Kamer- Overzicht, 30 November. Dat er bij veel strijd van meening en van beginselen, eensgezindheid bestaat hij ’s lands Vertegenwoordiging en gehechtheid aan Koning en Vaderland, is heden bij vernieuwing gebleken door de geestdriftvolle instemming, waarmede de Tweede Kamer begroet heeft de hartelijke, vaderlandslievende woorden door haren geacbten Voorzitter, den heer Beelaerts van Blokland, gewijd aan het nationaal herdenkingsfeest. Innig en welgemeend was de taal van den Voorzitter, die in goed gekozen woorden wees op het gewicht van den dag, waarop de herboren onafhankelijkheid door de komst van Prins Willem van Oranje weid bezegeld en een «Leve de Koning”, door al de aanwezigen aangeheven, getuigde dat men instemde met de bede tot den Allerhoogste gericht, dat Koning Willem III nog lang getuige moge ziju van de oprechte gehechtheid van alle Nederlanders aan hunne onafhankelijkheid niet alleen, maar aan die onafhankelijkheid gepaard met trouwe liefde voor het Huis van Oranje, éen in lief en leed met het allen dierbaar Nederland. De woorden waarmede de aanwezige Regeeringspersoon, de Minister van Koloniën, de opdracht van den Voorzitter aanvaardde om van deze manifestatie zijn ambtgenoot van Binnenlandsche Zaken mededeeling te doen, opdat deze er den Koning mede in kennis zou. stellen, werden eveneens hartelijk toegejuiebt en het was duidelijk, dat de gelukkige gedachte des Voorzitters, om op dezen dag het volk zich in de personen van zijne Vertegenwoordigers te doen uitspreken, door alle Kamerleden hoog werd gewaardeerd. Het Indisch begrootingsdebat liep heden over tal van onderwerpen. De amendementen tot verhooging van den post tot bestrijding van de siphylis met f 42 000 (amend.-Zaaijer) en om een som van f 12 376 op de begrooting te brengen voor de oprichting van een pare vaccinogène (amend.-Zaaijer en Schreinemacher), werden aangenomen met 52 tegen 37 en 60 tegen 32 stemmen. Maakt in Godes naam van deze zaken toch geen partijstemming, riep de heer Van der Loeff uit. Dat dit dan ook geenszins de bedoeling was van de rechterzijde, heeft de stemming bewezen, daarzonder hare medewerking de amendementen zouden zijn verworpen. Maar zou men nu aan de linkerzijde niet mogen vragen: waar is uwe onpartijdigheid, of zoudt ge werkelijk willen doen gelooven, dat er geen enkele onder u is, die in gemoede het eens was met de hygiënische gronden, tegen de aanneming der amendementen aangevoerd? Het is zoo prachtig te spreken van onpartijdigheid ; maar men dient die dan ook zelf te betrachten en ze niet enkel zijnen tegenstanders voor te houden om daardoor hunne stemmen te winnen. Tal van andere zaken werden nog behandeld. Onze plaatsruimte gedoogt niet ze alle op te sommen. Wij constateeren slechts dat de Minister zich verklaard heeft tegen het door den heer W. K. Van Dedem aangegeven denkbeeld van leening voor uitvoering van openbare werken, maar zich niet ongenegen heeft betoond Staatssubsidie te geven bij particulieren aanleg. Verder wijzen wij met genoegen op de zeer welverdiende hulde aan ons Indisch leger gebracht, welks belangen door vele leden werden besproken. Heden avond voortzetting van het debat. --- Financieele Berichten, De uitslag van de inschrij ving op 3500 obligatien der 4 pets. leening Deli-Spoorwegmaatschappij groot f4 500 OOOis, dat ingeschreven werd voorf9 223 000, zoodat op meer dan 2 % maal het aangeboden bedrag geteekend is. In een schrijven uit Amsterdam aan de Frkf. Ztg. wordt gemeld dat, in gezelschap van den heer A. G. Wertheim, ook de heer Smithuysen, chef van de in tabak handelende firma van dien naam te Amsterdam, zich nog te Rome ophoudt om de met de I abakregie in verband staandeplannen der Italiaansche Regeering te leeren kennen, en zoo mogelijk voor eene te sluiten leening de vereischte regeling te treffen. --- Ofïïciëel Gedeelte. Bij besluit van Burgemeester en Wethouders van ’s-G r a v e n h a g e, van 26 30 November 1888, is aan J. VAN DElt STEEN de vergunning geweigerd tot het oprichtcn eencr Smederij in zijne werkplaats, achter perceel Noordeiade No. 97, kadaster Sectie fi, No. 53. (P. 474.) --- Aan het HOOFDCOMMISSARIAAT van POLITIE Alexandersplein ISA, zijn als gevonden aangegeven: Een portemonnaie met ruim f 2.70; een wit en zwart gevlekt hondje; 2 kistjes sigaren; een ring met 5 sleutels; een zilver paplepeltje; een fantaisie haarspeld; een lorgnet; een sleutel; een slinger van een klok; een jongenspet; een breikous. Als gevonden in den Tram; een zakdoek gemerkt I.V. 6; een kussensloop; een parapluie met bruinen stok; een Protest, kerkboek; een portemonnaie met ll1/- ct., 3 postzegels en een sleuteltje; een bijouagenda 1889; een boekje met postpapier. Inlichtingen worden verstrekt op werkdagen van des middags 12%—2 uren. --- Buitenland. Niet-Qfiicieel Gedeelte. ’s-Gravcnhage, 30 November. Engeland, Londen, 29 November. Het is bekend dat in Engeland de publieke opinie bijzonder weinig geestdrift aan den dag legt ten aanzien van de samenwerking met Duitschland in de wateren en op de kusten van Oost-Afrika. En de Regeering blijft niet achter bij de groote persorganen om, bij elke gelegenheid die zich maar voordoet, te verklaren dat de blokkade daargins enkel is gericht tegen uitvoer van slaven en invoer van wapenen en geen ander doel hoegenaamd beeft. De Duitschers zijn natuurlijk weinig ingenomen met deze platonische opvatting van de zaak; want al vinden zij den slavenhandel iets erg verkeerds, toch zou het Gouvernement ter bestrijding daarvan geen vloot uitzenden naar verre gewesten. Natuurlijk is het Duitschland enkel te doen om met kracht van wapenen het verloren terrein opnieuw te winnen. En daaraan nu weigeren de Engelschen met beslistheid mee te doen. Geen britsch matroos zal op germaansch gebied een voet aan wal zetten en geen schot zal gelost worden om den smaad te helpen wreken, de duitsche vlag aangedaan. «Ter zee zijn wij ijverige vrienden, te land slechts belangstellende onverschilligen!” roepen Lord Salisbury, the Times en het engelsohe publiek als uit éen mond. «Wanneer wij ons te land met de gehate Duitschers vereenigen, loopen ook wij groot gevaar te worden weggejaagd !” Te midden van de internationale demonstratie in de Oost-Afrikaansche wateren speelt de Sultan van Zanzibar eene allermerkwaardigste rol. In den grond van zijn hart alle Europeanen mijlen ver weg wenschende, trekt bij met het echte diplomatische instinet van den Oosterling behendig partjj van de rivaliteit onder de blanken en stelt degelijks de proclamatie uit, welke de inwerkingstelling der blokkade moet inleiden. Het heet dat Zijne Hoogheid ernstig ziek is, zich niet met staatszaken kan bemoeien en voor niemand te spreken is. Dit maakt de Duitschers natuurlijk wrevelig, want ze begrijpen dat de Sultan hen in zijn vuistje uitlacht, en nu zouden ze niets liever willen dan het heele Sultanaat opheffen er er bijvoorbeeld . . . eene duitsche kolonie van maken, als Engeland ook niet een woordje mee had te spreken. Thans doet in de germaansche pere eene semioificieele verklaring de ronde, welke niets meer of minder dan eene bedreiging bevat tegen Groot-Brittannie. «Indien”, zoo luidt het, //in Engeland anti-duitsche neigingen veld mochten winnen, zouden wij tot de conclusie moeten komen dat Engeland meent de vriendschap van Duitschland te kunnen ontberen. Toch zouden wij dit betreuren. Want al moge er in de onmiddellijke toekomst voor Engeland geen reden zijn om bevriend te wezen met eene continentale Mogendheid, toch zouden dergelijke redenen zich wel eens kunnen voordoen”. Waarlijk, de Oost-Afrikaansche quaestie begint in een stadium te geraken van meer direct ingrijpenden aard in de Europeesche politiek. — In het Lagerhuis verklaarde de Regeering het wetsvoorstel betreffende eene belasting op voertuigen te zullen intrekken. — Eenige dagen geleden hield Henry George, die reeds sints geruimen tijd in Engeland toeft, voor een groot publiek eene redevoering over de landquaestie. — Thans is de enquête-commissie nopens het //zweet-systeem” bezig getuigen te hooren over den toestand van den arbeid op de groote dokken der hoofdstad. --- Frankrijk ► Par ij s , 29 November. Het is niet onopgemerkt gebleven, dat de heer Wilson, toen de discussie over de begrooting van bet LegioeD van Eer aan de orde werd gesteld, de zittingzaal der Kamer verliet. — Het boulangistisch comité heeft besloten den welbekenden monarchist Jules Auffray candidaat te stellen voor de verkiezing van bet Somme-departement. De heer Laguerre zou deze eandidatuur ondersteunen. — Betreffende de manifestatie van 2 December wordt gemeld dat de stoet niet het kerkhof zal binnengaan, maar buiten blijven, waar hij om het standbeeld van Baudin zal defileeren. Geene redevoeringen zullen gehouden worden. De manifestatie zal waarschijnlijk zeer groot worden en men vleit zich dat zij nu geene aanleiding zal geven tot wanordelijkheden. — De jongste berichten, door de pakketboot Djemnah, te Marseille, aangebracht, schilderen den toestand in Indo-China als vrij moeielijk. In CochinChina nemen de faillissementen van Chineesche en Fransche kooplieden toe. De opbrengst der middelen, speciaal die van den opium, is sterk achteruitgegaan; over het eerste halfjaar van 1888 beloopt die vermindering 10 millioen. Dat dalen der opium-winsten is het gevolg van financieele combinaties, die door het bijna geheel staken van de openbare werken in de kolonie de koelies en de Chineesche werklieden hebben doen heengaan, die groote hoeveelheden opium verbruiken. Van Haï-Pbong wordt melding gemaakt van herbaalde gevechten der Fransche troepen met de zeeroovers. De wegen blijven onveilig. Op den 13n October werd een toevoer van goederen, door 130 coolies gedekt en bestemd voor een koopman te Lang-Son, op den weg daarheen aangevallen. Hen coolie werd gedood; de anderen namen de vlucht, de koopwaren achterlatende. Twee dagen later werd een Franscb koopman , die een militair gelelde by zien had, door dé zee- ] roovers aangevallen en vermoord. •a» --- Oraoje's terugkeer te Seheveningen herdacht. 1813-30 Nlovember—1888. II. De opening van bet feest. De morgenstond heeft goud in den mond: Scheveningen ontwaakte van morgen vroegtijdig, gehuld in het vrolijke kleed der vreugde en maakte zich op tot den blijden intocht van den geliefden Oranje-telg. Tegen half negen ure reeds merkte men onder de van de bevolking wemelende straten een aantal deftig gekleede heeren, met de vaderlandsche kleuren versierd, die zich naar het Verkooplocaal spoedden. Het waren de leden van het feestbestuur en van bet feestcomité, die gehoor gaven aan de roepstem van den voorzitter, den heer A. Hoogenraad, om daar ter plaatse bijeen te komen ter bijwoning van de officieele opening van bet schitterend herdenkingsfeest, dat Scheveningen stond te vieren. De heer Hoogenraad kweet zich van die taak in warme en vaderlandslievende taal en meende dat het de eerste plicht was, aan de gevoelens die een ieder te Scheveningen dezen dag bezielden uiting te geven, door eene eerbiedige hulde te brengen aan Z. M. den Koning en het Koninklijk Gezin. Daartoe stelde hij voor een telegram aan Z. M. te richten, van den volgenden inhoud: Aan Z. M. den Koning. Sire! Op dezen heugelijken gedenkdag van de landing van den Prins uit het geliefd Oranjehuis, nadert de Feestcommissie namens de bevolking van Scheveningen Uwe Majesteit eerbiedig, met de betuiging van hare innige gehechtheid aan Uw en Uw Huis, aan hetwelk onze natie zoowel in vroegere eeuwen als in deze laatste vijf-en-zeventig jaren zooveel te danken beeft. Behage bet den Almachtige, Uwe Majesteit nog lang te sparen om het volk, dat U lief heeft; ruste Zijn zegen op het Koninklijk Gezin en bevestige Hij den band tusschen Nederland en Oranje! De Feestcommissie, A. HOOGENRAAD. Met bruiscliende geestdrift en oorverdoovende toejuichingen werd deze handeling begroet en scheidde men vervolgens van deze plaats in eene stemming, welke het kenmerk droeg, dat de spreker de juiste snaren van het gemoed had weten te treffen. Onder dezen verheven indruk begaf men zich naar de overzijde van het Verkooplokaal, de Nederlandsche Hervormde kerk, waar eene dichte schare zich reeds verzameld had ter bijwoning van den Dankstond. Deze godsdienstige samenkomst werd geopend met het zingen van Psalm 150, waarna de oudste predikant bij de Hervormde gemeente, ds. J. A. Van Heyningtn, het woord nam en, na een welkomstgroet aan de vergadering, tot onderwerp zijner toespraak koos Psalm 20 : 6 en 8; een gepast opschrift boven dit woord zou zijn: het gejuich van het verloste volk — de verheerlijking Gods. Men weende aan Schevenings’ strand, toen den 18n Januari 1795 het geliefd Oranjehuis van daar den vaderlandschen grond verlaten moest; daar lichtte de 30e November 1813 aan en de geliefde Oranjevorst betrad weder Neerlands erve; toen erkende men in den teruggekomen Vorst Neerlands heil; bet volk was vervuld van de gedachte, op de gedenknaald aan het strand uitgedrukt: God redde Nederland. Toen juichte het volk met een groot gejuich, en wij, zonen en dochteren van dat oude Nederland, met het oranje op de borst, omdat het woont ia ons hart, ook wij gedenken de groote daden Gods, aan het voorgeslacht bewezen, en bij het wapperen onzer opgestoken vaandelen, zullen wij loven, ja uloven verheugd den Heer der Heeren”. Nadat de predikant een vurig dankgebed had uitgesproken en de vergadering hierop Psalm 77:7 had aangeheven, beklom ds. C. J. Lammerink, jongste predikant bij deHervormde gemeente, den predikstoel. Spreker herinnerde hoe wij den 18a November in dit bedehuis reeds de daden des Heeren herdacht hebben. Heden viert Scheveningen in het bijzonder feest als de plaats waar de Prins van Oranje weer in het land kwam om de aangevangen verlossing voort te zetten en te bevestigen. Wijzende op de historie, schetste spreker in enkele trekken wat ons voorgeslacht sedert den Spaanschen tijd in de verschillende Prinsen van Oranje bezat; vervolgens wat onze vaderen in den Franschen tijd met Oranje moesten missen. Dat eeuwenlange bezit en dat jarenlange gemis wettigde ten volle in 1813 de vreugde, die de blijmare: «Oranje in ’t land!” door heel het vaderland wekte. Maar is de blijdschap, die het «Oranje boven” nu na vijf en zeventig jaren nog altijd wekt, evenzeer gewettigd ? Als antwoord op die vraag wees spreker op de zegeningen, die ons volk in dat tijdsverloop onder de regeering van onze drie Koningen genoten heeft. Deze herinnering stemt tot dank, tot ootmoed, tot vertrouwen. In het bijzonder wijst spreker op hetgeen gebeurd is sedert het Oranjefeest in 1863. Menige loot van den Oranjestam is ons helaas ! sedert dit feest ontvallen. Toch mag na die smartelijke herinneringen het //Oranje boven” nog in ons midden gehoord worden. Want hoeveel bezitten wij nog in onzen pas weer uit gevaarlijke krankheid opgerichten Koning, in onze geliefde Koningin, in onze ! veelbelovende Prinses! Zoo plaatsen wij ook thans weer een Eben-Haëzer j bij dezen mijlpaal onzer volkshistorie en herinneren het elkaar, hoe voor Nederland en Oranje het geheim van allen zegen in de vreeze des Heeren, in Zijn gunst, Zijn dienst, Zijn woord gelegen is. Onder het zingen van Psalm 74:15 trad ds. K. Kleinendorst, predikant bij de Christelijk Gereformeerde gemeente te Scheveningen, op met eene toespraak naar aanleiding van de spreuk op de gedenknaald aan het strand «God redde Nederland”. Evenals Israël in oude dagen, mag ook ons vaderland getuigen dat de Heere het menigmaal wonderbaar heeft gered; want inderdaad, Nederland scheen reddeloos verloren. Aandoénlijk was de schets, welke de eerwaarde voorganger hierop van dien rampspoedigen toestand gaf, die eindigde in het buigen onder bet slavenjuk van Napoleon. Het volk kon niet klagen, want klachten werden het als een misdaad aangerekend. Toch zullen er geweest zijn, die met een Ezra de zonden hebben beleden, met een Jeremia in ’t verborgen hebben geweend en die met een Daniël hebben gepleit op Gods barmhartigheden tot redding en verlossing. En de Heere heeft bet land op bun gebed gered en kracht gegeven. De spreuk op de naald is waarachtig: «God redde Nederland”. Heeft het volk zich de redding waardig gemaakt ? Neen. Ook voor Nederland geldt het woord des Heeren: «Ik doe bet niet om uwentwil, het zij u bekend! maar om Mijnen heiligen Naam”. De edele mannen, met Gijsbert Karei Van Hogendorp aan het hoofd, zijn slechts werktuigen in Gods hand geweest om het Fransche juk te vertreden. Het is de Heere, die Nederland gered heeft en de macht van Napoleon heeft verbroken. Dat heeft 1 God gedaan, «die den hoogmoed der stouten doet I ophouden en de hoovaardij der tirannen vernedert”, j En waartoe strekte Gods reddende hand zich over ! Nederland uit? Hoort slechts wat de Heere daarvan in Zijn Woord zegt: //Roept Mij aan in den dag der benauwdheid; Ik zal n uithelpen en gij zult Mij eeren”. Dit nu moet geschieden in den weg des geloofs en der bekeering, In den weg der bekeering wordt Gode eere gegeven om Zijne goedertierenheid en barmhartigheden. Moge de Heere Zijnen Geest uitstorten over Nederlands volk; moge ook deze feestviering Hem geheiligd zijn! De indrukwekkende samenkomst werd gesloten met het zingen van Psalm 105 : 24. ’t Was inmiddels tien ure geworden en nu stroomden naar bet strand of schaarden zich langs de straten tallooze scharen, welke de komst van den langgewenschten Vorst verbeidden. Be aankomst aan het strand. Welk een levendig en opgewekt schouwspel bood de plek, waar voor 75 jaren de Erfprins van Oranje na 19 jaren sekeidens voor het eerst weder den Vaderlandschen bodem betrad ! Rechts een groot gedeelte van de visschersvloot omhoog gebaald en duizenden toeschouwers op die logge gevaarten, links tot nabij de gedenknaald drommen volks op duinen en strand, en aan de laagwaterlijn eene schilderaehtige historische groep, saamgesteld uit de bekende figuren van Leopold, graaf Van Limburg Stirum, gouverneur van ’s-Gravenhage, Adam Frans baron Van der Duyn van Maasdam en Gijsbert Karei Van Hogendorp, leden van het algemeen bestuur, en de keurig uitgedoschte eerewacht te paard van de leden der Gymnastiek- en Schermvereeniging Scheveningen. Toen de sierlijk opgetuigde boot, waarin de Prins met zijn gevolg naar den wal werd geroeid, landde en de Vorst door de leden van bet algemeen bestuur werd verwelkomd, ging onder de menigte één kreet van üraujs-boven en hoezee op. Ea de geestdrift klom toen ds Prins, nadat de eere wacht haar vaandel bad gepresenteerd, den visscherswagon bad beklommen, die, bestuurd door den heer P. Van Duyne Az., Z. K. H. van het strand reed onder het gejubel en gejuich der omstanders. De Optocht, (a. De historische groep.) Aau den ingang van de Keizerstraat, nabij de kerk, moest de zeer getrouw gecostumeerde groep reeds balt maken, opdat de Prins de eerste hulde vau het volk kon ontvangen uit den mond van de hoop des vaderlands, de honderden kinderen der openbare scholen, die daar in bonten opschik waren opgesteld. Krachtig waren de jubelkreten, waarvan die honderde keeltjes het luchtruim vervulden en flink klonk het welkomstlied : //Aan het Scheveningsche * strand”, op de wijze van: «Heb ja niet gehoord ; van de Zilveren Vloot?” tt e j . .. i j • i i i v uurtugcga.au uuur ueii muziekcorps ie paaru van het 3e regiment huzaren, zette de stoet zich nu onder oorverdoovend gejubel in beweging, nadat ook de eerewacht te paard van Scheveningsche ingezetenen en bestuurderen van bet feestcomité zich vdor den Prins en gevolg hadden gerangschikt. Kranig was de aanblik van de keurig uitgeruste eerewacht, bestaande uit de heeren: T. Varkevisser, commandant, P. L. Thomas, onder-commandant: P. C. Krul, J. J. Scheffer, F. M. J. Hentzen, A. Groen Wzn., A. den Duik, G. Sakkers, adjudanten, benevens de heeren J. F. R. Buwalda, M. De Bruin, C. J., H., J. en M. den Duik, J. P. van Duyne, C. Franken, L. Groeneveld, W. Groen Wz, J. de Graaff, J. Hulsentop, G. van der Heyden, L. van der Harst. J. den Heyer, Joh. de Jager, J. de Kraa, D., G., M. en P. Knoester, L Koek, A. G., D. en A. Krul, L. Kobus, J., S. en C. van Leeuwen, M., A. en J. de Mos, D. Niekerk, P. Offers. A. G. Paardekooper, A., C. en M. Pronk, C. Roeleveld, L. van de Rovaart, S. Schouten, C., A., M., J. en A. van der Toorn, M. Taal, D., J. en C. Tuyt, de laatste vaandrig van de fraaie banier; M. en W. j Tuyt, F. en J. Vrolijk, C. Verhey, D. Verbaan ! Jzn., W. Welling, D. van Weert. L. Waterreus, B. Van der Zwan en D. Zuurmond. De bestuurders van het feestcomité, die nu volg- I den en uitnemend te herkennen waren aan het buitengewoon groot insigne, dat aan een oranje-koord j om den hals werd gedragen, waren de heeren P. de , Niet, eere-voorzitter; A. Hoogenraad, voorzitter; A. | de Niet, onder-voorzitter; P. J. Wyle, secretaris; W. j Groen, penningmeester, en voorts D. Hoogenraad, Alb. De Jong, B. L. Loeff, M. de Mos, S. Niekerk, i M. E. J. Vierling en J. T. J. Waterreus. En nu schreed men voorwaarts, de eerste prach- : tige eerepoort door naar bet huis van ds. Lamme- ’ rink in de Keizerstraat, hetwelk in 1813 als pastorie j bewoond werd door ds. Faassen de Heer, waar de \ Prins van Oranje, voorgesteld door den heer A. s Vrolijk, mr. zeilmaker te Scheveningen, met zijn ; gevolg den wagen verliet, afstapte en door de geheel met groen versierde vestibule naar de ontvangzaal werd geleid, terwijl buiten de kinderen van de school met den Bijbel liederen aanhieven. Na aldaar ’t eerst gecomplimenteerd te zijn door de heeren Berkenbosch Blok en Van Kouwenhoven Pais, de le als kapitein, de 2e als luitenant der voormalige Scheveningsche schutterij, trad ds. Lammerink, omgeven door Burgemeester en Wethouders der residentie, de feestcommissie enz. vooruit en richtte tot den Prins van Oranje de volgende toespraak: ïr. .i ... . t i i p m //ueesrue v encgenwooraiger van net geiieioe Huis van Oranje! Het is mij eene eer en een voorrecht, het buis te bewonen, dat in de geschiedenis van het herstel van Neerlands onafhankelijkheid in November 1813 zulk eene merkwaardige plaats bekleedt, daar het 'teerste huis op vaderlandschen bodem is, dat de geliefde en zoo zeer gewenschte Prins van Oranje na zijne terugkomst uit Engeland betreden heeft. Voor bet vaderlanden Oranjelievend hart is deze woning door die gebeurtenis in waarheid eene klassieke en gewijde plek geworden. «Veel is in die 75 jaren, die sedert voorbij gingen, veranderd, ook in deze plaats en in deze woning. Het valt ons moeielijk, ons geheel te verplaatsen in de omstandigheden van dien gedenkwaardigen 30 November 1813. Hoe kan een volk, dat zoo lange jaren de zegeningen des vredes en der welvaart genoten heeft, zich ten volle indenken, hoe het er in ons vaderland uitzag in die jaren van druk, waaraan in de Novembermaand 1813 een einde kwam? Ik zou baast wenseben dat hier in mijne plaats een dier weinige hoogbejaarde mannen stond, die zich de diepe ellende van den Franschen tijd en de vreugde der verlossing nog weten te herinneren. De zoodanige zou misschien eenigermate de gevoelens weten uit te drukken, die den eerwaardigen tachtigjarigen heer Berkenbosch Blok bezielden, die, bij afwezigheid van ds. Faassen de Heer, den Prins in deze woning op zdó hartroerende wijze toesprak, dat zelfs de Engelschen, die er bij tegenwoordig waren, en voor wie de taal waarin gesproken werd onverstaanbaar was, desniettemin, door blijkbare aandoening en eerbiedige houding, het plechtige van het oogenblik en het ernstige dier woorden volkomen schenen te gevoelen en te begrijpen. «Maar zijn de omstandigheden der intrede in deze woning thans geheel anders dan toen, ik mag het | mi) dan nu ook een benijdbaar voorrecht rekenen, j in deze ure, op deze plek, in tegenwoordigheid van u, j die bij dit gedenkfeest den toenmaligen Oranjeprins j vertegenwoordigt, uiting te geven aan de innige verknochtheid, die ons allen, die hier tegenwoordig zijn en heel de feestvierende bevolking van Scheveningen aan het geliefd Oranjehuis bindt. «Ditmogen wij constateeren, dat de 75 jaren, welke verloop "o zijn, ten volle de blijdschap wettigen, die op 30 November bier en in ’s-Gravenhage en spoedig daarna in heel het Vaderland heeft geheerscht. //In vrede heeft Neerlands volk mogen wonen in de schaduw van den Oranjeboom, welks vruchten wij in dat tijdsverloop zoo overvloedig hebben mogen genieten. Had ons voorgeslacht in vroegere eeuwen i veel te danken aan dat doorluchtig Stamhuis, ook ia deze eeuw is het welzijn van Neerlands volk nauw aan Oranje verbonden. De drie Oranjevorsten, i die ons sedert 1813 regeerden, hebben evenals hunne Voorzaten zichzelven met al hunne krachten gegeven aan het welzijn van volk en vaderland. «Zien wij in U den vertegenwoordiger op dit feest i van den toenmaligen Prins, onzen lateren Koning Willem I, wij mogen dan ook in Uwe tegenwoor- < digheid gewagen van de hartelijke liefde en dank- 1 baarheid, die Neerlands volk voor het Oranjehuis gevoelt en op de hechte banden wijzen, waardoor ons volk thans niet minder dan in 1813 aan dat doorluchtig Huis verbonden is. «De omstandigheid dat het eene predikante woning was, waarin de Prins na zijne terugkomst het eerst is afgestapt, is in zoover symbolisch dat de godsdienst, welken zich de Prinsen van Oranje in vroegere i eeuwen en ook onze Koningen niet geschaamd hebben, het beebtst cement is geweest tusrchsn i Neerlands volk en het geliefd Oranjehuis. Zoo moge het blijven! Neerlands kerken en pastorieën mogen plaatsen blijven voor het volk en zijne godsdien- i stige leidslieden, waar de belangen van Koning, Oranjehuis en Vaderland worden opgedragen aan : den Koning der Koningen, bij wiens gratie de Vorsten regeeren, die Nederland en Oranje in den loop der tijden saamverbonden heeft en van Wien de gedenknaald op ons duin getuigt dat Hij Nederland heeft gered. Wat God verbonden beeft, scheide de mensch niet; een drievoudig snoer wordt niet i licht verbroken. i «Uit dit in onze landshistorie merkwaardig ge- i worden huis stijge in dit oogenblik onze juichtoon op: Leve de Koning, leve het Huis van Oranje, \ leven Nederland en het Nederlandsche volk!” Dat die kreten uit onbeklemde borst werden ' herhaald, behoeft nauwlijks te worden medegedeeld. ’ De Prins van Oranje betoonde zich diep gevoelig j voor de tot hem gerichte woorden van innige ge- 1 j hechtheid. Men kon van hem op dezen oogenblik, 1 rijk aan overstelpende gewaarwordingen, geen uit- i | voerige beantwoording verwachten. Z. K. H. be- ] paalde zich tot het uiten van zijne diep gevoelde 1 erkentelijkheid voor de hernieuwde bewijzen van liefde en aanhankelijkheid van het Nederlandsche i volk aan zijn geslacht en tot de betuiging dat hij s zich hoogst gelukkig achtte wederom in zijn midden i te zijn. 1 Nadat deze welkomstbegroeting was volbracht ging de eerewijn rond, waarop de pastorie werd verlaten, nadat verschillende autoriteiten aan Z. H waren voorgesteld. De wagen, waarvan de Prins was afgestapt, was inmiddels vervangen door drie rijtuigen, in het eerste waarvan plaats namen de reeds genoemde leden van het algemeen bestuur, lord Richard Clancarty, Britsch gezant, en diens secretaris, de heer Hoppner. In bet tweede rijtuig waren gezeten Willem Frederik, Prins van Oranje-Nassau, en Leopold graaf Van Limburg Stirum, gouverneur van ’s-Gravenhage. In bet derde einde’ijk De Perponcker, kolonel, W. Fagel, majoor, baron Van Phull, luitenantgeneraal in Russischen dienst, en Ragay, voormalig auditeur-generaal. Aan de rechterzijde werd ’s Prinsen rijtuig begeleid door den heer Berkenbosch Blok, aan de linkerzijde door den heer Van Kouwenhoven Pais, beiden te paard gezeten, terwijl de leden der Gymnastieken Schermvereeniging «Scheveningen” in hunturncostuum, sierlijk uitgedoscht en op net opgetuigde paarden gestegen, zich voor en achter het vorstelijk rijtuig verdeelden en dit als eerewacht bleven vergezellen. ’t Is bier zeker de geschikte plaats om eere te brengen aan de regelings-commissie uit de Scheveningsche Gymnastiek-vereeniging, de heeren F. W. Ipenburg, H. Mijnlief, Adr. Letsch, Fr. Varkevisser en Jac. Den Heyer, voor de uitmuntende wijze waarop zij de uitvoering van dit gedeelte van den optocht hebben volbracht. De bijval, op hun werk ingeoogst, moge hun een ware voldoening zijn. Zoo zijn wij genaderd tot een ander eigenaardig deel van den optocht, die zich inmiddels langs den vastgestelden en reeds medegedeelden weg statig beweegt, en dat een zekere middengroep vormt, dien wij zullen aangeven als: b. (burgerlijke groepen). Vooreerst onderscheidde men daarbij, in rijtuigen ' gezeten, de eereleden van het comité, die niet ver- ] binderd waren mede te gaan. Dit zijn vijf ouden i van dagen, die de werkelijke aankomst van Prins ; Willem in 1813 hebben bijgewoond, met name de 1 heeren Jan Groen, Lcendert Koek , J. Oostdam, M. Beekhuizen en A. van der Toorn. De twee andere : oude heeren, J. Hoogeveen en A. van der Toorn, : hadden zich doen verontschuldigen, evenals de eere- < leden dd. Van Heijningen, Lammerink, Kleinendorst ( en pastoor H. T. J. Doorewaard, terwijl het eerelid, de heer L G. Vernée, wegens de drukke ambtsbezig- i heden van den dag was verhinderd. j Achter de ouden volgde de jeugd, namelijk de leerlingen van de openbare scholen en die van de school met den Bijbel, die de tonen van de muziekkorpsen afwisselden met het zingen van Vaderlandsche liederen. Dit gedeelte werd besloten met het aloude Leesgezelschap, dat in 1817 te Scheveningen werd opgericht en bij dit gedenkwaardig feest door de Scheveningsche dames met eene prachtvolle, rijk bewerkte banier werd begiftigd. Inmiddels is de aansluiting tot stand gebracht van de hoogst merkwaardige zegewagens, die een aanschouwelijke voorstelling geven van: c. (SchcveDing’s nijverheid en handel). lo. De wagen, die een volledig beeld geeft van de haringvisscherij, ontworpen en uitgevoerd door de heeren Jac. den Duik Wz., G. den Duik en C. en M. den Duik. Boven aan den wagen ziet men eene bomschuit in zee aan de vleet liggen, waarvan de bemanning de haringvangst uitoefent. De vleet met de haring, welke in de mazen der netten zwemt, hangt in den wagen af. Om een en ander is alles gerangschikt wat op de haringvangst en de bereiding betrekking heeft, zooals joons, netten, brails, speereepen, warren enz., terwijl eenige werklieden het zouten en kaken der haring uitoefenen. De wagen is fraai gedecoreerd met draperiën van groen en nationale kleuren en draagt op schildborden onder meer de opschriften: Willem Beukelszoon 1386; 'teerste haringnet gebreid te Hoorn 1416 en haringvisscherij 1888. 2°. Wagen, voorstellende de schrobnetvisscherij, uitgevoerd door den heer A. De Niet, en volkomen trouw wedergevende de trawlvisscherij in zee met toebebooren. In den kuil bespeurt men de gevangen viscb, als schol, tong, rog, krabben enz. Ook hier is alles in een net kader van versiering gestoken. 3°. Wagen, voorstellende de beug- en garnalenvisseberij, uitgevoerd door de heeren T, Varkevisser en F. Vrolijk Jr. — Deze wagen vertoont hoe de schelvisch en kabeljauw in de haken aan de lijnen wordt gevangen en op wat wijze er gearbeid wordt om de lekkere garnalen op schotel te brengen. Een schuit is met die visscherij bezig. 4°. De trek- en seintoestellen, een niet minder voornaam element voor de visscherij, worden voorgesteld door den heer J. T. J. Waterreus. 5°. Eene groep vissebers van de vloot in hunne nationale kleederdracht was bier zeer op zijne plaats, gaande deze vooraf den wagen, voorstellende de beambten van de visscherij, uitgevoerd door den heer A. Hoogenraad. In een smaakvol gedecoreerde kiosk, waarboven een bomschuit, onderscheidt men die beambten, zooals ankerzetters, afslagers, peekjes enz. 6°. Wagen, voorstellende den vischhandel, uitgevoerd door den heer H. A. Van de Rovaart. De bereiding, verpakking enz. van het zeebanket, van de ansjovis, oesters, van versche viseh enz., is tot in de minste bijzonderheden weergegeven en schilden met gouden letters brengen den toeschouwer op de hoogte van den omvang des handels. 7o. Wagen, voorstellende de scheepmakerij, uitgevoerd door den heer Albert de Jong. Wat op dien vakwagen het eerst in het oog valt, is eene in aanbouw zijnde roeiboot, waaraan de scheepmakers de laatste hand leggen. Op den steven der boot geeft een schild de gereedschappen te aanschouwen voor eene scheepswerf benoodigd, terwijl andere schilden al datgene doen zien wat op de scheepmakerij betrekking heeft. Het geheel is door een versierden eereboog met op ’t feest toepasselijke inscriptiën overdekt. Eindelijk volgen de met de uitoefening der visscherij nauw verwante bedrijven, zooals eene complete smederij, van den heer W. Groen; de voorstelling: der zeilmakerij, uitgevoerd door de heeren A. Groen Wz., S. C. Knoester, A. Vrolijk Jzn., W. C. Korving en A. den Duik; der kuiperij, met tonnen voor allerlei verpakkingen van het vischproduct naar Duitschland en Amerika, door de heeren P. de V03 Pz. en P. Knoester; der mandenmakerij, met manden en mandjes van allerlei soort en grootte voor de vischverzending enz., door de heeren J. Pronk, D. en H. van Leeuwen, N. Pronk, A. Knoester, S. van Leeuwen, J. van der Zwan, B, en C. van der Zwan, C. Prorik Czn., B. van Leeuwen en J. van der Zwan Tzn.; der wager makerij, eene zeer gedetailleerde voorstelling van dit vak, met opmerkelijke groepeeringen, gevende, door den heer W. J. van Trigt, en der boekdrukkerij (eene in werking zijnde snelpers, zetterslessenaars, zetgereedschappen enz.), door de firma Wijle en Mijnlief. Ter perse zijnde exemplaren van liedjes als anderszins werden onder het volk verspreid. Deze lange reeks werd nu afgewisseld door het muziekkorps van de jagers, dat er dapper op los speelde, gevolgd door de Scheveningsche werkliedenvereniging «Eendracht maakt Macht” met fraaie banier. TT" 1 l**1 "V i i i • ... ümdelijfc wordt de uoogst merkwaardige optocht besloten door een vijftal wagens, die niet minder de aandacht dan de vorigen trekken en waarvan wij bij een, eene ware St. Nicolaas- surprise, een oogenblik langer zullen dienen stil te staan. ’t Eerst verschijnt de wagen van het timmervak, waarop de timmerlieden zich onledig houden met het afwerken van twee triomfbogen en met eene timmerwerkplaats in vollen gang. De eer der uitvoering hiervan komt toe aan de heeren J. de Niet Az., G. van Leeuwen Hz., A. de Niet, J. van Veen en Berends, A. Hulzentop, P. van Duyn, H. den Heijer en H. van Wort; dan de wagen van bet zinkwerkersvak, van den heer Joh. Baak, zijnde een zinken tempel, waaraan of waaromheen al wat op dit vak betrekking heeft met veel smaak en teekening is gegroepeerd; vervolgens die van het metselvak, eene eerepoort van rijnsteen met gele schiftingen van ijsselsteen en in hare pilasters een termijnboog met schiftingen, uitgevoerd door de heeren J. den Heijer, W. Oh. Kuiper, A. Koek, A. vau Leeuwen, G. Pronk en W. Zuurmond; eindelijk de wagen der meubelmakerij, uitgevoerd door den heer P. Loeber. En last not least de zegewagen, voorstellende, volgens den feestgids, de loekomst van Scheveningen, maar waarmede de schalksche ontwerpers en uitvoerders, de heeren M. E. J. Vierling en D. Hoogenraad, een ware surprise hebben bereid, waarvan het geheim goed bewaard is gebleven. Die toekomst van Scheveningen hebben die heeren gezocht, en zeer terecht,in de Zeehaven voor Scheveningen, en gedachtig aan ’t: aanzien doet gedenken, hebben zij die zeehaven op 1/,000 der ware grootte zoo kunstig vervaardigd, dat ’t voor de Scheveningers en allen, die in verwezenlijking van de havenplannen zoo levendig belang stellen, om van te watertanden is. Men ziet de havenhoofden in zee, waarachter de haven door de duinen omgeven en loggers, paketbooten en koopvaardijschepen in- en uit stoomen en stevenen, dat ’t een aard heeft, ja zelfs een waaghals in een cano met een pagaai beweegt zich in zee tusschen de hoofden. Dat de heeren uitvoerders een weinig ondeugend zijn geweest bij het ontwerpen der opschriften, wie zal ’t hun euvel duiden, met de lijdensgeschiedenis der haven voor oogen ? Zoo treffen ons de schilden die tot opschrift dragen: «Concessie Van Heyningen naar de . .. (en dan een geteekende maan); Concessie Hora Sicoama naar de ... (en dan een geteekende rijzende zon). Hulde wordt gebracht aan de genie, welke de draagkracht van geschut op de haven en de residentie beproeft. Hulde wordt gebracht aan de heeren Clifford en Steers en... aan het kapitaal van John Buil, die zakken met miliioenen voor die heeren uitstrooit. Twee nimfen staan op de havenhoofden, waarvan de eene uitbazuint: Zuster Anna, ziet ge nog niets komen? terwijl de ander door bare bazuin antwoordt: Geduld, als je maar tijd van leven hebt! Maar ’t geloof in de haven is ten slotte bij de beide heeren onverzwakt, blijkens de opschriften: «Zeehaven, Excelsior!” Deze zegewagen had een kostelijk succes, want hij had alles aan zijn zijde, tot zelfs de lachers incluis. Een Haagsche wagen van de riviervisscherij met muziek sloot den optocht, die algemeen in hooge mate werd geroemd en geknipt is om naar eene tentoonstelling van binnenlandsche industrie te worden opgezonden. Besluiten wij met de vermelding, dat op alle wagens de daarop voorgestelde takken van bedrijf in werking waren gebracht en dat zoowel de inrichting als de onbekrompen tooi der wagens zonder aarzeling glansvol mogen worden geheeten. De dag van het feest is waardig voorbijgegaan en bewijst voor ’t warm hart van de Scheveningers voor hunne bronnen van bestaan cn hunne gehechtheid aan het geliefde Oranjehuis. MSCHR1FT. Het seboone feest te Scheveningen is uitmuntend afgeloopen, zoowel wat landing als optocht betreft. Den Haag, Rotterdam en andere omliggende plaatsen waren bij duizenden vertegenwoordigd. Bij den predikant Lammerink voerden nog het woord de burgemeester Roest, die over de beteekenis van ’t feest uitweidde en hulde bracht aan de feestcommissie. Bij monde van den heer A. Hoogenraad betuigde deze haren dank voor den krachtigen [ steun van het Gemeentebestuur, waarover te Scheveningen slechts een roep en de dankbaarheid groot was. Lieve kindertjes van den predikant bestrooiden juist den Prins,toen de nazaten van den groeten Van Hogendorp, mr. H. graaf en mr. F. baron Van Hogendorp, de receptiezaal binnentraden om den Prins te complimenteeren, die bedankte voor de daden aan Zijne Doorluchtigheid, door het geslacht Van Hogendorp bewezen. De stoet vervolgde hierna zonder de minste stoornis der orde den weg, dank zij de flinke maatregelen van den Commissaris van politie Vernce. Aan het Kurhaus werden de geheele historische groep en de feestcommissie binnen genoodigd door den directeur-generaal en den Raad van beheer. Daar werd de eerewijn geschonken, en gedronken: door den eere-voorzitter P. de Niet op ’t Koninklijk Huis, door den heer Reiss op het geliefde OranjeStamhuis, nadat hij had bedankt voor de eer het Kurhaus bewezen door den optocht daar te laten voorbijtrekken, en door den president den heer A. Hoogenraad op den heer Rtïss, den directeur-generaal eener instelling, waarvoor Scheveningen geen antipathie, maar groote sympathie koestert. Kleine geschillen over belangen waren steeds door de inschikkelijkheid der directie uit den weg geruimd. Te drie ure werd de stoet ontbonden, onder dankbetuiging aan de deelnemers door den president der Feestcommissie. Op eene daarop gevolgde réunie op Zeerust las de heer Hoogenraad het volgend telegram, namens Z. M. den Koning tot hem gericht, voor: A. Hoogenraad, Voorzitter der Feestcommissie, Scheveningen. Zijne Majesteit de Koning, zeer op prijs stellende de vaderlandslievende herdenking door de ingezetenen van Scheveningen van de voor het vaderland en HDs. Huis zoo heugelijke gebeurtenis, waaraan vdor 75 jaren de Scheveningsche bevolking een zoo groot aandeel had, heeft mij opgedragen aan de Feestcommissie en de andere ingezetenen HDs. hartelijke dankbetuiging over te brengen voor de bij uw telegram van heden aangeboden wenschen en betuigingen vau voortdurende verknochtheid. De Adjudant van dienst, RöELL. Met warme geestdrift werd dit telegram begroet. Heildronken op ’t Koninklijk Huis volgden en het volkslied werd gezongen door al de schippers van de vloot, die tevens door den heer Vernée dank werd betuigd voor eene hem gebrachte warme ovatie bij de ontbinding van den stoet. Voor de illuminatie laat zich het weder niet gunstig aanzien. Namens het Comité voor de feestviering was de heer Pierre Amiabel door de heeren Hoogenraad en Vierling uitgenoodigd zijne voorlichting te geven omtrent het oprichten der eerepoorten. Daarin is de bekwame hand van den heer Amiabel duidelijk merkbaar. Ook bij de versiering van enkele triomfwagens verleende genoemde heer zijn hulp, gelijk mede de fraaie binnen versiering van het magazijn van den heer Van Duyne in de Keizerstraat door den bekwamen decorateur is aangebracht. ---