Officieel Gedeelte. Bekendmaking. Be BURGEMEESTER van ’s-Gravenhage, gezien de artt. 40, 239, 244 en 245 der Algemeene Tolitie-Verordening; heeft goedgevonden vast te stellen de volgende Politiemaatregelen, in acht te nemen bij den tocht, van den Koninklijken trein, voor de OPENING VAN DE VERGADERING HER STATEN-GENERAAL, op Woensdag 14 dezer: Artikel 1. Er zullen op den weg voor den trein, van af des namiddags half één, geen rijtuigen aanwezig zijn. Art. 2. De voetgangers zullen, hij de nadering van den trein, den rijweg ontruimen. Bij het voorbijtrekken van den trein zal men blijven stilstaan, niet medeloopen en op geenerlei wijze de orde verstoren. Art. 3. Van half één tot des namiddags twee uur is rijden door de Gevangenpoort verboden en na het voorbijtrekken van den trein, mag tot drie unr de Plaats niet bereden worden in de richting naar de Hoogstraat of naar het Noordeinde en de Hoogstraat niet in de richting naar de Groenmarkt. Art. 4. Men zal de hevelen der Politie, gegeven wordende in het belang van orde en veiligheid, terstond opvolgen. 's-Gravenhage, 12 Juli 1886. De Burgemeester, (P. 807.) PATIJN. Aan het HooMcommlssarlaat van politie zijn als gevonden aangegeven: Een kindersok; een sleutel ; een boek „Nienvre leerredenen” van J. J. Oosterzée; een pakmand; een haakpen ; een zwart schort; een sleutel; een kinderschoentje; een vrouwenmuts; een nagelschaartje; een witte zakdoek, gemerkt H. D. 12; een rozenkrans ; een lorgnet; een kindersokje; eenhlanw koralen kinderarmband. Inlichtingen worden verstrekt op werkdagen van *4 middags 12!/2—2 uren. --- Niet-Officieele Gedeelte. ’s-firavenliage, 13 Juli. —iwtMBsaKT Buitenland. Duitschland, De Beiersche gezant bij bet Pruisische Hof, graaf Yon Leerckenfeld-Kösering, heeft zijn nieuwe geloofsbrieven den Keizer te Ems overhandigd. — Door de Pruisische Regeeriug is, naar aanleiding van de interpellatie, welke over die zaak in de Tweede Kamer plaats bad, een onderzoek gelast naar de schade, welke door de jongste overstroomingen in de provinciën Silezië, Saksen en Hannover werd aangericht. De Minister Yon Putkamer schijnt dus nu bereid eenige schadeloosstelling te verieenen. — Het blijkt thans zeker te wezen, dat het krachtens een bepaalde afspraak was, dat de Ministers de zaal van het Pruisisch Hcerenkuis verlieten toen de motie-Yon Kleist, waarbij meerdere vrijheid voor de Evangelische Kerk verlangd werd, aan de orde kwam. Als do motie-Von Ilammerstein in de Tweede Kamer in beraadslaging zal worden gebracht — in de gesloten zitting ontbrak daartoe de tijd -— dan zal door de Ministers dezelfde taktiek worden gevolgd. Prijzenswaardig is met dat al die houding toch niet. — De Reichsanzeiger publiceert het verdrag van handel en vriendschap, ’twelk 22 Januari 1885 gesloten is tusschen Duitschland en de Zuid-Afrikaansche Republiek, en van hetwelk de uitwisseling 24 Juni jl. plaats greep. De gemachtigde der Republiek was jbr. G. J. Th. Beelaerts van Blokland, die in de Duitsche bladen bij vergissing Staatspresident der Republiek wordt genoemd. — Overmorgen — Woensdag 14 Juli •—- zal de Bondsraad baar laatste zitting vóór bet reces houden. — Men verzekert dat de Pruisische Regeeringhet met de Curie eens werd over de benoeming van den Bissckop van Kulm. De bekende dr. Wanjura zou voor die waardigheid bestemd zijn. --- Nederlandsch Oost-Indië. rcr uvenanamau. BATAVIA, 31 Mei—4 Juni. In het mailoverzickt van de Java-Bodc leest men : «Volgens sommigen zouden de aanvallen, die in den laatsten tijd op onze vestiging te Poeloe Bras gedaan zijn, het gevolg zijn van den nood, die onder den vijand keersekt. Hoe men aan zoo iets komt is niet bijzonder begrijpelijk. Het eenige toch, waarop bij dergclijke rooftochten de vijand het steeds voorzien schijnt te hebben, zjjn geweren en ammunitie, dingen die nu juist niet voedzaam zijn. Van bet rooven van levensmiddelen, wat veel gemakkeiijker is, boort men daarentegen zelden of nooit, "Naar wij meenen, is bet einde van deze onophoudelijke aanvallen nog volstrekt niet te voorzien en kan er weinig anders tegen worden gedaan dan het in aebt nemen der striktste waakzaamheid, gepaard met een uitbreiding onzer linie in westelijke richting. Pakan-Badak, Boekit-Seboen en Kroeng Raba weer bezet; dan is de bende, die thans de aanvallen op Poeloe Bras doet, van baar terugtochtslijn beroofd en moet van een verder ageeren in die streek af gaan zien. Alleen daardoor kan ook Oleh-leh weer veilig worden. "Den Sultan van Deli is vergunning verleend tot den invoer van 100 stuks Beaumontgeweren en 10 000 daarbij bekoorende patronen om zijn volk mede te wapenen en de verdere invallen van Atjekers af te slaan. Wij gelooven niet dat dergelijke maatregelen van veel practiscb nut zullen zijn. Wil men die invallen werkelijk fnuiken, dan riekte mén onze vestiging van ïelok Semawé weder op en zuivere Langsar en Majapakit van de rooverbenden, welke die streken thans onveilig maken en ons gezag het meest afbreuk doen. "Een ander doeltreffend middel zal zeer moeilijk te vindon zijn. En dat bet moet toegepast worden, dat er verandering komen moet bewijst weer bet in dit nummer voorkomend bericht uit de Deli Courant (zielager) dat op vijandeiijke bewegingen der Atjebers wijst. In het Atjeh-verslag van 11 tot 21 Mei in de Bav. Ct. van gisteren lezen wij: Ter Oostkust traden de benden van Toekoe Nja Makam en Nja Aboe weder actief op. Eerstgenoemde die zich in den laatsten tijd te Oelir-Gadjak (bovenstreken van Bagok) bad opgehouden, vertoonde zich den 14n Mei op bet grondgebied van Edi-besar, doch werd door de gewapende politiedienaren van den radja, gesteund door bevoikingspatrouilles, verdreven. Men vreest dat de onruststokers zich weder naar Tamiang en Pangkalan Siatas zullen begeven. Met bet oog daarop werd den Radja van Edihesar op zijn verzoek toegestaan om met eigen middelen Oelir-Gadak te tuchtigen. Hoewel de beri-beri in den laatsten tijd een minder . hevig karakter droeg en zoowel te Kota-Radja als op de posten afnam, bleef de gezondheidstoestand nog ongunstig. Uit kct'Residentie-hericht van de Oostkust van Sumatra over April wordt nu pas in de Jao. Ct. een uitvoerige mededeeling overgenomen omtrent den tocht der troepen naar Bohoroq in Boven Langkat. „ De kedjoeroean van Bohoroq schreef den Controleur van Boven Langkat op 1 April om geweren, daar bij de Atjehers wilde verdrijven. De brenger van den brief bracht uit, dat dit schrijven een Aprilvisch was, daar do Kedjoeroean met de Atjehers heulde, een Atjehscke vlag had laten maken en zijn naburen opstookte om met de Atjehers mee te doen. De controleur ging met 7 5 militairen op weg en nam ook de 20 militairen mee, die reeds op de onderneming Bekioeng waren; verder volgden 200 maleijers voor een deel met trompladers gewapend, en koelies van de ondernemingen. Des namiddags werd Tandjong Negri bereikt en werd aldaar bet bivouac opgeslagen. De pengoeloes van de doorgetrokken battakseke kampongs waren afwezig. Op een oproeping der Atjebers waren zij allen naar Bohoroq gegaan. Als een staaltje van dc wijze, waarop de Atjehers te werk gingen, zij hier vermeld, dat zij van den panghoeloe van Serapit een losprijs vorderden van 500 dollars voor de invrijheidstelling van zijn zoon, die zich in hun handen bevond. In den morgen van den 8n werd de tocht naar Bohoroq vervolgd en bereikte de colonne des namiddags Damar Seroewaij boven Bohoroq, waar de rivier echter niet doorwaadbaar werd bevonden en alstoen het nachtkwartier werd betrokken. In den nacht waren de Atjebers afgebroken daar zij den raad van den Kedjoeroean van Bohoroq om de troepen aan te vallen, niet durfden nakomen. De Bataks in den omtrek hielden de heentrekkende Atjehers niet tegen. Bohoroq was verlaten. De Maleiers bleven, na aanstelling van een nieuwen Kedjoeroean, voorloopig aldaar. — Deli, 26 Mei. De laatste berichten omtrent de bewegingen der Atjehers luiden wederom niet geruststellend. Yolgens rapporten, bij den controleur van Beneden-Langkat ingekomen, zou eeu bende van ca. 40 gewapenden zich in de nabijheid der Batang Serangan-rivier vertoond hebben; met welk doel en met welke voornemens is tot beden onbekend. Daar er mogelijkheid bestond, dat zij het op de meest vooruitgeschoven estates gemunt hadden, werd van het militair detachement te Clambir een versterking naar Tamaran Estate gezonden, onder bevel van luitenant Le Grand, terwijl Clen Bervie Estate ook weder bezet werd. Yan den controleur van Edi kwamen intusschen ook alarmeerende berichten. Nja Makam zou namelijk met 120 volgelingen naar hier op weg zijn en op zijn tocht reeds slaags zijn geweest met gewapende politie-oppassers van den Edischen Radja. De aanstaande terugkomst der onruststokers iu deze residentie mogen wij dus op grond dezer berichten als vaststaand aannemen. Yan Medan vertrekt heden-middag een versterking van 30 bajonnetten onder luit. Weitzen naar Clambir endeast.resident onderneemt beden ook de reis daar heen. Zonder overdreven vrees te willen opwekken, radèn wij toch een ieder aan op zijn hoede te zijn. Yooral ondernemingen waar veel Gaijoks werken, dienen voorzichtigheid te betrachten en doen beter zich langzamerhand onafhankelijker te maken van werkvolk, dat niettegenstaande veel goede eigenschappen toch niet te vertrouwen is. (Deli Ct.) •— De Locomotief schrijft: Yan den suiker-oogst dezes jaars zijn thans reeds honderdduizend picols nr. 14, gewone keuring, verkocht tegen, dooreengenomen, negen gulden. De kooplust blijft zeer gering; een gevolg daarvan is dat slechts kleine hoeveelheden tegelijk verhandeld worden. Algemeen wordt het niet waarschijnlijk geacht dat de prijzen dit jaar zullen stijgen. — Bij bet op 1 Juni geëindigd grooLambtenaars-examen zijn geslaagd de heeren: H. Somermeijer, Tb. L. Bogaardt, C. W. D. Lans, J. A. Yan Blommestein, H. Th. De Santy, G. J. Koopman en R. W. Heaviside. — In den avond van den 31n Mei beeft te Batavia een afsekuwelijke moord plaats gehad. Een gebuurde sluipmoordenaar, een Chinees Lim Kie San genaamd, heeft, als inlander verkleed, den pachter der speelpaeht Jo A Kiong, op het oogenblik, dat hij van de speelbank op Kongsie-besar in de stad, na die geopend te hebben, heenging om de speelbank op Senen te openen en in zijn dos-a-dos willende stappen, met opgeheven arm den stijl van het rijtuigje vastgreep, een diepen messteek onder de ribben toegebracht, waardoor hij onder den kreet rslsm” (liet is een inlander geweest) ineenzakte en waaraan hij binnen bet uur is bezweken. De sluipmoordenaar werd gevat en heeft ook niet ontkend. De moordenaar bekent voor f 25 omgekocht te zijn tot de daad, doch wil zijn Ckineeschen lastgever niet noemen. Waarover deze zich te wreken gehad heeft, is dus ook nog niet aan het licht gekomen. De overledene was zeer bemiddeld, pachter van de speelpaeht op Passar-Senen en Kongsie-besar. Hij was geïnteresseerd in andere pacht-aannemingen en eigenaar eener bekende rijtuigfabriek. --- Ned. Maatschappij t/b. van Nijverheid. 109e Algemeene Vergadering en 29e Congres. Haarlem, 12 Juli. Heropening van bet Paviljoen. Inw ij ding van de groote zalen voor het Kunstn ij verheid s-mu senm. Bezoek aan het Koloniaal museum. Aan de Alg. Vergadering van de Maatschappij van Nijverheid wordt deze week buitengewone luister bijgezet door de plechtige in-gebruik-stelling van het geheele Paviljoen voor de beide Museums der Maatschappij. Sedert de vorige Alg. Vergadering, toen die uitbreiding baar beslag kreeg met medewerking van de Regeering, die bij het ontruimen van de groote zalen, door de naar Amsterdam verhuisde verzameling van moderne kunst, de opengevallen ruimte aan de Maatschappij in buur afstond, hebben de commissiën voor beide Museums, in overleg met directeuren, een plan van vernieuwde inrichting en uitbreiding met zorg uitgewerkt. Over beide Museums in hun nieuwe gedaante hebben wij de vorige week reeds mededeelingen gedaan, zoodat wij ons voor heden tot de eigenlijke plechtigheid der wijding kunnen bepalen. Tegen half twee waren de genoodigden langs het sierlijk terras het Paviljoen binnengetreden, zich begevende naar de koepelzaal. Directeuren der Maatschappij en de leden der Museum-commissiën ontvingen daar hun gasten, waaronder wij opmerkten de Ministers van Binnenlandsche Zaken, Koloniën, Financiën en van Waterstaat, met hun sccretarissengeneraal, de Commissaris des Konings in Noord-Holland, de Burgemeester en verschillende ieden van bet Gemeentebestuur van Haarlem: de grijze, nog steeds veerkrachtige dr. A. Yrolik, het cenig Lid van Verdienste der Maatschappij, die in 1877 den eersten grondslag legde voor het Museum; voorts de afgevaardigden der Departementen, de donateurs en Raadsleden der Museums, die in aanzienlijken getale waren opgekomen. De Ministers werden aan het station opgewacht door een Commissie uit het Hoofdbestuur en ontvangen op het Paviljoen door het Gemeentebestuur, den directeur en de Commissiën van de beide Musea. Na het gebruik van een collation woonden de Ministers de plechtige opening bij. Allen hadden zieh in een kring geschaard en nu trad de voorzitter der Maatschappij, de heer J. F. W. Conrad, naar voren en hield de volgende toespraak : Mij valt als Voorzitter van de //Nederlandsche Maatschappij ter bevordering van Nijverheid” de groote eer te beurt u het welkom toe te roepen in dit liefelijk lustslot, het Paviljoen //Welgelegen” in den wereldberoemden Haarlemmerhout, dat heden nagenoeg in zijn geheelen omvang gewijd wordt aan het doel waarmede het door Henry Hope gesticht is. De geschiedenis van dit gebouw is merkwaardig genoeg om ze in korte trekken op dezen dag te herdenken, te meer omdat het nu juist een eeuw geleden is, dat de eerste steen van dit sieraad van den Hout gelegd is. Den 19n October 1785 ontvingen Burgemeester en Regeerders van Haarlem een mededeeling van den te Amsterdam wonenden bankier Henry Hope, .eigenaar van de hofstede "Welgelegen” aan de baan % den Hout, dat hij wenschte ziju verblijf meer en meer in Haarlem te vestigen, zich daartoe van een gemakkelijk gebouw wilde voorzien en verzocht om, ter verfraaiing van de omgeving, de richtinglijnen van sommigen lanen te mogen veranderen en met den voorkant van het te stichten gebouw op den bestaanden weg wat te mogen vooruitspringen. Dit verzoek werd den 12n November 1785 toegestaan en in 1788 was het huis //Welgelegen” in Italiaansohen stijl voltooid, naar het ontwerp van een architect, wiens naam onbekend schijnt. Het gebouw was bestemd tot bewaarplaats eu tentoonstelling van een kabinet kunstwerken door Hope in Italië verzameld, en de groote zaal der belleétage werd ingericht voor een belangrijke verzameling van schilderijen. De verfraaiing van de omgeving verkreeg de heer Hope door het op zjjn kosten verplanten van een gedeelte van den Haarlemmerhout, waaronder begrepen was het maken der nu nog bestaande opening in de beplanting, die het heerlijke vergezicht uit het Paviljoen over den Hertenkamp tot de verlenging der Spanjaardslaan verschaft. Trouw gehecht aan het Huis van Oranje, vertrok Hope met de omwenteling in 1795 naar Engeland, en de schilderijen werden uit Welgelegen verwijderd. De familie Hope bleef eigenares van het huis tot 1808, en op uitdrukkelijk verlangen van Lodewijk Napoleon, Koning van Holland1, verkocht Jan William Hope de hofstede Welgelegen, met nog negentien andere in de nabijheid gelegen perceelen, den 21n October van dat jaar aan den Koning voor de som van f300 000Koning Lodewijk woonde des zomers op Welgelegen. door hem ahet Paviljoen” genoemd, tot den ln Juli 1810, toen hij daar de akte teekende waarbij hij afstand deed van den troon, ten behoeve van zijn zoon, onder voogdij der Koningin. In den nacht van 1 op 2 Juli 1810 heeft Lodewijk Napoleon door de toen droge sloot, welke het Paviljoen omringt, naar den Kleinen Houtweg gaande, dit lustslot verlaten en beklom dóar het rijtuig, waarmede hij Holland verliet. Keizer Napoleon verklaarde hij decreet van 10 October 1811 het Paviljoen te behooren tot de Domeinen van de Eransche kroon en het werd na de herwinning onzer onafhankelijkheid eigendom van den Staat der Nederlanden. Het gebouw is daarop door Mevrouw de Prinses Frederika Sopkia Wilhelmina van Brandenburg, Douairière van Prins Willem V, van 1814 tot aan haar overlijden in 1820, des zomers met haar dochter bewoond, en in 1828 bepaalde Z. M. Koning Willem I, dat in het Paviljoen een galerij der kunstwerken van levende meesters zou worden gevestigd, doch do uitvoering der daarvoor gemaakte plannen werd vertraagd door de staatkundige gebeurtenissen van 1830. Nadat in 1835 op ’s Rijks kosten eenige herstellingen en verbeteringen van het gebouw waren uitgevoerd en de Provinciale Staten van Noord-Holland, benevens het bestuur der stad Haarlem, bijdragen voor de instandhouding daarvan hadden toegezegd, werd den 10 Augustus 1837 de verzameling schilderijen van levende meesters in het Paviljoen Welgelegen voor het publiek toegankelijk gesteld. Eerst in 1870 echter werden de ingrijpende verbeteringen in de verlichting der zalen aangebracht, die ze geschikt maakten om daarin de tevens geschifte Rijksverzameling van schilderijen op doelmatige wijze ten toon te stellen, en tot 1885 hieven ze daartoe bestemd. In dat jaar werden deze schilderijen overgebracht naar het Rijks Museum te Amsterdam, en daarop zijn de drie groote zalen met de rotonde door den Minister van Staat en van Binnenlandsche Zaken, mr. J. Heemskerk Az., aan onze Maatschappij ten gebruike afgestaan, op voorwaarden, die getuigen, dat Zijne Excellentie de pogingen tot uitbreiding onzer museums waardeert en de instandhouding dezer nationale instellingen zooveel mogelijk wenscht te bevorderen. De aanwezigheid van Zijne Excellentie in ons midden getuigt van de groote belangstelling, die u koestert voor het welzijn onzer Maatschappij en het zij mij dan ook namens Directeuren veroorloofd U daarvoor en voor Uwe steeds betoonde welwillende medewerking enkrachtigen steun op deze plaats onzen kart«lijken dank te betuigen. Nu bestond door de meerder beschikbare ruimte de gelegenheid om de voorwerpen van het Koloniaal Museum, sedert 1871 gevestigd in eenige benedenvertrekken en die van het Museum van Kunstnijverheid, sedert 1877 opgesteld in eenige der lokalen van de belle-étage van het Paviljoen, meer tot hun recht te brengen en heide verzamelingen beter aan haar doel te doen beantwoorden. De Commissiën onzer Museums traden daartoe in onderling overleg, maakten de uoodige schikkingen en thans zijn wij hier samengekomen om in de eerste plaats de deuren te heropenen van ons, in den laatsten tijd in groote mate uitgebreid en nieuw geordend Museum van kunstnijverheid en het nogmaals in te wijden voor het doel waarmede liet gesticht is. Den 18n Juli 1877, den dag waarop de//Nederlandsclie Maatschappij ter bevordering van Nijverheid” haar eeuwfeest in haar geboortestad vierde, stonden wij, na de feestrede door den voorzitter dr. A. Yrolik in de Groote kerk gehouden, in deze zelfde rotonde om tegenwoordig te zijn bij de plechtige opening van het toen gestichte Museum van kunstnijverheid, door onzen beminden, helaas te vroeg ontslapen Prins Hendrik der Nederlanden, wiens naam niet het minst met dankbaren eerbied zal genoemd worden waar Nederlanders samenzijn en sprake is van bevordering van Nederlandsche Handel en Nijverheid. Directeuren der Maatschappij lostten op dien gedenkwaardigen dag den lastbrief in, hun door de in 1872 te Sneek gehouden Algemeene Yergadering verstrekt. De voorzitter van de Commissie voor het Museum, mr. A. J. Enschedé, sprak toen een rede uit, waarin hij de geschiedenis, het doel en het nut van het op te richten Museum van kunst, toegepast op nijverheid, ontwikkelde. Het moest bevatten een verzameling van kunstvoorwerpen, geordend in afdeelingen, zoodat elke afdeeling een overzicht gaf van de perioden en stijlen in het artikel waaruit zij is samengesteld, doch in verband met de beschikbare geldmiddelen kon bestaan uit reproductiën en afbeeldingen van klassieke, elders bewaarde kunstvoortbrengselen, welke het ornament in zijn ontwikkeling en verschillende toestanden toelichten. Het doel was echter niet alleen kunstschatten te verzamelen als blijvende tentoonstelling, maar zij moesten aangewend worden tot opwekking en ontwikkeling van den kunstzin bij onze landgenooten, zoowel hij hen die de nijverheidsondernemingen besturen, als bij de werklieden die de kunstvoortbrengselen vervaardigen en tot zekere mate ontwerpen. Om het Museum in dien zin practisck nuttig te doen zijn, moesten inrichtingen van onderwijs daaraan verbonden worden. De grondslag van liet bij de oprichting in omvang bescheiden Museum was gelegd door den tijdens het eeuwfeest tot Lid van Verdienste benoemden voorzitter der Maatschappij dr. A. Vrolik, die een keurige verzameling afgietsels uit het Museum van Munchen ten geschenke had gegeven, terwijl de heeren Charles Arnould te Parijs en E. Gabut te Lyon belangrijke bijdragen tot opluistering daarvan hadden toegezonden. Onze Vorsten uit het Huis van Oranje hadden, om van hun instemming te doen blijken, aanzienlijke sommen ter beschikking gesteld van directeuren; ome moeder, de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen , Teylers Stichting, de Regeering van Haarlem, vereenigingen van werkbazen en industrieelen, dertien onzer departementen en vele kunstvrienden in den lande volgden het gegeven voorbeeld, en ook de besturen van buitenlandseke Museums en industrieele vereenigingen steunden op krachtdadige wijze onze pogingen. Nagenoeg f12 000 werd voor het doel bijeengebracht. Z. K. H. Prins Hendrik sprak bij de opening der toenmaals kleine verzameling, waaruit men hoopte dat een Museum van kunstnijverheid zou verrijzen, de beste verwachtingen voor de toekomst en de meest hartelijke wenseken voor den bloei en de nuttige werking der instelling uit. Die verwachtingen, die wenschen zijn heden vervuld en wanneer zoo aanstonds de deuren ontsloten worden, zult ge zien, dat even als het jeugdige stekje, dat in 1777 gepoot uit den boom, de Hollandsche Maatschappij van Wetenschappen, die toen 25 jaren telde en dat besproeid door zeven beschermgeesten zich krachtig ontwikkelde eu opgroeide tot onze Maatschappij van Nijverheid, het sprietje, dat negen jaren geleden, toen zij het eeuwfeest vierde, uit haar is geplant, reeds nu een omvang heeft verkregen, dat men met welbehagen onder zijn takken en bladeren kan vertoeven. Die schoone uitkomst is verkregen omdat ook dat kleine sprietje zijn machtige beschermgeesten heeft gehad en omdat zij die met zijn verzorging belast waren, getrouw zijn gebleven aan de spreuk, //Een hart, een doel”, gegrift op de eene zijde van den gedenkpenning, die zooals dr. Vrolik ons in zijn feestrede mededeelde, door de allegorische voorstelling van den boom en het stekje, het ontstaan onzer Maatschappij in 1777 heeft vereeuwigd. Het Museum van kunstnijverheid heeft zijn ontwikkeling in een hetrekkelijk kort tijdsverloop dan ook hoofdzakelijk aan die gunstig samenwerkende oorzaken te danken, en ik voldoe ongetwijfeld aan uw aller wensoh, wanneer ik in de eerste plaats daarvoor een dankbaren hulde breng aan den Beschermheer onzer Maatschappij Z. M. onzen geëerbiedigden Koning, aan de Beschermvrouvre van het Museum van kunstnijverheid, H. M. onze geliefde Koningin en aan het Eerelid H. K. H. Mevrouw de Groothertogin van Saxen, geboren Prinses der Nederlanden. En wanneer ge nog mocht vragen, wie zijn de beschermgeesten, die dat alles hebben gewrocht en tot stand gebracht, dan antwoord ik u: — de namen van hem dien wij als den grondvester van het Museum hier mogen begroeten en van hen die daaraan hunne hooggewaardeerde medewerking schonken, heb ik zoo even reeds genoemd, toen ik van de oprichting van het Museum gewag maakte. Van hen kan met een gevoel van dankbaarheid de getuigenis worden afgelegd, dat zij voortdurend hun krachtigen steun aan het Museum van kunstnijverheid hieven verieenen, en als ik daarbij voeg de Raadsleden, de Donateurs en de Leden onzer Maatschappij, de commissie van het Museum, den zoo werkzamen en kundigen Secretaris onzer Maatschappij, den heer E. W. Yan Eeden, en den in 1880 tot Conservator van het Museum benoemden E. Von Saher, die zijn taak op zoo uitstekende wijze heeft verricht, dan hebt ge een kort overzicht van hen, die door de samenwerking van het genie met het kapitaal, allen bezield door de gedachte //Een hart, één doel” een reuzenwerk hebben verricht, dat voor de krachten van geen hunner afzonderlijk bereikbaar was. Ik kan, ik mag dan ook geen hunner afzonderlijk gedenken; ze hebben gezamenlijk de grootsche taak volbracht, en het is mij, namens de Maatschappij ter bevordering van Nijverheid, een aangename plicht, hun in dezen stond, gezamenlijk, daarvoor onzen oprechten hartelijken dank te betuigen. Ge' zult hij het bezichtigen van ons Museum van kunstnijverheid ontwaren, dat de verschillende kunstvoorwerpen stelselmatig gerangschikt zijn in groepen, die bevatten: Werken in steen; afgietsels van de orden of stijlen van de oud Aziatische en Egyptische tijdperken af tot die van de Renaissance; moderne werken uit de verschillende landen; vrijstaande heelden naar de orde der tijdperken waartoe zij behooren en geplaatst in de verschillende afdeelingen der tegen de wanden hangende modellen. Werken in metalen, van artistieke en algemeene waarde-, toegepast op de nijverheid der edele en onedele metalen en zoodanig geplaatst, dat de gekleurde en ongekleurde afgietsels, benevens de galvanoplastische reproductiën zich aansluiten hij de verschillende tijdperken van de voorbeelden der bouw en decoratieve beeldhouwkunst. Werken in hout; nagebootste schoone typen van meubels en. andere voorwerpen, uit verschillende verzamelingen en Musea. Werken in glas en aardewerk. Textiele kunsten. Lederwerk en werken der papierindustrie. Een boekerij en een prentverzameling vult zooveel mogelijk de leemten aan, die nog in de verzamelde voorwerpen bestaat. De tijd, waarover ik beschikken mag, belet mij u een, zij het ook maar een algemeen overzicht te geven van de voornaamste voorwerpen, die ons Museum bevat; lijsten aan den wand, die naar de genummerde voorwerpen verwijzen, zullen u daartoe, tot aan de voltooiing van den catalogus, bij de bezichtiging tot leiddraad strekken. Ik mag echter van ons Kunstnijverheidsmuseum niet afstappen, zonder uwe aandacht gevestigd te hebben op het daarnaast aan de Dreefzijde gestichte schoolgebouw en u uit te noodigen ook die inrichting door een bezoek te vereeren. Reeds in den winter van 1879 werd eenteekenschool voor kunstnijverheid, ingericht naar de nieuwe leerwijze, iu een daartoe door het Gemeentebestuur van Haarlem ten gebruike afgestaan lokaal geopend, nadat het Hoofdbestuur onzer Maatschappij, gesteund door den Minister van Binnenlandsche Zaken, het Gewestelijk Bestuur van Noord-Holland en den Gemeenteraad van Haarlem, daartoe in de gelegenheid was gesteld. Doch de wenschen waren daarmede nog niet vervuld; de teekenschool moest in de onmiddellijke nabijheid van het Museum aanwezig zijn, opdat beiden gezamenlijk op de moest volledige wijze aan het beoogde doel zouden beantwoorden. De leus was //Het Museum heeft slechts recht van bestaan door de schooi”. Door den krachtigen, zedelijken en finaneieelen steun, dien Directeuren der Maatschappij van Zijne Excellentie den Minister van Binnenlandsche Zaken en van de hooge bij dat Departement werkzame Staatsambtenaren ontvingen, werden in 1883 de tot het Paviljoen behoorende stallen in een school verbouwd, en onder leiding van den architect J. Van Lokhorst verrees het doeltrèffend ingericht schoolgebouw nabij ons Paviljoen, dat den 19 September 1883 door onzen hooggeachten directeur A. C. Krtiseman met een sierlijke rede werd ingewijd. Hij had toen de gelegenheid om te gewagen van de belaugrijke bijdragen, die ons nogmaals zoowel van de zijde van de Provinciale Staten van NoordHolland als van den Raad der gemeente Haarlem, van den Raad van het Museum en van vele belangstellenden toevloeiden, en Directeuren in de gelegenheid stelden om de Kunstnijverheidsschool in te richten zooals zij behoorde te zijn eu ten dienste van onze landgenooten ten gebruike open te stellen. De toekomst dor school was toen gewaarborgd. Zij is sedert goed bestuurd en degelijk onderwijs wordt daar gegeven, door zeven onderwijzers onder leiding van den heer Yon Saher, aan tweehonderd leerlingen uit alle standen der maatschappij, die de school trouw bezoeken. Wanneer ge u straks daarheen begeeft, zult ge in eenige zalen een tentoonstelling aantreffen van werkstukken van negen Nederlandsche teekenscholen, die tot opluistering van dezen gedenkwaardigen dag bijeengebracht, in alle opzichten uw belangstellende aandacht verdienen. Door het beschikbaar stellen der groote zalen van het Paviljoen werd, zooals ik reeds met een enkel woord vermeldde, de gelegenheid verkregen om de geheele verdieping gelijkvloers te bestemmen voor de Koloniale verzameling, die in een gedeelte der benedenzalen was opengesteld, doch door gemis aan ruimte niet tot haar recht kwam. Die verzameling, ons Koloniaal Museum, is de eerstgeborene onzer Maatschappij. Reeds in de Algemeene Yergadering van 1864 werd tot de oprichting daarvan besloten, en toen de Minister van Binnenlandsche Zaken, mr J. R. Thorbecke iu 1865 eenige zalen van het Paviljoen daartoe ten gebruike gaf en voorname handelslichamen en particulieren kun bijdragen leverden, werd het Museum tijdens de Algemeene Yergadering van 1871 door den voorzitter, dr. A. Yrolik, plechtig in tegenwoordigheid van den Minister van Koloniën geopend. De Regeering en voornamelijk de opvolgende Ministers van Koloniën, de Gouverneurs-Generaal en vele hooggeplaatste ambtenaren in onze heide Indiën, hebben sedert hun medewerking verleend aan de ontwikkeling der aanvankelijk kleine verzameling, en namens Directeuren verzoek ik Zijne Excellentie den Minister van Koloniën daarvoor onzen dank te aanvaarden; bovendien mochten Directeuren zich verheugen in de steeds klimmende belangstelling en den steun, verkregen van de zijde der Nederlandsck-Indische industrieelen, die het Museum voortdurend met belangrijke bijdragen verrijkten. Onze moeder, de Hollandsche Maatschappij van Wetenschappen, Teylers stichting, de gemeente Haarlem en aanzienlijke ingezetenen van ons vaderland en van onze koloniën, bleven niet achter om niet alleen hun zedelijken, maar ook hun geldelijken steun aan het Koloniaal Museum te verschaffen, en toen de inrichting in 1885 onder het beheer werd gebracht van een door de Raadsleden en Directeuren benoemde Commissie met haar directeur, onzen begaafden Van Eeden, gesteund door mejuffrouw P. C. Lindo, die zich welwillend met de taak van conservatrice belastte, kon zij optreden als een ontwikkelde kleindochter karer wetenschappelijke grootmoeder. Door de verkregen meerdere ruimte kon nu het doel, waarmede het Museum was opgericht, nl. meerdere bekendmaking van de nuttige grondstoffen en van de natuurvoortbrengselen onzer overzeesche gewesten en van de volksvlijt harer bewoners, door een aanschouwelijke, ruim geordende voorstelling van hetgeen wij bezitten, worden bereikt, en wanneer ge straks de benedenvertrekken van het Paviljoen doorwandelt, zult ge daarin aantreffen een stelselmatig gerangschikt overzicht van de schatten onzer koloniën. Zoo zijn verzameld: in de vestibule en gangen: de groote modellen van huizen, vaartuigen enz., de houtsoorten van Suriname en van Nederlandsch Oost-Indie en in de negen aangrenzende kamers en zalen de voorwerpen van inlandsche volksvlijt en toepassing der grondstoffen op de Europesche nijverheid; al hetgeen betreft? de groote cultuur, koffie, thee, suiker, rijst, tabak, kina enz.; de mineralen en den mijnbouw, modellen van landbouw-inrichtingen, van jacht en visscherij benoodigdheden, voortbrengselen uit het dierenrijk, uit het plantenrijk, voornamelijk vezelstoffen, met hun toepassingen; verf- en looistoffen, geneesmiddelen, oliën, harsen, vetten, gom en was, getah-pertja en gomelastiek. Inlandsche voedingsmiddelen en een volledig overzicht der inlandsche vruchten geboetseerd in was. Eindelijk eenige voortbrengselen van West-Afrika (het Congo gebied) van Siam, Japan, de Spaansche koloniën, enz. Een kleine boekerij is aan het Museum^toegevoegd en een beschrijvende catalogus, door welwillende medewerking van eenige deskundigen samengesteld, reeds gedeeltelijk in druk verschenen, zal weldra voltooid zijn. Direkteuren trachten ook aan het Koloniaal Museum een nationaal practisck karakter te geven; door bekwame deskundigen worden minder of meerder bekende vooorthrengselen onderzocht en de vruchten van dien belangeloos verrichten arbeid worden in het tijdschrift der Maatsekappij medegedeeld, terwijl meer dan eenmaal leenverznmelingen in de Departementen zijn tentoongesteld. Wij leiden dus heden de wereld in twee kleinkinderen van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen, die, hoewel oud, blijkens haar jongste besluiten nog met jeugdigen ijver werkzaam is; heiden zijn gesproten uit een niet minder krachtige moeder, die ze verzorgd, opgevoed en ontwikkeld heeft tot zelfstandige krachtige jongelingen, die weten wat ze willen en die ze met gerustheid den door haar afgebakenden weg ziet betreden. Die weg heeft echter zijn distelen en doornen en volmaakt zijn de jongelingen niet. Yooral de laatstgeborene, die zich tot taak heeft gesteld om hij het Nederlandsche volk het gevoel voor het schoone op te wekken, moet nog met raad en vooral met daad geholpen worden om zijn doel te kunnen bereiken. Ik veroorloof mij dien steun voor onze beide Museums in den ruimsten zin van het woord hij u allen in te roepen, opdat de wensck vervuld worde, dat zij zieh ontwikkelen mogen tot bevordering van den voorspoed van ons zoo geliefd Nederland. Met dien wensck sluit ik deze toespraak, dank u allen, Mijne Heeren, namens Directeuren der Maatschappij ter bevordering van Nijverheid, voor de aan onze Maatschappij door uwe hooggewaardeerde tegenwoordigheid bewezen eer, verklaar namens Directeuren het Museum van kunstnijverheid voor heropend en verzoek u, Mijne Heeren, mij te willen volgen om u te overtuigen, dat ge inderdaad tegenwoordig zijt geweest hij de plechtige opening van een nuttige nationale instelling. Na deze toespraak werd het prachtige Museum, onder leiding van de Museum-commissie eu vau den conservator, den heer E. Yon Saher, doorwandeld. Zoowel de uitnemende geschiktheid der groote zalen voor een Museum van Kunstnijverheid, de rijkdom aan afgietsels en modellen van de beste kunstvormen en de smaakvolle, wetenschappelijke schikking, maakten een indruk, waarop velen blijkbaar niet waren voorbereid. Door deze nieuwe inrichting gaat dit eerste en belangrijke Museum van Kunstnijverheid in ons land, dank zij ook de daaraan innig verbonden Teekenschool, een glansrijk tijdperk te gemoet. Niet minder belangwekkend was het bezoek, dat vervolgens onder leiding van de Museum-commissie en van den directeur en de conservatrice den heer E. W. Yan Eeden en mej. Lindo, aan het Koloniaal Museum werd gebracht. Yele bezoekers moesten openhartig bekennen, in de verste verte niet te hebben kunnen vermoeden, hier zoo vele grondstoffen en producten uit onze koloniën bijeen te zullen zien, geordend en beschreven met kennis en smaak en beheerd volgens een stelsel dat het meest geschikt is om het Museum naar buiten te doen werken en het tot een onschatbaar veld van studie te maken zoowel voor jongelieden, die zich in onze bezittingen willen vestigen, als voor industrieelen, die, door tusschenkomst van dit rijk dépot van grondstoffen, voor de vaderlandsche nijverheid nieuwe bronnen jachten te openen. Nadat een groot aantal leden der Maatschappij in het hotel Funckler een gemeenschappelijken maaltijd hadden gebruikt, had des avonds een hartelijke receptie, vrij van deftig ceremonieel, plaats ten Raadhuize, waar de Burgemeester, omringd door de leden van het Dagelijksch Bestuur, Directeuren en Afgevaardigden een welkomstwoord toesprak, dat beantwoord werd door den heer Conrad. Het Departement Haarlem der Maatschappij trad een uur later in de Buiten-Societeit in Deu Hout als gastheer op en bood, na een toespraak van zijn voorzitter, prof. Bosscha, den leden een muziekuitvoering aan. De Voorzitter had onder zijn gehoor, behalve de vier Ministers, den Commissaris des Konings, den Burgemeester van Haarlem, het lid van verdienste dr. A. Vrolik en de voorzitter van de Museumcommissie, dr. A. Pierson, die de eerezetels voor den spreker innamen. De overige genoodigden, waaronder de vertegenwoordigers der kunstacademiën, der teekenscholen en vereenigingen ter bevordering van kunstvlijt, waren in een breeden kring geschaard. Na de rede van den Voorzitter bracht Minister Heemskerk zijn dank voor de welwillende woorden, tot de Regeering in ’t algemeen en tot hem in ’t bijzonder gericht voor al wat zij aan het tot stand komen van het Museum hadden toegebracht. Hij begreep dat de Maatschappij waardeert het toegestaan gebruik van dit kostelijk domein, dat oorspronkelijk aan de kunst gewijd en aan die bestemming trouw is gebleven; een domein bovendien van groote kunstwaarde. De Minister achtte zich gelukkig, tot afstand van dit gebouw te hebben medegewerkt aan een Maatschappij, wier streven door elke Regeering behoort te worden gewaardeerd. Die Maatschappij, de vrucht van het zonnige, schijnbaar voorspoedige tijdperk der Republiek, kenmerkte zich, evenals andere instellingen uit dat tijdvak, door eenheid en tevens door verscheidenheid. Die eenheid spreekt zich uit in liefde jegens het vaderland en getrouwheid aan de bevordering van volkswelvaart. Thans, nu zij reeds 109 jaren aan die taak heeft voortgearheid, sticht zij dit Museum. In lof daarover uit te weiden, is niet noodig. Goede wijn behoeft geen krans. Deze lokalen zouden niet heter kunnen gebruikt worden dan door ze te wijden aan de kunst en de kunstnijverheid. De toepassing van de kunst op de nijverheid is van ouds geweest de roem der Nederlanden, reeds toen er nog geringe samenwerking was in den gildentijd. Die roem is sedert getaand; anderen zijn ons vooruitgestreefd, zoodat die gulden tijd lang achter ons ligt. Thans echter ontwaart men weer nieuwe teekenen van leven bij het beste deel van ons volk, en de Minister verheugt zich te meer, dit museum te mogen inwijden, omdat aan de verzameling verbonden is een instelling tot leering. Daarom verdient gij, zside de Minister, lof; en weest verzekerd, mijnheeren, dat de Regeering hoogelijk waardeert wat gij reeds hebt gedaan.” Ten slotte wees de Minister op de meer dan Europeesche vermaardheid van het KoloniaalMuseum, dat in deze zelfde lokalen is gehuisvest. Na afloop der plechtigheid werd een gemeenschappelijk bezoek aan de beide Musea gebracht en aan de tentoonstelling van het werk van de negen teekenscholen. In het hotel Eunckler heeft heden het diner plaats. --- Kunstnieuws. * In den Koninklijken Bazar is deze geëxposeerd een schilderij van Artz //Scheveningsché kinderen”. * De heer E. J. Yan Wisselingh exposeert deze week een teekening van onzen stadgenoot J. H. Maris // Speelkameraden”. * Yerscheiden mannen uit de Eransche kunstwereld zijn ter gelegenheid van den nationalen feestdag van den 14n Juli gedecoreerd; o. a. is tot commandeur bevorderd de heer Paul Dubois, lid der Academie, directeur van de nationale school voor Schoone Kunsten; tot officier de heer De Ronchand, directeur der nationale musea. Onder de benoemingen tot ridder behooren voorts die van de heeren Parfouru of Porei, directeur van het Odéon-theather en Gailhard, tooneeldirecteur bij de nationale academie de musique.