DE HOFSTAD a vol d’oiscau. Brieven van een kluizenaar. XV. Mijne vrienden, zouden we allen egoïsten zijn? ’t Wordt ons zoo dikwijls verteld en zoo vaak herhaald, dat onze tijd steeds materialistischer en Goddeloozcr wordt en dat de «strijd om het bestaan” de menschheid tot het toppunt van egoïsme voert, dat we alligt geneigd worden dit aan te nemen voor een onweerlegbare waarheid , iets waar niet tegen te redeneren valt een axioma. Maar of ’t dat inderdaad wel is, of wij wel werkelijk allen zoo egoïstisch, zoo zelfzuchtig zijn, of wij dan inderdaad steeds en bij alles alleen op ons eigenbelang letten ? Ziet, ik geloof het niet. Zeker, cr ziju theoristen die altijd gelijk kunnen krijgen; en zoo bestaat er ook een middel om alles tot egoïsme te maken ; die logica verandert eenvoudig de beteekenis van het woord, breidt bet links en regts uit en neemt er dan van lieverlede alles in op, terwijl zij aan dc andere zijde alle goede aandriften en opwellingen óf ontkent óf materialiseert. Liefde in het algemeen, niet uitsluitend in de engere, romantische beteekenis, weet die the,orist zelfs. in zijn egoïsme-leer te trekken, door moederliefde grootendeeis om te cijferen lot «dierlijk instinct”, vaderzorg voor te stellen als een soort van levensverzekering voor den ouden dag, of als zelfzucht in de gedaante van trots, en echtelijke genegenheid als een egoïstisch middel om een rustig, vriendelijk en aangenaam loven to genieten, terwijl hij kinderliefde terugbrengt tot een methode om éen er.misbaren steun der ouders te blijven genieten ; vriendschap is voor die ijskoude lieden slechts iets, waardoor personen, die e-ikaêr noodig hebben , dit huil eigenbelang trachten te behartigen ; cn zoo weten zij op alles iets to vinden. Yergun mij, vrienden, dat ik u zegge, dat al die redeneringen paradoxen zijn, schijnwaarheden , en dat ik integendeel vast geloof in belangeloosheid, menschcnliefde en hulpvaardigheid. Ja, ik ga verder en beweer dat er, naast veel leelijk egoïsme , zelfs tc veel bclangeiooze neigingen in de wereld bestaan, — dat er nog zeer veel lieden van goeden geloove in dc braaf heid hunner medemcnschen zich, door bun tekort aan egoïsme, laten misbruiken en exploiteren ten bate van anderer ego of ik. Een dier neigingen ontmoet ik in een onderwerp, ten aanzien waarvan ik op Nieuwjaarsdag weder overhelde naar den hardvochtigen kant, — nadat ik te voren reeds honderden malen in mijn leven was been en weer geslingerd van de eene opvatting naar de andere, zonder er, boe vaak ik er ook over dacht of sprak , ooit tot een vast stelsel mede tc kunnen komen, dat bevredigend was voor verstand en hart te gelijk. Ik was namelijk naar Cijfer man gewandeld, om hem een «gelukkig jaar” toe te wenschen, — een onfatsoenlijke gewoonte, ik weet ’t, die tegen woordig hier alles behalve chic meer is, maar die ik toch voor mijn goede vrienden handhaaf omdat, ze, ofschoon dan niet chic, evenwel hartelijk is. Ik vond Cijferman midden in een ongewoon groote hoeveelheid getallen verdwaald, een ongeoefend leger zonder tucht of organisatie gelijk, waarin zijn schikkend talent orde trachtte te brengen : bij maakte de jaar-totalen zijner statistieken op, een arbeid dien hij thans meer dan ooit noodig achtte, nu de Minister Kappeyne de statistiek officieel aan de dilettanten had overgedragen; hij cijferde uit hoeveel regen en hoeveel vrouwen , er gevallen waren, hoeveel kilometers spoorweg' j er aan de Beurs gekomen en hoeveel firma’s j i —~ —————m van dc Beurs verdwenen waren, en honderd andere wetenswaardigheden moer , middelerwijl noterende hoeveel straatvegers, putledigcrs, torenwachters enz. enz. nem «veel heil cn zegen” kwamen wenschen, — hun eenige werkzaamheid die hij in den loop des jaars in statistiek kon brengen. Tegenover Cijferman vond ik Krantenman zitten, die ook zijn statistiek, nl. die van overleden groote mannen, opmaaktc en mijn heilwensch beantwoordde met den uitroep : «Lieve Hemel! daar zou ik bijna Nobiiing vergeten hebben 1!” Ik zette mij dan ook aan het raam néér, om de //wenschers” to bestuderen, onder het genot' van een glas madera, waar Cijferman mij bij verzekerde : dat bet nooit echt kon zijn, omdat de statistiek bewees, dat er zooveel maal meer madera wordt gedronken dan er groeit. Eenige cogenblikken had ik besteed aan het beschouwen van den zigzag-weg, dien een brievenbesteller aflegde, zonder zich ooit ergens op te houden of een dienstmeisje te presseren; daarna iiad ik gezien hoe een bende torenwachters het terrein afjasgden cn stelselmatig het wild opbelden en opvingen ; vervolgens bad ik de lange gezigten gezien der aschüeden, die thans bij velen niets kregen omdat zij vroeger niet genoeg kwamen halen; en eindelijk had ik met genoegen geconstateerd dat de langzaamheid, waarmede men vaak door timmerlieden, kleermakers e. a. wordt bediend, niet. te wijten is aan ligcha&msgebreken, d ien nij veren gilden eigen, daar zij nu toonden soms vlug te kunnen zijn,—toen ik schuins aan de overzijde twee schamel gekleede jongens zag aanschellen; zoodra de deur begon open tc gaan schrompelde hun gelaat. in een lamentabele plooi, het ligchaam zakte in de bekende sclminsche rigting ineen en de toon der stem hield, toen dc zegenwensoh werd gestameld , blijkbaar met dat uiterlijk gelijken tred, want de meid ging naar binnen en bragt den knapen een paar centen , die met angst en spanning waren afgewacht, want de jongens keken voortdurend schuchter rond of »ij niet gezien werden — door een politieagent; de deur viel digt, de gelaatstrekken hernamen een Jftgohendo piooi, het ligchaam strekte zich weer uit, de centen verdwenen in de zakken en voort ging ’t tot de kwajongens drie deuren verder weder «verarmden” om op nieuw medelijden op te wekken en nog meer snoepcenten te oogsten met hun «bede” om «een stukkie brood”. Ik wil niet ontkennen, dat ik op dat oogenblik spijt had van de centen, die ’k in mijn’ Sylvestcr-stcmming aan een kind had gegeven, ’iwelk mc ook om een «centje” voor «een stukkie brood” vraagde, en ik stelde overluid dc vraag, waarmede ik ook dezen brief aanving': «Vrienden, zouden we allen egoïsten zijn? Of zijn we niet misschien nog veel tc goedhartig voor bedelaars?” Cijferman antwoordde met een bedelarijstatistiek, met recidive en andere dieven, met de bevolkingstabellen van «de Schans”, het afnemend cijfer der onderstanden, door de Armbesturen .... verleend (of er ook minder wordt gevraagd cn minder noodig is liet hij onbesproken), en met tal van andere getallen meer, die niets bewezen ; en Krantenman voerde eenige verhaaltjes van werkelijk belióeftigen, alsmede I eenige van zeer geslepen opligters aan. Ze | begrepen mij niet. Zou ’t niet werkelijk beter zijn als wij tegen! over bedelaars wat meer egoïst waren ? Zie, de centen, aan die jong'ens gegeven, zijn. niet. alleen aan de werkelijk behoeftige» onttrokken, maar strekten, watergei-is, om die jongens tot snoepers en luijaards, dus tot dieven, te maken. Ieder kent de historie van bet bedelend wijf, dat wekelijks bij haar «klanten” rondliep en er een vet leventje van leidde. Menigeen keet , met mij, bedelaars die op Zon- en feestdagen des avonds hun post betrekken om , met een doosje lucifers als politie-afleider, tc speculeren op dc beurzen van dc wandelaars en van dë vrijers der dienstmeisjes. Ieder heeft in zijn leven wel eens een bedelbrief met bet opschrift: «geachte mijnheer of mevrouw”, ongelezen naar de ves- 1 libuie teruggezonden, lu de meeste huizen heeft zich wel eens de «sjofel” gekleede weduwe (?) aangemeld, die mevrouw te spreken vraagt en aan deze, als ware zij een oude bekende, geld verzoekt. Al die versleten bedel-vormen hebben niets nieuws meer; allen kennen wij ze: en toch — ofschoon ge weet, dat dê werkelijk hulpbehoevende armoede, die to hooghartig is om naar het armbestuur te gaan, nog veel minder bedelt op de straat, — toch geeft ge, ieder op uw beurt, evenals ik, nu en dan nogtans aan de smeekende yrouw of aan het naast tl strompelend kind. | Ziju we wel egoïstisch genoeg ? Want immers | in negen vau de tien, ja, in negen-en-negentig j van de honderd gevallen werpen we onze aaij meezeil weg aan jenever of snoeperij, luiheid en zonde, en strekt onze liefdadigheid alleen om den beweldadigde nog dieper te doen dalen. Ik herinner u bv. «het smerig jong van groote Hendrikje”, dat, ais het meisje niet tijdig gered ware, voor galg en rad zou zijn opgegrocid omdat haar moeder haar uit bedelen zond om van den oogst jenever te kunnen drinken. Maar .... juist terwijl ik dit schrijf gluren er voor mijn venster twee kleine, bruine oogjes, behoorende aan een ventje van 9 jaar, dat ik op een avond, zoowat een half jaar geleden, barach van mij wegzond toen ’t kind mij om een paar centen vroeg, maar dat •— toen ik evenwel met de theorie een accoordje aanging en het bedelaartje nog eens ondervraagde — werkelijk bleek te zijn uitgegaan om wat op ie zamelen voor zijn zieke moeder. Die moeder is nu al lang weer beter en de kleine komt nu en dan eens wat eten halen, dat oversehoot; maar zijn oogjes brengen mij ook thans weder van mijn stuk, nu ik zoo pertinent wilde verklaren dat men nooit aan bedelaars iets geven moet. Wat dan? ieder heeft geen tijd om fatsoenlijke armen te gaan opzoeken of de geloofwaardigheid van alle bedelaars te onderzoeken. Is bet dan beter, aan alten te geven ? Zeker neen ! Maar wat dan, wat dan ? Lieve vrienden, de weldadigheid laat zich niet in theorie brengen, noch zijn alle speciale gevallen te omschrijven. Maar laten we in Godsnaam liever te weinig dan te veel egoïst zijn; geeft niet als ge reden hebt om te gelooven . dat uw gift niet in goede aarde valien zou; maar zoolang u dat niet bleek, en zoo u tot onderzoek tijd en gelegenheid ontbreekt, oeh, geef dan liever een paar malen onnoodig dan éénmaal hardvochtig te zijn tegen een die ’t wèi verdiende. Slechts één raad kan ik u geven: de bedelaar van beroep cn de bedelaar zonder schaamte kunt ge steeds met een gerust geweten wegzenden. Maar zijt' overigens vooral niet te wetenschappelijk ; de theorie, die de Staats-armenzorg inkrimpt, is op uw particuliere liefdadigheid niet van toepassing; integendeel, zij rekent juist ineer dan vroeger op u. Ea er is veel armoede, die dringend hulp behoeft, meer dau de armbesturen kunnen lenigen, — veel ook die de armbesturen niet kunnen bereiken. Waarom gaan ze niet werken ? is veler vraagt Zeker, verdienen is beter dan krijgen. Maar er zijn er velen die niets leerden verdienen; en er zijn er in den winter, thans vooral, zeer Velen die wel zouden willen verdienen, maar geen werk vinden kunnen. Laten we dus niet te hardvochtig zijn. De theorie en de wetenschap hebben gelijk, zeer zeker; maar in de wetenschap zit geen ziel, geen hart; zij is niet mensehelijk, maar het gemiddelde van een reeks cijfers; voor haar is ’t weinig, onbeduidend, als er jaarlijks op de 3| miilioen zielen 1 van gebrek omkomt ; maar voor de menschelijkhcid is die ééne hongerdood even erg alg 100 of 10.00 gevallen van dien aard. Daarom nogmaals, vrienden: laten we toch vooral niet te egoïstisch zijn jegens de armoede; want het is beter dat wij tien guldens wegwerpen aan jenever en luiheid, dan dat één mensch geen roggebroodje zon kunnen koopen door onze schuld. Peter de Kluizenaar. --- Officiëel Gedeelte. Aan hot tSooftloommleanrlaat van politie lijn als gevonden aangegeven : een gladde gondcu ring, twee witte vrouwenmutsen, veil R. C. kerkboekje, een grijs mofje, een bont schort, twee kinderkousjes, een bloedkoralen kettingje met gouden slot, een eind touw, een lorgnet eu twee sleutels nan een ring. Inlichtingen worden verstrekt allo werkdagen‘g namiddags tussehen 12% en 2 ure. --- Niet-Officiëei Gedeelte. B5J *llt Mo. bekoort ecu Bijvoegsel ’sKravenhagu, ï January 18JO. Eenlgc opmerkingen over „De agressieve politiek in Ap” door een ooggetuige. II. Do schrijver der Agr. Pol. houdt evenwel vol, op bl. 68 van zijn geschrift, //dat op geenerlei «wijze het verlaten der afwachtende houding te "regtvanrdigen was”. Wel heeft hij, op bl, 5, vooral laten gaan //het geval van perioulum in niora uitgezonderd”; maar de quaestie vaa het noodzakelijke der ofiensive handelingen van de opperbevelhebbers— na generaal Pel — daargelaten, willen wij bij de eigenlijke tweede expeditie eu hij hot beginsel des schrijvers blijven, door te zeggen dat kolonel (later generaal) Pel nooit is uitgerukt dan in het geval van //perioulum in mora”, en deze gevallen dwongen ons tot een agressive politiek. Wij kunnen bovendien ook niet aannemen dat latere togten alleen ondernomen ziju pour te bon plaisir du commandant, zooals schrijver het op blz. 9 wil doen voorkomen, als hij zegt; //de togt blijft niettemin een operatie, die door geenerlei staatkundig belang geregtvaardigd, die zonder noodzakelijkheid ondernomen is ...” Op deze meening komt de schrijver der Agr. Pol. dikwijls terug; hij veroordeelt den togt naar Samalangan zoowel als die naar Gedocng en Malaboe en tegen de oprigting van posten trekt hij zich bijna het harnas aan. Wanneer het overtuigend blijkt dat de post hij Malaboe bv. van geen nut is, of daarmede het beoogde doel niet wordt bereikt, iets dat °P Ddz- 6 in een paar regels (1 — 7 van onderen! door den schrijver der Agr. Pol. wordt uitgemaakt, welnu, dan worde liij eenvoudig ingetrokken. Met hoeveel posten is dat in Indie al niet geschied; doch hoevelen zijn er ook blijven bestaan, die zich later ontwikkelden en onze communicatiën mot andere verzekerden. Nu wel degelijk sprake schijnt tezijn van onze blijvende vestiging in Atjeh, gelooven wij juist, dat goed versterkte posten op dn kust, ons langzamerhand, door aanrakingen verbinding, de geleidelijke ovcrheersching gemakkelijk zullen maken. Wanneer het doenlijk ware de vele posten in Groot-Atjeh te concentreren in drie geretrancheerde kampen, zoodanig dat wij geenvoet verloren van het tot dusver zoo dapper en bloedig gewonnen terrein, dan zouden wij ous kunnen vereenigen met het voorstel van den schrijver der Agr. Pol., op blz. 32 en 36. Maar aangezien men hij het daarstellen van die kampen, wegens de uitgestrektheid van liet terrein dat wij thans bezetten, hun onderlinge verbinding tocli weer door gedetacheerde posten zou moeten verzekeren, en het open maken van het terrein bijna onoverkomelijke bezwaren zou oplcvercn, daargelaten nog liet kolossale werk van den aauleg der kampen zelvcn, — zoo komt ons dit bijna onuitvoerbaar voor. Misschien zou een enkele post hier of daar kunnen inrukken , maar het voordeel daarvan zou te gering wezen om er lang bij stil te staan ; laten wij in ’s hemels naam dat postcnstelscl nu maar voorloopig laten zooals het is, en intusschen krachtig doorgaan met de agressive politiek ; zij geeft hoe langer zoo meer bewijzen van , hij een verstandige toepassing, de eenig goede te zijn. Pen beknoptere, blijvende rng-elin// van die posten zal misschien, wie weet hoe spoedig, kunnen volgen. Van het karakter der Atjeh’sehe bevolking . sprekende, zegt dc schrijver der Agr. Pol. o. a. op bladz. 50 : //Men zegge niet dat de gezind- ' //heid der Atjchers een andere is (dan van andere //inlandsche bevolkingen) en dat zij voor hetere //gevoelens niet vatbaar zouden zijn ; want dan //zijn wij zoo vrij te herinneren, dat tot medio //April 1874 niets van die verbittering is waar//genomen, die eerst later aan den dag is gekomen, //toen wij zelf begonnen zijn de bezittingen der //bevolking en liet leven van weerloos gemaakte «strijders niet te sparen.” M ij zijn zoo vrij te herinneren aan het onmen» schelijk vermoorden van de zendelingen van generaal van Swieten, lang vóór het vertrek van dien bevelhebber naar Java , en dus ook lang vóór April 1874; — en op zekeren dag in Maart 1874 gedetacheerd zijnde in de marincbenting zag schrijver dezes het gemutileerde lijk van een Europecsch soldaat dc kali-Atjeh afdrijven. Niettegenstaande de vredelievende proclamatiën en de mensehlievende wijze waarop de gevangen gemaakte Atjehers behandeld werden, moesten wij die staaltjes ondervinden van de geaardheid en van de //betere” gevoelens onzer vijanden. Op meerdere plaatsen in dc hier besproken wordende brochure is een zekere ingenomenheid met die onbeschaafde, zedelooze wilden duidelijk waar te nemen , en wordt liun ook het gevoel van dankbaarheid (nota bene !) toegekend. Zoo lezen wij op bladz. 51 : //Ook de ketjoeran //(dorpshoofd) van Ketapan Doewa, die den //opperbevelhebber schriftelijk bedankte voor het //sparen zijner kampong,” enz. onz. ! Die dankbaarheid werd niet alleen door dat dorpshoofd, maar ook door zijn onderhoorigen zoodanig gevoeld, dat, toen onze doodvermoeide troepen op den avond van den 15n Pebruarij 1874 huiswaarts keerden, zonder één huis verbrand of één kip medegenomen te hebben, zij toch door die //dankbaren” van Ketapan Doewa onophoudelijk achtervolgd en beschoten werden, ’ zóó zelfs dat enkelen onzer soldaten nog tot digt bij den Kraton gewond werden! En uit erkentelijkheid dat er //in de nabijheid van het kamp een bazaar is opgerigt, waarvan de toegang voor alle Atjehers open stond” (blz. 50), werd op den 15u Januarij de achterflank van het bivak aangevallen, hetgeen ons 5 dooden kostte (waaronder luitenant Raaymakers) en 14 gewonden. Komt die ingenomenheid des schrijvers voor de Atjelische bevolking meermalen in zijn brochure uit, op dezelfde sympathie van hem mag het Indische leger niet bogen. Wanneer een geheel oningewijde dat //uit, de Oct. en Nov. aflev. van het Tijdschrift voor Ned.-Indie overgedrukt” geschrijf leest, moet hij tot de conclusie komen, dat niet door de Atjehers maar door de Hollanders de oorlog op een mensehonteerende wijz* wordt gevoerd. Waarom heeft de schrijver dit gedaan? Waarom heeft hij, zooals wij zeiden, zulk een ongunstig en smadend oordeel over het leger uitgesproken? De oorlog op Atjeh werd en wordt niet onmenschelijk door ons gevoerd, zooals óp blz. 14; geen kampongs werden zonder noodzakelijkheid vernield, zooals op blz. 20 ; geen verwoestend, sloopend en niets sparend karakter werd dgor ons aan den dag gelegd, zooals op blz. 35 ; aan een ruw soldatesque werd de brandfakkel niet in handen gegeven cn geen weerloozen werdeu afgemaakt, zooals op blz. 50; :n eindelijk hebben wij ons niet verlaagd door het voorbeeld van de minst beschaafde volken to volgen, zooals op blz. 70 de onbekende schrijver der Agr. Pol. hot waagt zich uit te lrukken. Gedureude anderhalf jaar, zooals schrijver lezes reeds zeido, behoorde hij tot het leger /an Atjeh cn nam hij deel aan de volgende gevechten: Mocsapi 14 December ’73, Sem)oek 25 en 26 December ’73, Kotta Petjoet 12 Januarij '74, onttrekking van den Kraton 13 en 24 Januarij ’74 , Garouw 28 Junij 74, Lemboe 13 November ’74, Longmttah 3 L December ’74 en Lohong 25 April 75 — do talrijke schermutselingen, bij verkenlingen en patrouilles, daarbij niet mede gere.end, — en nu durit hij in gemoede de verjaring afleggen dat, vau onze zijde, nimmer enige daad, waarop de hierboven aangebaalde leschuldigingen zouden kunnen berusten, de beaalde overwinningen heeft bezoedeld : de krijgsevangenen werden door on3 goed behandeld, c gekwetsten op dezelfde wijze verpleegd als nzo gewonde soldaten; weêrloozen werden nimmer i fgemaakt maar beschermd en verzorgd, cn de ampongs gingen nooit in vlammen op //door ] dllekeur van ruw soldatesque”, maar wel som- | ; *—"‘*~—*"** " _m"ii ui iii ii mnnumi» nm imiminmii j „„au tijds op last van den bevelhebber in geval van onvermijdelijk noodzakelijkheid. Zóó werd toen de oorlog gevoerd, en de indruk die den schrijver vau deze ware voorstelling van liet Indische leger is bijgebleven, is te gunstig dan dat hij op gezag van een schrijver, als die der Agressieve Politiek, zou kunnen gelooven, dat de oorlog thans op dc door hem voorgestelde barbaarsche wijze zou worden voortgezet. Ook de officieren van dat leger worden door dien schrijver niet gespaard. Hij vermeet zich, op bladz. 46 het apodictisch oordeel te vellen dat //de velddienst, het cclai//reren van marschen, het bewaken van positiën //allergebrekkigst wordt uitgevoerd”; op bladz. 9: dat de togt naar Samalangan //zonder beleid //is uitgevoerd”; op bladz. 10: //dat het den //schijn heeft, alsof men geen waarde hecht aan «bet leven en het bloed zijner onderhoorigen”, cn laat eindelijk, op bladz. 69, een //particulier” zeggen : //dat cr op Atjeh avontuurlijk soldaatje //wordt gespeeld , zonder zich eenig vast doei //voor te stellen”! Met welk regt, vragen wij, brengt hij die beschuldigingen in ? Als hij er geen bewijzen voor aanvoert, blijven wij dat alles als lasterlijke aantijgingen signaleren. Den eenigen lof voor het expeditionaire leger lezen wij op bladz. 4, waar gezegd wordt dat cr //veel en dapper wordt gevochten”; — waarlijk dat tweede bijvoegelijk naamwoord kon moeijelijk worden weggelaten, maar toch verdenken wij den, schrijver dat hij daartoe wel neiging heelt gevoeld; want in de andere bladzijden van zijn geschrift vinden wij bijna niets dan miskenning van het Indische leger, geen enkel woord van lof of zelfs van vergoelijking. Dat al dc door den vijand ondernomen overrompelingen en overvallingen, door den schrijver met zekere Schadenfreudc, op bladz. 46, in herinnering gebrngt, door ons steeds met grooter nadeel voor den vijand dan voor ons werden afgeslagen (alléén die van de patrouille-van Swieten daarvan uitgezonderd), wordt niet vermeid; van uitstekend genomen maatregelen, van goed verrigte verkenningen, van heldhaftig gedrag van aanvoerders, jongere officieren of minderen, ook daaivnn geen woord; maar wel de gelegenheid gretig aangegrepen om aan kolonel van der Ileyden en de officieren voor Samalangan alle beleid te ontzeggen , eu verder dien bevelhebber menigen Seitenhieb toe te dienen. Zijn bewering eindelijk, als zou er geen prijs worden gesteld op het leven en het bloed der onderhoorigen, zal hem stellig geen duel op den hals halen , omdat hij in de schatting der officieren van het Indische leger zal geplaatst worden naast den //particulier”, die da opoffering, de i toewijding en den volhardenden moed van het . expeditionaire leger // avontuurlijk soldaatje ] spelen” durfde noemen. , Wij willen eindigen met dit geschrift, maar doen * nog eenmaal de vraag : met welk regt velde schrij- i ver zijn oordeel over de militaire verrigtingen ? • Was het omdat hij korter of langer tijd in ; Atjeh doorbragt, en daar zijn leven eri gezond- 1 heid , evenals zoo velen die niet schrijven , in de waagschaal stelde ? Bewees hij, in welke i betrekking daar dan ook, goede diensten aan vader- en moederland, was hij werkelijk in de l gelegenheid om persoonlijk de toestanden cn z plaatselijke gesteldheden te beoordeelen, die hij 1 (bezijden de waarheid) beschreef? Wij betwijfelen dat, maar zijn eerder geneigd te gelooven, dat o hij, behoorendc tot de categorie, door hem aan- 1. gegeven op bladz. 51, //van personen, die aan d "hun schrijftafel gezeten, niet geprikkeld wor//dende door het gevecht en zijn gevaren”, — d in koelen bloede, door partijhaat gedreven, //zijn n pen in gal doopte, om die berispelijke partijdige 0 beoordceiiug” (bladz. 59) «de Agressieve Politiek e in Atjeh” neder te schrijven. * Een Officier van de 2de expeditie. <1 --- Buitenland. EMUEL.AMI». Londen, 6 Jan. De llegering heeft omtrent den slavenhandel een omvangrijke correspondentie met haar vertegenwoordigers cn agenten in liet buitenland openbaar gemaakt. Ö. a. blijkt uit een berigt van den vioe-admiraal Macdouald, dat m 1876 niet minder dan 3000 slaven te Hodeiliah aan dc Afrikaansche kust aan land zijn gebragt. De prijzen, die tc Hodeiliah voor ■■nna■imnMnanBnaraBsiiB de slaven betaald werden, waren voor jonge vrouwen van 100 tot 150 dollars, voor jonge Abyssinische vrouwen 200 a 300 dollars, knapen 50 a 100 dollars; terwijl voor mannen lagere pryzen besteed werden. Jeddah is nog altijd een groote slavenmarkt, Pot 1874 werd de slavenmarkt op liet binnenplein van den bazar aldaar gehouden, doch naar aanleiding van de vertoogen van Ilr. Ms. consul gesloten. Het verbod heeft echter niet dc minste stoornis gebragt in den slavenhandel, die alleen wat meer ter sluiks gedreven wordt. — De Cornüh-bank in Truro , een reeds 110 jaren bestaande instelling, sloot, gelijk wij reeds hebben gemeld, Zaturdag haar deuren. Dc onmiddellijke oorzaak van het staken der betalingen is dc buitengewoon sterke terugvordering van de gedeponeerde waarden gedurende de laatste 14 dagen , op grond van geruchten , dat de onlangs tc Barnstaple plotseling overleden directeur van de bank en lid van het' Lagerhuis, sir F. AYiliiams, aan de Bank een groote som verschuldigd was en dat zij een groot deel van haar kapitaal had gestoken in mijnen en in voorschotten , die op dit oogenblik niet direct te realiseren zijn, De ondergang van deze flnantiële instelling is het grootste ongeluk , dat de tegenwoordige generatie van West-Oornwales ooit getroffen heeft, daar als een gevolg van deze ramp het bankroet van een groot aantal firma’s gevreesd wordt. f Hot passief van de Bank wordt begroot op ééu.milliocn pd. st. --- frankrijk. Farys, 6 Jan. Be Senant-verkiezingen. Nadere statistiek. Bij de verkiezingen van 5 Januarij was het Serie B van den Senaat die vernieuwd moest worden. Deze serie omvat 75 Senatoren, die over 31 Departementen verdeeld Waren. Bovendien moesten er 7 Senatoren benoeirtd worden, die tot andere series bebooren, ter vervanging van overledenen. Er moesten dus S2 Senatoren in liet geheel in 37 Departementen gekozen worden. Do republikeinen hebben 42 zetels gewonnen, die de volgende Departementen vertegenwoordigen: Nièvre 2; Loire, 2; Mayenne 1; Indre et Loire 2; Girondc 4; Loir et Cher 1; Marne 1; Haute Garonne 3; Lozere 2; Loiret 1; Manche 3 ; Meuse 2 ; Lot 2 ; Lot et Garonne 2; Herault 3; Nord 5; Oise 2; Puy de Döme 1; Itle et Yilaine 3, in het geheel 42. Serie B omvatte vóór dc verkiezingen 56 conservativen en 19 republikeinen; thans evenwel: 59 republikeinen en 15 conservativcn. De republikeinen hebben dus in dc serie 41 zetels gewonnen. Van de 7 door overlijden van de titularissen opengevallen zeteis (seriën A en C), waren 5 door republikeinen ingenomen en 2 door conservativen. Thans ziju daarvan 6 door republikeinen bezet en 1 is ‘den oonservativeri verbleven. Opvallend is de vergelijking tussehen den uitslag der verkiezingen van 1876 en 1879. De 56 conservativen der serie B, in 1876 gekozen, hadden te zamen 15 646 stemmen op zich vereenigd ; de conservativen in 1879 gekozen daarentegen 3 208 stommen. De 19 republikeinen der serie B, in 1876 gekozen, hadden 5 636 st. verkregen ; de republikeinen in 1879 gekozen 20 262 st. Zij hebben dus 14 626 st. gewonnen. 94 conservativen hadden zich in 1876 can- ; didaat gesteld, en te zamen op zich veree- : nigd 21 SOS st.; in 1879 hebben zich slechts 65 candidaat gesteld cn verkregen 14 002 st, ; j en verschil dus van 7 799. . «73 republikeinen hadden zich in 1876 candi- ï daat gesteld cn verkregen 15 750 stemmen; 79 i stelden zich in 1879 candidaat en verkregen 1 22 581 stemmen, een verschil dus van 68sfst, 1 De republikeinsche candidaten hebben dus in i 1879 8579 stemmen meer op zich vereenigd dan de vereenigde conssrvative candidaten; ter- ? wijl dc laatsten in 1876 6050 stemmen meer 1 verkregen dan de eersten. Het verschil dat men 1 in de opsommingen waarneemt die onder elkander moesten sluiten, spruit voort uit versnipperde 1 stemmen en bianco-biljettcn. I z Oordeel der Pers over de verkiezingen. Over het algemeen toonen zich de comcrva- j / tive bladen niet verrast over den uitslag der | d I verkiezingen van 5 Jan.; zij zien de toekomst volstrekt niet hopeloos in. De republikeinsche bladen kraaijen natuurlijk victorie en meenen, dat de volgens hen verkregen overeenstemming in het Parlement, in plaats van eea der Kamer vijandigen Senaat, een der grootste waarborgen voor liet behoud der Republiek is. Hierna laten wij in het kort eenige oordeelvellingen van Parijsche bladen volgen ■ De Rappel ziet met vreugde een einde gemaakt aan het pogen der conservativen, die slechts verdecling- willen, zooals de Senaat tegen de Kamer, het stomregt van den Senaat tegen het algemeen stemregt en het platteland tegen de steden. Dat is nu uit, en het gevolg der groote verkiezingen is, dat men den Senaat aan de handen der reactie ontrukt heeft om hem aan Frankrijk te geven. De 4/niott is niet verrast over den afloop, want zij heeft daarover geen groote verwachtingen gekoesterd. De Senaat, die de eenige tegenweer was bij de ondernemingen der linkerzijde, doch dikwerf niet wist door te tasten, heeft opgehouden te kven. De compromissen, de schuchterheid en de weifelachtige zwakheid, die een kunstmatige meerderheid kenmerken, hebben thans opgehouden te bestaan. Dc meerderheid is ter linkerzijde; thans vangen de moeijelijkheden voor de Republiek eerst aan, en op ous, royalisten, besluit liet blad, rust de pligt deï minderheden, de pligt van onophoudelijken strijd en krachtig optreden; daarin zullen wij niet te kort schieten. De dag van gister is voor de Republiek een groote zegepraal — zegt de Délats — en bevestigt op sebitterendo wijze liet woord van Thiers, dat do toekomst aan de verstandigsten behoort, De Soir ziet in de namen der nieuwe Senatoren een schitterende tegenspraak voor de onrustvoorspellende profetiën, van zekere zijde gedaan. Op zeer weinig uitzonderingen na zijn de 5 Jan. verkozen Senatoren mannen van gezond verstand en gematigdheid, en de rang, dien zij in de Maatschappij innemen, zoowel als hun antecedenten, zijn de beste waarborgen voor de conservativen. Hun verkiezing is de zegepraal niet der radicaie en onverzoenlijke gevoelens, maar der gematigde en conservative -Republiek. Do dag van heden is nog- niet het doel, maar slechts een rustplaats zegt de Trance. Zij ziet de beteekenis van dezen dag daarin, dat de kroon op liet werk gezet is, ’twelk door de overwonnenen begonnen werd. De uitslag bewijst dat zij goed gehandeld hebben. De nieuw gekozenen komen zonder ander mandaat te Versailles aan dan : de Republiek in stand te houden. Dit is bet oordeel van Figaro. Hun regt even als bun pligt bestaat daarin, dat zij datgene doen waarvoor zij gekozen zijn. De radicalen en opportunisten zullen trachten, de nieuwe Senatoren voor zich te winnen ; maar dezen moeten een steun bij de regterzijde van den Senaat zoeken, ondanks de politieke opinie die hen van elkander afscheidt: de pers moet hen bovendien voorlichten over den waren stand van zaken en hun den moed geven om weerstand te bieden als het noodig is , maar ook alleen als het noodig D. Dat heeft de nu verdwenen meerderheid niet gekend en de conservative beginselen lijden daar op dit oogenblik door. Do Pelit Paruien ziet de zon der inname van de Bastille en der Julij-dagen ouk dezen dag beschijnen en volgens de Marseillaise heeft het algemeen stemregt voor zeven jaren crediet aan zijn mandatarissen geschonken. De opportunisten hebben beloften gedaan en met veel beweging hun programma door geheel Frankrijk verkondigd, waarvan de uitvoering, volgens hun zeggen, slechts afhing van liet vervangen der reactionaire meerderheid in den Senaat door een republikeinsche. Welnu, thans is dat uur geslagen ; het land wacht op de uitvoering er van. De Tcmps is minder gehaast cn toont zich zelfs eenigzins ongerust, over de verantwoordelijkheid , die de overwinnaars op zich genomen hebben. Do Siècle toont zich vol vreugde, dankbaarheid en bewondering. Dc verkiezing van gister, zegt het blad, drukt het zegel op een der schoonste tijdvakken van onze geschiedenis. Het eigenaardige van de verkiezing vindt de 1 RépulUque frangaise in de vernietiging cn ver- I dwijning van de Bonapartistiscke partij. In den uitslag der verkiezingen ziet de Cmstitutiomel, zoo niet het schitterendste, dan toch het deugdelijkste succes, dat door de Fransche Republiek tot nog toe behaald werd. De dag van 5 Jan. doet in het algemeen afbreuk aan de omwenteling en in het bijzonder aan het radicalisme, terwijl hij te gelijker tijd het republikeinsche regeringsstelsel grondvest. De boeren hebben, volgens de XIXe Siècle, ditmaal zich niet door de reactie bij den neus laten rondleiden ^ zij, de eenvoudige landlieden hebben den Senaat der reactie, die van intrigues bestond, gedood, en dank zij hun stemmen is elke ontbinding van de Kamer voortaan onmogelijk geworden. De Gazette de Trance roept kort en bondig uit: De Senaat, die velen in den weg stond is verdwenen , de regeringloosheid heeft een aanvang genomen.” «Maarschalk de Mae Mahon •— schrijft een correspondent van de Köln. Ztg. — heeft zich sedert lang in het onvermijdelijke geschikt; in zijn omgeving is men echter overtuigd, dat thans met de omstandigheden rekening moet worden gehouden, en men verneemt dan ook, dat de adjudant van den Maarschalk, generaal d’Abzac, eerlang een conferentie met den beer Gambetta zal hebben. Men wil weten, dat men een overeenkomst beoogt aan te gaan, welker deel zou zijn, den Maarschalk tot na 1881 aan het Bewind te behouden. De tc Parijs aanwezige Ministers zfn heden, onder leiding van den heer Dufaure, bijeengekomen om over den uitslag van de verkiezingen voor den Senaat van gedachten te wisselen. Eenigen tijd geleden had <;le Minister Dufaure reeds een delegatie uit de linkergroepen van den Senaat ontvangen, die vooreerst hem dank kwam betuigen voor den steun, dien hij in de laatste maanden aan de zaak" der Republiek had bewezen • vervolgens den wensch te kennen gaf dat de Minister met zijn ambtgenooten do leiding van de zaken inogt in handen houder/, er. eindelijk hem een programma voorlegde van de gröote vraagpunten, die na de Senaat verkiezingen aan de orde zouden komen, als daaszijn : vrijheid vau drukpers, amnestie, hervorming van de magistratuur, strijd tegen hei clericalisme. De Minister Dufaure had zich achter omtrent een en ander volkomen vrijheid voorbehouden, tot na overleg met zijn ambtgenooten. — Daar 13 leden van de Kamer tot leden van den Senaat gekozen zijn, voorts 8 vacatures van «geinvalideerden” nog moeten aangevnld worden cn 2 leden overleden zijn, zulién eerlang 23 nieuwe keuzen voor de Kamer moeten geschieden. Het berigt omtrent liet overlijden van iet Kamerlid admiraal Toucbard wordt door le Corresp. Haras tegengesproken. — La Jeune République berigt, dat het besluit ot ontbinding van den Gemeenteraad van Marleille reeds geteekend is en dat den 19 Januarij lieuwe, verkiezingen voor den Raad zullen gehouden worden. — De kolonel-kommandant van de mobile gendarmerie van Versailles heeft in last gekregen, twee detachementen naar Hérault en het lep. der oostcr-Pvreneën te zenden, waarheen ij reeds vertrokken zijn met ’t doel om de talrijke rooverijen, welke door Spanjaarden in die treken gepleegd wprdeu, te beteugelen. Yan 22 Sept. tot 1 Jan. ziju 22 Spanjaarden ver de grens gebragt, omdat zij niet van beoorlijke passen voorzien waren. --- TURKIJE. v ii A/Ousiauunopei woruen, uuuer aagieexeniug van 31 Deo. jl,, aan de Köln. Ztg.p.emga bijzonderheden medegedeeld omtrent do woelingen , welke tot de vermindering der broodprijzen , door Regerings tussehen komst, hebben geleid. In den avond van clen 29n December lieten zich de zaken in Turkijo’s hoofdstad zeer ongunstig aan zien. Men weigerde liet- papieren geld aan te nemen , terwijl de prijs yan een otka brood tot 12 piasters steeg. Toen kwanf een commissie ad hoe uit de Ministers en de Staatsraad bijeen, en er word besloten, dat de bakkers het brood voor 6i piaster zouden verknopen, terwijl dan de Staat bet meerder kostende er bij zou leggen.' I Die maatregel redde tijdelijk de, rust. Doch hoe I moet de Minister van Finantiën het geld vinden I om dien maatregel eenigen tijd te kunnen vol’ houden ? Dagelijks wordt in Constantinopel een v niillioen otka brood gebruikt, ’twelk 11 niiilioen a piasters kost, terwijl het publiek slechts 65 a millioen betaalt. De rest legt de Staat er bij ; dat bedraagt voor eiken dag 8650 lires goud f Voor een maand moet dus de Staat 2o9 a90 lires goud opott'ereu. In elke bakkerij bev