoedige uitvaardiging van nieuwe regelen" ging en is daar opgegaan uit de volksmassa’s, geprikkeld en verbolgen over haar onverdragelijk geworden maatschappelijke toestanden en verhoudingen; Uier daarentegen ontwaart men een geheel ander verschijnsel. Het is hier wat het kind in zjjn prenten ziet «de verkeerde wereld". Hier komt do beoogde revolutie niet van onderen op tegen hoogere magten of standen, maar naar dezen socialen omkeer wordt gehunkerd’eu gestreefd door de dirigerende klasse in de maatschappij zélf. zy wordt door haar, aan de overheid en aan den minderen man op Java en Madnra opgedrongen, met geen ander doel dan om langs dien weg in het vervolg hare hand te kunnen leggen, vooreerst op de aldus verdeelde landerijen, die zjj daartoe eischt, dat mettertijd althaus in den handel zullen worden gebragt, en tevens, als gevolg daarvan, op de voormalige gemeentelijke grondbezitters zelve, wat hunne personen betreft, die tot den staat van proletariër moeten vervallen, om daardoor te worden gedwongen te arbeiden voor de nieuwe verkrijgers van de gronden, zullen zij voor zich en hunne gezinnen in het noodige levensonderhoud kunnen voorzien. «Uit dit meer algemeen gezigtspunt behoort deze ConvérjiV-beweging te worden gadegeslagen, en dat doende zal znen als gevolg daarvan zich vooreerst de vraag hebben voor oogen te Btellëu: — niet alleen of het wijs en voorzigtig is, indien éeh overhëerscheud ras als het onze, daar zulk eene omkeering en verwisseling beproeft; maar bovenal ook, of het aangaat hier te lande voor dergeljjken aandrang te zwichten en het Regt der .Tavaausche bevolking prijs te geven aan het bijzonder Belang van industriële ondernemers?’» En wie is nu de man, die hier op nieuw deze //bewering”, dezen //dooddoener” te berde bragt r i Het is de man, die sedert 33 jaren nagenoeg onafgebroken vereerd werd met een mandaat als Vertegenwoordiger des Nederlandsehen volks ; die deze even vereerende als gewigtige opdragt steeds heeft vèrvuld met onovertroffen ijver en toewijding; die altijd ’s Lands zaken met den j meesten ernst beeft behartigd; die vooral niets ; van hetgeen de koloniale staatkunde betreft, j onopgemerkt voor den scherpzinniger! blik heeft j voorbij laten gaan; die heel den reeds van 1865 daterende Conversie-strijd, gelijk bij de geschiedenis er van in zijn brochure nog eens beschreven beeft, mede maak te; die dasrbij achter de schermen zag, en die nu zijn daaruit geboren oyertuiging nogmaals met manmoedighèid beeft uitgesproken. Etl bij is Öok de man, San wieii Verwatenheid, opgeblazëü door het vdorregt van te hebbed mogen meêscbrijven aan het Ëindrésuniê, de verguizing durfde aandoen van hem toe te voegen: //Onwetendheid of.... erger ?” Maar hij deelde in dat lot met nog een ander. Met den man, namelijk, voor wien achtbaar vörleden Sllen gbarné den b0ed ëfnëmett, dis eerlijkheid en rondborstige goede trouw op prijs stellen; en die, alle rangen bij het Binnenlandsch BestttUr in Indië doorliep, Java en den Javaan leerde kennen, beter dan ook maar weinigen hier Holland en den Hollander; en die zijh loopbaan besloot op dè hoogste sport daarvan, die van Directeur van Binnenlandsch Bestuur.. Met dezen man deelde de heer JVintgens in het lët van Verguisd te worden met de wóórden ï //Onwetendheid of.... érger ?” Sapknü kit / Aan den kundigen oud-Directeur van Binnenlandsch Bestuur, hierboven bedoeld, werd tot heden nog geen zetel in ’s Lands Vertegenwoordiging aangewezen.. De beer Wintg^në is door treurige omstandigheden verhinderd, aan bet debat deel te nemen. Nog andere plaatsen, die tvij vooral bij deze gelegenheid zoo gaarne bezet hadden gezien, zullen om andere redenen ledig blij ven staan. Dat zijd slechte khnsen.Maat één goede blijft er oyer. Er zal hoogst waarschijnlijk tegenwoordig zijn de heer Keuchenius, die den 8n Januarij 1866, in een verkiezings-brief, opgenómen in ons nummer van Ren 21n Januarij 1869, ëtidër meer geschréven heeft! - //UEdG. weet, dat ik haar (de Conversie) even //onregtvaardig ah onuitvoerbaar acht, en haar //de strekking toeken van, onder den schijn //VAN DE INDANDSCHE BEVOLKING MET I/AND//EtOENDOM TE begiftigen, een stelsel van //tANDRciof in liët leven te rdëpófi”: Uit die pen vloeiden toen deze woorden, gelijk men ziet óók de zelfde //bewering”, de zelfde //dooddoener”. Wat zal men nu uit den mond diens schrijvers hooren ? , , . Móge bet zijn wat strekken kan , ihoge hij Ovërigeils geheel éijü bekenden invloed öp zijn geestverwanten aanwenden, óm te voorkomen, dat onder een valsehen schijn, dóór een besluit der Tweede Kamer, de landroot, jegens den i Javaan voorgenomen , worde voorbereid ! --- Frankrijk. Buitenland. .. *. --- —-- - — • ------ —. Eerst abn het einde der Parlementszitting zal de President der Republiek naar, Marseille gaan ea, baar men zegt, een rede honden zender zijn, hem bij de Constitutie voorgeschreven houding, te verlaten. — Bij het Departement van Finantiën bestaat het plan om een nieuwe pasmunt in te voeren, welke de tegenwoordige bronzón zal vervangen. De modellen zijn gelijk aan dé Belgische en de Dflitsclie van hickel, öp stukken van 5, 10 en 20 centimes geslagen, welke, om verwarring met de zilveren stukken te voorkómen, achthoekig van vorm zullen zijn. — Dé Afgevaardigde vrtrt de Verulóe, de heer Baudry d’Asson, heeft tot den Minister vaü Openbaar Onderwijs een schrijven gerigt, waarin hij mededeelt, dat hij de bij de nieuwe schoolwet geëisehte verklaring zal weigeren te doen, al werd hij nog zoovele malen beboet of zelfs met gevangenis gestraft. Deze straf zou hij zelfs hls ëën uitmuntende éer Öeschoiiweii en dSarin de gelukkige waarborg zien van een betere toekomst voor zjjn geliefd vaderland. //De opeenstapeling van uw politieke [misslagen, eindigt de heer d’Asson, en uw ondernemingen tot vervolging van al wat geestelijk is, zeggen mij, Mijnheer de Minister! dat het uur van God nabij is eft dat de verheven erfgenaam def Koningen, die Frankrijk gemaakt hebben weldra zal geroepen worden om het lot des lands te redden.” .— Beclert eenige dagen schijneli de Gambettistische bladen van den meester het wachtwoord ontvangen te hebben om den President der Republiek den oorlog aan te doen. Le Fans en Ie Voltaire wedijveren in htin verwoede aanvallen tégen eten heer Grevy en hieruit zou men kunnen afleiden, dat deze in het oog van den heer Gambetta in zekere mate tot zijn val heeft bijgedragen. — Uit Bern wordt gemeld, dat de Bondsraad met 87 tegen 2 stemmeil het FranschZvvitsersoh handelsverdrag voro den tijd van tien jaren heeft bekrachtigd. — Fanfulla, in een hoofdartikel met liet opschrift //Embrassonsnous”, de Opmerking makende, dat de heer Grevy een besluit geteekend heeft, waarbij de dienstvakken in Tunis onder de competente Ministeriën verdeeld worden, voegt er bij : //Deze organisatie heeft plaats op het cógenblik dat de onderkandclingen over de schadeloosstelling van S% en de benoeming der gezanten hangende zijn, wat bewijzen zou, dat President Grévy de toestemming van onze Regering heeft.” — Parijs zal een centrale Maine krijgen en de Maire zoowel als de Gemeenteraadsleden zullen bezoldigd worden . .. ten minste als het dit onderwerp betreffende wetsontwerp door de Kamers aangenomen wordt. Bij voorbaat heeft een aantal gemeentebesturen in de provincie do Afgevaardigden van die streken aangespoord, een voorstél te doen tót bezoldiging van de burgemeesters en gemeenteraadsleden, zoodra het wetsontwerp op de centrale Mairie aangenomen zal zijn. — Twee-en-zestig jongelieden, in 1858, ’59 en ’6Ö geboren in de arrondissementen Molsheim en Weissemburg (Elzas) zijn tegen 7 Junij voor het Landgerigt van Straatsburg gedaagd onder beschuldiging van zonder magtiging zich naar het buitenland (Frankrijk) te hebben begeven, om zich aan den militairen dienstpligt te onttrekken. — Berigten uit Tripoli aan le Temps melden, dat Turkije het garnizoen aldaar nog altijd niet 'sterk genoeg schijnt te achten,want elke stoomboot brengt honderden manschappen aan, die, met lompen bedekt en slecht gevoed, de eersten zonden zijn om een slag te wagen. — Dat een Eransch officier, Graillier genaamd, te Muncben ift hechtenis genomen zou zijn (zie ons no. van gister onder Duitschland) is onwaar. Geen enkel Fransch officier draagt dien naam en de in hechtenis genomen persoon is een Belg. . — Men verzfekert) dat de vermoedelijke daders van den diefstal in het Centraai-PóstkcntoOr achter slot en grendel zitten. — Eed werkman te Beisseron (Hérault) heeft den prijs van 1ÖÖ 000 fr. gewonnen in de loterij, door //artistes dramatiques” gehouden. Ren aiider werkman te Parijs heeft hem dien prijs willen ontfutselen door te beweren, dat een der nummers in z(jn bezit was gestolen en dat dit juist het prijs nummer was. Maar de gelukkige provinciaal was nóóit te Póf ijs geweest en had nu sjjn vrouw en broeder medegebragt, met hei vast plan om de stad niet te verlaten vóórdat hij de hem zoo onverwacht ten deel gevallen fortuin behóorlijk geplaatst heeft, — De Graaf van Ghambord mdikf tegenwoordig uitstapjes in Opper-Oostenrijk en legt bezoeken af bjj de Aartshertogen en onttroonde Vorsten. Eerst in de tweede helft van Mei zal de Graaf naar Froksdorf terugkeeren. 2ie verder het Bijvoegsel. --- Staten-Generaal. . Tpyccde Ramer. Zitting van Donderdag 27 Apfil. De heer Uatfuians brengt rapport uit over de geloofsbrieven van het nieuw benoemde lid voor Steenwyk, den heer v. d. Hoop. — De Commissie concludeert tot toelating, waartoe besloten wordt. — De beer v. d. Hoop wcrdl dóór Voorzitter beëedigd en gelukgewenscht en neemt zitting. Interpellatie. De beer Tak van Poortvliet vraagt verlof tot den Minister van Waterstaat een vraag te rigten omtrent de fllanjjèn^ nopens de verlegging van de uitmonding van cis Iviaaó. . . . , Dit verlof wordt verleend, zullende de dag dét interpellatie nader bepaald worden, even als die voor de interpellatie van den beer Rombach betrekkelijk de balansen en bascules. Conversie van landbcr.it In Indië. ABu de öêiS i» de beraadslaging over bet verslag van de Commissie, belast geweest met hco on5è+ftfi'li va- de rapporten in zake de conversie van bet landbezit in Indië. De meerderheid der Commissie heeft voorgesteld als bet gevoelen der Kamer uit te spreken : a. dat de kabinets-circulaire van den Gouv.-Generaal ?afl Hed. Indië van 15 Aug. 1880 belemmerend zal werken op de vr(je uitoefening van bét fegt drr inlaudsebe bevolking van Java en Madura, om voor baar grondbezit den vorm te kiezen, waaraan zij de voorkeur geeft; 0. en dat daarom de spoedige uitvaardiging eener klgeibeeae verordening, waarbij dat regt uitdrukkelijk erkend en bevestigd en de uitoefening daftftsn mogelgk gemaakt en geregeld wordt, meer dan ooit een ciscb is geworden van goede staatkunde en van regtvaardigheid. De minderheid der Commissie (de beeren Wintgens en van Nispen) heeft voorgesteld bet Koloniaal Verslag voor kennisgeving aan te nemen on den Minister danke Sefgëfi voër d* overlegging der rapporten betrekkelijk | do conver.ié. , De beer des Aniorie v»n der Hoeven, niet wetèndë of de Voorzitter, de heer v. Rees, de Voorzitter der Commissie en de steller van het rapport, aan dit debat Zal deelnemen, wenscht al dadelijk een peging aan te wenden tot beperking vnh bet débat binnen de grenzen waarin het hier thuis behoort. Het zou andfrs' alligt kunnen ten ondergaan in een historisch en oudheidkundig onderzoek naar het vraagstuk van het grondbezit in vorige cenwen, een vraagstuk zeer belangrijk, maar waarover de Kamer noch bevoegd noch geroepen is een beslissing te nemën. liet zoii ook kunnen ontaarden in een onvruchtbaar debat Omtrent dé meerdere of mindere waarde van net Eindrósumé, en de óvetjjelügde rapporten, cd het zoii ook kunnen dat men op bet voetspoor van dë'n sprëkSt, die hem is voorafgegaan, den beer Wintgens, wiens schoone rede wij sedert een paar weken reeds in ons bezit hebben, zou kunnen afdalèn tot dé agrarische fiuaóstiën in .auderp landen. Spr. ontkent niet bet boog gewigt van dergelijke onderzóekiujen; bet belang er van beseft bij, doch de discussiên daarover beboeren eerder bij de Academie van Wetenschappen, afdeeling Indische zaken, te buis. Bovendien, indien de Kamer zich in dergelijk debat begaf, welks grens niet ware te bepalen, wat zou bet baten? Veel citaten, veel autoriteiten, maar het einde zou wezen, ëvénajs voor dén beer van Dedem bij de jongste discussie in het Indisch Genddtsëhap, dat men veel bad geleerd, maar dat de zaak toch verre was van uitgépilt. Spr. wijst op een voorbeeld om zijn bedoeling volkomen duidelijk te maken. De meerderheid der Commissie is dezer dagen «geheel verpletterd” geworden door een artikel van den heer van Bloemen Waanders, hetwelk, volgens bet Dagblad van gister, niet zou z(ju te wederleggen. Bn wet is nu daarin het meest saillante punt? Dat loïd Minto, die aan het hoofd stónd der expeditie op Java, die natuurlijk slechts oppervlakkige informatiën kon nemen, heeft gezegd, dat overal op Java communaal bezit regel was met jaarlijksche verdeeling der gronden. Wélke waarde kan nn aan dergelijk citaat worden gehecht? Lórd Minto gaf bet bestuur over aan sir Stamford Raffles. Deze onderzocht de zaak naauwkeurig, liet zich rapporteren en na een onderzoek van ü‘/2 jaar schreef sir Raffles, dat bet communaal bezit volstrekt niet algemeen was op Java, dat in vele residentiën individueel bezit bestemd, en dat de jaarlijksche verandering, welke schetti te hebben plaats gehad (men ziet boe voorzigtig Raffles zich uitliet) onder de bebouwers van de sawahgronden, eerder moest worden toegeschreven aan do vorderingen van bet Europecsch element in de door Uaendels gedane toewijzing van gronden tot betaling van diensten dan aan cenig oud landsgebruik. Spr. baalt dit alleen maar aan ten bewijze, met hoeveel wantrouwen men ontvangen1 moet een zoogenaamd «verpletterend” bewijs. Zulke bewijzen nu kunnen bij duizenden worden bijgebragt. Daarom is spr. te rade geworden een poging te doen om bet debat te beperken tot bet eenige wat behoort tot ons politiek en wetgevend terrein. Spr. is bereid voor ’t oogenblik alles wat de minderheid zegt omtrent het landbezit op Java present te geven, zonder daarom discussie te schromen. Hij Wil toegeven, dat bet communaal landbezit op Java, met jaarlijksche verdeeling van den grond, w as de eeuwenoude toestand; dat bijna nergens individueel grondbezit te vinden is ; dat nergens conversie van individueel in communaal bezit beeft plaats gehad op last van bet Bestuur; dat bet Eindrésumé geen waarde heeft; dat de rapporten, die daarmede overeenstemmen, geen waarde hebben; dat bet Résumé niets beteekent. Dit alles geeft bij toe, onder voorwaarde, dat men dit alles niét nogmaals herliale, want dan zon hij er tegen opkomen. Onder die voorwaarde dra zal bij zich bepalen tot één vraag, die bier alles afdoet. Wat doet bet er bier en beden toe, wat doet bet tot onze conclusie, als alles wat ik n heb toegegeven, teregt toegegeven is? Is daarom de Kabinets-circulaire van 15 Augustus 1880 minder een fout; is zij minder een fout die hersteld kan worden V En dan antwoordt spr. in de eerste plaats : al bevatte de geheele circulaire niets dan onomstqotciyke waarheid, dan nog w’are zij een politieke fout, omdat men daarbij vergeten heeft dezen eersten regel van staatkunde: laat rusten wat kan. Wat zegt de circulaire? Bjj de inlandsche bevolking bestaat geen behoefte aan de conversie; zij verlangt slechts dat men haar rust late; misschien zal zjj hier en daar ; verandering wenschen, maar veranderiBg vau communaal in individueel'bezit is nog nooit verlangd. Doch als dit waar is: waartoe dan decirc ulairc? Neen, dan was bet standpunt dit: niets doeu ; de zaak laten rusten; geen bemoeijing van Staatswege. Dat wilile de Gouv.-Gen. Doch de Minister wilde het anders weten. lï(j zeiüe door naauwkenrig onderzoek tot , de overtuiging van dwaling te zijn gekomen; de bevolking wilde geen conversie. Doch wat bad de Minister dan moeten doen? llad bij desgevorderd in de Kamer zijn dwaling erkend, niemand Zou den Minister daarvan een verwijt hebben gemaakt en met kalmte zou men hebben afgewacbt dat de gewone loop te omstandigheden een meer voort varend Minister zou hebben dóen gïbcïSn Worden. Doch waarom moest de Minister fis verklaren in z(jn circulaire, dat óï ?sen behoefte bestond aan de tonvsrsis? De woorden der circulaire ztja welwillend genoeg. Als men baar léést, zou men zeggen: bet is een model van önIJÜrtydigbé’d. Doch voor ieder, die de Indische ambtenaarswereld ként, Is bet duidelijk, dat de circulaire een vijandige strekkiug hééft tegen dé conversie. Bovendien, voor hem die -de circulairs nëaówkeurig leest, kan van niets anders sprake zijn dan van verbod. Gaat men baat toch in de bijzonderheden na, en let men er op dat in i 874 gein conver.-ie beeft plaats gehad dan op eenstemmig aandringen van aïïe belanghebbenden, zonder esnige tussclienkomst van bet bestuur; leest tden verder van onthouding van bet bestuur van alle tussehenVqmst en dat de Regering alleen tusschenbeide zon Foöien . Wanneet de inlandscbe bevolking ploTselinge conversie zóu toi stónd brsngen, dan komt men tot de conelnsie dat het bestuur tusschèhbcidè zwu kómen wanneer er misbruiken plaats hebben bij plotselinge (’onvctfl*. Doch als men dit alles overweegt, dan is daaraan geen vndepp uitlegging te geven dan deze; verbod aan de bevolking vïff «ónversie in erfelijk individueel bezit. Dat is een imgolitieké da'd; ssn revolutionaire en reactionaire greep in de inlandscbe Èüls’tönding; een schending van art. 71 R. R., dat de autonomie vau ctiï huishouding nitspreekt. De Kabinets-circulaire was dus een politieke fout, welke bitspraat strétt iól régtvaardiging van bet eerste deel flet SónclMë y&h dé rbcetdéfheM. N u spr.’s twééde stelling;: ddt dé politieke fout kan hersteld worden. In het wezen der Mat is dè Bui?houdelgjke autonomie der bevolking geschonden én ia gehandeld in strijd met de proclamatie van den Gouv.Gen. Myer van 23 Junij 1866. Het der bevolking thans tïngëSafin ontegt moet dns worden goedgemaakt. Wil de bevolking èriél.Ht individueel bezit, nergens is baar verboden tot dien vorm over te gaan. Spr. wil töégeven, dat misschien de bevolking nooit zelfstandig keuzé tot die conversie beeft gedaan. Maar dan nog moet men baar de vrijheid laten in baar keuze, wanneer zij meent dat,baar belangen bet doen dier keuze medebrengen. En cpdët zij nn wete dat zij die vrijheid heeft, daarvoor is een nieuwe üiftèttëgfi! noof'g, ul. een verordening op bet stuk der conversie, waarolj eënSge slgemeeue regelen worden gesteld, waaraan de bevolking zi6d zSl hebben te houden. Nu zegt men: zulk een verordening is niet mogelijk, wint ilj zóu In té veel bijzonderheden moeten treden. Doch dat is ónnoodig; 3e dessabestaren hebben steeds geregeld de verpligtingen der dessabeWónefs. Men late nu die bijzondere regelingen aan dé (ftssïbesturen over. Het eenige wat noodig is, is: bet stellen \ a ï eenige weinige algeméene regelen omtrent de verschillende wij re van grondbezit, bet bestuurstoezigt bij conversie effi. M«n beeft slechts te zorgen hiervoor, dat de bevolking niet langëf tójvS dé onderdrukte van baar hoofden. Een verordening in den geest als spr. bedoelt, is makkelijk te maken wanneer men slechts volgt het model gegeven in het uitstekend stuk van den beer Humrne ïn dS Indische Qids. Ilierrnede is bét twééde deel der conclusie voldoende geregtvaardigd. Nu nog sbchts een paar opmerkingên. Spf. Wéét aat aab de meerderheid naar bet hoold wordt geslingerd de isdüehvffdiglng Vën te zijn sloopers • van vetmesting ten koste van bet bloed en zweët tan dén Javaan; van bevordering der belangen van winzuchtige Chincsctie en Europesche ondernemers; ja somtijds van slechts op het oog' fs houden eigen belang. Die beschuldigingen laten spr. en zeker ook des VoorBittsr geheel koud; van vetmesten althans is, zegt spr., t>() ii én bij ÏÖÜ nog nooit sprake geweest (algemeen gelach); onder de Wii&ë vrienden vau de Europeanen en Chinezen zjjn do Voorzitter en spreker nimmer gerekend, ofschoon zij toch steeds ook hun belangen hebben willen behartigen, mits zij niet waren in strijd met de belangen der iulaiidsche bevolking. En spreekt men van een algemeen proletariaat, dan zegt spr., dat zeker niemaud meer is tegen verkoop van grond aan niet-inlanders. Maar dat Ï9 dan eok steeds verboden. Alleen kan er geen bezwaar bestaan om verkoop van grond in erfelijk individueel bezit toe te staan aan inlanders. Doch, zegt men, daardoor wordt gjj de onwetende WSrktnigën van de planterspartij. Als dit ons noodlot is, dan ztillen wij ons daaraan moeten onderwerpen. Doch spr. meent dat er geen vrees behoeft te bestaan voor inbreuk op het beginsel om geèü grond te vsrkoopen aan niet-inlanders. Spr. gaat verder en meent dat de planterspartij juist pever dat individueel grondbezit niet wil. Voor baar is het gé’ihakiclyker t» doen te hebben met het dessabestuur dan met de individuéii. Ten slotte nog dit: men beeft ofls ook tegengeworpen, dat wij van deze belangrijke socialë quaestie zouden hebben gemaakt een partij-quaestie, een stormram tegen dezen Minister. Niets is valscber dan dit. Spr. hoopt integendeel dat de Minister, na aanneming der conclusie, tot ons zal toenaderen en een verordening mogezamenstcllen in den géést der Commissie. Doch aan dén anderen kant zal men toch wel willen toegeven, dat, waar het geldt zulk een groot sociaal belang, ook voor de inlanders, wij ons niet mogten laten weérhouden door de vrees dat de Minister zou aftreden. De Commissie beeft de baar opgedragen taak volbragt zonder eenige nevenconsideratie. De Commissie had slechts den last te volbrengen, haar door de Kamer opgelegd en spr. hoopt dat zij, door aanneming der conclusie, in den zin van het echte behoud, art. 71 ernstig zal handhaven en bet regt der bevolkiHg beschermen tot zelfstandige regeling van den vorm van j grondbezit. De heer van Nispen van Scvenacr zegt dat in de voorstelling en in de concessiën van den heer van der Hoeven iets is dat hij weigert te aanvaarden. Hij beweert niet dat het Eindrésumé en de rapporten scheurpapier zijn. Maar hij kan niet instemmen met de beperking van het debat. Wanneer dat uitgebreid is, dan is dat alleen te w(jten aan de meerderheid der Commissie. Wij hebben eenvoudig de meerderheid gevolgd en !vauncer men nu bet debat wil beperken, dan beeft bet den schijn alsof men een condemnatie vreest. Wanneer de beer a. d. Hoeven vraagt: waartoe al die quaestiën? dan zegt spr. waarom hebt gij die alle er4bij gehaald? Hadt gij dit niet gedaan, gij hadt mij j een schat werks bespaard. Wat wil de meerderheid en wat beeft de circulaire ! belet? De meerderheid wilde juist de beweging uitlokken | en de circulaire beeft die onmogelijk gemaakt. De cir- I culalre diende om te beletten dat de bèvolkiiig op nieuw ; in onrust zou worden gebragt. De circulaire was een stuk, gerigt aan de ambtenaren, j Doch een verordering is een stuk, dat openl(jk wordt afgekoudigd. Hoe kan men nu beweren, dat de Regering j is afgeweken van den regel om de zaken te laten rusten? De heer van der Hoeven zeide niets te willen weten 1 van verdachtmaking van den Minister. Doch men kent bet : protestatio de actui contraria. De Minister wordt , in alles verdacht gemaakt. De heer v. d. Hoeven zegt pelf: de circulaire bevat niets kwaads, maar toch-wordt haarj bedoeling verdacht gemaakt. Waarom ? Om de aanprijzing in een dagblad en om de aanprijzing door den heer de Cascmbroot. De bevolking moet vrij ziju, zegt men. Maar waar- i borgt de circulaire dan niet uitdrukkelijk die vrijheid? Door d?n heer van. der Hoeven is öok gesproken over de quaestie der planterspartij. Spr. herinnert dat de beer Wintgens dien spreker vroeger citaten uit bladen beeft voorgelegd, waaruit niet bleek van tegenwerking der planterspartij. Maar, zegt de beer van der Hoeven : de planters willen de conversie niet. Goed; maar de bevolking ook niet. Waarom dan de conversie? Spr. zegt zich van den aanvaDg afgeen illusie te hebben {gemaakt omtrent Zjjn standpunt in deze. Hjj staat tegenover drie bekwame medeleden en mist bier tot z(jn groot leedwezen den heer Wintgens, die door ziekte van zijn echtgenoote verhinderd is bier te zijn, terw(jl bij ook vernomen beeft dat nog drie andere medestanders niet bier zullen zijn, de beeren Borret en de beide beeren Schimmolpcnninck. Wat nu de zaak zelve betreft, spr. zal zich alleen bepalen tot de geschiedenis sedert 1848 en herinnert dan aan al wat sedert is voorgevallen, ten bewijze dat steeds er naar gestreefd is allen grond te doen komen in individueel bezit van de inlanders om dien op deze wijze te doen overgaan in handen van particuliere ondernemers. Met een beroep op hetgeen door v. Hoërell en anderen is geschreven ea verrigt en op de wetsontwerpen (o. a. de cultuurwet van Fransen van de Putte, gestrand op het amend.-FoCrtTOan) vroeger voorgedragen, tracht spr. zijn gevoelen te regtvaardigen. Spr. komt voorts tot de geschiedenis der conversie, waarbij bij zich bepaalt tot de conversie van communaal }n individueel bezit. In 1872 kwam deze quaestie bepaald aan de ordé; er kwam een verordening op de conversie, die men wilde doordrüven door de agrarische reis van den beer Levyssobn NormSH, waaraan door den Minister van Goltstein toen een einde is gemaakt, ten einde een verkeerde en gevaarlijke propaganda te aoen ophouden, iets waarvoor men den Minister steeds allezins dankbaar rüoét wezen, vooral in bet belang van de inlandsche bevolking. . Spr. betoogt verder, dat bet nader onderzoek geenzins overbodig was, zooais beweerd is, daar sedert bet voiig onderzoek, dat bet Eindrésumé tot resultaat bad, een tijdvak van tien jaren was verloopen, waarbinnen ten aanzien der conversie-quaestie groote veranderingen hadden plaats gehad. Spr. constateert, dat het onderzoek bewezen heeft, dat nergens conversis werd gewensebt, terwijl dan ook werkelijk die conversie nergens uit vrijen Èó’oide beeft plaats gehad. En waar bet nu vast staat, dat de bcvóSffng niet met de conversie is gediend, daaï is zeker geen redeü f ó'Vf bet Bestuur om zich met die zaak in. te laten. •Spr. verdedigt verder de circulaire' fttü 18-80 tegen dé rerwjjten tot baar gerigt. Verwijzende n«f dé nota der minderheid, bespreekt spr. hetgeen door delf Met Humrne in de ïndlicke Gids is geschreven en hetgeen door den beer Bergsma is gezegd in bet Indisch genootschap, ten bewijze dat de dusgenaamde Indophilen nog zeer weinig van de zaak afwisten, zoó zelfs dat bet betoog van beide schrijvers de meerderheid op de metste frêniéfl in bet ongelyk stelt. Hy ontkêöt düarbij dat de circulaire de bedoelihg zou hebben, daaraan door ÓéS beer van dor Hoeven gegeven; zij wil juist alle belemmeringen ht de vrijheid der mlanderi omtrent de keuze van den vorfift vsn grondbezit Tvegnemen. Wat wil de circulaire? Zij wil dat gelet worde op de bijzondere omstandigheden ia elke d«sss. Üiï met het oog hierop is bet spr. een raadsel, boe men tvrijfeléh kan aan de groote welwillendheid der Regering voor de convers?* en jegens de inlandsche bevolking. Hij begrijpt dan ooi bist boe men, met het oog op die circulaire , de conclusie der jHeHïderbreid beeft kunnen voorstellen of die verdedigen. Tën bewijze vau de welwillende bedoeling der Regé ring v/ffst r-nr. dan ook op een andere circulaire aan de Europesche ambtenaren, waarin bun wordt gezegd dat, waar de inlandscbe iëvolbing dit wil, men haar in de conversie moet behulpzaam zijn. v oo-rts doet bij uitkomen dat van de welwillendheid dezer Kegsringjégens de Javanen ook nog onlangs gebleken is door afschaffing fetti dé pantjen-diensten : de grootste belemmering van de agrarische’ ontwikkeling. . . Spr. komt nu tof bet tweede punt van de conclusie der Commissie, waarin gezégd wordt, dat de circulaire belemmerend zal werken op de vrjje tntösfeniug van bet regt der inlandscbe bevolking vau Java én Mat.uia, om Voor baar grondbezit den vorm te kiezen, waaraan zij de voorket» geeft. Ter bestrijding' fan die conclusie leest spreker voor een zinsnede uit de circulaire, waarin uitdrukkelijk wordt erkend: handhaving en bescherming vaa de vrijheid uer Javanen in de |couversie-qnaestie. Naast Cift circulaire is ëerlmlve de conftlusie van de meerderheid een kKijtst otigegronde beschuldiging. Spr. ontkent voorts de juistheid der uitspraak van de conclusie, dat de spoedige uitvaardiging vaa een algenieene verordering meer uaii ooit een ei»ch is geworden van goede staatkunde en van regtvaardigheid: 2ulk een verordering noemt bij onnoodig en onstaatkundig, onnoodig, waar Volstrekt niet blijkt van den wensch der bevolking naar de conversie. Hy noemt het niet staatkundig aan de bevolking weldaden óp te dringen, waarvan zij niet gediend wil zijn en waardoor naw toekomst in de waagschaal kan worden gesteld. Men vergete bet niet: bet geldt bier niet de wisseling van een Minister, waar wel de belangen van 13 millioen inlanders. In naam van billijkheid en regtvaardigheid hoopt spr. dat de Kamer de conclusie der minderheid zal aamiemen, een conclusie waarbij geen gevoelen wordt uitgesproken, maar waarbij alleen dank wordt betuigd voor de overgelegde rapporten. De voortzetting der beraadslagingen wordt bepaald op morgen ten 11 ure. De heer Keuchenius heeft een gewijzigde conclusie voorgesteld, die gedrukt en roudgedeeld zal worden. De beeren W. K. van Dedem en van Gennep hebben een andere conclusie voorgesteld, strekkende om als bet gevoelen der Kamer uit te spreken : a. dat een betere regeling van de lasten, die op bet iulandsch grondbezit op Java en »'Madura drukken, j met de waarde, welke bet gebruik van den grond voor den inlander heeft, rekening houdende, tot verbetering Van den agrarischen toestand dringend noodig is ; «b. wat bepaaldelijk de gemeentegronden betreft, dat do Kabinets-circulaire van den Gouv.-Generaal vas Nederl. Indië van 15 Aug. 1880, n». 20, niet voldoende is om aan de inlandsche gemeenten vrijheid te verzekeren om voor bet bezit van die gronden den vorm te kiezen, waaraan zij de voorkeur geven, en tot dat einde een algemeene verordening, tevens de naodige regelen stellende, wordt vereisebt”. De afdeelingen der Tweede Kamer hebben gekozen tot rapporteurs over hettlandclsiractaat met 1- raukri|k de beeren Cremers, Heydenrijck, Tak, Rutgers en de Ruyter Zylker. --- Adres-Eichperger. De gegageerae aaj.-onaerorucier .Ejicnperger ucivièui^uc zich, in een adres aan de Tweede Kamer, dat een schuld van f269 z. i. teil onregte op ziju Bcheepssoldij was ingehouden. Deswege der Kamer inlichtingen gevende, verklaart de Minister van Koloniën : dat tegen adressaüts verlangen geen bezwaar zon hebben bestaan, ware destijds het bedrag niet reeds gestort en verrekend, waardoor restitutie nu een nieuw voorschot zou zyn geworden ; — dat iu deze, bij gemis aan vaste regelen, naar bet gebruik is gehandeld; — maar dat uadere bevelen ziju gegeven ter voorkoming dat voortaan meer dan de helft der nog in Nederland uit te betalen gelden worden ingehouden wegens schuld aan den lande. --- Officieel Gedeelte. Aan het Hoofdcofiimissariaat van I*ölltle zijn als gevonden aangegeven : Negen sleutels aan een riempje, een wit zakdoekje met rood randje, een knop van een parapluie, eenige situatieteekeniDgen, een portemonnaie, twéé sleutels, een pdrtëmpnhaie waarin f0.401/-, tón vrouwenzak waarin een Zakdoek, schaar, vingerhoed en portemonnaie, een zak. Inlichtingen worden verstrekt alle werkdagen, des namiddags van 12 ya tot 2 ure. --- Kamer-Overzigt. Zitting van Donderdag 27 April. Het voorregt is ons lieden beschoren, wat ons niet alle dagen te beurt valt, het op koloniaal gebied eens te zijn met.... den heer des Amorfe van der Hoeven. Hoe vreemd dit ook moge klinken, wanneer wij al dadelijk herinneren, dat de heer van der Hoeven, de eerste spreker — dat wil zeggen de eerste na den heer Wintgens, aan wiens schriftelijk advies, hetwelk wij heden behandelen, de spreker uit Breda regtmatige hulde bragt — met warmte heeft verdedigd de conclusie van de meerderheid der Commissie in de Indische conversiezaak, — toch is het waar wat wij zeggen. En wij zullen dat bewijzen. Vooraf moeten wij aanstippen, dat de heer van der Hoeven een poging heeft gedaan oin het debat over dit zeer omvangrijk onderwerp binnen de engere grenzen der actualiteit terug te brengen. Historische onderzoekingen wilde bij ter zijde stellen; de waarde van den uitslag der enquête naar den agrarischen toestand liet hij in het midden ; zelfs wilde hij niet meer opzettelijk j het betoog onderzoeken vau hen, die, met de minderheid der Commissie voorop , hebben aangewezen , dat de bestaande toestand van communaal bezit de historische is en dat de j bevolking nooit anders verlangd heeft, dat i zij zich rustig, tevreden en welvarend daaronder J heeft bevonden. De heer van Nispen vond dit een wel wat al te gemakkelijke wijze van debatteren, ! maar iu het kader van de rede des beeren van der Hoeven past zij toch wel; want zijn conclusie is dat er niets geschied is of geschiedt om op die j historische toestanden inbreuk te maken. Maar te \ gemakkelijk wordt zulk een wijze van debatteren, wanneer mén; onder den schijn van niets te willen nagaan van hetgeen de tegenpartij zeide , even in ’t voorbijgaan een lossen greep doet om wel te zeggen wat men niet heette te willen zeggen en het dim .onjuist te zeggen. En daarover vragen wij, alvorens verder te gaan, eren het woord. Waartoe zou het leiden, vraagt de heer van der Hoeven, om met de tegenpartij te gaan strjjden, waar men als absolute bewijsmiddelen aan voert dingen, die dadelijk door een andere autoriteit omvergestooten worden ? Zoo, zeide hij, de heer van Bloemen Waanders in het Dagblad en dat blad-zelf. Het Dagblad had gezegd, dat het betoog van den heer Waanders, in zijn kolommen, onwederlegbaar was en verpletterend voor het rapport der Commissie. En wat was nu het saillante punt in dat//verpletterend” rapport? //Dat steeds communaal bezit op Java, op enkele uitzonderingen na, had bestaan’\ Dat is nu het //verpletterend” bewijs, dat onmiddellijk door het gezag van lord Minto op zijn beurt wordt verpletterd. Wat verdrietige polemiek derhalve! Zóó de heer van der Hoeven. Maar de heer van der Hoeven citeert niet geheel eerlijk. De heer van Bloemen Waanders heeft, in zijn door den heer van der Hoeven aangehaald artikel, gewezen op hetgeen in het rapport der Commissie te lezen staat, hetwelk de spreker uit Breda hedefi e,c officia verdedigde, omdat de heer van Rees thans op den presidialen zetel is geplaatst. Die Commissie had gezegd, dat de vorm van erfelijk individueel bezit in onsen tijd met tfedield, niet in het belang der bevolking, maar in dat der Regering werd gewijzigd; en dat geweld eu onregt was gepleegd toen het erfelijk: individueel bezit der bevolking ter taille der heere- en cultuurdiensten is opgeofferd. Die onwaarheden had de heer Waanders te bestrijden, en daartoe beriep hij zich nietenkei, zooais dé heer vaa der Hoeven het liet voorkomen, op lord Minto, maar ook allereerst op het voor de liberalen steeds zoo gezaghebbend oordeel van prof. Vetli. Deze heeft van het communaal bezit gespróken als vun ween eeuwenouden toestand, die een noodzakelijk uitvloeisel was van de eischen van den voornaamsten tak van volksbestaan op Java.” En die autoriteit wordt gesteund door lord Minto, en niet alleen door dezen, dien de heer van der Hoeven wraakt, maar ook nog door anderen, die de heer van,der Hoeven ignoreert en die hij toch in het zelfde opstel, dat zooveel indruk op hem had gemaakt, geciteerd vond, ais: de Commissarissen-Generaal vau 1319, du Bus de Ghisignies vau 1 Mei 1827, graaf J. van den Bosch van 1833. Die alleu worden door dea heer van der Hoeven niet genoemd ; deze bepaalt zich tot Raffles, die zich «zeer voorzigtig” uitliet. Men ziet dus, dat het niet alleen gemakkelijk, maar tevens wel eens zeer voorzigtig co handig kan zijn om niet te diep in een zaak door te dringen. TXT — « nrA/v»jtl. nfj«/in Arars <1 Wij mogen ecmer uiimju au. uci Hoeven niet al te hai'd vallen. Integendeel zijn wij hem dankbaarheid verschuldigd, dat hij heden den handschoen opnam voor het echte belioud op koloniaal gebied. Die eer heeft het in lange niet genoten; en tévens heeft dat behoud lang de eer moeten derven zoo juist in zijn grondbeginsel te Worden gekarakteriseerd. Wat wil de heer van der Hoeven? Strikte eerbiediging van de regten der inlandsche bevolking ; volstrekt geen greep in de zelfstandigheid der Javaansebe huishouding, den volke gewaarborgd bij art. 71 van het Indisch Regeringsreglement. Niets anders dan dat wordt door ons en onze geestverwanten verdedigd ia geheel dezenstrijd. Alleen in de conclusie verschillen wij. De heer van der Hoeven stelde zich de vraag, de eenige die hier te beslissen valt, zeide hij, of door.de kabinets-circulaire van 15 Augustus 1880 niet een politieke fout was begaan, doordien zijluik feen greep deed, en of niét hersteld moet en kan worden wat misdreven isi Die vraag beantwoordt hij bevestigend en daarop steunt zyn verdediging van de conclusie der meerderheid. Wij beantwoorden de vraag ontkennend eu gaan derhalve met de minderheid mede, die de kabinets-circulaire fen de overgeiegde rapporten onder dankbetuiging voor kennisgeving wil aangenomen zien. Maar in principe zijn wij ’t volkomen eens. met den heer van der Hoeven ; er kan niet straffeloos een greep in de Indische huishouding w orden gedaan én zoo zullen wij ’t ten slotte geheel eens zijn wanneer slechts bewezen kan worden, dat niet (Te circulaire was een fout, welke door een verordening moet hersteld worden, maar dat in hetgeen aan de circulaire voorafging de ernstige de grove, de gevaarlijke fout lag, welke de circulaire van 15 Augustus 1880 reeds/<««$ hersteld. Kan dit laatste nu worden bewezen, dan heeft, de heer van der Hoeven — en daarvoor zijn wij hem dankbaar ons het pleit doen winnen. Welnu, dat bewijs is geleverd, Voor zooveel het nog noodig was na den doorwrochten urbeid van de minderheid der Commissie, door haar eenig aanwezigen woordvoerder (behoudens het. reeds besproken gewaardeerd advies van zijn medelid, den heer Wintgens). De Gouverneur-Generaal had de zaak moeten, laten rusten, zegt de heer van der Hoeven, en de bevolking geheel vrij moeten laten in haar keus. Vaardigde de kabinets-circulaire dan een jerbod uit? Neen, zij was een welwillende in- «tructie aan de ambtenaren. Dat heet een verbod. j£n de tegenpartij wil daarentegen een vèrordmhtg, voor de bevolking bestemd, en dat zou dan wezen, bij al wat men weet omtrent, de denkwijze der Javanen over wat van hooger hand komt, een hevel tot .... vrijheid ! Geen grepen, — maar wanpeer daartegen moet worden gewaakt, dan moet de heer van der Hoeven de Regering dankbaar zijn, die af keurde dat men grepen had willen doen. Geen grepen ! En wat was dau de Cultuurwet van 1865 van vsn de Putte? Wat de later gevolgde voord ragt van 1 869? Wat liad de befaamde agrarische reis van den heer Levyssolin Norman ten doel cn waartoe diende het .bekende telegram van den tegenwoordigen Minister van Koloniën ? L)e bevolking was toen in den waan gebragt, dat zij stond tegenover een bepaald verk/ngen ran het Gouvernement, dat er zou worden geconverteerd, en het nader onderzoek door de Residenten ingesteld, en waarvan de rapporten aanleiding hebben gegeven tot het tegenwoordig verslag der Commissie, hebben maar al te zeer de circulaire van Augustus geregtvaardigd. De aanvallen daarop zijn te onbillijker, naardien uit het stuk niet alleen niet blijkt van tegenwerking van de eon- versie,maar bet integendeel aanbeveelt debevolking j te belpen daar waar zij die conversie mogt ver- | langen, gelijk uit een nadere circulaire ten overvloede is gebleken. Waartoe dan een verordening tot verzekering van regten, waarvan de bevolking reeds gebruik heeft kunnen maken — want dat is het krachtigste argument van de oppositie — en tot waarborging van een vrijheid, die bestaat en niet wordt ingekort? Wij verlangen niets ten nadeele van den Javaan; waar wjj de belangen van particuliere ondernemers bevordelijk zijn, zal het nooit wezen ten koste van de regten en de belangen der bevolking en ook de particuliere ondernemers zei ven zijn volstrekt niet gesteld op de conversie, die hun het verkrijgen van behoorlijke stukken grond zelfs sou bemoeijelijken, hetgeen bij individueel bezit zelfs niet mogelijk is, omdat geen grond door den Javaan aan een niet-inl ander mag worden afgestaan. Zoo de heer van der Hoeven. Aan zijn goede trouw mogen wij niet twijfelen. Diens naïveteit hebben wij alzoo slechts te bewonderen. Over het belang van den Javaan behoeft men zich niet ongerust te maken. Wanneer hij welvarend en tevreden is geweest, in hooge mate in bloei is toegenomen onder het bestaande stelsel, kan hij de hulp der Westerlingen om hem tot nog hoogeren bloei te brengen en zijn agrarische ontwikkeling tc bevorderen, zeer goed ontberen. Daarover behoeft men dus geen zorg te hebben en van die onbaatzuchtigheid is eigenlijk niemand gediend. En wat blijft er dan over? De verordening, die verbiedt de overdragt van grond aan Europeanen en Chinezen. Dat is het wapen, waarmee men aanhoudend schermt. Ook de heer van der Hoeven bediende er zich van. Zou hij ’t onmogelijk achten — bij een crisis die niet nu, want hij verlangt geen politieke crisis, maar bij een verandering, die later kan komen —- dat zulk een verordening niet geheel ongewijzigd bleef? De particuliere industrie zou de conversie niet verlangen en niet behoeven! Maar wanneer de spreker uit Breda dat zegt en telkens zich-zelf en den heer van Rees tegen baatzuchtige plannen verdedigt, alsof zij, de tegenwoordige afgevaardigde en de huidige President der Kamer, waren aangevallen, — dan zegt hij eenvoudig iets, dat hem dagelijks ontstreden wordt door al wat de verandering in den vorm van het bezit in onmiddellijk en onafscheidelijk verband brengt met de behoefte aan ontwikkeling juist van die particuliere indüstrie. Leest men al wat er buiten de Kamer over de conversie-zaak geschreven is van liberale zijde, let men zelfs op de strekking van een gewijzigde conclusie, door de lieeren W. K. van Dedem en van Gennep in de Kamer voorgesteld, dan zal men nergens meer vinden een beklag, dat de Regering de vrijheid van de bevolking om al of niet te converteren heeft aangerand, maar het betoog en de bedoeling, dat de Regering die conversie moet bevorderen in ’t belang zoogenaamd van de agrarische ontwikkeling en van de uitbreiding der industrie. ’t Is wel degelijk om den Javaan te doen. Dertig jaar lang heeft men reeds zoogenaamd voor den Javaan gewerkt! Heeft het //liberalisme” hen neg niet zijn //regten” weten te verzekeren ? Of heeft de particuliere hebzucht soms haar illusiön teleurgesteld gezien en moet ’t nu op den grond aangelegd worden ? De heer van der Hoeven kan het vragen aan zijn geestverwant den heer Keuchenius, die op 8 Januarij 1866 schreef, dat hij de conversie //even onregtvaardig als onuitvoerbaar acht en haar de strekking toekent, van onder den schijn van de inlandsche bevolking met landeigendom te begiftigen, een stelsel van landroof in het leven te roepen." Geen twijfel dan ook of een door den heer Keuchenius mede voorgestelde conclusie, waarvan wij den inhoud nog niet kennen, zal met dat oordeel in overeenstemming zijn. ---