Advertentie DAGBLAD TUI 1H0LM E ’SÜRMffl. BIJVOEGSEL behoorende bij So. 31? van Donderdag 14 September. --- Officiëel Gedeelte. De BEGROOTING DER INKOMSTEN EN UITGAVEN van de Gemeente’s Gravenliage, met daarbij behoorende memorie van toelichting, voor de dienst van 1883, is a fl.— verkrijgbaar ter Secretarie, 2e Afdeeling (Nieuwstraat n°. 30). --- Politie en Brandweer. De Politie maakt bekend dat hulp verkrijgbaar is op de volgende plaatsen : 1. bet Commissariaat op de Groenmarkt. 2. het Commissariaat aan de Nieuwe Haven. 3. het Commissariaat in de Keizerstraat te Scheveningen. j 4. het Posthuis aan de Loosduinsche brug. 5. het Posthuis in de Westerbaenstraat. 6. het Posthuis in de van-der-Duynstraat. 7. het Posthuis aan de Schelpkade. 8. het Posthuis aan het Bezuidenhout. 9. de Vestibule van den Schouwburg. 10. het Posthuis aan het einde van het Zieke. 11. het Posthuis op den Hoogen Wal bij de Scheveningsche brug. De plaatsen n°. 1 tot en met 8 zijn dag en nacht bezet. De plaatsen n°. 1 tot en met 9 zijn onderling telephonisch verbonden. Bovendien kan brand worden aangezegd aan het gebouw der stoombrandspuit in de Korte Lombardstraat, telephonisch verbonden met het Centraal Bureau op de Groenmarkt. --- GEMEENTE-BADHUIS te Scheveningen Vuurwerk, op Donderdag «4iept., na afloop der Muziek op Let Terras. --- Niet-Officiëel Gedeelte. ’sCtnveMhage, 13 September. * * * n? Misschien een nuttige wenk. Door den heer E. E. L. Urban wordt in de N. Gron. Ct. medegedeeld, dat in de stad zijner inwoning een behoeftig ouderpaar woont, hetwelk door het vergaan van de Adder beroofd is van het vooruitzigt op geldelijken steun, dien het anders van een zoon, marinier op het gezonken schip, had mogen te gemoet zien. De vader kan door ouderdom weinig meer verdienen; de moeder gaat voor haar gezin uit werken, maar kan daarmee de armoede niet buiten ’s huis houden; de zoon had beloofd eerstdaags hulp te verleenen, door het overzenden van zijn //maandcedel” ; maar de ramp gebeurde voordat aan dit voornemen gevolg was gegeven. De heer U. zegt het geval aan den Minister van Marine f en later aan de Commissie voor het Adder- fonds te hebben medegedeeld, maar dat er tot hiertoe niets op werd vernomen. Misschien kan het eenig nut hebben, hierop de aandacht te vestigen, en te vragen : wordt het verleenen van hulp uit de bijeengebragte gelden uitgesteld totdat de Commissie haar middelen en wat haar te doen zal vallen geheel kan overzien? Wordt er niets gedaan voordat zij daarmede gereed is ? Indien dit zoo wezen mogt, dan zou dit niet goed te keuren zijn en zouden wij haar wel in overweging willen geven, reeds voorloopig daar waar dadelijke nood bestaat, hulp te verleenen, in afwachting van hetgeen later definitief zal kunnen vastgesteld worden. Maar ook tot den heer U. wenschen wij een paar vragen te rigten, namelijk: is het niet zeer voorbarig — om dit zachte woord te gebruiken — van u, om op een praatje van een Haagschen kroniekschrijver, wegens de onvertrouwbaarheid zijner mededeelingen algemeen bekend, een aantijging te gronden als deze: //aan die arme ouders een tegemoetkoming te verschatten, daar wordt niet aan gedacht”? welk nut denkt gij wel te stichten, door zulke onbewezen aantijgingen niet alleen in ’t openbaar uit te spreken, maar zelfs in een vorm, die er op berekend schijnt om onzen mingegoeden medeburgers wijs te maken, dat zij slecht behandeld worden, en alzoo zeer geschikt om waar dankbaarheid past, door onjuiste voorstellingen, ontevredenheid en wangunst bij hen op te wekken ? # * * H? Onjuist opgevat. De heer mr. Goeman Borgesius heeft in het jongste nummer van de Vragen des Tijds een pleidooi geleverd vóór Grondwetherziening, met verwerping van het eenvoudig streven naar censusverlaging. Over die beschouwing heeft de heer mr. H. Ph. de Kanter, in de N. Rott. Ct., een stuk geschreven met de conclusie: dankbaar, maar onvoldaan. Het is ons voornemen niet, thans in bespreking te treden van het behandelde onderwerp zelf, maar wenschen alleen een opmerking te maken over één volzin, in het stuk van den heer d. K. voorkomende. Over zijn partij sprekende, zegt de schrijver: //De //zoogenaamde” liberale partij wordt zij dan ook schamper genoemd, en de agglomeratie van personen, die thans nog gezegd worden daartoe te behooren, verdient zeker geen anderen naam.” Hieruit zou men kunnen opmaken, dat de liberale partij //zoogenaamd” liberaal genoemd wordt, omdat zij een agglomeratie van in beginsel niet-eensdenkende personen is. Die opvatting zou onjuist wezen. Het door den heer d. K. aangewezen feit is onbetwistbaar en zou gereedelijk aanleiding kunnen geven om te spreken van een //zoogenaamde” partij ; maar bij de wijze waarop dat //zoogenaamde” tot hiertoe werd gebezigd, behoorde het uitsluitend bij //liberale”. Doel hiervan was niet om schamperheid te toonen, maar alleen om een doorgaand protest aan te teekenen tegen het wanbegrip, dat het woord //liberale”, hier te lande voor //partij” gebezigd, zou beteekenen: vrijzinnige. Een partij, die alles door Staatsdwang naar haar inzigten wil dwingen, kan door de tegenpartij, die de individuele vrijheid zooveel mogehjk wenscht toe te kennen, onmogelijk als vrijzinnig erkend worden, maar laatstbedoelde ziet zich verpligt geen gelegenheid te verzuimen om te protesteren tegen de dwaling alsof zij op die vereerende qualificatie aanspraak zou hebben. * * * U? Statistiek. * De Bijdrage tot de bevolkingsleer van Nederland j door Dr. J. C. G. Evers, oud-hoogleeraar te Leiden (’s Gravenhage , Gebr. Belinfante), waaraan wij jl. Donderdag de slotsom ontleenden, is een met zorg bewerkt boek, een kostelijke en heldere bijdrage tot de kennis der statistiek op het gebied des menschelijken levens, in verband tot de afwisselende maatschappelijke verhoudingen ; een omslagtige arbeid, voor den navorseher toegelicht en duidelijk gemaakt door jr.1e tabellen en graphische kaarten. De beweging der bevolking van .Nederland over de dcie hierna te noemen tijdvakken was als volgt: Vermeerdering greep plaats : in de provincie in 1815/79 in 1815/29 in 1830/79 Noordbrabant. met 58.63 % met 18.64 °/0 met 33.71 °/o Zeeland. » 69.78 » » 23.54 " » 37.43 » Gelderland. » 76.75 » » 17.30 » » 50.68 » Utrecht. » 77.57 » * 22 61 » . » 44.82 » Noordholland. » 81.21 » » 10.32 » " 64.25 » Overijssel. » 86.20 » » 21.51 " " 53.24 » Limburg. — — » ' 28.54 » Groningen. » 86.70 » » 16.12 » » 60.79 » Friesland. « 86.84 » » .16.06 - » 60.99 " Zuidholland. «106.83 » » 23.48 » »' 67.49 » Drenthe. »155.81 » « 37.47 » » 86.08 » Het Rijk zond. Limburg. » 85.25 » » 19.16 » » 55.46 » Het Rijk met Limburg. — — « 53.54 « Deze opgaven leeren hoe groot het verschil was der vermeerdering van de bevolking der provinciën onderling. Zij toonen aan hoe de vroeger gunstige verhoudingen soms in latere tijden ten kwade keerden, hoe bij andere het omgekeerde het geval was. Opmerkelijk is het, hoe sterk, op de graphische kaart, de lijnen Friesland en Groningen en die van Zuidholland en Utrecht in rigting op elkander gelijken. De lijnen Gelderland en Limburg gelijken in vele opzigten op die der twee eerste provinciën. In de laatste jaren gelijkt de lijn van Noordbrabant op die van Zuidholland en Utrecht. Van waar die verschillen en die punten van 1 overeenkomst ? Van waar die wisselingen in het toenemen in den loop dezer eeuw, zoowel voor de provinciale bevolking als voor die van het Rijk? Zij kunnen — antwoordt de geleerde schrijver — alleen afhangen van vier factoren: van het aantal der geborenen, van dat der overledenen, van dat der geïm- en geëmigreerden, die allen weder op hun beurt door talrijke omstandigheden beheerscht worden. Daar de geborenen en de geïmmigreerd en de bevolking doen toenemen en de overledenen en de geëmigreerden haar doen afnemen, zoo hangt ten slotte de graad van toe- of afnemen van de onderlinge werking dezer factoren af. Daar nu evenwel alleen met zekerheid de cijfers der geborenen en der overledenen bekend zijn, zoo kan wel gemakkelijk berekend worden, hoe groot de bevolking had moeten zijn, bijaldien de twee andere factoren buiten spel waren gebleven; even gemakkelijk kan ook nagegaan worden hoeveel een bevolking door overwegende immigratie is toe-, of hoeveel zij door overwegende emigratie is afgenomen, maar de invloed welken ieder dier twee laatste factoren op het eindresultaat heeft uitgeoefend, is onbepaalbaar. Het schijnt evenwel niet van belang ontbloot, na te gaan welke provinciën door immigratie gewonnen, welke door emigratie verloren hebben, en de hoegrootheid van winst of verlies te bepalen. Daartoe dienen de volgende opgaven. De bevolking is minder toegenomen dan door de overmaat der geborenen boven de overledenen het geval had moeten zijn: in Zeeland 37.63 °/o » Gelderland .... 21.25 » // Friesland 19.24 » » Noordbrabant . . . 15.88 » » Groningen 13.24 » Door meerdere immigratie hebben daarentegen gewonnen: Het Rijk 1.34 °/o Utrecht 1.48 » Overijssel 5.42 » Zuidholland 15.05 » Drenthe 23.04 » Noordholland .... 26.40 » Over 1830/79 is de bevolking van den Haag vermeerderd met 102.23 pCt., die van Middelburg (het minst) 9.16 pCt. ; die van Odoorn (het hoogst) met 526.48 pCt Die van Amsterdam met 56.65 , van Rotterdam met 105.10 pCt. Over het geheele Rijk met 53.54 pCt. --- Buitenlandsch Overzigt. In Frankrijk — of juister welligt te Parijs — blijven de gemoederen nog in gisting over de incidenten der jongste dagen. De Gambettistische pers blijft //verhitten”. De meer vaderlandslievende organen trachten daarentegen de eischen van het gezond verstand en van het nuchter nadenken tot hun regt te brengen. Te midden van dat alles blijkt echter één zaak zoo duidelijk mogelijk, en wel deze, dat de wraakpolitiek tegenover Duitschland de meest populaire gedachte is, welke men koesteren kan. Het verschil tusschen Gambetta en de andere rigtingen is, wat de houding ten opzigte van Duitschland betreft, allerminst principieel; wij zouden bijkans zeggen : het is slechts gradueel. Gambetta wil wraakneming als middel om aan het gezag te komen, en de andere Franschen willen haar als doel, als de verwezenlijking eener nationale gedachte. De groep, welke van Elzas-Lotharingen wil afzien, is uiterst klein; men zou haar microscopisch kunnen heeten. Bedriegen wij ons niet, dan worden zij reeds in ’t gelijk gesteld, die in 1871 voorspelden, dat prins von Bismarck, Elzas-Lotharingen opeischend en zich niet tevreden stellend met het slechten van de vestingen in die landstreek, een groote politieke fout beging. De vrede van Frankfort erlangde daardoor het karakter van een wapenstilstand; gelijk dan ook Frankrijk zoowel als Duitschland in het geweer bleven, ja zelfs zich na den oorlog sterker wapenden dan vóór den krijg. In hoever nu Frankrijk wijs doet om de staatkunde van de wraak als de eenig mogelijke te schatten, laten wij thans in het midden. Als feit moet worden geconstateerd, dat de ervaring nu reeds de opvatting wettigt van hen, die het wijs van Duitschland zouden gevonden hebben als het vredes-programma in 1871 zich tot twee denkbeelden had bepaald, de erkenning door Frankrijk van het nieuwe Duitsche Keizerrijk en het onschadelijk maken in Elzas-Lotharingen van alle strategische punten, die voor Duitschland een voortdurende bedreiging konden worden geacht. Duitschland zou zich eerst waarlijk groot hebben getoond, als men zijn gedragslijn in deze woorden had kunnen zamenvatten: onverbiddelijk tot, edelmoedig na Sedan. De wraakoorlog schijnt — zooals de zaken nu staan — niet te kunnen uitblijven; alles in Europa begint zich reeds ep die gebeurlijkheid voor te bereiden. Toch zou, dunkt ons, nog wel een schikking mogelijk wezen, waarbij aan Frankrijk de Elzas werd teruggegeven, onder compensatie van Duitschland in een andere rigting. Zulk een vredelievende oplossing van het permanent oorlogsvraagstuk, dat Duitschland en Frankrijk gescheiden houdt, zou een geluk voor ons werelddeel wezen. Waren die twee antagonisten verzoend, dan zou een ontwapening op groote schaal mogelijk worden. Gambetta droomt zich zulke vredelievende idealen niet. Met zulke droombeelden kan hij geen opgang maken. Hij heeft een groot gebrek, dat zijn politieke loopbaan geheel bederft: hij heeft nl. niet wachten geleerd. Zijn gezagsdrift is ontembaar, en daardoor verliest hij waarschijnlijk zijn spel. De gematigden in Frankrijk verwijten I hem met regt. dat hij, door de gezags-idee vermeesterd, en daardoor wel moetende zoeken naar middelen om zich populair te maken, blind is voor de ware belangen van Frankrijk. Gambetta bepleit steeds met warmte de alliantie met Engeland, en nu staat -—- zeggen sommige bladen — Groot-Brittannië op zeer gewigtige punten Frankrijk’s belangen tegen. De Madagascar-quaestie — waarop wij reeds vroeger wezen — wordt door de tegenstanders van Gambetta geëxploiteerd tegen de Gambettistische alliantie-idee met Engeland. Op Madagascar — zoo luidt de aanklagt — ’ ondermijnt John Buil onzen invloed. Aan dat gevaar denkt echter Gambetta niet; hij leeft slechts voor de wraak-illusie. Inderdaad is er voor Frankrijk in practische rigting meer te doen, dan in die van de wraakpolitiek. De houding der Gambettisten ten gunste van Engeland is te bevreemdender, als men let op het feit, hoe het invloedrijkst blad van Engeland, the Times, thans openlijk er voor uitkomt, dat Engeland nimmer zal te bewegen zijn, ter wille van Elzas-Lotharingen, Frankrijk tegen Duitschland te steunen. Aan prins von Bismarck wordt door den Timesschrijver, die blijkbaar waarlijk zijn tijd verstaat, de warmste hulde gebragt. Gewoonlijk is the Times de uitdrukking der openbare meeuing van den dag in Engeland. En die blijkt nu zoo beslist mogelijk tegen het Chauvinisme in Frankrijk gestemd. De Duitschers-vervolging te Parijs heeft zeker niet weinig er toe bijgedragen, aan the Times dien lofzang op Duitschland en von Bismarck te ontlokken. De alliantie tusschen Engeland en Frankrijk zou dus Gallië juist dan niets baten, als het alles aan Engeland’s medewerking gelegen zou zijn. Yoor ’t behoud van den Europeschen vrede is die Duitsche sympathie der Engelschen een verblijdend teeken. Engeland heeft een schitterend succes te boekstaven. Tel-el-Kebir is genomen; Wolseley heeft een schoonen militairen lauwer verworven. Dat vermeesteren van hetgeen het sterkste punt van Arabi’s leger werd geacht geschiedde met een spoed, welke de stoutste verwachting overtrof. Toch zal, ook na dit roemvol wapenfeit, de worsteling in Egypte niet geëindigd wezen. Arabi zal den strijd zoo ligt niet opgeven, terwijl het fanatisme der Arabieren in zoo hooge mate werd opgewekt, dat van een nederleggen der wapenen ; vooreerst nog wel geen sprake kan zijn. Bovendien zal Engeland geen geringe moeite hebben om te houden wat het eenmaal heeft. Egypte levert de grootste moeijelijkheden op voor een invallend leger. Maar — wij wezen er bij herhaling op — het einde van den strijd is niet twijfelachtig ; de reus zal den dwerg verpletteren. Moge uit een op zich-zelf zedelijk kwaad — de houding van Engeland is en blijft uit volkenregtelijk oogpunt onverdedigbaar — onder Hooger leiding iets goeds voor de zaak van Christendom en beschaving geboren worden 1 Lord Duflërin deelt in het succes van Wolseley. Zijn dralen toch met het sluiten van een militaire conventie met Turkije heeft het doel niet gemist. Weldra toch zal de geheele overeenkomst overbodig wezen, hetgeen voor de eer der Porte dan ook maar ’t best zou zijn. Of het voor de magt der Porte in de toekomst ook zoo wenschelijk is, dat Engeland de zaak alleen afdoet, mag minstens ernstig worden betwijfeld. --- Engeland. Buitenland. Vervolg. De Hertog en de Hertogin van Albany zijn op hun zeereeisje te Wemyss Castte in Fifeshire aangekomen. Zij zijn daar gedurende eenige dagen de gasten van mr. Hugo Wemyss. — Van verschillende zijden, vooral in sommige liberale kringen, wordt ontevredenheid aan den dag gelegd met de tegenwoordige wijze van oorlogvoeren in Egypte. Men kan het moeijelijk met de liberale theoriën overeen brengen, dat een zoogenaamd vrijzinnigHiewind de beste militaire en maritime strij krachten van Engeland uitzendt om de nationale partij in Egypte in het stof te doen buigen of te verpletteren. Verscheiden liberale en democratische organen stellen met bijtenden spot in ’t licht, dat deze oorlog nog wel gevoerd wordt door hen, die zich zoo gaarne uitgeven voor de vrienden en bevorderaars van vrijheid en regtvaardigheid. Ook sommige Tory-bladen laten hun protest weêrklinken. The Morning Post schrijft: //De Egyptische troepen steeds als rebellen te beschouwen is even onverstandig als feitelijk onjuist. Evenmin het Egyptische leger als het Egyptische volk voert strijd tegen den Khedive; zij hebben alleen tegen ons de wapenen aangegord, meenende hun land, huis en goed te moeten verdedigen. Waarvoor wij echter oorlog voeren, is ons volkomen onbegrijpelijk. Te zeggen dat deze expeditie naar Egypte is gezonden om Tewfik’s troon op te knappen en zijn oproerige onderdanen tot onderdanigheid aan bun Souverein te brengen, is klare I onzin. Engeland heeft steeds het regt van andere > volken erkend, om zich een eigen regeringsvorm te kiezen. De Egyptenaren zijn echter nooit tegen Tewfik in diens hoedanigheid van Onderkoning van Egypte opgestaan, en het feit is niet tegen te spreken, dat de tegenwoordige strijd een eerlijke verdediging van het Egyptische volk tegen buitenlandsche heerschappij is. Het mag met de bedoelingen van een ultra-liberale Regering strooken, een geheele natie als rebellen te behandelen, maar wat dan te denken van een der voornaamste stellingen van haar geloofs- > belijdenis, dat alle souvereiniteit bij het volk i berust ?” — De Iersche moordenaar Francis Hynes werd ; gister door den Engelschen beul Marwood in 1 den kerker van Limerick opgehangen. Tot op het laatste oogenblik deden landligisten en Catholieken de uiterste moeite om genade voor hem te verkrijgen. Daar zijn schuld zonneklaar bewezen was, getuigt de ijver , waarmede voor zijn gratie geij verd werd, dat de door hem gepleegde moord aan politieke beweegredenen moet worden toegeschreven. Ongeregeldheden hadden tijdens de executie niet plaats. Van Regeringswege was de gevangenis door twee compagniën soldaten afgezet. — Een telegram uit Suez, gedagteekend 10 September, meldde dat de schepen uit Bombay en Aden vrijen doortogt hebben, maar die van Java en de Philippijnen moeten 24 uren blij ven liggen. — Uit Rangoon wordt berigt dat het in Burmah, nu de Engelschen de handen zoo vol hebben in Egypte, weder onveiliger wordt. Op Britsch grondgebied is door de onderdanen van Koning Theebaw een politiewacht aangevallen. De ongerustheid is weer toenemende. De Tynemouth-tentoonstelling. De tentoonstelling van scheepsmodellen enz. enz. te Tynemouth werd Zaturdag door omstreeks < 10 000 personen bezocht, waarvan ruim 6000 aan de ingangen betaalden, terwijl 4000 bewijzen van doorloopenden toegang hadden. Van inzendingen uit den vreemde is ons alleen i bekend die van oesters uit Frankrijk. Al de ; overige inzendingen zijn uit Groot-Brittannië en i wel voornamelijk uit het noordelijk gedeelte. < Het is er echter verre van af dat de tentoon- ! stelling niet belangrijk zou zijn; integendeel, er | is zelfs meer verscheidenheid dan op de onlangs i te Londen gehouden tentoonstelling van den ! zelfden aard. Vele inzenders op die tentoonstelling zonden ook hierheen hun modellen, zooals bv. i de heeren S. Baxter & C° Londen , het model van een patent braadspil en gangspil vereenigd, dat enorme kracht heeft; Arch. Mc Millau & Son, Dumbarton, het model van de //Falconhurst”; John Patton Jr. (Monarch Line) Londen, dat van den //Grecian Monarch”, en Th. Sutherland (P. & O. Company) Londen, die van al de schepen zijner maatschappij; alle welke door ons beschreven zijn tijdens de Londensche tentoonstelling. Maar wat daar vooral ontbrak, en welligt niet zonder reden, dat vindt men hier: een ruime inzending van modellen van Britsche oorlogschepen, onder anderen van eenigen die thans in Egypte dienst doen. Ook is er een model van het ongelukkige schip //Captain”, dat in de golf van Biscaye ten onderstboven keerde en 500 man tot graf diende, een van de //Royal George” 100 stukk., in 1756 gebouwd en eveneens verongelukt, en een van de //Howe”, die ook te Londen te zien was. Ook is de //Victory” van Nelson niet vergeten. Behalve van de Russische //Popolïka”, vindt men nog van een Russisch fregat de //Prins Pojarske” en van twee Russische ramschepen, de //Rousalka” en //Oharodeka”, de modellen, benevens een schilderij voorstellende de geheele vloot van Russische oorlogschepen bij de heeren Mitchell en Co., aan de Tyne, gebouwd. Van Fransche schepen vindt men modellen van twee mailbooten //Ville de Bone” en Ville d’Oran” door Wigham Richardson & Co. aan de Tyne ingezonden; benevens een van het oude oorlogschip //Ville de Paris”, indertijd aan de Engelschen overgegeven. Een stel modellen van Chinesche kanonneerbooten werd ook door de heeren Mitchell & Co. ingezonden, terwijl de heeren R. Thompson & Sons, Sunderland, een model van den Japanschen stoomer //Simuda” inzonden. Daar onze ruimte niet toelaat meer dan een vlugtige beschrijving te geven, gaan wij de modellen van gewone schepen voorbij en' bepalen ons tot de meer ongewone: daar zijn o. a. die van de telegraafschepen //Faraday”, //Hooper” en //Pouyer Quertier”, alle drie gebouwd door Mitchell & Co.; de Kanaal-stoomboot //Calais Douvres” door Leslie & Co. gebouwd, en de twee Irrawaddyrivierbooten, van de werven van D. Denny te Dumbarton, zeer lange en ondiepe vaartuigen die veel gelijken op vlotten waarop een ligt gebouw van 3 verdiepingen geplaatst is. Zij hebben aan elk einde een roer, dat echter alleen te water gelaten wordt als het noodig is, zoodat het niet onklaar kan komen noch beschadigd worden. Voor Nederlanders is het beeld van den voorsteven van de Betsy Cairus belangrijk , omdat dat schip onzen Stadhouder Prins Willem III naar Engeland overbragt; terwijl de modellen van de Brother by Love en de Antelope, door James ïoung te South Shields ingezonden, opmerkelijk zijn, daar deze beide schepen meer dan 100 jaar oud zijn geworden. Op het gebied van machineriën is hier een groote schat van inzendingen. Daar zijn machines tot voortbrenging van het electrisch licht, de gewone compound-machines op de meeste stoombooten in gebruik, en de drievoudige expansiemachines die meer en meer in zwang komen. Daar zijn allerlei stoomketels en stalen platen voor ketels en schepen, modellen voor klinkmachines zoowel door stoom als door hydraulische kracht gedreven; men vindt er gangspillen en pompspillen en braadspillen om de ankers te winden ; machines voor locomotiven, verkoelingsmachines, stoomstuurtoestellen, patentankers, torpedo-netten, fijn staal voor gereedschappen, ijzerdraad, touwwerk, bewerkt ijzer, ruw ijzer en ijzererts. Vuurtorens en verlichtingstoestellen, waaronder die van de oude, nieuwere en nieuwste, van de Eddystone, zoowel als die van de Bell Rots, Jona, en de Goodwin, zijn er in menigte afgebeeld ; ook steigers voor het laden van steenkolen, stoomkranen, draaibruggen en aanlegplaatsen. Nachthuizen en kompassen, ja zelfs Armstrongkanonnen ontbreken hier niet. Op het gebied van vischteelt en visscherij is zeer veel te zien, o. a. netten, visschersvaartuigen, | middelen om zalm te vangen en om zalm het opzwemmen in de rivieren gemakkelijk te maken, j gedroogde, gerookte en gepreserveerde visch, j levende oesters uit Frankrijk door den heer L. j Cornillian aangebragt en die hij met //haver- j drgort” opkweekt, zoowel als allerlei levende i visch die zich in het Aquarium bevindt, terwijl levertraan en spermaceti mede niet ontbreken. Middelen tot redding van menscheulevens zijn ook ruimschoots aanwezig; de toestellen bij de Coastguard te Tynemouth in gebruik en andere reddingsmiddelen van denzelfden aard, benevens de ook te Londen vertoonde //Wood’s” lekstopper, verdienen vermelding. Nog dient aangestipt te worden, dat ook van ijzeren zeilschepen verscheiden schoone modellen, vooral door scheepsbouwmeesters uit Sunderland, ingezonden zijn, waaronder de //Glenorchy” viermaster, van 2500 ton, door de Sunderland Shipbuilding-Co mp any. Wij moeten het, tot ons leedwezen, bij deze korte beschrijving laten. --- België. (Van onzen eigen correspondent.) * HSrussel, 12 Se.pt. De officiële waarheid over de militaire manoeuvres. — Onderwijs-drijven. Nu de groote militaire manoeuvres zijn afgeloopen, zijn er twee dagorders uitgevaardigd. Ten eerste door luitenant-generaal Boucher, die, namens den Koning, aan de troepen verklaart, dat HH. MM. de Koning en de Koningin zich gelukkig hebben geacht de oefeningen te kunnen gadeslaan en tevreden zijn over de wijze waarop de manoeuvres in het kamp te Cmey zijn uitgevoerd. Ten tweede door genoemden kommandant die, de manoeuvres in het algemeen overziende, verklaart //met wezenlijk genoegen zich van den pligt te kwijten om aan de officieren en de troepen der beide divisiën zijn volkomen tevredenheid te betuigen over de wijze waarop ieder hunner zich gekweten heeft van de moeijelijke taak, welke hun was opgelegd. //Bijna allen waren in de gelegenheid dit jaar voor het eerst, op verschillend terrein, hun tactische kennis en het nieuw voorloopig reglement toe te passen voor de dienst van de legers te velde. Deze eerste proef kon niet geschieden zonder dat er feilen werden begaan; maar die fouten worden, als zij aangewezen zijn, leerrijk voor allen en zullen minder veelvuldig voorkomen wanneer wij de practische ondervinding zullen hebben verkregen die ons nog ontbreekt. //Ik heb met zeer groot genoegen waargenomen len uitmuntenden geest, die de troepen heeft bezield in hun betrekkingen tot de bevolking van Condroz. Allen, officieren, onderofficieren, korporaals en soldaten hebben zich beij verd de achting sn de sympathie te verwerven van hun medeburgers. Dit was overigens gemakkelijk in een landstreek, waar warme vaderlandsliefde heerscht en waar men de toewijding en de zelfverloochening van den soldaat weet te waarderen.” Intusschen gaat l'ïndép. Beige voort de ifficieren van de infanterie af te breken. Thans bevat het blad weder een brief, die door een ttïicier heet geschreven te zijn en die het nog veel bonter maakt dan de bekende brief van den iigen correspondent van het blad. Het Onderwijzers-eongres te Arlon heeft zich n twee afdeelingen gesplitst: een Fransche en jen Vlaamsche. De eerste vraag, welke in beïandeling kwam, had betrekking tot de meest geschikte middelen om den leerpligt in België n te voeren, met ’t oog op art. 17 der Conititutie, dat de vrijheid van onderwijs waarborgt. Dit staat bijna gelijk met het intrappen van i jen deur die open staat. De quaestie is zeer \ voldoende opgelost in Frankrijk door de nieuwe wet, die, bij de hervatting van den schoolcurtus, daar zal worden ingevoerd. De conclusiën van de Fransche afdeeling gaan nog verder. Zij luiden ten gunste van het kosteloos lager onderwijs. Zoo ziet men, dat ook op dit gebied neiging bestaat om zijn beginselen te overdrijven en door te sterke eischen datgene in gevaar te brengen wat werkelijk verkrijgbaar is. --- Duitschland. Bij den wedren der officieren, welke bij Breslau plaats had, had een ontzettend ongeluk plaats. De luitenant Neuberg had het ongeluk van het paard te vallen, terwijl het paard van den officier, die op hem volgde, met volle kracht op den gevallene sprong. Ondanks de toegeschoten officieren van gezondheid den ongelukkige dadelijk hulp verleenden, ontsliep hij na weinige oogenblikken. De feestvreugde werd door dit incident niet weinig verstoord. De Keizer en de Kroonprinses waren diep getroffen door dat rampzalig voorval. Aan den overwinnaar bij den eersten wedren, graaf Bethusy-Huc, werd de behaalde prijs door den Keizer persoonlijk uitgereikt. De ontvangst van den Kroonprins en de Kroonprinses van Oosteürijk te Breslau was luisterrijk. De bevolking toonde een schier onbeschrijfelijke geestdrift. De Kroonprins wilde, bij de begroeting van Keizer Wilhelm, diens hand kussen, de Keizer liet echter niet toe, doch omarmde den Kroonprins, daarbij, naar Germaansche gewoonte, hem op den wang de vriendschapskus drukkende. — De overtogt van Wilhelmshöhe naar Berlijn van Prins Karei van Pruissen, heeft bij dien Vorst geen ongunstige gevolgen gehad. Hij sliep den eersten nacht in zijn eigen woning zeer rustig en bevond zich des morgens uitstekend wel. — Door de studenten te Breslau is een schitterend feest gegeven, waarbij door den student Bayer een feestrede werd gehouden. Hij wees op het historisch moment, ’twelk Silezië met het Huis der Hohenzollerns verbond en wekte de Academische jongelingschap op tot trouw jegens den Koning en tot het betoon van vaderlandsliefde. Spr. besloot zijn toespraak met den kreet: Heil zij den Keizer en het gansche Huis der Hohenzollerns. — Het berigt van de Kreuzzeituug, dat er geen zg. O verschotten wet door de Regering bij den Landdag zou worden ingediend, wordt thans weder tegengesproken. Prins von Bismarck zou bepaald verklaard hebben, dat bedoelde wet wél bij den Landdag zou worden aanhangig gemaakt. — Prins en Prinses van Wallis werden gister te Darmstadt verwacht; zij zouden van daar weder naar Engeland terugkeeren. — De Staats-Anzeiger bevat enkele voorschriften nopens de verkiezingen, waaruit wordt afgeleid, dat het besluit, waarbij de verkiezingsdag wordt bepaald, spoedig zal verschijnen! --- PRINS VON BISMARCK TE FRANKFORT. Deed de strijd over de Vloot het gebrekkige der Bondsconstitutie reeds duidelijk genoeg uitkomen , in dat zelfde jaar ontstond er een meeningsverschil tusschen Oostenrijk en Pruissen op het gebied der handelspolitiek, dat niet minder belangrijk dan de Vloot-quaestie moest heeten en dat, jaren achtereen voortsmeulend, eindelijk den grooten brand van 1866 deed uitbarsten, welke den ouden Bond deed ineenvallen. Het Pruissisch-Duitsch Tolverbond was Oostenrijk steeds een doorn in het oog geweest. Hoe gaarne men te Weenen tot de Toleenheid met Duitschland gekomen ware, gevoelde men toch te diep het uiteenloopende in de toestanden van industrie en beschaving in Duitschland en Oostenrijk, om niet lang terug te deinzen voor het in ’t leven roepen der eenheid. Eerst in 1848 meende prins von Schwarzenberg, dat het oogenblik gekomen was om ook op het gebied der stoffelijke belangen aan de zelfstandigheid van den Pruissischen invloed een einde te maken en Pruissen’s staatkunde aan den door Oostenrijk beheerschten Bondsdag te onderwerpen. Meende men in het Tolverbond een voorbereiding te zien tot de zegepraal van een kleinDuitsch land: door een Oostenrijksch-Duitsch Tolverbond geloofde men den grondslag voor een groot-Duitschiand, van 70 miilioen zielen, te leggen, ’t Weener Kabinet was daarom reeds in December 1849 en in Mei 1850 met het denkbeeld te berde gekomen, om de Tolwetgeving en de Tolpolitiek door het Bondsbewmd, in overleg met een grooten, door deskundige leden versterkten Bondsraad te doen regelen. Ook op de Conferentie te Dresden kwam dat idee in behandeling, doch zonder practisch resultaat. ’t Voornemen bleef evenwel bestaan en nu benoemde de Bondsdag, onmiddellijk na haar reconstructie (10 Julij 1851), een zg. commissie voor handelspolitiek, welke de opdragt erlangde, de besprekingen der bijeenkomst van Dresden voort te zetten, doch met welke Commissie men een veel verder strekkend oogmerk had, nl. om door haar de leiding van het Tolverbond aan Pruissen te ontnemen. Pruissen echter, dat reeds belangrijke stappen had gedaan tot uitbreiding van zijn stelsel van handelspolitiek, wilde zich door Oostenrijk niet op een anderen weg laten voeren. De heer von Bismarck, hoewel met die opvatting homogeen, wist toch te bewerken, dat Pruissen, om den schijn van een particularistisch streven te vermijden, het voorloopig voorstel, om te Frankfort een commissie van deskundigen te doen bijeenkomen, ondersteunde. Het resultaat van dat commissoriaal overleg was niets anders als dat nu duidelijk bleek van Oostenrijk’s diepen afkeer van het Pruissisch Tolverbond. De heer von Bismarck aanvaardde van dat oogenblik een zeer gewigtigen strijd. Terwijl Koning Frederik Wilhelm zich, hoewel tegen' zijn gemoed, aansloot bij de Oostenrijksche politiek nopens de Deensch-Holsteinsche quaestie, een politiek, welke in werkelijkheid de handhaving van den bestaanden toestand beoogde, moest hij het aanzien, dat Oostenrijk op ’t terrein der handelspolitiek .zich tegen Pruissen rigtte. Te Berlijn wilde men, om den toeleg van Oostenrij k, het aan Pruissen ontwringen van de hoofdleiding van het Tolverbond, te verijdelen, het noorden van Duitschland, dat zich nog niet had aangesloten, voor zich winnen. Den 7n September 1851 werd met Hannover een tractaat gesloten, waarbij het zich verbond met Pruissen en de andere Duitsche Staten, die zich mede wilden verbinden, in Tolgemeenschap te treden. Om aan dat September-verdrag uitvoering te verzekeren, zegde Pruissen in November 1851 het Tolverdrag, dat tegen het einde van 1853 afliep, reeds op en noodigde de Tolverbond-Staten tot een Conferentie uit, die in April 1852 te Berlijn zou vergaderen, op den grondslag van de met Hannover gesloten overeenkomst. De Middenstaten waren woedend; zij zagen in Pruissens optreden een schennis van hun souvereine waardigheid. Pruissen — meenden zij — wilde hen straffen voor hun anti-Duitsch streven in de quaestie van de Duitsche eenheid. Ónmogelijk is het niet, dat te Berlijn die nevengedachte ook haar invloed oefende; maar de hoofd zaak voor Pruissen was een vaste grondslag voor het toltarief te bekomen. Wat hiervan zij, het bleef een feit, dat de Middenstaten ontevreden waren en dat Oostenrijk van die stemming wist te profiteren. Oostenrijk’s j i tegenzet was, dat het tegen Januarij 1852 al de , Bondsstaten tot een Tolconferentie te Weenen uitnoodigde. Toen Pruissen weigerde, knoopte 1 men te Weenen geheime onderhand elingen aan met Beijeren, Wurtemberg, Saksen, Baden, de beide Hessen en Nassau. Het doel van prins von Schwar- i senberg was om Oostenrijk en de geheele Monar- ] jhie van Habsburg zich te doeD aansluiten bij al de ’ Duitsche Staten op het terrein der handelspolitiek, en een eerste schrede op dien weg zou dan vormen het aangaan van een Tolverdrag tusschen Duitschland en Oostenrijk op den voet der meest begunstigde Staten. Men begreep te Weenen, dat Prijissen daarin niet zou treden en daarom deed men aan de genoemde zeven Staten aanbieden een Tolverdrag met Oostenrijk zonder Pruissen te sluiten. De strijd, die nu volgde, doorliep vele phasen, die ik hier niet allen zal aanduiden. De ZuidDuitsche Staten werden het met Oostenrijk gemakkelijk eens over den inlioud van een beteekenisvol handelstractaat en over de wenschelijkheid van een volkomen Toleenheid. Vaste afspraken maakten zij echter niet, ook wijl de meesten, hoewel voor Pruissen’s hegemonie beducht, toch niet van een Tolverdrag met Oostenrijk wilden hooren, uit vrees, dat zij dan slechts Oostenrijk in plaats van Pruissen tot meester zouden krijgen. Gaarne hadden de Midden Staten met de beide groote Mogendheden een Tolverbond gevormd; doch de stoffelijke belangen van hun bevolkingen stonden de verwezenlijking van dat denkbeeld in den weg, daar de Toleenheid met Oostenrijk groote economische nadeelen zou opleveren en daarentegen het voortduren van den Pruissischen ToWra» een geluk voor Duitschland zou wezen. Pruissen, zeker van zijn zaak, verklaarde dat geen onderhandelingen over een tractaat met Oostenrijk konden worden gevoerd alvorens het Tolverbond, zou zijn geconstitueerd op den voet van het September-tractaat. Oostenrijk en zijn bondgenooten wilden nu over het Tolverbond en over Oostenrijk’s economische houding en verhouding te gelijk beraadslagen. Over dat preliminair vraagstuk werd een zeer opgewonden strijd gevoerd, waarin prins von Bismarck zeer op den voorgrond trad. --- Egypte. Een correspondent schrijft over het algemeen gevecht van den 911 tusschen Kassasin en Kebir het volgende: Een vijandelijke strijdmagt van 5000 man verliet Salahieh Vrijdag-namiddag, maakte een geforceerden marsch en kwam Zaturdag-ochtend 1 uur aan onze flank. Hier trachtte deze vijandelijke troep een vereeniging met het legerfront uit Tel-el-Kebir tot stand te brengen, en als het aan beide legercorpsen gelukt ware een vereenigden aanval te doen, zou ons kamp groot gevaar hebben geloopen van overrompeld te worden. Zij maakten bij het aanbreken van den dag halt en bij het eerste schemerlicht werden zij door de manschappen van het 2' Bengaalsche Uhlanen-regiment, dat Éiet de bereden infanterie onze voorposten vormt, opgemerkt. Onmiddellijk openden de Uhlanen het vuur op de vijandelijke tirailleur-linie en trokken te gelijker tijd op het kamp terug. De Egyptenaren rukten daarop snel in uitstekende orde tot op 104)0 m. van onze linie voorwaarts. Een krachtig vuur was intusschen door onze rijdende en veld-artillerie geopend en de 40-ponds Armstrong-kanonnen bragten groote schade toe in de vijandelijke gelederen. Van den vijand bereikten ongeveer 80 schoten de tenten van de riflemen en marine-soidaten, gelukkig zonder ernstige schade te veroorzaken. Na een vrij langdurig artillerie-duel, kreeg onze cavalerie order om er op in te gaan. Zij greep, met de garde-dragonders aan de spits, den vijand aan den regtervleugel aan en wierp hem gezwind op den kanaal-oever terug, waar hij door onze infanterie werd aangevallen en teruggedreven. De linie van retraite werd aangewezen door hoopen lijken. Tegen half elf was het geheele vijandelijk leger gedwongen, achter de verdedigingswerken van Tel-el-Kebir bescherming té zoeken, van waar uit eenige uren lang een wel hevig, maar vruchteloos artillerie-vuur onderhouden werd. De vijand had blijkbaar onze hier zamengetrokken strijdmagt te ligt geteld, waarschijnlijk naar aanleiding van een uitval, nu eenige dagen geleden met succes ondernomen door de Bedouïnen in den rug van ons kamp, bij welke gelegenheid 40 stuks rundvee werden buit gemaakt. De garde te voet had een zeer afmattenden marsch van het kamp naar het front te maken. Zij heeft thans als voorhoede van het gros een kamp betrokken. De derde brigade leed verschrikkelijk op haar marsch naar het front. Meer dan 200 man waren genoodzaakt, de gelederen te verlaten en moesten naar de achterhoede gezonden worden. De hevig brandende zon en de vermoeijenissen maken hier meer invaliden dan tot dusver het eigenlijke gevecht. (Men zie de telegrammen.) Wolseley’s aanvalsleger is thans compleet en Kassassin gelijkt een groote tentstad, drie mijlen lang en een halve mijl breed. Men hield ’t er algemeen voor, dat de opperbevelhebber Woensdag bevel zou geven voor den algemeenen marsch. Het vertrouwen is groot, zelfs van dien aard, dat de officieren van den generalen staf na het gevecht van den 9” de profetie wagen, dat zij den 21“ te Cairo zullen dineren. De cavalerie en de artillerie hebben dien morgen dan ook prachtig gemanoeuvreerd tegen de 5000 man Egyptische infanterie uit Salahieh. Wanneer generaal Wolseley’s order om terug te trekken niet gekomen ware, zouden de generaals Lowe en Buller dien dag nog voortgerukt zijn en ware Zagazig en misschien ook reeds Kebir door een stoutmoedigen overval in ’t bezit der Engelschen. Thans staat het geheele leger te Kassassin, met de voorposten en de garde-brigade op een heuvel, van waar het dal Tumilat met de bruine aardwerken van Kebir overzien kunnen worden. Gevangenen berigten, dat het dal rondom Tel-el-Kebir in korten tijd onder water kan worden gezet. Arabi — zoo zeggen zij verder — zendt voortdurend overwinnings-depêches af, waarin 4000 Engelsche dooden voorkomen en aan Egyptische zijde een verlies van slechts één paard en één kameel. (Zie de telegrammen.) Een te Napels uit Alexandiië aangekomen Franschman meldt aan la France het volgende, dat wel niet uit een zuiver Engelsche bron afkomstig is, maar daarom misschien des te meer vertrouwen verdient. Vele van de door de Engelschen naar Europa gezonden tijdingen zijn overdreven of valsch. Te Alexandrië heeft generaal Wood zich feitelijk onder de bescherming der kanonnen van de vloot teruggetrokken. Het zware Egyptische geschut bragt hem veel schade toe. Eiken nacht bestoken de Egyptenaren in kleine afdeelingen de voorposten en trekken niet eer terug, vóór zij eenige soldaten duchtig hebben afgerost of ettelijke schildwachten in hechtenis hebben genomen. De Egyptenaren leggen een brutale vermetelheid aan den dag. Het is hun reeds meermalen des nachts en zelfs over dag gelukt om eenige kisten ammunitie weg te slepen en een of twee kanonnen te vernagelen. Het spreekt van zelf, dat de Engelschen er wel voor oppassen, van deze dingen te Alexandrië te spreken. Generaal Wood wordt thans minder bestookt, maar intusschen hebben de Egyptenaren de verlaten stellingen wederom bemagtigd en versterken die op nieuw. De Engelschen zuilen nu spoedig de belegerden zijn. En wat de inlandsche bevolking te Alexandrië oetreft, onder dat volkje gaat de brutaliteit ille beschrijving te boven. De Engelsche soldaten vorden overal beleedigd. Vooral de Arabische /rouwen uiten de vreesselijkste bedreigingen ;egen hen. Gelukkig is deze bevolking ontwapend. De zoogenaamde inlandsche, uit Dalmatiërs, Albanezen en Maltezers bestaande politie, wordt ilk oogenblik beschimpt en tegen het lijf geoopen. Zij weet niet, hoe zich tegenover die veêrspannige menschen te gedragen. ---